Euro/dolar paritesinin 1.17 seviyesinde dengelenmesi, Avrupa’ya ihracat yapan Türk firmalarını olumlu etkiledi. Daha önce 1.20 seviyesini test eden parite, son dönemde küresel piyasalardaki dalgalanmaya rağmen Euro lehine güçlü seyrini koruyor. Türkiye’nin toplam ihracatında Avrupa Birliği’nin ağırlığı dikkate alındığında, Euro’daki değer artışı ihracatçıların gelirlerini destekliyor. Özellikle otomotiv, kimya, hazır giyim, tekstil ve makina sektörlerinde Euro bazlı satışların yüksek olması, parite hareketlerini firmalar açısından önemli hale getiriyor.
3.4 MİLYAR DOLARLIK KATKI
Paritenin 1.17 bandında kalması, Euro tahsil eden ihracatçıların dolar karşılığı gelirlerini artırırken, 1.20 seviyesine yaklaşan hareketler ihracat performansına ek katkı sağlıyor. TİM verilerine göre parite etkisi mart ayında ihracata 682 milyon dolar, nisanda ise 435 milyon dolar katkı verdi. Küresel piyasalarda ise Fed ve Avrupa Merkez Bankası’nın faiz politikaları, paritenin yönü açısından belirleyici olmaya devam ediyor. ABD’de faiz indirimi beklentilerinin zayıflaması doları desteklerken, Avrupa’da daha sıkı para politikası ihtimali Euro’yu güçlü tutuyor.
4 AYLIK İHRACATA KATKISI
Ocak: 1.1 milyar dolar
Şubat: 1.2 milyar dolar
Mart: 682 milyon dolar
Nisan: 435 milyon dolar
PARİTE CEPHESİNDE DİKKAT ÇEKEN GELİŞMELER
Doların Euro, Japon yeni, İngiliz sterlini, Kanada doları, İsveç kronu ve İsviçre frangı karşısındaki performansını ölçen dolar endeksi (DXY) ise 98 seviyelerinde seyrediyor. Japon piyasalarındaki kırılganlık, Fed’in faiz patikasına ilişkin beklentiler ve küresel jeopolitik gelişmeler dolar üzerinde dalgalı bir görünüm oluştururken, Euro ve sterlinin dolar karşısındaki güçlü seyri dikkat çekiyor.
FED’İN ŞAHİNLEŞEN DURUŞU
Bursa Uludağ Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Filiz Eryılmaz, küresel savaş ortamı, Fed politikaları ve Avrupa’daki büyüme kaygılarının Euro/dolar paritesi üzerinde belirleyici olmaya devam ettiğini söyledi. Doç. Dr. Eryılmaz, güvenli liman talebi ve Fed’in şahinleşen duruşunun doları güçlendirdiğini belirtirken, savaşın uzaması halinde Euro üzerindeki baskının artabileceğini ifade etti. Eryılmaz, savaş ortamının dolar endeksine güçlü bir talep getirdiğini belirterek, “Güvenli liman algısının güçlenmesi doları destekledi. Son dönemde enflasyonun yukarı yönlü seyri ve Fed’in daha şahin bir pozisyona geçmesi de dolarda ekstra güçlenme yarattı” dedi.
BEKLENTİLER DEĞİŞTİ
Fed tarafında daha önce iki faiz indirimi beklendiğini hatırlatan Eryılmaz, savaş sonrası beklentilerin tamamen değiştiğini kaydetti. Eryılmaz, şöyle konuştu: “Piyasalar artık faiz indirimi yerine faiz artışını bile konuşmaya başladı. Son Fed kararıyla birlikte bu beklenti daha da güçlendi. Avrupa’da ise enerji maliyetleri ve arz güvenliği kaynaklı büyüme sorunları Euro üzerinde baskı oluşturuyor. Euro Bölgesi’nde büyüme beklentileri aşağı yönlü revize ediliyor. Bu durum Euro/dolar paritesini aşağı çekiyor. Ancak diğer tarafta Avrupa Merkez Bankası için faiz artırımı beklentilerinin oluşması Euro’yu destekleyen bir unsur.”
