Yapay zeka ve otonom robotik sistemlerin hareket ve karar alma kabiliyetleri üzerine çalışmalar hız kazanırken, sinirbilim alanında önemli bir haritalama çalışması tamamlandı. Harvard Tıp Fakültesi ve Princeton Üniversitesi liderliğindeki uluslararası araştırma konsorsiyumu, 'Drosophila melanogaster' olarak bilinen meyve sineğinin merkezi sinir sistemindeki tüm nöron bağlantılarını tek ve eksiksiz bir harita halinde modelledi. ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri, BRAIN Girişimi ve Ulusal Bilim Vakfı gibi kurumların desteklediği çalışma, Nature dergisinde yayımlandı. Çevrimiçi erişime açılan bağlantı haritası, sinir sisteminin hareketi nasıl yönettiğini anlamak isteyen araştırmacılar için yeni bir veri kaynağı sunuyor.
MERKEZİ DEĞİL, YEREL KONTROL
Çalışmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri, hareket kontrolünün yalnızca merkezi bir komuta sistemi üzerinden yürütülmediğini göstermesi oldu. Araştırmacılar, motor kontrolün büyük ölçüde yerel sinir devreleri üzerinden organize edildiğini ortaya koydu. Buna göre bir uzvun hareketi, doğrudan o uzuvla ilişkili yerel sinir devreleri tarafından yönetiliyor. Bu devreler, kendi aralarında iletişim kurarak yürüme gibi koordineli hareketlerin gerçekleşmesini sağlıyor. Makalenin ortak ilk yazarı Alexander Bates, bulguların eylem kontrolünün birbirine bağlanan ve farklı biçimlerde birlikte çalışan yerel modüller içinde oldukça dağıtılmış olduğunu gösterdiğini belirtti. Bu sonuç, merkezi kontrol yerine parçalar arasında haberleşmeye dayalı dağıtılmış mimarilerin anlaşılması açısından önem taşıyor.
AÇIK KAYNAK BAĞLANTI HARİTASI
Araştırma kapsamında oluşturulan tam bağlantı haritası, dünya genelindeki bilim insanları ve teknoloji geliştiricilerinin kullanımına açık hale getirildi. Harvard Tıp Fakültesi Nörobiyoloji Doçenti Wei-Chung Allen Lee, veri setini 'Google Haritalar' benzetmesiyle açıklayarak, araştırmacıların bu altyapı üzerinden laboratuvarda test edilebilecek daha ayrıntılı hipotezler geliştirebileceğini ifade etti. Çalışma, yapay zeka ajanlarının ve robotik sistemlerin sanal ya da fiziksel ortamlarda hareket etmeyi nasıl öğrenebileceğine ilişkin araştırmalar açısından da dikkat çekiyor. Wilson Laboratuvarı’ndan Helen Yang, küçük bir sineğin birçok karmaşık görevi yerine getirebildiğini, buna karşın en gelişmiş yapay zeka ajanları ve robotların bile bir sineğin yaptığı her şeyi başaramadığını söyledi. Yang, sinir sisteminin organizasyon biçiminden yapay zeka endüstrisi için çıkarılabilecek önemli dersler bulunduğunu vurguladı.
SIRADA DAHA KARMAŞIK CANLILAR VAR
Araştırmacıların bir sonraki hedefi, bağlantı haritalama teknolojisini fareler gibi daha karmaşık memelilerde uygulamak. Bu alanda elde edilecek yeni verilerin, nörolojik hastalıkların anlaşılmasından yapay sinir ağlarının geliştirilmesine kadar farklı araştırma başlıklarına katkı sağlaması bekleniyor. Meyve sineği üzerinde tamamlanan çalışma, beyin ve vücut arasındaki sinirsel koordinasyonun ayrıntılı biçimde incelenmesi için yeni bir referans noktası oluşturuyor.
