{"status":true,"post":{"id":28185,"user_id":30,"status":1,"type":1,"orde":null,"notification_type":3,"static_post":0,"published_at":"2022-10-24 15:40:38","created_at":"2021-09-02T21:00:00.000000Z","updated_at":"2022-10-24T12:40:38.000000Z","edited_at":"2024-12-17 22:35:21","source_id":null,"post_id":28185,"is_featured":0,"title":"Teknolojinin g\u00f6zde metali niyobyum Afrika\u2019dan parl\u0131yor","slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"home_title":null,"sub_title":null,"category_id":73,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

PROF. DR. AHMET KAVAS<\/span><\/strong><\/p>

Uzay sanayinden elektrikli otomobillerin \u00fcretimine kadar yenilik\u00e7i bir\u00e7ok alanda kullan\u0131lan niyobyum, sahip oldu\u011fu \u00f6zellikleri ke\u015ffedilince bilhassa y\u00fcksek teknolojinin en fazla ihtiya\u00e7 duydu\u011fu ilk sekiz temel maddeden biri oldu. Hatta bu metal platinin yerine de kullan\u0131labiliyor.<\/strong><\/span>
<\/strong><\/span>
Niyobyumu cazip k\u0131lan ise 2. 468 oC\u2019de eriyebil-di\u011fi i\u00e7in en dayan\u0131kl\u0131 metaller aras\u0131nda yer almas\u0131. Birka\u00e7 gram niyobyum ilavesiyle \u00fcretilen \u00e7eli\u011fin direnci y\u00fczde 40 art\u0131yor. Mevcut rezervde Brezilya ilk s\u0131rada olsa da yeni ke\u015fiflerle Afrika, bu konuda da parl\u0131yor.<\/strong><\/span>
<\/strong><\/span>
\u015eimdilerde uzay ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 bir\u00e7ok \u00fclke taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr oldu. T\u00fcrkiye de bu kervana kat\u0131ld\u0131. Bu alanda ba\u015far\u0131l\u0131 olmak i\u00e7in \u00f6zellikle de gerekli ara\u00e7lar\u0131n yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131lan maddelerin en sa\u011flam\u0131, en dayan\u0131kl\u0131s\u0131n\u0131 se\u00e7mek gerekiyor. Bunlar i\u00e7inde iki as\u0131r \u00f6nce varl\u0131\u011f\u0131 tespit edildi\u011fi halde bug\u00fcnk\u00fc ismini almas\u0131 bile uzun zaman alan bir metal var: Niyobyum\u2026 Belki de onu cazip k\u0131lan, 2 bin 468 oC\u2019de eriyebilmesi sebebiyle en dayan\u0131kl\u0131 metaller aras\u0131nda yer almas\u0131. Ayr\u0131ca biraz yumu\u015fak \u00f6zelli\u011fi ile alt\u0131n gibi i\u015flenebilmesi. Haliyle bilhassa uydu, f\u00fcze, roket gibi \u00f6nemli ara\u00e7lar\u0131n atmosferik a\u015f\u0131nmaya diren\u00e7li yap\u0131m\u0131nda en \u00f6nemli metal. <\/span>
<\/span>
G\u00fcn\u00fcm\u00fczde koltan (coltan) diye bildi\u011fimiz madenin asl\u0131nda teknolojinin en \u00e7ok ihtiya\u00e7 duydu\u011fu colombo-tantal cevheri, yani \u015fimdiki bilinen ad\u0131yla niyobyum oldu\u011fu nedense pek bilinmiyor. <\/span>
<\/span>
SA\u011eLAM VE HAF\u0130F<\/strong><\/span>
<\/span>
Varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespitinin \u00fczerinden bir as\u0131rdan fazla zaman ge\u00e7ti ve 1925 y\u0131l\u0131nda ilk defa sanayide \u00fcretilen farkl\u0131 \u00e7elik aletlerinin yap\u0131m\u0131nda tungsten metalinin yerini niyobyum almaya ba\u015flad\u0131. 1930\u2019larda paslanmaz \u00e7eliklerdeki a\u015f\u0131nmay\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in \u00f6zellikle tercih ediliyordu. Saf \u00e7elikten daha sa\u011flam olmas\u0131n\u0131n yan\u0131nda daha hafif olmas\u0131 de\u011ferini iyice art\u0131rd\u0131. <\/span>
