Cihan Devleti Osmanlı’nın fethettiği toprakların bugün üzerinde 64 devlet mevcut, 8 de vergiyle bağlanan ülke var. Bunlardan biri de devri vaktinde ‘Memleketeyn’ olarak isimlendirilen Eflak ve Boğdan’ın yer aldığı coğrafya.
Günümüzdeki Romanya; Eflak, Erdel, Dobruca’dan müteşekkil. Boğdan’ın da Romanya’da olduğu sanılır ama Moldova topraklarındadır.
Memleketeyn, yaklaşık 470 yıl İstanbul’un ‘Matbah-ı Amiresi’ olarak hizmet vermiş. Beslenme adına ne varsa buradan gelmiş. İstanbul’un tarım ve hayvancılık ihtiyacı olan buğday, arpa, yağ, bal, balmumu, peynir ve canlı hayvan ‘Memleketeyn’ olarak adlandırılan Eflak ve Boğdan’dan gelirmiş.
Buradan alınan tahıl ve hayvancılık ürünleri sadece Topkapı Sarayı’nın ve ordunun ihtiyaçları için değil, İstanbul başta olmak üzere ülkemizin herhangi bir yerinde darlık oluşmaması için aralıksız temin edilirmiş.
Ticari kuralların sıkı sıkıya kontrol edildiği üretim ve nakliye işleri, Köstence limanından ve Tuna üzerinde kurulan iskeleler vasıtasıyla gerçekleşirken, zahire almak üzere bölgeye gelen ‘kapan tüccarının’ elindeki tezkirelere rağmen yanlarına; ‘mübaşir, nazır, yasakçı’ adlarıyla memurlar da vazifelendirilirmiş. Bugüne dönelim.
***
Romanya, Türkiye’nin Orta ve Doğu Avrupa ile Balkanlar bölgesindeki en önemli ticaret ortaklarımızdan biri olma özelliğini sürdürüyor. Ülkede kayıtlı Türk şirketlerinin sayısı yaklaşık 16 bin civarında iken firma sayısı bakımından üçüncü sırada yer alıyor.
Romanya’nın AB üyesi olması nedeniyle Türkiye-Romanya ilişkileri Avrupa boyutunda büyürken; sıklaşan üst düzey temaslar, KEK ve JETCO gibi mekanizmalar ile savunma, enerji, ulaştırma, eğitim ve kültür alanlarında çok sayıdaki anlaşmayla iki ülke arasındaki kurumsal işbirliği üst seviyede.
Bu manada artan karşılıklı yatırımlar, sivil toplum diyaloğu ve kültürel etkileşim, Türkiye-Romanya ilişkilerini oldukça yüksek seviyeye çıkarıyor. Bu nedenle Romanya, Türkiye’nin Balkanlar ve Avrupa’daki en yakın ortaklarından biri konumunda.
Türkiye’nin Romanya ile kurduğu yakın ekonomik işbirliği, Avrupa Birliği iç pazarı ile birlikte Doğu Avrupa ve Balkanlar’da ortaya çıkan geniş çaplı ekonomik alana erişim sağlayarak, Türk şirketlerini bölgesel ticarette oldukça güçlü hale getiriyor.
Romanya pazarında özellikle Türk markalı inşaat malzemeleri, otomotiv yan sanayi ürünleri, tekstil ve hazır giyim, beyaz eşya ve gıda ürünlerinin ihracı bakımından güçlü bir konumda olduğumuz dile getiriliyor.
Birçok Türk ürünü, Avrupa Birliği’ndeki dağıtım ve perakende şirketleri üzerinden Romanya pazarına giriyor ve rekabet gücü elde ediliyor. Marketler Türk ürünleriyle dolu.
Romanya, Ticaret Bakanlığımızın 2025 yılı ihracat hedef ülkelerinden biri. Türk iş dünyasının bu pazara yönelik ilgisinin artarak devam ettiği görülüyor. Bu çerçevede Romanya, Türkiye’nin bölgedeki en önemli ticaret ortaklarından biri olmayı sürdürüyor.
Romanya, 190 ülke arasında iş yapma rahatlığı bakımından 55. sırada yer alıyor. Romanya, Türkiye için hem ekonomik entegrasyon hem de bölgesel konum açısından stratejik bir pazar niteliği taşıyor.
Ülkenin büyüyen iç talebi, sanayi modernizasyonu ihtiyacı ve AB fonlu projeler, Türk firmaları için uzun vadeli ve istikrarlı fırsatlar olarak değerlendiriliyor.
Bir başka güzel haber de Romanya, 2023’te 18 tane silahlı insansız hava aracımızı, Bayraktar TB2’yi satın almış. Her geçen gün ticari ve kültürel bağlar güçleniyor. Bütün mesele, değişmez şart olan karşılık güvene dayalı tabii.
***
Yazıyı, II. Abdülhamid döneminde, ‘7 Kasım 1895-9 Kasım 1901’ arasında sadrazamlık yapan ve eski Sivas Valisi Halil Rıfat Paşa’nın, “Gidemediğin yer senin değildir” sözüyle noktalayalım. Ticari açıdan önemli bir pazar.