Uzay havası olaylarının küresel ticaret ve iletişim ağları üzerindeki etkisi her geçen gün artarken, NASA’dan kritik bir hamle geldi. Alaska'daki Poker Flat Araştırma Üssü'nden fırlatılan yörünge altı sondaj roketleri, kutup ışıklarının atmosferle olan etkileşimini ve içindeki devasa elektrik akımlarını incelemek üzere 360 kilometre irtifaya ulaştı.
BADASS VE GNEISS GÖREVLERİ: UZAYIN 'BT TARAMASI' YAPILIYOR
Bilimsel ekipmanlarla yüklü roketler, iki farklı uzmanlık alanına odaklandı:
BADASS Görevi (9 Şubat): "Siyah kutup ışıkları" olarak bilinen ve elektronların Dünya’ya akmak yerine uzaya fırladığı sıra dışı doğa olayını inceledi. 360 km yüksekliğe ulaşan sistem, elektron akımının neden tersine döndüğüne dair yüksek kalitede veri sağladı.
GNEISS Misyonu (10 Şubat): İki roketin art arda fırlatıldığı bu görevde, iyonosferdeki elektrik akımlarının adeta bir "bilgisayarlı tomografisi" çekildi. Dartmouth Koleji profesörü Kristina Lynch liderliğindeki ekip, atmosferdeki plazmanın üç boyutlu görüntüsünü oluşturmak için yerdeki alıcı ağlarıyla senkronize çalıştı.
HAVACILIK VE ENERJİ SEKTÖRÜ İÇİN HAYATİ ÖNEM
Kutup ışıklarını incelemek sadece bilimsel bir merak değil, aynı zamanda küresel ekonominin güvenliği için zorunluluk taşıyor. Jeomanyetik fırtınalar şu riskleri beraberinde getiriyor:
Havacılık rotaları: Yüksek irtifa uçuşlarında radyasyon riskini artırıyor ve uçuş güzergahlarının değiştirilmesine neden oluyor.
Enerji şebekeleri: Dünya genelinde büyük çaplı elektrik kesintilerine yol açabilecek trafo hasarlarını tetikleyebiliyor.
Telekomünikasyon: Uydu iletişimini bozuyor, GPS sinyallerinde sapmalara neden oluyor ve radyo yayınlarını engelliyor.
TEKNOLOJİK RİSKLERE KARŞI VERİ ODAKLI SAVUNMA
NASA’nın bu hafta elde ettiği veriler, özellikle uzaydaki uydular için teknik sorunlara yol açan ve astronotların sağlığını tehdit eden fırtınaların önceden tahmin edilmesini kolaylaştıracak. Uzmanlar, iyonosferdeki elektrik akımlarının nasıl yayıldığını anlamanın, gelecekte daha dayanıklı uydu sistemleri ve enerji altyapıları inşa etmek için temel teşkil edeceğini vurguluyor.