<\/span>
Ne var ki, sanayi i\u00e7in son derece gerekli bir metal olarak kullan\u0131m\u0131 i\u00e7in \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n bitmesi bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 oldu. \u00d6zellikle Anglo Sakson k\u00fclt\u00fcr co\u011frafyas\u0131nda bu metal hep \u2018columbium\u2019 ad\u0131yla tan\u0131nd\u0131 ve nihayet 1946 y\u0131l\u0131nda ba\u015flayan yeni \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n ard\u0131ndan 1950 y\u0131l\u0131nda Uluslararas\u0131 Kimya Birli\u011fi \u2018niyobyum\u2019 ismini kabul ederek, bu isim karga\u015fas\u0131na son verdi. <\/span>
<\/span>
Elementler aras\u0131nda 41 no\u2019lu niyobyumun sembol\u00fc Nb. Erime noktas\u0131n\u0131n platinden daha y\u00fcksek olmas\u0131 sebebiyle ate\u015fe dayan\u0131kl\u0131 tantal, tungsten, molibden, renyum ve benzeri sekiz temel metal grubu i\u00e7inde yer al\u0131yor. Tantal ile tabiatta birlikte bulunsalar da bunlar\u0131 birbirinden ay\u0131rmak kolay de\u011fil. Avrupa Birli\u011fi ve ABD taraf\u0131ndan en hayati \u00f6nemi haiz ve kritik \u00f6zellikteki metaller aras\u0131nda kabul ediliyor. Bu sebeple bulundu\u011fu madenlerin i\u015fletilmesi \u00e7ok s\u0131k\u0131 denetim alt\u0131nda tutuluyor. Hatta pazarlanmas\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 bask\u0131 alt\u0131nda ve temin edilme zorluklar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden fiyat\u0131 daima art\u0131yor. <\/span>
<\/span>
KULLANIM ALANLARI<\/strong><\/span>
<\/span>
Niyobyum, sahip oldu\u011fu \u00f6zellikleri ke\u015ffedilince bilhassa y\u00fcksek teknolojinin en fazla ihtiya\u00e7 duydu\u011fu ilk sekiz temel maddeden biri oldu. Bug\u00fcn k\u0131ymeti giderek art\u0131yor ve art\u0131k yerini hen\u00fcz dolduracak bir ba\u015fkas\u0131 hen\u00fcz bulunmu\u015f de\u011fil. Hatta bu metal ayn\u0131 zamanda platinin yerine de kullan\u0131labiliyor.<\/span>
<\/span>
Y\u00fcksek mukavemetli \u00e7elik \u00fcretiminde niyobyum en \u00f6nemli metal. Birka\u00e7 gram niyobyum ilavesiyle \u00fcretilen \u00e7eli\u011fin direnci y\u00fczde 40 art\u0131yor. Haliyle k\u00f6pr\u00fc ve benzeri ciddi y\u00fck ta\u015f\u0131mas\u0131 gereken yap\u0131larda y\u00fck\u00fc hafifletmek i\u00e7in de \u00e7elik \u00fcr\u00fcnlerine kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ciddi anlamda hafifletici fayda sa\u011flan\u0131yor. Elektrikli otomobillerin hayat\u0131m\u0131zda yer almalar\u0131yla birlikte \u00fcretilen ara\u00e7lar i\u00e7in sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 fayda o kadar fazla ki, bir arac\u0131n \u00fcretiminde 9\/10 dolarl\u0131k niyobyum sayesinde a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda yakla\u015f\u0131k 100 kilo azalma sa\u011flan\u0131yor. Bu da 100 km\u2019lik bir yol i\u00e7in y\u00fczde 5\u2019lik bir tasarruf demek. <\/span>
<\/span>