SAVAŞIN ETKİSİ
Tüm etkiler birlikte değerlendirildiğinde Euro üzerindeki baskının daha güçlü göründüğünü belirten Eryılmaz, yaz aylarında sınırlı bir toparlanma ihtimaline işaret etti. Eryılmaz, “Eğer savaş çok daha çetrefilli bir hale dönüşmezse haziran-temmuz döneminde Euro tarafında bir miktar güçlenme görebiliriz. Bu yıl için genel beklentim Euro/dolar paritesinin 1.17 ile 1.20 bandında hareket etmesi yönünde” dedi. Savaşın seyrinin belirleyici olacağını vurgulayan Eryılmaz, şöyle konuştu: “Eğer savaş erken biterse Euro bir miktar daha güç kazanabilir. Ancak savaşın uzaması halinde Euro’yu baskılayan süreç daha belirgin hale gelebilir. Daha kötü senaryolarda 1.16’nın altı görülebilir. Buna karşın savaşın erken sona erdiği bir tabloda parite yeniden 1.17-1.20 bandında dengelenebilir.”
1.14-1.22 ARASINI BEKLİYORUZ
Paritenin yönünü belirleyen en önemli faktörlerden birinin faiz politikaları olduğunu ifade eden İstanbul Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Arif Yavuz ise şu değerlendirmeyi yaptı: “ABD faizleri Euro faizlerinden yüksek olduğunda yatırımcı dolara yönelir. Bu da dolar endeksini güçlendirir ve pariteyi aşağı çeker. Buna karşılık Avrupa’da faizlerin yükselmesi Euro’yu destekler ve pariteyi yukarı taşır. Küresel krizler dolar talebini artırıyor. İran savaşı örneğinde olduğu gibi kriz anlarında yatırımcılar hisse senetlerini ve diğer varlıklarını satarak dolara yöneliyor. Çünkü dolar halen dünyada en güvenli rezerv para birimi olarak görülüyor. Bu nedenle kriz dönemlerinde dolar endeksi güçleniyor ve parite düşüyor. 2026 yılı boyunca paritenin 1.14 ile 1.22 bandında hareket edeceğini düşünüyoruz. 1.14’ün altına sarkmasını veya 1.22’nin üzerine çıkmasını beklemiyoruz.”
FİRMALARA 10 TAVSİYE
Fed yönetiminde yaşanabilecek değişimin piyasalar açısından kritik olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Arif Yavuz, “Trump, yüksek faize karşı bir politika izliyor. Bu nedenle Fed yönetimindeki değişimle birlikte faiz artırımı ihtimali zayıflayabilir. Fed’in faiz indirmesi ise paritenin yükselmesi yönünde etki yapar” dedi.
Prof. Dr. Arif Yavuz, Euro-dolar paritesine ilişkin şu tavsiyelerde bulundu:
Borcun dolar, alacağın Euro cinsinden olsun.
Euro ile mal satan firmalar, pariteyi 1.14 olarak düşünmeli.
Dolar ile mal satan firmalar, pariteyi 1.22 olarak düşünmeli.
Parite 1.22 civarındayken Euro-dolar forwardı yapılmalı.
Parite 1.14 civarındayken dolar-Euro forwardı yapılmalı.
Elde nakit dolar varsa, 1.14 civarında Euro’ya çevrilebilir.
Elde nakit Euro varsa, 1.22 civarında dolara çevrilebilir.
Euro veya dolar borcu bulunanlar, paritenin 1.14-1.22 seviyelerine göre forward işlemi yaparak uygun para birimine geçmeli.
Euro veya dolar alacağı bulunanlar da paritenin 1.14-1.22 seviyelerine göre forward işlemi yaparak alacaklarını avantajlı para birimine çevirmeli.
Eğer ihracatçıysanız, dolar kurunu 51-52 TL’den, ithalatçıysanız 54 TL’den hesaplamalı.
