Dijital çağın hızla değişen dinamikleri, bağlantı teknolojilerini her geçen gün daha ileri bir noktaya taşıyor. Beşinci nesil mobil iletişim teknolojisi 5G, yalnızca daha hızlı internet anlamına gelmiyor; üretimden ticarete, sağlıktan ulaşıma kadar birçok sektörde köklü bir dönüşümün kapısını aralayacak. Türkiye’de 5G’nin 1 Nisan’da devreye alınması hedefleniyor. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın yürüttüğü çalışmalar kapsamında, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), İstanbul Fuar Merkezi (Private 5G) ve bazı stadyumlarda 5G hizmeti başlatılmış durumda. Operatörler ise 5G’ye yerli teknolojilerle ulaşmak amacıyla teknoloji transferi çalışmalarını sürdürüyor.
SADECE HIZ DEĞİL, DİJİTAL DÖNÜŞÜM
5G; düşük gecikme süresi, yüksek veri iletim hızı ve aynı anda çok daha fazla cihazın bağlanabilmesini sağlayan altyapısıyla öne çıkıyor. Saniyede birkaç gigabitlik veri hızlarına ulaşabilen teknoloji, mobil internet deneyimini kökten değiştirecek kapasite sunuyor. Ancak 5G’nin etkisi yalnızca bireysel internet kullanımında hissedilmeyecek. Nesnelerin İnterneti (IoT) uygulamalarından artırılmış gerçeklik (AR) ve sanal gerçeklik (VR) çözümlerine kadar geniş bir alanda yeni iş modelleri ve uygulamalar devreye girecek. Otonom araçlar, akıllı fabrikalar ve veri odaklı üretim sistemleri için gerekli olan ultra düşük gecikmeli bağlantı altyapısı 5G ile sağlanacak.
TRİLYONLUK PAZAR
Dünya genelinde 5G’nin yaygınlaşmasıyla birlikte sanayi üretimi ve ticari faaliyetlerde de dijital bir çağ başladı. Yüksek hız ve düşük gecikme özellikleri sayesinde Endüstri 4.0 uygulamaları daha etkin şekilde hayata geçiriliyor. Uluslararası Mobil Cihazlar Derneği (GSMA), 5G teknolojisinin 2030 itibarıyla küresel ekonomiye trilyon dolarlık katkı sağlayacağını açıkladı. Statista’nın araştırmasına göre ise 5G kaynaklı yeniliklerin 2030 yılında küresel ekonomiye katkısı yaklaşık 1.4 trilyon dolar seviyesinde olacak. Bu katkının yarısından fazlasının imalat sanayinden gelmesi bekleniyor. GSMA raporuna göre 5G’nin küresel üretimi doğrudan artırma etkisi yüzde 4 civarında olacak.
İHRACATA DA OLUMLU YANSIYACAK
MEXT Teknoloji Merkezi Grup Direktörü Semih Özkan, 5G’nin sanayide kullanımıyla birlikte çok daha esnek bir üretim ortamı olacağını ve çok daha kaliteli ürünlerin hızla piyasaya sürülebileceğini belirtti. Üretimde çok daha fazla noktadan veri toplanabilir hale gelineceğini vurgulayan Özkan, şöyle devam etti: “Bu da üretimi anlık olarak izleyebilip gerçek zamanla yönetebilmemiz anlamına geliyor. Bakım süreçlerinde artık kestirimci bakım uygulamalarını 5G ile daha fazla duyacağız. Çünkü yapay zekanın desteği de bu noktada daha fazla veriyle artacak. Bu da ekipmanın kullanım ömrünü uzatacak bir fırsat sunacak. Diğer taraftan, kalitede önemli değişim olacak. Hattımızda şu an pek çok sensör, kamera mevcut. Ancak bunlardan artık daha yüksek çözünürlükte veriler alabileceğiz. Lojistikte yoğun şekilde otonom mobil robotlar kullanılıyor. 5G ağına bağlanan bu otonom robotların rotalarını dinamik olarak yönetebileceğiz. Hepsinden öte belki yine çok önemli bir gelişme, iş sağlığı güvenliği alanında olacak. Herhangi bir sensör bir risk tespit ettiği anda makinayla etkileşimde gecikmeden, iş kazalarının da önüne geçmiş olacak. Bu yenilikler ihracata da olumlu yansıyacak.”