21 Temmuz 1969 tarihinde uzaya g\u00f6nderilen uzay arac\u0131 Apollo 11\u2019in yap\u0131m\u0131nda y\u00fczde 60 oran\u0131nda niyobyumlu \u00e7elik kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi f\u00fcze, roket ve uydular \u00fcretilirken, vazge\u00e7ilemez metal oldu\u011fu ispatlanm\u0131\u015ft\u0131. \u015eimdilerde \u00e7ok uzun mesafeler aras\u0131nda in\u015fa edilen petrol ve do\u011falgaz boru hatlar\u0131nda zaman zaman zirkon metalinden istifade edilse de niyobyum, temel katk\u0131 maddesi konumunu koruyor. Yine her t\u00fcrl\u00fc s\u0131zd\u0131rmazl\u0131k \u00f6zelli\u011fi verilmek istenen n\u00fckleer reakt\u00f6rlerde y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131klardaki ala\u015f\u0131mlar\u0131n dayan\u0131m\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in \u00e7ubuklar\u0131n kabuklar\u0131 i\u00e7in de zirkon ile kullan\u0131l\u0131yor. Belki t\u0131p bilimlerinde bilhassa protez par\u00e7alar, di\u015f\u00e7ilikte implant ve kaplamalar gibi insan v\u00fccuduna en uyumlu \u00fcr\u00fcnler i\u00e7in gerekli metal kabul ediliyor. Tak\u0131larda niyobyum, alt\u0131n gibi zanaatkarlar taraf\u0131ndan so\u011fuk d\u00f6v\u00fclebilen tek metal. Renklendirilmesi, titanyum gibi di\u011fer ate\u015fe dayan\u0131kl\u0131 metallerinkine benzer.<\/span>
<\/span>
1999 y\u0131l\u0131nda kilosu 6.6 dolar olan niyobyum, her ge\u00e7en sene daha da k\u0131ymetlendi ve 2010 y\u0131l\u0131nda kilosu 40 dolara kadar \u00e7\u0131kt\u0131. 2018 y\u0131l\u0131nda ise kilosu 180 dolara ula\u015ft\u0131. <\/span>
<\/span>
D\u00dcNYA REZERVLER\u0130<\/strong><\/span>
<\/span>
Sahip oldu\u011fu stratejik metal konumu dolay\u0131s\u0131yla niyobyumun hangi \u00fclkede ne kadar bulundu\u011fu ile ilgili olarak aynen isminin tescillenmesinin bir as\u0131rdan fazla zaman almas\u0131 gibi ciddi bilgi kirlili\u011fi var. Brezilya\u2019n\u0131n neredeyse y\u00fczde 90\u2019dan fazla rezervi bulundu\u011fu iddia edilirken, Malezya\u2019da bu metalin bolca elde edildi\u011fi de belirtiliyor. Yine de ikinci s\u0131rada bir Afrika \u00fclkesi olan Demokratik Kongo Cumhuriyeti\u2019nin ve pe\u015finden Kanada\u2019n\u0131n geldi\u011fi ifade ediliyor. Ancak son d\u00f6nemde kuvvetle muhtemel gelecek 30 y\u0131l i\u00e7inde en \u00f6nemli maden sahibi \u00fclkenin, yine Afrika\u2019da Malavi olaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde tahminler y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyor. \u015eimdiden bir\u00e7ok \u00fclkede tespit edilen maden yataklar\u0131, Brezilya\u2019n\u0131n yerini alacak \u00fclkeler yava\u015f yava\u015f yerlerini al\u0131yorlar. Hatta Afganistan\u2019\u0131n bile ciddi niyobyum yataklar\u0131 oldu\u011fu, ancak \u015fimdilik bunu i\u015fletebilecek imkanlar\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 biliniyor.<\/span>
<\/span>
