Kanser tedavisinde kullanılan kemoterapi ve radyoterapi, tümör hücrelerini hedef alırken sağlıklı dokularda da hasara yol açabiliyor. Bu yan etkilerden biri de bağırsak astarında meydana gelen hasar ve kök hücre yenilenmesinin zayıflaması olarak öne çıkıyor. Massachusetts Teknoloji Enstitüsü araştırmacıları, bağırsak kök hücrelerinin yenilenmesini destekleyebilen bir besin bileşenini belirledi. Nature dergisinde yayımlanan çalışmada, doğal bir amino asit olan sisteinin tedavi kaynaklı bağırsak hasarının onarımında etkili olabileceği gösterildi. Araştırma, MIT Biyoloji Doçenti ve Kök Hücre Girişimi Direktörü Türk bilim insanı Ömer Yılmaz liderliğinde yürütüldü.
20 AMİNO ASİT TEK TEK TEST EDİLDİ
Araştırma ekibi, proteinlerin yapı taşları olan 20 amino asidi tek tek inceleyerek bağırsak yenilenmesi üzerindeki etkilerini karşılaştırdı. Test edilen amino asitler arasında en güçlü etkinin sisteinde görüldüğü belirlendi. MIT ekibine göre sistein, hem bağırsak kök hücrelerinin hem de yetişkin bağırsak hücrelerine dönüşen öncü hücrelerin yenilenmesini destekledi. Ömer Yılmaz, çalışmanın hastalara sistein açısından zengin diyet veya takviye verilmesi halinde tedaviye bağlı bazı hasarların hafifletilebileceğini gösterdiğini belirtti. Yılmaz, bu yaklaşımın pahalı ve sentetik bir molekül yerine doğal bir besin bileşiğine dayanmasının önem taşıdığını ifade etti.
BAĞIŞIKLIK HÜCRELERİNİ HAREKETE GEÇİRİYOR
Araştırmada sisteinin bağırsak onarımını nasıl desteklediği de incelendi. Buna göre bağırsak hücreleri, besinlerden alınan sisteini emerek CoA adı verilen bir moleküle dönüştürüyor. Bu molekül bağırsak astarına salındığında, bağışıklık sisteminin önemli hücrelerinden CD8 T hücreleri tarafından alınıyor. Aktive olan T hücreleri çoğalarak IL-22 adlı sinyal proteinini üretmeye başlıyor. IL-22, bağırsak onarımı ve kök hücre yenilenmesinde rol oynayan önemli proteinlerden biri olarak biliniyor.
KEMOTERAPİ HASARINDA İYİLEŞME SAĞLANDI
Araştırmacılar, kolon ve pankreas kanserlerinde kullanılan 5-fluorouracil adlı kemoterapi ilacının yol açtığı bağırsak hasarında sistein takviyesinin etkisini test etti. Deneylerde sisteinin bağırsak astarında iyileşmeyi desteklediği gözlemlendi. Sistein; et, süt ürünleri, baklagiller ve kuruyemişler gibi yüksek proteinli gıdalarda doğal olarak bulunuyor. Araştırmacılar, takviye olarak alınan sisteinin bağırsaklara doğrudan ulaşması nedeniyle onarım etkisinin daha güçlü olabileceğini belirtiyor. Bu bulgu, kanser tedavisi sürecinde medikal beslenme ve destekleyici bakım yaklaşımları açısından yeni araştırmalara kapı aralayabilir.
DİĞER DOKULARA ETKİSİ
MIT ekibi, sisteinin yalnızca bağırsak dokusunda değil, saç folikülü gibi diğer dokularda da onarım etkisi gösterip göstermediğini araştırmayı planlıyor. Çalışma; ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri, V Vakfı, Amerikan Yaşlanma Araştırmaları Federasyonu ve Ulusal Kanser Enstitüsü gibi kurumlar tarafından desteklendi. Araştırmanın sonraki aşamalarında, sisteinin farklı tedavi süreçlerinde destekleyici kullanım potansiyelinin daha ayrıntılı incelenmesi hedefleniyor.
