Türkiye uzun yıllardır kontrol altına alınamayan gıda enflasyonu ile mücadele ediyor. Küresel ölçekte yaşanan gelişmelerden ve ani iklim değişimlerinden en çok etkilenen kalemlerin başında gıda geliyor. Gıda israfı da fiyatları artıran bir etken olarak görülüyor. İsraf üretimde talep baskısını artırırken, yapılan harcamaların da boşa gitmesiyle fiyatların yüksek seyretmesine neden oluyor. Gıda sektöründe yaşanan bu sorunlara, İstanbul Ticaret Odası’nda (İTO) düzenlenen Gıda İhtisas Komitesi Toplantısı’nda çözüm arandı.
İSRAF BONKÖRLÜK SANILIYOR
Toplantının açılış konuşmasını yapan İTO Başkan Yardımcısı Ahmet Özer, israf konusunda toplumun tüm kesimlerinin duyarlı olduğunu, ancak konunun tam olarak anlaşılmadığını belirtti. Özer, şunları söyledi: “İsraf konusunda toplumumuzun müthiş derecede bir duyarlılığı var. İsraf denildiğinde herkes pür dikkat kesiliyor ve ‘evet, israf etmemeliyiz’ diyor. Fakat uygulama sürecine geçtiğimizde ne yazık ki aynı tutarlılığı görmüyoruz. sanki israf etmemek ayıpmış gibi bir ‘bonkörlük’ ya da ‘cimrilik’ algısı oluşuyor. Mesela serpme kahvaltı verirken ‘Kardeşim parasını veriyorum, azıcık getir ama istediğim kadar getir’ mantığı var. Bu tip yaklaşımları henüz terk edemedik. İnşallah eğitimlerle bunun üstesinden geleceğiz. Biz millet olarak bonkörüz ama bazen israfın boyutunu kaçırıyoruz. Masadan kalktığımızda o masanın fotoğrafını çekip israfı görmemiz lazım.”
EKMEKTE KDV SORUNU
İstanbul Ticaret İl Müdürü İsmail Menteşe’nin de katıldığı toplantıda konuşan İTO Meclis Başkan Yardımcısı ve Ekmek, Un ve Unlu Mamuller Meslek Komitesi Meclis Üyesi Sultan Selim Şimşek de ekmek israfı ile ilgili verilerin güncel durumu yansıtmadığını söyledi. Şimşek, ekmekte yaşanan KDV sorununa şöyle dikkat çekti: “KDV sorunumuz var. Biz ekmeği yüzde 1 ile alıyoruz ama restoran hizmeti verdiğimiz için yüzde 10 ile çıkış yapıyoruz. Aradaki yüzde 9’luk farkı biz cebimizden ödüyoruz. Müşteri ekmeği paket yaptırıp gitse yüzde 1, masada yese yüzde 10 KDV. Bu adaletsizliğin giderilmesi lazım.”
PLANLAMA BAŞARILI OLDU
Toplantıda israfın önüne geçmek için yapılan en büyük girişimin de tarımsal planlama olduğuna dikkat çekildi. Konuyla ilgili bilgi veren İstanbul İl Tarım ve Orman Müdürlüğü İl Müdür Vekili Sami Türkmenli, “13 stratejik ürün (buğday, arpa, mısır, ayçiçeği, nohut, fasulye, mercimek, pamuk, patates, soğan vb.) + 1 yem bitkisi üzerinden planlama yapılıyor. su kısıtı olan yerde su istemeyen ürün teşvik ediliyor. Mesela Konya’da mısıra değil, az su isteyen ürüne destek veriyoruz. Bu planlama gıda arz güvenliği ve israfın önlenmesi için çok kritiktir. Planlama hayata geçeli iki hasat yılı oldu ve yüzde 90 başarı sağlandı. sırada sebzeler, meyveler ve hayvansal ürünler var” diye konuştu.
Toplantıda gıda enflasyonu için tedarik zincirinin de önemli olduğu dile getirildi. Ayrıca enerji maliyetlerindeki artışın, kira bedellerinin ve personel giderlerinin de gıda fiyatlarına doğrudan yansıdığı dile getirildi. Hal komisyon oranlarının düşürülmesi ve yemek platform-larının aldığı yüksek komisyon da toplantıda konuşulan konular arasında yer aldı.
