Tarım ve Orman Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen çalışmalar kapsamında, Türkiye Ulusal İstilacı Yabancı Türler Veri ve Bilgi Sistemi ile kapsamlı bir değerlendirme süreci tamamlandı. Bu çerçevede 106 denizel, 56 karasal, 13 iç su ve 2 amfibik olmak üzere toplam 177 istilacı yabancı tür analiz edildi. Yeni düzenlemelerle bu türlerin yayılımının kontrol altına alınması ve ekosistem üzerindeki olumsuz etkilerinin azaltılması amaçlanıyor.
177 TÜRE DETAYLI İNCELEME
Yapılan çalışmalar kapsamında 106 denizel, 56 karasal, 13 iç su ve 2 amfibik olmak üzere toplam 177 istilacı yabancı türe ilişkin değerlendirme yapıldı. Bu türlerin yalnızca biyolojik çeşitlilik kaybına değil, aynı zamanda insan sağlığına ve ekonomiye de zarar verdiği belirtildi.
2030 HEDEFİ: YÜZDE 50 AZALTIM
Türkiye’nin taraf olduğu Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi kapsamında, istilacı yabancı türlerin 2030 yılına kadar en az yüzde 50 azaltılması hedefleniyor. Özellikle adalar gibi öncelikli alanlarda bu türlerin yok edilmesi veya kontrol altına alınmasıyla doğaya verilen zararların azaltılması amaçlanıyor.
KALKINMA PLANINDA ÖNCELİK
On İkinci Kalkınma Planı (2024-2028) kapsamında da istilacı türlerin yayılımının önlenmesi, ekosistemlerin korunması ve su ürünleri kaynaklarının sürdürülebilirliği öncelikli politika alanları arasında yer alıyor.
MARIAS VE TERIAS PROJELERİ
MARIAS Projesi kapsamında Türkiye’nin dört denizinde belirlenen pilot alanlarda Kuzey Atlantik denizyıldızı, deniz salyangozu, katil yosun, aslan balığı ve su sümbülü gibi türlere yönelik çalışmalar yürütüldü. TERIAS Projesi kapsamında ise karasal ve iç su ekosistemlerinde itdolanbacı, yeşil papağan, kırmızı yanaklı su kaplumbağası, gümüşi havuz balığı, sivrisinek balığı ve su maymunu gibi türler ele alındı.
SAHADA MÜCADELE SÜRÜYOR
Projeler sonrası belirlenen hedef türler için yönetim planlarının uygulanmasına devam ediliyor. Bu kapsamda kırmızı yanaklı su kaplumbağasının toplanması, gümüşi havuz balığı ve sivrisinek balığına yönelik avcılık faaliyetleri sürdürülüyor. Doğu Karadeniz’de itdolanbacı, İzmir ve Ankara’da yeşil papağan, Edirne’de Gala Gölü Milli Parkı’nda ise su maymununa yönelik çalışmalar gerçekleştiriliyor.
TURİST SİSTEMİ DEVREDE
Ulusal düzeyde veri toplama ve izleme amacıyla Türkiye Ulusal İstilacı Yabancı Türler Veri ve Bilgi Sistemi (TurİST) oluşturuldu. Bu sistem üzerinden istilacı türlere ilişkin veriler kayıt altına alınıyor ve paylaşılıyor.
YENİ KOMİSYON VE DÜZENLEME
2024 yılında hazırlanan Ulusal İstilacı Yabancı Türler Strateji ve Eylem Planı (2024-2035) kapsamında önemli bir adım atıldı. “İstilacı Yabancı Türlerin Girişinin ve Yayılmasının Önlenmesi ve Yönetimine İlişkin Yönetmelik” ile Türkiye’de bu alandaki ilk kapsamlı düzenleme hayata geçirildi.
Bu düzenlemeyle kurumlar arası koordinasyonu sağlamak amacıyla Ulusal İstilacı Yabancı Türler Komisyonu ile Sucul ve Karasal Teknik Danışma Grupları oluşturulacak. Ayrıca toplumun bilinçlendirilmesiyle mücadelenin etkinliğinin artırılması hedefleniyor.
Türkiye’nin doğal zenginliklerinin korunması ve ekosistem hizmetlerinin sürdürülebilirliğinin sağlanması amacıyla yürütülen bu çalışmalarla, istilacı yabancı türlerle mücadelede daha güçlü ve bilim temelli bir yapı kurulması amaçlanıyor.
