ABD ve Avrupa arasındaki transatlantik ilişkilerde teknolojik ‘kendi kendine yeterlilik’ arayışı, uzay çalışmalarında somut bir rekabete dönüşüyor. Avrupa Birliği (AB), güvenli internet iletişimi ve veri egemenliği sağlamak amacıyla tasarladığı yeni uydu ağı IRIS2'nin (Uyduyla Dayanıklılık, Bağlantı ve Güvenlik Altyapısı) ilk bileşenlerini devreye aldı.
AB yetkilileri, yörüngedeki uydulardan oluşan takımın faaliyete geçtiğini ve üye devletlerin ağa erişim sağlamaya başladığını duyurdu. Bu hamle, küresel uydu internet pazarında SpaceX'in Starlink projesine karşı Avrupa'nın stratejik cevabı olarak konumlandırılıyor.
10 MİLYAR AVROLUK ‘AVRUPA YAPIMI’ PROJE
On yılın sonuna kadar tamamlanması hedeflenen ve toplam bütçesi 10 milyar avroyu bulan IRIS2 girişimi, Avrupa Birliği'nin dijital altyapısını millileştirme çabasının merkezinde yer alıyor. Projenin, Orta Dünya Yörüngesi (MEO) ve Alçak Dünya Yörüngesi (LEO) sistemlerinin avantajlarını birleştiren yaklaşık 290 uydudan oluşması planlanıyor.
Sistem tam kapasiteyle devreye alındığında; hükümet yetkililerine, özel şirketlere ve AB vatandaşlarına güvenli ve kesintisiz bağlantı hizmeti sunacak.
ASKERİ VE HÜKÜMET İLETİŞİMİNDE ŞİFRELİ DÖNEM
AB Savunma ve Uzay Komiseri Andrius Kubilius, hem IRIS2 hem de AB'nin Hükümet Uydu İletişim programı (GOVSATCOM) ağlarının, hükümet ve askeri kullanım için sınırlı operasyonlara başladığını doğruladı. Kubilius, projenin siyasi ve stratejik önemini şu sözlerle vurguladı:
"Artık tüm üye devletler egemen uydu iletişimine erişebilecek. Askeri ve hükümet amaçlı, güvenli ve şifreli. Avrupa'da üretildi, Avrupa'da işletiliyor ve Avrupa kontrolü altında."
Kubilius ayrıca, Ukrayna'nın da bu yeni altyapıya erişim talebinde bulunduğunu ve yakın zamanda bir iletişim bağlantısının kurulmasının beklendiğini belirtti.
SPACEX TEKELİNE VE GÜVENLİK RİSKLERİNE KARŞI TEDBİR
Güvenlik ve bölgesel egemenlik, uydu internet projelerinde merkezi bir öncelik haline gelmiş durumda. Elon Musk'ın SpaceX şirketinin, yakın zamanda gizli bir ABD askeri operasyonunu desteklemek için kısıtlı frekansları kötüye kullanmakla suçlanması, Avrupa'nın kendi altyapısını kurma kararını hızlandıran etkenlerden biri oldu.
SpaceX, 2031 yılı sonuna kadar yaklaşık 15.000 uydudan oluşan devasa bir küresel ağ kurmayı hedeflerken, AB nicelikten ziyade niteliğe ve güvenliğe odaklanıyor. Birlik liderleri, IRIS2'nin Starlink'ten daha güvenli ve erişilebilir bir alternatif olacağını iddia ediyor.
DEĞİŞEN JEOPOLİTİK DENGELER
Komiser Kubilius, değişen jeopolitik ortamın IRIS2 konsorsiyumu üzerinde teslimat takvimini hızlandırma baskısı oluşturduğunu ifade etti. ABD yapımı teknolojilere bağımlılığı azaltma çabası sadece ticari değil, aynı zamanda stratejik bir zorunluluk olarak görülüyor.
Küresel uzay yarışında Çin'in kendi ‘mega uydu takımını’ geliştirdiği, Rusya'nın ise büyük ölçüde uydu karşıtı teknolojilere odaklandığı bir dönemde, Avrupa'nın bu hamlesi kıtanın savunma ve iletişim mimarisini yeniden şekillendirecek.