HATALAR AZALACAK
Özkan, 5 G’nin üretimde daha fazla noktadan veri toplama, kullanıcıya anlık yönetme imkanı sağladığına dikkati çekerek, şu bilgiyi verdi: “Bu noktada gerektiğinde hattı dengelemek, duruşları azaltmak ve anlık kalite kontrolüyle toplam üretim verimliliğinde yüzde 20-30 iyileşme mümkün. Kalite güvence tarafında da yine 5G’ye bağlı bir kamera sistemini hayal edelim. Bu kameranın tespit edeceği hataların doğruluğunda yüzde 90’a varan iyileşme potansiyeli var. Bakım süreçlerinde yine kestirimci bakımdan hareketle yapay zekanın da desteğini 5G’nin yüksek hızlı veri iletişim kabiliyetlerinde kullanarak plansız duruşlarda yüzde 30-40’a varan azalma, aynı zamanda etkili ekipman ömründe de yüzde 20’ye varan bir iyileşme potansiyeli sunuyor.”
OTONOM ARAÇLARDAN AKILLI ŞEHİRLERE
İstanbul Ticaret Üniversitesi Teknoloji Transfer Ofisi Direktörü Doç. Dr. İlker Köse ise 5G’nin yalnızca daha hızlı internet anlamına gelmediğini, bu teknolojinin sektörleri köklü biçimde dönüştüreceğini söyledi. Doç. Dr. Köse, 5G’nin 4G’nin daha hızlı bir versiyonu olmadığını belirterek, “5G; otonom araçlardan akıllı şehirlere, sanayi otomasyonundan sağlık sistemlerine kadar geniş bir kullanım alanı sunuyor” dedi. 5G’nin özellikle 4G’nin teknik sınırları nedeniyle yaygınlaşamayan uygulamalar için ‘sanayide kilidi açan teknoloji’ rolü üstleneceğini kaydeden Köse, uzaktan cerrahi, otonom araçlar, Endüstri 4.0 uygulamaları, akıllı fabrikalar, artırılmış ve sanal gerçeklik (AR/VR) çözümleri ile akıllı şehir sistemlerinde düşük gecikme ve yüksek güvenilirliğin kritik önemde olduğuna dikkat çekti.
5G ile yapay zekanın çarpan etkisi
Asıl dönüşümün 5G ile yapay zekanın birlikte kullanılmasıyla ortaya çıkacağını vurgulayan Doç. Dr. İlker Köse, 5G’nin sağladığı anlık veri akışının yapay zeka sistemlerine gerçek zamanlı analiz ve otomatik karar alma imkanı sunduğunu söyledi. Doç. Dr. Köse, “Sıradan cihazları değil, akıllı ve otonom unsurları birbirine bağladığı-mızda 5G’nin çarpan etkisi ortaya çıkacaktır” dedi.
Alandaki ilk yarışma
Türkiye’de faaliyet gösteren operatörler, 5G’ye yerli teknolojilerle ulaşmak amacıyla teknoloji transferi çalışmalarını sürdürüyor. Bu kapsamda düzenlenen 5G ve Yapay Zeka ile Akıllı Yol Güvenliği Yarışması, gençlerin yenilikçi fikirlerini gerçek hayata taşımasını hedefliyor. Yürütücülüğünü Turkcell’in üstlendiği yarışma, üniversite öğrencilerinin 5G şebekesinin sunduğu ileri seviye yetenekleri, Network API’ler ve yapay zeka teknolojileriyle bir araya getirmesini amaçlıyor.