Uzun y\u0131llar niyobyumun tekeli olarak y\u00fczde 80\u2019lik rezerve denk gelen 6.6 milyon tonluk maden kayna\u011f\u0131 ile Brezilya, bazen y\u00fczde 93\u2019l\u00fck orana ula\u015fan \u00fcretimle d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck niyobyum ihracat\u00e7\u0131s\u0131 olarak \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc koruyor. 1990\u2019da da ihtiyac\u0131n y\u00fczde 90\u2019\u0131n\u0131 tek ba\u015f\u0131na \u00fcretiyordu. 2015\u2019te de bu g\u00fcc\u00fc devam ediyordu ve Companhia Brasileira de Metalurgia e Minera\u00e7ao, pazar\u0131n y\u00fczde 80\u2019ine tek ba\u015f\u0131na sahipti. Demokratik Kongo Cumhuriyeti, 270 bin tonluk rezerviyle ikinci s\u0131rada, Kanada da 200 bin tonluk rezervi ile \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u0131rada yer al\u0131yor. Bu metale sahip \u00fclkeler aras\u0131nda Kanada, ABD, Malezya, Avustralya genelde nadir madenleri ile tan\u0131n\u0131yor. Bunlar d\u0131\u015f\u0131nda son y\u0131llarda Afrika \u00fclkelerinde bu metalin varl\u0131\u011f\u0131na, hatta uzun y\u0131llard\u0131r \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131p d\u0131\u015f pazarlara sevk edildi\u011fine dair haberleri ciddiye almak gerekiyor.<\/span>
<\/span>
AFR\u0130KA\u2019NIN N\u0130YOBYUM YATAKLARI <\/strong><\/span>
<\/span>
K\u0131tada niyobyum metali ile ilgili son y\u0131llara kadar elle tutulur konuyu ayd\u0131nlatacak fazla bilgi yoktu. 2021 y\u0131l\u0131ndan itibaren Afrika\u2019n\u0131n B\u00fcy\u00fck G\u00f6ller b\u00f6lgesi olarak ifade edilen g\u00fcney do\u011fusundaki \u00fclkelerden Malavi Cumhuriyeti\u2019nin ad\u0131 s\u0131k\u00e7a ge\u00e7iyor. \u00d6yle ki, yak\u0131n gelecekte sadece k\u0131tan\u0131n ilk madeni de\u011fil, belki de d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck yataklar\u0131n\u0131n i\u015fletilece\u011fi \u00fclke olaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. G\u00fcney Afrika Cumhuriyeti, Burundi, Kenya, Nijerya, Tanzanya, Ruanda, Zambiya, Madagaskar, Gabon ve Afrika Boynuzu olarak ifade edilen Somali, Etiyopya, Eritre ve Cibuti gibi \u00fclkelerde \u00f6nemli maden kaynaklar\u0131 aras\u0131nda ciddi niyobyum yata\u011f\u0131, bu metale a\u015f\u0131r\u0131 ihtiya\u00e7 duyan t\u00fcm g\u00fc\u00e7l\u00fc sanayileri olan \u00fclkelerin dikkatini bu b\u00f6lgeye \u00e7ekiyor. <\/span>
<\/span>
EN ZENG\u0130N KAYNAKLAR DEMOKRAT\u0130K KONGO\u2019DA<\/strong><\/span>
<\/span>
Niyobyum bak\u0131m\u0131ndan en zengin kaynaklar\u0131n Demokratik Kongo Cumhuriyeti\u2019nin Do\u011fu Kivu b\u00f6lgesinde Lueshe madeni olup, burada \u00e7ok fazla miktarda ve Kuzey Katanga b\u00f6lgesinde de belli bir miktarda bulundu\u011fu biliniyor. Ancak uzun y\u0131llar bu metalin ad\u0131ndan ziyade columbius-tantalium bile\u015fkeni olarak ifade edilen koltan ve piroklor oldu\u011fu ifade edilip di\u011ferlerini ad\u0131 hep \u00fcst\u00fc kapal\u0131 ge\u00e7ti. Bug\u00fcn sadece 2000\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131ndan bu yana milyonlarca insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne sebep olan Demokratik Kongo Cumhuriyeti\u2019nin Kivu b\u00f6lgesinde koltan ad\u0131 alt\u0131nda \u00e7\u0131kar\u0131lan niyobyum metalinin hangi yollarla yurt d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 tart\u0131\u015fma konusu. B\u00f6lgede ABD, \u00c7in, Almanya, \u0130ngiltere, Fransa, Rusya ve Hindistan yan\u0131nda L\u00fcbnanl\u0131 ve \u0130srailli bir\u00e7ok pazarlamac\u0131, bu kaynaktan azami derecede istifade etmek i\u00e7in her t\u00fcrl\u00fc etkile\u015fimi deniyor.<\/span>
