{"status":true,"post":{"id":12957,"user_id":23,"status":1,"type":1,"orde":null,"notification_type":3,"static_post":0,"published_at":"2022-10-21 09:20:53","created_at":"2016-01-31T21:00:00.000000Z","updated_at":"2022-10-21T06:20:53.000000Z","edited_at":"2024-12-17 22:35:21","source_id":null,"post_id":12957,"is_featured":0,"title":"T\u00fcrkiye\u2019nin ger\u00e7ekleriyle y\u00fczle\u015felim mi?","slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"home_title":null,"sub_title":null,"category_id":73,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

Global kriz 2016\u2019ya h\u0131zl\u0131 girdi. \u00c7in\u2019den gelen veriler krizin derinle\u015fece\u011fi korkusunu art\u0131r\u0131rd\u0131. Bir\u00e7ok kurum 2016 b\u00fcy\u00fcme beklentilerini a\u015fa\u011f\u0131 y\u00f6nde revize etti. Tabi ki do\u011fal olarak t\u00fcm yorumcular barda\u011f\u0131n bo\u015f y\u00f6n\u00fcn\u00fc g\u00f6sterdi ve negatif y\u00f6ne dikkat \u00e7ektiler. Bir \u00f6nceki yaz\u0131m\u0131zda da global olumsuzluklara kar\u015f\u0131 haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olmam\u0131z gerekti\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a belirttik.<\/span><\/p>

T\u00fcrkiye bu olumsuzluklara ne kadar haz\u0131r? Bug\u00fcn biraz buna de\u011finelim. TL de\u011fersizle\u015fmeyi hak ediyor mu? Yoksa TL \u00fczerinden birileri para kazanmak i\u00e7in makro ekonomik verileri riske at\u0131yor olabilir mi? Buna de\u011finmekte fayda var.<\/span><\/p>

TCMB taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131klanan finansal kesim d\u0131\u015f\u0131ndaki firmalar\u0131n d\u00f6viz varl\u0131k ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerine dair verileri incelememizde fayda var. Bu tablo bize reel sekt\u00f6r\u00fcn ciddi \u015fekilde global t\u00fcrb\u00fclansa haz\u0131rl\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7ok a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde g\u00f6steriyor. <\/span><\/p>

D\u00f6vizin ani y\u00fckselmesinin ciddi risk do\u011furmas\u0131 i\u00e7in reel sekt\u00f6r\u00fcn k\u0131sa vade d\u00f6viz y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn y\u00fcksek miktarlarda olmas\u0131 gerekiyor. Tabloya bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda 2008 y\u0131l\u0131ndan bu yana reel sekt\u00f6r, k\u0131sa vadeli pozisyon verisinde 10.566.000.000 USD d\u00f6viz fazlas\u0131yla rekor k\u0131rm\u0131\u015f durumda. Bunun sebebi kurlardaki beklenmedik dalgalanmalar. Art\u0131k d\u00f6viz y\u00fckseli\u015finin reel sekt\u00f6re zarar vermesi s\u00f6z konusu olamaz.<\/span><\/p>

D\u00d6V\u0130Z POZ\u0130SYONLARI<\/strong><\/span><\/p>

Uzun vadeli d\u00f6viz pozisyonuna bakarak baz\u0131 eksik veya tarafl\u0131 yorumlar\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131na tan\u0131k oluyoruz. Ger\u00e7ek \u015fudur; 2015 y\u0131l\u0131 ekim ay\u0131 verilerine g\u00f6re 287.674.000.000 USD y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc (borcu) olan reel sekt\u00f6r\u00fcn 174.410.000.000 USD varl\u0131\u011f\u0131 var. 110 milyar USD uzun vadeli a\u00e7\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcnen reel sekt\u00f6r\u00fcn bu durumu olumsuz bir \u015fey de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak yat\u0131r\u0131m kredilerinden olu\u015fan uzun vadeli krediler kredi olarak y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerde g\u00f6r\u00fcnmesine kar\u015f\u0131l\u0131k bu g\u00fcc\u00fcn gelecekte sa\u011flayaca\u011f\u0131 varl\u0131k hareketi hen\u00fcz rakamlara intikal etmemi\u015ftir. Yani bu yat\u0131r\u0131mlar ciroya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fckten sonra fark kapanacakt\u0131r. Ancak bu veri her zaman bu \u015fekilde eksi g\u00f6r\u00fcnecektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc yeni yat\u0131r\u0131mlarla s\u00fcrekli artacakt\u0131r. 2015 y\u0131l\u0131 ilk 10 ay ihracat verimizi (130 milyar dolar\u0131n \u00fczerinde) dikkate ald\u0131\u011f\u0131n\u0131zda s\u00f6z konusu a\u00e7\u0131\u011f\u0131n \u00e7ok komik oldu\u011funu sizler de g\u00f6receksiniz. K\u0131sacas\u0131 reel sekt\u00f6r\u00fcn tuzu kuru ve kur y\u00fckseli\u015finden art\u0131k korkmas\u0131na gerek yok.<\/span><\/p>

