Gökbilimcilerin yıllardır kaynağını anlamaya çalıştığı uzun periyotlu radyo geçişleriyle ilgili önemli bir keşif yapıldı. Sidney Üniversitesi liderliğindeki uluslararası araştırma ekibi, bu gizemli sinyallerden birinin beyaz cüce ve kırmızı cüce yıldızdan oluşan ikili sistemden geldiğini ortaya koydu. Keşif, CSIRO’ya ait ASKAP radyo teleskobu kullanılarak yapılan gözlemlerle gerçekleştirildi. Araştırmacılar, ASKAP J1745−5051 adı verilen sistemin, düzenli aralıklarla radyo patlamaları ürettiğini belirledi.
İKİ YILDIZLI SİSTEM TESPİT EDİLDİ
ASKAP J1745−5051, dar bir yörüngede birbirine bağlı iki yıldızdan oluşuyor. Sistemde Dünya büyüklüğünde, ancak Güneş’e yakın kütleye sahip bir beyaz cüce yer alıyor. Ona eşlik eden kırmızı cüce ise daha büyük hacimli olmasına karşın Güneş’in yaklaşık onda biri kadar kütle taşıyor. Araştırmacılara göre kırmızı cüceden beyaz cüceye doğru akan madde, aşırı ısınarak X-ışınları yayıyor. Aynı zamanda iki yıldızın manyetik alanları arasındaki etkileşim, her 1,4 saatte bir tekrarlanan radyo patlamalarına yol açıyor.
GİZEMLİ SİNYALLER İÇİN YENİ AÇIKLAMA
Uzun periyotlu radyo geçişleri, Samanyolu içinde yalnızca birkaç örneği bilinen nadir kozmik sinyaller arasında yer alıyor. Bu sinyallerin kaynağı bugüne kadar net olarak açıklanamamıştı. Bazı araştırmacılar, bu tür sinyallerin yavaş dönen nötron yıldızlarından kaynaklanabileceğini düşünüyordu. Yeni bulgular ise en azından bazı uzun periyotlu radyo geçişlerinin beyaz cüce içeren ikili yıldız sistemlerinden doğabileceğini gösteriyor.
MADDEYİ UÇ KOŞULLARDA İNCELEME FIRSATI
Bilim insanları, keşfedilen sistemi güçlü manyetik alanlar ve yoğun kütleçekimi altında maddenin nasıl davrandığını incelemek için doğal bir laboratuvar olarak değerlendiriyor. Sidney Üniversitesi’nden Profesör Murphy, bu keşfin hem yıldızların hem de madde birikim sürecinin açıkça görülebildiği ilk örneklerden biri olduğunu belirtti. Çalışmanın baş yazarı Kovi Rose ise sistemin, uzun periyotlu radyo geçişlerini anlamak için önemli bir anahtar görevi görebileceğini ifade etti.
YENİ GÖZLEMLER PLANLANIYOR
Araştırmacılar, ASKAP J1745−5051 sistemini radyo, optik ve X-ışını teleskoplarıyla daha ayrıntılı incelemeyi planlıyor. Bu gözlemler, benzer sinyallerin hangi tür yıldız sistemlerinden kaynaklandığını anlamaya yardımcı olabilir. Keşif, Samanyolu’ndaki nadir ve güçlü radyo patlamalarının kökenine ilişkin önemli bir ipucu sunarken, beyaz cücelerin kozmik radyo sinyallerindeki rolünü de yeniden gündeme taşıyor.