<\/span>
MALAV\u0130 KAYNAKLARI \u0130\u015eLETMEYE A\u00c7ILIYOR<\/strong><\/span>
<\/span>
Malavi\u2019nin hem Afrika\u2019da birinci derecede \u00f6nemli niyobyum sahibi \u00fclke olarak, hem de bu metalin d\u00fcnyadaki belki de gelecek 30 y\u0131l i\u00e7inde en g\u00fc\u00e7l\u00fc i\u015fletme sahibi konuma kavu\u015fmas\u0131 s\u00f6z konusu. \u015eimdilerde y\u0131ll\u0131k 3 bin 250 ton \u00fcretim planl\u0131yor ve bunu elde edebilmek \u00fczere 250 milyon dolarl\u0131k bir yat\u0131r\u0131m i\u00e7in gerekli ad\u0131mlar at\u0131ld\u0131. Proje uyguland\u0131\u011f\u0131nda \u00fclke ekonomisine yakla\u015f\u0131k 6 milyar dolarl\u0131k bir gelir sa\u011flayacak. Malavi h\u00fck\u00fcmeti, Kanyika niyobyum madeninin i\u015fletimini b\u00fcy\u00fck oranda Avustralyal\u0131 Globe Metals & Mining firmas\u0131na yak\u0131n bir zamanda verdi. 25 y\u0131ll\u0131k bu tahsis haberi duyulur duyulmaz, maden ruhsat\u0131n\u0131n de\u011feri bir anda y\u00fczde 270 oran\u0131nda art\u0131\u015f g\u00f6sterdi. Afrika\u2019n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir niyobyum maden yata\u011f\u0131 olarak g\u00f6sterilen ve bunu geli\u015ftirmek i\u00e7in her t\u00fcrl\u00fc yetkiye sahip ASX ile finans temini ve gerekli in\u015fa faaliyetleri tamamlanacak. Bu \u015firket, Malavi devletine y\u00fczde 5 vergi d\u0131\u015f\u0131nda da baz\u0131 \u00f6demelerde bulunacak. Y\u00f6re halk\u0131na ise elde edilen madenden y\u00fczde 0.45 bir katk\u0131 pay\u0131 verilecek.<\/span><\/p> \t\t\t\t","slug":"teknolojinin-gozde-metali-niyobyum-afrikadan-parliyor","tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"Teknolojinin g\u00f6zde metali niyobyum Afrika\u2019dan parl\u0131yor","meta_description":"PROF. DR. AHMET KAVAS","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"view_count":1099,"cropped_1200x675":null,"user":{"id":30,"name":"AHMET","surname":"KAVAS","email":"prof-dr-ahmet-kavas@gmail.com","slug":"prof-dr-ahmet-kavas","avatar":"\/front\/uploads\/avatar\/17336916002RXDhDXyMw3kEXW.webp","status":1,"role":1,"email_verified_at":null,"orde":null,"created_at":"2022-10-24T11:09:13.000000Z","updated_at":"2024-12-18T09:44:44.000000Z","seo_title":null,"seo_description":null},"translations":[{"id":28284,"is_featured":0,"is_amp":0,"is_ads":0,"ads_link":null,"post_id":28185,"locale":"tr","category_id":73,"title":"Teknolojinin g\u00f6zde metali niyobyum Afrika\u2019dan parl\u0131yor","home_title":null,"sub_title":null,"slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"subtitleuse":0,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

PROF. DR. AHMET KAVAS<\/span><\/strong><\/p>

Uzay sanayinden elektrikli otomobillerin \u00fcretimine kadar yenilik\u00e7i bir\u00e7ok alanda kullan\u0131lan niyobyum, sahip oldu\u011fu \u00f6zellikleri ke\u015ffedilince bilhassa y\u00fcksek teknolojinin en fazla ihtiya\u00e7 duydu\u011fu ilk sekiz temel maddeden biri oldu. Hatta bu metal platinin yerine de kullan\u0131labiliyor.<\/strong><\/span>