S\u0130YAS\u0130 \u0130RADE<\/strong><\/span><\/p>

Gelelim siyasi riske, Tek parti iktidar\u0131 var ve ciddi yap\u0131sal tedbirleri uygulayabilecek g\u00fc\u00e7te. Yap\u0131lan operasyonlar da iradelerini net olarak g\u00f6steriyor. Bu konuda belirsizlik var diyenlerin edindi\u011fi bilgilerin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131ndan \u015f\u00fcphe duyaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade edebiliriz. Kas\u0131tl\u0131 yorum yapanlara ise s\u00f6yleyecek laf\u0131m\u0131z yok. Onlar\u0131n yolu belli.<\/span><\/p>

KUR VE ENFLASYON<\/strong><\/span><\/p>

Gelelim enflasyon belas\u0131na; TCMB Ba\u015fkan\u0131 Say\u0131n Ba\u015f\u00e7\u0131 bu konuda neler yapt\u0131klar\u0131n\u0131 gerek\u00e7eleriyle a\u00e7\u0131klad\u0131. Bizim i\u00e7in piyasay\u0131 dolarize edecek davran\u0131\u015flardan uzak durmas\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli. Baz\u0131 tedbirler (d\u00f6viz teminat oranlar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 gibi) bankalar\u0131 daha da dolarize yapabilir. Bunun yan\u0131nda TCMB kurulu\u015f kanununda ana hedefinin parasal istikrar oldu\u011fu belirtilmekle beraber kur disiplinin de bekledi\u011fimiz ba\u015far\u0131n\u0131n ya\u015fanamamas\u0131 nedeniyle kurdan kaynaklanan enflasyonu hissetmek zorunda kald\u0131k. Bunun i\u00e7in ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z benzin, mazotun pompa fiyatlar\u0131na bakman\u0131z yeterli. Ana sebebi kurlardaki y\u00fckseli\u015ftir. Bu durum lojistik maliyetlerini de art\u0131rmaktad\u0131r.<\/span><\/p>

ANAHTAR D\u0130S\u0130PL\u0130N<\/strong><\/span><\/p>

Ola\u011fan\u00fcst\u00fc kapasite art\u0131\u015flar\u0131 olmamas\u0131 ve kapasitelerin hala y\u00fczde 70\u2019li seviyelerde bulunmas\u0131, talep enflasyonu ya\u015famad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6stermektedir. Durgunlu\u011fun kol gezdi\u011fi bir d\u00f6nemde fiyat art\u0131\u015flar\u0131 daha \u00e7ok maliyet k\u00f6kenlidir. Temel sebebi ise kur. TCMB enflasyon hedefini tutturacaksa kontrol\u00fc biraz da ba\u015far\u0131l\u0131 \u015fekilde y\u00fcr\u00fctmelidir. \u0130talya\u2019n\u0131n bile 6 ayl\u0131k hazine bonosunu eksi faizle satt\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde nominal faizleri kur disiplinini sa\u011flayarak a\u015fa\u011f\u0131 \u00e7ekmenin yolu mutlaka bulunmal\u0131d\u0131r. Bunun i\u00e7in bankalar ikna edilmeli ve piyasaya gelece\u011fe y\u00f6nelik kabul edilebilir hedefler verilebilmelidir.<\/span><\/p>

Gerek b\u00fct\u00e7e disiplini gerek rezervleriyle her t\u00fcrl\u00fc d\u0131\u015f kaynakl\u0131 krize haz\u0131r olan T\u00fcrkiye global krizi f\u0131rsata \u00e7evirebilecek g\u00fc\u00e7tedir. Sadece daha koordineli ve dikkatli olal\u0131m yeterli. Bu gemi bizim sak\u0131n unutmayal\u0131m.<\/span><\/p> \t\t\t\t","slug":"turkiyenin-gercekleriyle-yuzleselim-mi","tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"T\u00fcrkiye\u2019nin ger\u00e7ekleriyle y\u00fczle\u015felim mi?","meta_description":"Hikmet Baydar","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"view_count":188,"cropped_1200x675":null,"user":{"id":23,"name":"H\u0130KMET","surname":"BAYDAR","email":"hikmet-baydar@gmail.com","slug":"hikmet-baydar","avatar":"\/front\/uploads\/avatar\/1733691600m8IdzrjJsMVvSMC.webp","status":1,"role":1,"email_verified_at":null,"orde":null,"created_at":"2022-10-19T14:42:06.000000Z","updated_at":"2024-12-18T09:49:02.000000Z","seo_title":null,"seo_description":null},"translations":[{"id":13056,"is_featured":0,"is_amp":0,"is_ads":0,"ads_link":null,"post_id":12957,"locale":"tr","category_id":73,"title":"T\u00fcrkiye\u2019nin ger\u00e7ekleriyle y\u00fczle\u015felim mi?","home_title":null,"sub_title":null,"slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"subtitleuse":0,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

