Kaliforniya’daki Silikon Vadisi’nde bulunan SETI Enstitüsü ve NASA Ames Araştırma Merkezi’nden Dr. Janice Bishop liderliğindeki ekip, Mars’ın yörüngesindeki CRISM cihazından gelen verilerle laboratuvar simülasyonlarını birleştirdi. Araştırma, güneş sisteminin en büyük kanyon sistemi olan Valles Marineris yakınlarındaki iki kritik sülfat yatağına odaklandı.
JUVENTAE VE ARAM CHAOS: NEMLİ GEÇMİŞİN İZLERİ
Araştırmanın odağındaki Juventae Platosu, antik su kanallarıyla kaplı bir manzara sunuyor. Bilim insanları, burada sülfat bakımından zengin su birikintilerinin buharlaşmasıyla oluşan hidratlı demir sülfat katmanları buldu. Bu minerallerin volkanik kül veya lav akıntılarına maruz kaldığını düşündüren katmanlı yapıları, bölgenin geçmişindeki dinamik süreci gözler önüne seriyor.
Aram Chaos bölgesinde ise geçmişteki devasa sellerin izleri görülüyor. Su buharlaştıkça geride bıraktığı magnezyum ve demir sülfat birikintileri, Mars’ın bir zamanlar çok daha nemli olduğuna dair en güçlü kanıtlardan biri olarak kabul ediliyor.
ISI, SÜLFATLARI NASIL DÖNÜŞTÜRDÜ?
Araştırmacılar, Mars yüzeyindeki mineral dizilimini açıklamak için laboratuvar ortamında sülfatları ısıttı. Deneyler, minerallerin 50°C'de monohidratlı formlara, 100°C'yi aştığında ise nadir görülen demir hidroksisülfat fazına dönüştüğünü gösterdi. Bu durum, söz konusu bölgelerin altında bir zamanlar sıcak jeotermal kaynakların var olduğunu kanıtlıyor.
MARS’TA OKSİJEN VE KİMYASAL REAKSİYONLAR
Yeni tanımlanan demir hidroksisülfatın oluşumu için sadece yüksek ısı değil, aynı zamanda oksijen gazı da gerekiyor. Mars’ın mevcut ince atmosferi CO₂ ağırlıklı olsa da, reaksiyonun gerçekleşmesi için yeterli oksijeni barındırdığı saptandı.
NASA Ames’ten Dr. Johannes Meusburger, süreci şöyle özetliyor: "Deneylerimiz, bu mineralin ancak hidratlanmış demir sülfatların oksijen varlığında ısıtılmasıyla oluştuğunu gösteriyor. Atomik yapıdaki bu küçük değişiklik, mineralin kızılötesi ışığı emme biçimini tamamen değiştiriyor ve bu sayede yörüngeden tanımlanabiliyor."
JEOLOJİK AKTİVİTEDE YENİ TAKVİM
Elde edilen bulgular, Mars’ın jeolojik olarak 'ölü' kabul edildiği dönemlere dair ezberleri bozuyor. Demir hidroksisülfat oluşumu için gereken 100°C üstü sıcaklıklar, Juventae ve Aram Chaos bölgelerinde 3 milyar yıldan daha yakın bir zamanda (Amazon dönemi) jeotermal aktivitenin devam ettiğini gösteriyor.
Bu keşif, Mars’ın bazı bölgelerinin sanılandan çok daha yakın bir zamana kadar termal olarak aktif kaldığını ve gezegenin yaşamı destekleme potansiyeli hakkındaki tartışmaları yeniden alevlendirecek nitelikte.