<\/strong><\/span>
Niyobyumu cazip k\u0131lan ise 2. 468 oC\u2019de eriyebil-di\u011fi i\u00e7in en dayan\u0131kl\u0131 metaller aras\u0131nda yer almas\u0131. Birka\u00e7 gram niyobyum ilavesiyle \u00fcretilen \u00e7eli\u011fin direnci y\u00fczde 40 art\u0131yor. Mevcut rezervde Brezilya ilk s\u0131rada olsa da yeni ke\u015fiflerle Afrika, bu konuda da parl\u0131yor.<\/strong><\/span>
<\/strong><\/span>
\u015eimdilerde uzay ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 bir\u00e7ok \u00fclke taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr oldu. T\u00fcrkiye de bu kervana kat\u0131ld\u0131. Bu alanda ba\u015far\u0131l\u0131 olmak i\u00e7in \u00f6zellikle de gerekli ara\u00e7lar\u0131n yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131lan maddelerin en sa\u011flam\u0131, en dayan\u0131kl\u0131s\u0131n\u0131 se\u00e7mek gerekiyor. Bunlar i\u00e7inde iki as\u0131r \u00f6nce varl\u0131\u011f\u0131 tespit edildi\u011fi halde bug\u00fcnk\u00fc ismini almas\u0131 bile uzun zaman alan bir metal var: Niyobyum\u2026 Belki de onu cazip k\u0131lan, 2 bin 468 oC\u2019de eriyebilmesi sebebiyle en dayan\u0131kl\u0131 metaller aras\u0131nda yer almas\u0131. Ayr\u0131ca biraz yumu\u015fak \u00f6zelli\u011fi ile alt\u0131n gibi i\u015flenebilmesi. Haliyle bilhassa uydu, f\u00fcze, roket gibi \u00f6nemli ara\u00e7lar\u0131n atmosferik a\u015f\u0131nmaya diren\u00e7li yap\u0131m\u0131nda en \u00f6nemli metal. <\/span>
<\/span>
G\u00fcn\u00fcm\u00fczde koltan (coltan) diye bildi\u011fimiz madenin asl\u0131nda teknolojinin en \u00e7ok ihtiya\u00e7 duydu\u011fu colombo-tantal cevheri, yani \u015fimdiki bilinen ad\u0131yla niyobyum oldu\u011fu nedense pek bilinmiyor. <\/span>
<\/span>
SA\u011eLAM VE HAF\u0130F<\/strong><\/span>
<\/span>
Varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespitinin \u00fczerinden bir as\u0131rdan fazla zaman ge\u00e7ti ve 1925 y\u0131l\u0131nda ilk defa sanayide \u00fcretilen farkl\u0131 \u00e7elik aletlerinin yap\u0131m\u0131nda tungsten metalinin yerini niyobyum almaya ba\u015flad\u0131. 1930\u2019larda paslanmaz \u00e7eliklerdeki a\u015f\u0131nmay\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in \u00f6zellikle tercih ediliyordu. Saf \u00e7elikten daha sa\u011flam olmas\u0131n\u0131n yan\u0131nda daha hafif olmas\u0131 de\u011ferini iyice art\u0131rd\u0131. <\/span>
<\/span>
Ne var ki, sanayi i\u00e7in son derece gerekli bir metal olarak kullan\u0131m\u0131 i\u00e7in \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n bitmesi bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 oldu. \u00d6zellikle Anglo Sakson k\u00fclt\u00fcr co\u011frafyas\u0131nda bu metal hep \u2018columbium\u2019 ad\u0131yla tan\u0131nd\u0131 ve nihayet 1946 y\u0131l\u0131nda ba\u015flayan yeni \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n ard\u0131ndan 1950 y\u0131l\u0131nda Uluslararas\u0131 Kimya Birli\u011fi \u2018niyobyum\u2019 ismini kabul ederek, bu isim karga\u015fas\u0131na son verdi. <\/span>
<\/span>