Global kriz 2016\u2019ya h\u0131zl\u0131 girdi. \u00c7in\u2019den gelen veriler krizin derinle\u015fece\u011fi korkusunu art\u0131r\u0131rd\u0131. Bir\u00e7ok kurum 2016 b\u00fcy\u00fcme beklentilerini a\u015fa\u011f\u0131 y\u00f6nde revize etti. Tabi ki do\u011fal olarak t\u00fcm yorumcular barda\u011f\u0131n bo\u015f y\u00f6n\u00fcn\u00fc g\u00f6sterdi ve negatif y\u00f6ne dikkat \u00e7ektiler. Bir \u00f6nceki yaz\u0131m\u0131zda da global olumsuzluklara kar\u015f\u0131 haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olmam\u0131z gerekti\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a belirttik.<\/span><\/p>

T\u00fcrkiye bu olumsuzluklara ne kadar haz\u0131r? Bug\u00fcn biraz buna de\u011finelim. TL de\u011fersizle\u015fmeyi hak ediyor mu? Yoksa TL \u00fczerinden birileri para kazanmak i\u00e7in makro ekonomik verileri riske at\u0131yor olabilir mi? Buna de\u011finmekte fayda var.<\/span><\/p>

TCMB taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131klanan finansal kesim d\u0131\u015f\u0131ndaki firmalar\u0131n d\u00f6viz varl\u0131k ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerine dair verileri incelememizde fayda var. Bu tablo bize reel sekt\u00f6r\u00fcn ciddi \u015fekilde global t\u00fcrb\u00fclansa haz\u0131rl\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7ok a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde g\u00f6steriyor. <\/span><\/p>

D\u00f6vizin ani y\u00fckselmesinin ciddi risk do\u011furmas\u0131 i\u00e7in reel sekt\u00f6r\u00fcn k\u0131sa vade d\u00f6viz y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn y\u00fcksek miktarlarda olmas\u0131 gerekiyor. Tabloya bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda 2008 y\u0131l\u0131ndan bu yana reel sekt\u00f6r, k\u0131sa vadeli pozisyon verisinde 10.566.000.000 USD d\u00f6viz fazlas\u0131yla rekor k\u0131rm\u0131\u015f durumda. Bunun sebebi kurlardaki beklenmedik dalgalanmalar. Art\u0131k d\u00f6viz y\u00fckseli\u015finin reel sekt\u00f6re zarar vermesi s\u00f6z konusu olamaz.<\/span><\/p>

D\u00d6V\u0130Z POZ\u0130SYONLARI<\/strong><\/span><\/p>

Uzun vadeli d\u00f6viz pozisyonuna bakarak baz\u0131 eksik veya tarafl\u0131 yorumlar\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131na tan\u0131k oluyoruz. Ger\u00e7ek \u015fudur; 2015 y\u0131l\u0131 ekim ay\u0131 verilerine g\u00f6re 287.674.000.000 USD y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc (borcu) olan reel sekt\u00f6r\u00fcn 174.410.000.000 USD varl\u0131\u011f\u0131 var. 110 milyar USD uzun vadeli a\u00e7\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcnen reel sekt\u00f6r\u00fcn bu durumu olumsuz bir \u015fey de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak yat\u0131r\u0131m kredilerinden olu\u015fan uzun vadeli krediler kredi olarak y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerde g\u00f6r\u00fcnmesine kar\u015f\u0131l\u0131k bu g\u00fcc\u00fcn gelecekte sa\u011flayaca\u011f\u0131 varl\u0131k hareketi hen\u00fcz rakamlara intikal etmemi\u015ftir. Yani bu yat\u0131r\u0131mlar ciroya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fckten sonra fark kapanacakt\u0131r. Ancak bu veri her zaman bu \u015fekilde eksi g\u00f6r\u00fcnecektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc yeni yat\u0131r\u0131mlarla s\u00fcrekli artacakt\u0131r. 2015 y\u0131l\u0131 ilk 10 ay ihracat verimizi (130 milyar dolar\u0131n \u00fczerinde) dikkate ald\u0131\u011f\u0131n\u0131zda s\u00f6z konusu a\u00e7\u0131\u011f\u0131n \u00e7ok komik oldu\u011funu sizler de g\u00f6receksiniz. K\u0131sacas\u0131 reel sekt\u00f6r\u00fcn tuzu kuru ve kur y\u00fckseli\u015finden art\u0131k korkmas\u0131na gerek yok.<\/span><\/p>

