Bu yazıda, Plan ve Bütçe Komisyonu’nda geçen hafta kabul edilen kanun teklifi ve 30 Nisan tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı’yla yapılan düzenlemeleri özetlemeye çalışacağız.
Öncelikle geçtiğimiz hafta Plan ve Bütçe Komisyonu’nda kabul edilen vergi düzenlemelerine ilişkin kanun teklifinde, verilen bir önergeyle önemli bir değişiklik yapıldı. Bu değişiklik dışında teklif, komisyonda aynen kabul edildi.
Ancak söz konusu değişikliğe geçmeden önce, Plan ve Bütçe Komisyonu’nun geçmiş yıllardaki yapısı ile günümüzdeki işleyişi arasındaki farklılıklara da değinmek istiyoruz.
PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU’NUN DEĞİŞEN YAPISI
Bundan 15-20 yıl önce Plan ve Bütçe Komisyonu’nun teknik yönü çok daha ön plandaydı. O yıllarda komisyon tutanakları yayımlanmaz, görüşmeler de kamuoyuyla paylaşılmazdı.
Günümüzde ise Plan ve Bütçe Komisyonu tutanaklarına, görüşmelerin hemen ardından Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin internet sitesinden ham metin olarak ulaşılabiliyor.
Bu erişilebilirliğin en olumlu tarafı, gelişmeleri takip etmek isteyenlerin süreci yakından izleyebilmesine imkân sağlamasıdır.
Bununla birlikte, teknik niteliği ağır basması gereken komisyonda, geçmiş yıllara kıyasla siyasi mesajların daha belirgin hâle geldiği de görülüyor. Milletvekilleri, kamuoyu iletişimini de dikkate alarak değerlendirmelerini çoğu zaman teknik çerçevenin ötesine taşıyabiliyor.
Elbette teknik değerlendirmeler de hâlâ yapılıyor. Ancak öne çıkan yaklaşımın, meselelerin daha çok siyasi perspektiften ele alınması olduğu söylenebilir.
Burada komisyon üyelerinin teknik uzmanlık düzeylerinin de değerlendirmelerin niteliğini doğrudan etkilediğini ayrıca belirtelim.
KURUMLAR VERGİSİNDE ÖNEMLİ DEĞİŞİKLİK
Komisyon çalışmalarına ilişkin bu genel değerlendirmeden sonra, şimdi yapılan değişikliğin özüne gelelim: Yeni düzenleme ile sanayi sicil belgesine sahip olan ve fiilen üretim faaliyetiyle iştigal eden kurumların, münhasıran üretim faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlar için kurumlar vergisi oranı yüzde 12.5’e indirildi.
Aynı indirim, zirai üretim faaliyetiyle uğraşan kurumların bu faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlar için de uygulanacak.
Önerge gerekçesinde, üretimin teşvik edilmesi amacıyla kurumlar vergisi oranının sanayi sicil belgesine sahip kurumlar ve zirai üretimle uğraşan kurumlar bakımından yarı yarıya indirildiği ifade edildi.
Ayrıca bu kazançların zaman zaman ihracat gelirlerini de içerebileceği dikkate alınarak, ihracat kazançları için öngörülen beş puanlık indirimin ayrıca uygulanmayacağı hususu da madde metninde korundu.
İHRACATÇILAR AÇISINDAN NE DEĞİŞTİ?
Böylece Meclis’e sevk edilen ilk kanun teklifinde yer alan;
* İmalatçı ihracatçılar için yüzde 9,
* Diğer ihracatçılar için yüzde 14 oranlarını içeren düzenlemeler madde metninden çıkarılmış oldu. Yeni yaklaşımda, ihracat yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın üretimin doğrudan teşvik edilmesi esas alınmış görünüyor.
Öte yandan, mevcut sistemde ihracatçıların ihracat kazançları için uygulanan beş puanlık kurumlar vergisi indirimi ise devam ediyor.
Bizce de önergeyle değiştirilen yeni düzenleme daha isabetli oldu. Çünkü ihracat kazançları asgari kurumlar vergisinden istisna edilmediği için ilk teklifte yer alan yüzde 9’luk oran pratikte çoğu zaman anlamlı olmayacaktı.
CUMHURBAŞKANI KARARI İLE YAPILAN DÜZENLEMELER
Bu arada 30 Nisan 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 11257 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yapılan düzenlemeleri de özetleyelim.
Yeni düzenleme ile yurt dışı iştirak kazançlarında uygulanacak istisna oranlarında önemli değişiklikler yapıldı.
Buna göre:
* İştirak sahiplik oranı yüzde 50’den yüzde 20’ye indirildi.
* Kurumlar vergisi istisna oranı yüzde 50’den yüzde 80’e çıkarıldı.
* Teknik mahiyetteki hizmet ihracında uygulanan indirim oranı yüzde 80’den yüzde 100’e yükseltildi.
Düzenleme, 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren geçerli olacak.
DÜZENLEMELERİN ÖZETİ
Uygulama Eski durum Yeni durum (11257 Sayılı Karar)
İştirak sahiplik oranı %50 %20
Kurumlar vergisi istisnası %50 %80
Hizmet ihracı indirimi %80 %100
Türkiye’ye transfer şartı Kısmen aranıyordu %100 zorunlu