Elementler aras\u0131nda 41 no\u2019lu niyobyumun sembol\u00fc Nb. Erime noktas\u0131n\u0131n platinden daha y\u00fcksek olmas\u0131 sebebiyle ate\u015fe dayan\u0131kl\u0131 tantal, tungsten, molibden, renyum ve benzeri sekiz temel metal grubu i\u00e7inde yer al\u0131yor. Tantal ile tabiatta birlikte bulunsalar da bunlar\u0131 birbirinden ay\u0131rmak kolay de\u011fil. Avrupa Birli\u011fi ve ABD taraf\u0131ndan en hayati \u00f6nemi haiz ve kritik \u00f6zellikteki metaller aras\u0131nda kabul ediliyor. Bu sebeple bulundu\u011fu madenlerin i\u015fletilmesi \u00e7ok s\u0131k\u0131 denetim alt\u0131nda tutuluyor. Hatta pazarlanmas\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 bask\u0131 alt\u0131nda ve temin edilme zorluklar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden fiyat\u0131 daima art\u0131yor. <\/span>
<\/span>
KULLANIM ALANLARI<\/strong><\/span>
<\/span>
Niyobyum, sahip oldu\u011fu \u00f6zellikleri ke\u015ffedilince bilhassa y\u00fcksek teknolojinin en fazla ihtiya\u00e7 duydu\u011fu ilk sekiz temel maddeden biri oldu. Bug\u00fcn k\u0131ymeti giderek art\u0131yor ve art\u0131k yerini hen\u00fcz dolduracak bir ba\u015fkas\u0131 hen\u00fcz bulunmu\u015f de\u011fil. Hatta bu metal ayn\u0131 zamanda platinin yerine de kullan\u0131labiliyor.<\/span>
<\/span>
Y\u00fcksek mukavemetli \u00e7elik \u00fcretiminde niyobyum en \u00f6nemli metal. Birka\u00e7 gram niyobyum ilavesiyle \u00fcretilen \u00e7eli\u011fin direnci y\u00fczde 40 art\u0131yor. Haliyle k\u00f6pr\u00fc ve benzeri ciddi y\u00fck ta\u015f\u0131mas\u0131 gereken yap\u0131larda y\u00fck\u00fc hafifletmek i\u00e7in de \u00e7elik \u00fcr\u00fcnlerine kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ciddi anlamda hafifletici fayda sa\u011flan\u0131yor. Elektrikli otomobillerin hayat\u0131m\u0131zda yer almalar\u0131yla birlikte \u00fcretilen ara\u00e7lar i\u00e7in sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 fayda o kadar fazla ki, bir arac\u0131n \u00fcretiminde 9\/10 dolarl\u0131k niyobyum sayesinde a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda yakla\u015f\u0131k 100 kilo azalma sa\u011flan\u0131yor. Bu da 100 km\u2019lik bir yol i\u00e7in y\u00fczde 5\u2019lik bir tasarruf demek. <\/span>
<\/span>
21 Temmuz 1969 tarihinde uzaya g\u00f6nderilen uzay arac\u0131 Apollo 11\u2019in yap\u0131m\u0131nda y\u00fczde 60 oran\u0131nda niyobyumlu \u00e7elik kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi f\u00fcze, roket ve uydular \u00fcretilirken, vazge\u00e7ilemez metal oldu\u011fu ispatlanm\u0131\u015ft\u0131. \u015eimdilerde \u00e7ok uzun mesafeler aras\u0131nda in\u015fa edilen petrol ve do\u011falgaz boru hatlar\u0131nda zaman zaman zirkon metalinden istifade edilse de niyobyum, temel katk\u0131 maddesi konumunu koruyor. Yine her t\u00fcrl\u00fc s\u0131zd\u0131rmazl\u0131k \u00f6zelli\u011fi verilmek istenen n\u00fckleer reakt\u00f6rlerde y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131klardaki ala\u015f\u0131mlar\u0131n dayan\u0131m\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in \u00e7ubuklar\u0131n kabuklar\u0131 i\u00e7in de zirkon ile kullan\u0131l\u0131yor. Belki t\u0131p bilimlerinde bilhassa protez par\u00e7alar, di\u015f\u00e7ilikte implant ve kaplamalar gibi insan v\u00fccuduna en uyumlu \u00fcr\u00fcnler i\u00e7in gerekli metal kabul ediliyor. Tak\u0131larda niyobyum, alt\u0131n gibi zanaatkarlar taraf\u0131ndan so\u011fuk d\u00f6v\u00fclebilen tek metal. Renklendirilmesi, titanyum gibi di\u011fer ate\u015fe dayan\u0131kl\u0131 metallerinkine benzer.<\/span>