S\u0130YAS\u0130 \u0130RADE<\/strong><\/span><\/p>

Gelelim siyasi riske, Tek parti iktidar\u0131 var ve ciddi yap\u0131sal tedbirleri uygulayabilecek g\u00fc\u00e7te. Yap\u0131lan operasyonlar da iradelerini net olarak g\u00f6steriyor. Bu konuda belirsizlik var diyenlerin edindi\u011fi bilgilerin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131ndan \u015f\u00fcphe duyaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade edebiliriz. Kas\u0131tl\u0131 yorum yapanlara ise s\u00f6yleyecek laf\u0131m\u0131z yok. Onlar\u0131n yolu belli.<\/span><\/p>

KUR VE ENFLASYON<\/strong><\/span><\/p>

Gelelim enflasyon belas\u0131na; TCMB Ba\u015fkan\u0131 Say\u0131n Ba\u015f\u00e7\u0131 bu konuda neler yapt\u0131klar\u0131n\u0131 gerek\u00e7eleriyle a\u00e7\u0131klad\u0131. Bizim i\u00e7in piyasay\u0131 dolarize edecek davran\u0131\u015flardan uzak durmas\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli. Baz\u0131 tedbirler (d\u00f6viz teminat oranlar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 gibi) bankalar\u0131 daha da dolarize yapabilir. Bunun yan\u0131nda TCMB kurulu\u015f kanununda ana hedefinin parasal istikrar oldu\u011fu belirtilmekle beraber kur disiplinin de bekledi\u011fimiz ba\u015far\u0131n\u0131n ya\u015fanamamas\u0131 nedeniyle kurdan kaynaklanan enflasyonu hissetmek zorunda kald\u0131k. Bunun i\u00e7in ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z benzin, mazotun pompa fiyatlar\u0131na bakman\u0131z yeterli. Ana sebebi kurlardaki y\u00fckseli\u015ftir. Bu durum lojistik maliyetlerini de art\u0131rmaktad\u0131r.<\/span><\/p>

ANAHTAR D\u0130S\u0130PL\u0130N<\/strong><\/span><\/p>

Ola\u011fan\u00fcst\u00fc kapasite art\u0131\u015flar\u0131 olmamas\u0131 ve kapasitelerin hala y\u00fczde 70\u2019li seviyelerde bulunmas\u0131, talep enflasyonu ya\u015famad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6stermektedir. Durgunlu\u011fun kol gezdi\u011fi bir d\u00f6nemde fiyat art\u0131\u015flar\u0131 daha \u00e7ok maliyet k\u00f6kenlidir. Temel sebebi ise kur. TCMB enflasyon hedefini tutturacaksa kontrol\u00fc biraz da ba\u015far\u0131l\u0131 \u015fekilde y\u00fcr\u00fctmelidir. \u0130talya\u2019n\u0131n bile 6 ayl\u0131k hazine bonosunu eksi faizle satt\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde nominal faizleri kur disiplinini sa\u011flayarak a\u015fa\u011f\u0131 \u00e7ekmenin yolu mutlaka bulunmal\u0131d\u0131r. Bunun i\u00e7in bankalar ikna edilmeli ve piyasaya gelece\u011fe y\u00f6nelik kabul edilebilir hedefler verilebilmelidir.<\/span><\/p>

Gerek b\u00fct\u00e7e disiplini gerek rezervleriyle her t\u00fcrl\u00fc d\u0131\u015f kaynakl\u0131 krize haz\u0131r olan T\u00fcrkiye global krizi f\u0131rsata \u00e7evirebilecek g\u00fc\u00e7tedir. Sadece daha koordineli ve dikkatli olal\u0131m yeterli. Bu gemi bizim sak\u0131n unutmayal\u0131m.<\/span><\/p> \t\t\t\t","slug":"turkiyenin-gercekleriyle-yuzleselim-mi","orjinalimage":null,"news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"cropped_638x552":null,"cropped_310x208":null,"cropped_416x247":null,"cropped_197x247":null,"cropped_416x600":null,"cropped_1200x675":null,"tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"T\u00fcrkiye\u2019nin ger\u00e7ekleriyle y\u00fczle\u015felim mi?","meta_description":"Hikmet Baydar","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","view_count":188,"yt":0,"ytid":"","ytimage":null,"imgdate":"2000-01-01 00:00:00","cuff_cover":null,"cropped_358x214":null,"cropped_842x474":null}]}}