Avrupa Merkez Bankası (ECB), jeopolitik gerilimler ve ittifaklardaki kırılmaların öne çıktığı bir dönemde, euro’nun küresel konumunu güçlendirmeye yönelik önemli bir adım attı. Banka, euro bölgesi dışındaki neredeyse tüm yabancı merkez bankalarının, euro cinsinden teminat göstererek ECB’den euro borçlanabilmesine imkan tanıyacak yeni likidite düzenlemesini duyurdu.
Açıklamaya göre, bu imkân finansal stres dönemlerinde yabancı merkez bankalarının euro fonlamasına erişimini kolaylaştırmayı hedefliyor. Adım, Avrupa’nın ticari ve siyasi anlamda müttefik çevresini genişletme ve küresel ölçekte ABD ile Çin’e karşı konumunu güçlendirme stratejisinin bir unsuru olarak konumlanıyor.
YENİLENEN EUREP TESİSİ KÜRESEL ERİŞİME AÇILIYOR
ECB, Temmuz ayında devreye girecek yenilenmiş Eurep uygulamasıyla, 2020’de pandemi döneminde kurulan Eurosystem merkez bankaları için repo tesisini güncelliyor. Eurep, katılımcı merkez bankalarına, yüksek kaliteli euro cinsi varlıkları teminat göstererek ECB’den euro borçlanma imkânı tanıyor. Bu yapı, geri alım anlaşması (repo) şeklinde işliyor ve ilgili ülkelerin döviz likiditesinde oluşabilecek sıkışıklıklara karşı dayanıklılığını artırmayı amaçlıyor.
Daha önce çoğunlukla Doğu Avrupa’daki sınırlı sayıda ülkeye açık olan repo hatları, yeni düzenlemeyle dünya genelindeki tüm merkez bankalarına genişletilecek. Ancak kara para aklama, terörizmin finansmanı veya uluslararası yaptırımlarla ilişkili itibar riski taşıyan ülkeler bu kapsamın dışında bırakılacak. Eurep’in 2026’nın üçüncü çeyreğinden itibaren kullanılabilir olacağı ve 50 milyar euroya kadar sürekli erişim sağlayacağı bildirildi.
“EURONUN KÜRESEL ANI” VE DOLARIN ROLÜNE İLİŞKİN TARTIŞMA
ECB Başkanı Christine Lagarde, bu girişimi daha önce “euronun küresel anı” olarak ifade ettiği çerçevenin bir parçası olarak tanımlıyor. Lagarde, öngörülemez seyreden ABD ekonomi politikasının, doların uzun süredir devam eden küresel hakimiyetine ilişkin yeni soruları gündeme getirdiğini dile getirerek, euronun uluslararası rolünün güçlendirilmesine dikkat çekmişti.
Yeni euro likidite hattı, bu stratejik yaklaşım doğrultusunda ECB’nin küresel finansal mimaride daha görünür ve etkin bir konum almasına yönelik araçlardan biri olarak öne çıkıyor. Böylece euro, kriz dönemlerindeki fonlama imkânları üzerinden daha çok ülkenin rezerv ve işlem para birimi seti içinde yer alabilecek.
LAGARDE’DAN TİCARET VE GÜVENLİK VURGUSU: TEDARİK ZİNCİRLERİ RİSK KAYNAĞI
ECB Başkanı Lagarde, Münih Güvenlik Konferansı’nda yaptığı konuşmada küresel ticaret yapısına ilişkin uyarılarda bulundu. Lagarde, ticaretin artık yalnızca ekonomik değil aynı zamanda bir güvenlik meselesi haline geldiğini belirtti. Daha önce istikrar sağlayıcı unsur olarak görülen karşılıklı bağımlılık ilişkilerinin, günümüzde aksamalara ve “bağımlılıkların kasıtlı olarak silah haline getirilmesine” açık hale geldiğini ifade etti.
Lagarde, ECB analizlerinden birine atıfla, ani bir %50’lik arz şokunun imalat katma değerini %3’e kadar azaltabileceğini söyledi. Bu değerlendirme, tedarik zincirlerindeki kırılganlıkların euro bölgesi ekonomisi üzerindeki potansiyel etkilerine dikkat çekiyor ve ticaret ile güvenlik boyutunun para politikası ve finansal istikrar tartışmalarındaki önemini vurguluyor.
