ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı saldırılar ve ardından gelen misillemeler, küresel enerji lojistiğinde kritik bir kırılma yarattı. İran’ın Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapatmasıyla birlikte gemi geçişleri büyük ölçüde dururken, deniz yoluyla petrol taşımacılığı mart ayında pandemi döneminin bile altına indi.
HÜRMÜZ BOĞAZI GEÇİŞLERİ DURDU
Çatışmalar öncesinde Hürmüz Boğazı’ndan günlük ortalama 130 gemi geçerken, krizle birlikte bu sayı tek haneli seviyelere kadar geriledi. Bu durum, küresel petrol ve doğal gaz taşımacılığı açısından kritik bir darboğaz oluşturdu.
TON-MİL VERİLERİNDE SERT DÜŞÜŞ
Mart ayında deniz yoluyla taşınan petrol miktarı ve mesafesini gösteren ton-mil verileri yıllık bazda yüzde 13,7 azaldı. Bu gerilemeyle birlikte taşımacılık hacmi Kovid-19 salgını döneminde görülen en düşük seviyelerin de altına indi.
VLCC TANKERLERİ EN ÇOK ETKİLENDİ
ABD merkezli Veson Nautical verilerine göre, Basra Körfezi çıkışlı taşımacılığın ana unsuru olan VLCC tipi dev ham petrol tankerleri krizden en fazla etkilenen grup oldu. Bu tankerlerde ton-mil yüzde 20 düşerken, gemi başına düşen miktar yüzde 27 geriledi.
KÖRFEZ’DE MAHSUR KALAN TANKERLER
8 Nisan itibarıyla İç Basra Körfezi’nde bulunan 73 VLCC’den 58’i bölgeden çıkamadığı için mahsur kaldı. Dünya genelinde aktif 911 VLCC’nin yüzde 6,3’ünün Körfez’de sıkıştığı hesaplandı. Toplam 280,9 milyon ton kapasitenin 17,9 milyon tonluk kısmı bölgede bekliyor.
ALTERNATİF ROTOLARDA HAREKET SÜRÜYOR
Aframax ve Suezmax tipi tankerler ise Hürmüz Boğazı’na bağımlı olmayan alternatif rotalarda faaliyet gösterdikleri için daha sınırlı etkilendi. Aframax tankerlerinde ton-mil yüzde 7 artarken, gemi başına düşen miktar yüzde 10 yükseldi. Suezmax tankerlerinde ise ton-mil yüzde 1 düşüşle yatay seyretti.
EN DÜŞÜK HACİM 2020’DEN BU YANA
Veson Nautical Ticaret Analitiği Yöneticisi Graham Close, mart ayındaki düşüşün piyasalardaki şoku net biçimde ortaya koyduğunu belirtti. Close, "Şubat ayındaki düşüşler dikkate alınmadığında, bu Eylül 2020'den bu yana görülen en düşük aylık hacim." dedi.
NİSAN AYI KRİTİK OLACAK
Close, Asya’daki rafinerilerin Körfez kaynaklı arz kaybını Atlantik Havzası’ndan karşılaması halinde tanker hareketliliğinin yeniden artabileceğini ifade etti. Nisan ayının bu açıdan belirleyici olacağına dikkat çekti.
