NASA uydusu Dünya'ya düşüyor: Risk oranı nedir?

Küresel telekomünikasyon ağları ve enerji şebekeleri için hayati önem taşıyan ‘uzay havası’ verilerini toplayan 600 kilogramlık Van Allen Probe A uydusunun, bugün (10 Mart Salı) Dünya atmosferine girerek parçalanması bekleniyor. Uydu parçalarının yerleşim yerlerine düşme riski ise sadece 4200'de 1 olarak açıklandı.

Dünya yörüngesindeki ticari ve bilimsel uydu trafiği artarken, ömrünü tamamlayan uzay araçlarının akıbeti de önem kazanıyor. Ağustos 2012'de fırlatılan ve gezegenimizi çevreleyen tehlikeli radyasyon kuşaklarını incelemekle görevlendirilen ikiz uydulardan Van Allen Probe A, yörüngedeki 14 yıllık serüveninin sonuna geldi.

ABD Uzay Kuvvetleri verilerine göre, 2019 yılında devre dışı bırakılan devasa uzay aracının bugün (Salı) Türkiye saatiyle gece yarısına doğru atmosferimize giriş yapması bekleniyor.

PARÇALARIN YÜZEYE ULAŞMA RİSKİ DÜŞÜK 

Atmosfere yeniden giriş (re-entry) süreci, uydu operatörleri ve uzay ajansları tarafından titizlikle takip ediliyor. NASA yetkilileri tarafından yapılan açıklamada, yüksek hız ve sürtünme nedeniyle 600 kilogramlık uzay aracının büyük bir kısmının atmosferde yanarak kül olacağı belirtildi.

Bununla birlikte, ısıya dayanıklı bazı bileşenlerin yeryüzüne ulaşma ihtimali bulunuyor. Ancak Dünya yüzeyinin yaklaşık yüzde 70'inin sularla kaplı olması, olası parçaların açık okyanuslara düşme ihtimalini artırıyor. NASA, dünyadaki herhangi birine zarar gelme riskinin %0,02 (yaklaşık 4200'de 1) gibi son derece düşük bir seviyede olduğunu açıkladı.

KÜRESEL EKONOMİYİ KORUYAN BİLİMSEL VERİLER 

Başlangıçta ‘Radyasyon Kuşağı Fırtına Sondaları’ olarak adlandırılan ve sadece iki yıl görev yapması planlanan bu araçlar, beklenenin çok ötesine geçerek 2019 yılına kadar veri sağlamaya devam etti.

Bu uyduların topladığı veriler, günümüzün dijital ekonomisi için paha biçilemez bir değer taşıyor. Bilim insanları ve mühendisler, bu verileri kullanarak;

• Güneş aktivitesinin küresel iletişim ve navigasyon (GPS) sistemleri üzerindeki yıkıcı etkilerini tahmin edebiliyor.
• Yörüngedeki milyar dolarlık ticari uyduları radyasyon hasarlarından koruyacak kalkan tasarımları geliştirebiliyor.
• Yeryüzündeki elektrik şebekelerini güneş fırtınalarının neden olabileceği kesintilere karşı güvence altına alıyor.

GÜNEŞ AKTİVİTESİ UYDUNUN ÖMRÜNÜ NEDEN KISALLTTI? 

Normal şartlarda Van Allen Probe A'nın 2034 yılına kadar yörüngede kalması öngörülüyordu. Ancak son yıllarda Güneş'in beklenenden çok daha aktif bir döngüye girmesi planları değiştirdi. Artan güneş fırtınaları, Dünya atmosferinin üst katmanlarının genişlemesine ve ısınmasına neden oldu. Bu durum, yörüngedeki uydular üzerindeki sürtünme direncini (drag) artırarak irtifa kaybetmelerini hızlandırdı. Uydunun ikiz kardeşi olan Van Allen Probe B'nin ise 2030 yılından önce atmosfere girmesi beklenmiyor.