ABD Başkanı Donald Trump, İran ile ticari ilişkisi olan ülkelerin ABD ile yaptıkları ticarette yüzde 25 gümrük vergisi ödeyeceğini duyurdu. Trump, Truth Social üzerinden yaptığı paylaşımda kararın “kesin ve nihai” olduğunu ve derhal yürürlüğe girdiğini belirtti. Açıklama, özellikle Çin’i yakından ilgilendiren bir adım olarak öne çıktı.
ATEŞKESİN KIRILGANLIĞI VURGUSU
Asya Toplumu Politika Enstitüsü’nde eski üst düzey ABD ticaret müzakerecisi olarak görev yapan Wendy Cutler, söz konusu çıkışın ABD-Çin ticaret ateşkesinin ne kadar kırılgan olduğunu ortaya koyduğunu söyledi. Cutler, tarifelerin fiilen uygulanmaması durumunda bile bu tür açıklamaların Washington ile Pekin arasındaki karşılıklı güveni zedeleyebileceğini ve ticari ilişkilerde kaydedilen ilerlemeyi baltalayabileceğini ifade etti.
ÇİN’DEN ABD’YE TEPKİ
Çin’in Washington Büyükelçiliği Sözcüsü Liu Pengyu, Pekin yönetiminin her türlü yasa dışı tek taraflı yaptırıma karşı olduğunu belirtti. Sözcü, Çin’in meşru haklarını ve çıkarlarını korumak için gerekli tedbirleri alacağını vurguladı.
Kararın, İran ile büyük ölçekli ticaret yürüten Çin’i doğrudan etkilemesi bekleniyor. Çin, İran’ın dış ticaretinde yüzde 30 ile en büyük paya sahip ülke konumunda bulunurken, İran petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90’ını da Çin satın alıyor.
ABD’DEN VATANDAŞLARINA “İRAN’I TERK EDİN” UYARISI
Öte yandan ABD Tahran Sanal Büyükelçiliği tarafından yayımlanan güvenlik uyarısında, ABD vatandaşlarından Washington yönetiminin yardımına ihtiyaç duymadan İran’dan çıkış planı yapmaları istendi. Açıklamada, ülkedeki protestolar ve artan güvenlik risklerine dikkat çekilerek, “İran’dan hemen ayrılın. Ayrılamıyorsanız, evinizde ya da güvenli bir binada emniyetli bir yere geçin” ifadeleri kullanıldı.
Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, Trump yönetiminin İran konusunda öncelikle diplomasiyi tercih ettiğini ancak askeri seçeneğin de her zaman masada olduğunu belirtmişti.
İRAN’DAKİ GÖSTERİLER VE GÜVENLİK DURUMU
İran’da 28 Aralık 2025’te yerel para biriminin hızlı değer kaybı ve ekonomik sorunlar nedeniyle başlayan protestolar, kısa sürede ülke geneline yayıldı. Gösterilerle ilgili resmi can kaybı açıklaması yapılmazken, İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı tarafından yayımlanan raporda, gösterilerin 16. gününde 133’ü emniyet görevlisi olmak üzere toplam 646 kişinin hayatını kaybettiği, 10 bin 721 kişinin gözaltına alındığı öne sürüldü. Artan şiddet olayları ve güvenlik gerekçeleriyle 9 Ocak’ta ülke genelinde internetin kesildiği bildirildi.
Trump’ın İran’a yönelik bu sert ticaret adımı, yalnızca Orta Doğu’daki dengeleri değil, aynı zamanda ABD-Çin ticaret ilişkilerinin geleceğini de belirsizliğe sürükleyen bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