<\/span>
1999 y\u0131l\u0131nda kilosu 6.6 dolar olan niyobyum, her ge\u00e7en sene daha da k\u0131ymetlendi ve 2010 y\u0131l\u0131nda kilosu 40 dolara kadar \u00e7\u0131kt\u0131. 2018 y\u0131l\u0131nda ise kilosu 180 dolara ula\u015ft\u0131. <\/span>
<\/span>
D\u00dcNYA REZERVLER\u0130<\/strong><\/span>
<\/span>
Sahip oldu\u011fu stratejik metal konumu dolay\u0131s\u0131yla niyobyumun hangi \u00fclkede ne kadar bulundu\u011fu ile ilgili olarak aynen isminin tescillenmesinin bir as\u0131rdan fazla zaman almas\u0131 gibi ciddi bilgi kirlili\u011fi var. Brezilya\u2019n\u0131n neredeyse y\u00fczde 90\u2019dan fazla rezervi bulundu\u011fu iddia edilirken, Malezya\u2019da bu metalin bolca elde edildi\u011fi de belirtiliyor. Yine de ikinci s\u0131rada bir Afrika \u00fclkesi olan Demokratik Kongo Cumhuriyeti\u2019nin ve pe\u015finden Kanada\u2019n\u0131n geldi\u011fi ifade ediliyor. Ancak son d\u00f6nemde kuvvetle muhtemel gelecek 30 y\u0131l i\u00e7inde en \u00f6nemli maden sahibi \u00fclkenin, yine Afrika\u2019da Malavi olaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde tahminler y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyor. \u015eimdiden bir\u00e7ok \u00fclkede tespit edilen maden yataklar\u0131, Brezilya\u2019n\u0131n yerini alacak \u00fclkeler yava\u015f yava\u015f yerlerini al\u0131yorlar. Hatta Afganistan\u2019\u0131n bile ciddi niyobyum yataklar\u0131 oldu\u011fu, ancak \u015fimdilik bunu i\u015fletebilecek imkanlar\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 biliniyor.<\/span>
<\/span>
Uzun y\u0131llar niyobyumun tekeli olarak y\u00fczde 80\u2019lik rezerve denk gelen 6.6 milyon tonluk maden kayna\u011f\u0131 ile Brezilya, bazen y\u00fczde 93\u2019l\u00fck orana ula\u015fan \u00fcretimle d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck niyobyum ihracat\u00e7\u0131s\u0131 olarak \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc koruyor. 1990\u2019da da ihtiyac\u0131n y\u00fczde 90\u2019\u0131n\u0131 tek ba\u015f\u0131na \u00fcretiyordu. 2015\u2019te de bu g\u00fcc\u00fc devam ediyordu ve Companhia Brasileira de Metalurgia e Minera\u00e7ao, pazar\u0131n y\u00fczde 80\u2019ine tek ba\u015f\u0131na sahipti. Demokratik Kongo Cumhuriyeti, 270 bin tonluk rezerviyle ikinci s\u0131rada, Kanada da 200 bin tonluk rezervi ile \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u0131rada yer al\u0131yor. Bu metale sahip \u00fclkeler aras\u0131nda Kanada, ABD, Malezya, Avustralya genelde nadir madenleri ile tan\u0131n\u0131yor. Bunlar d\u0131\u015f\u0131nda son y\u0131llarda Afrika \u00fclkelerinde bu metalin varl\u0131\u011f\u0131na, hatta uzun y\u0131llard\u0131r \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131p d\u0131\u015f pazarlara sevk edildi\u011fine dair haberleri ciddiye almak gerekiyor.<\/span>
<\/span>
AFR\u0130KA\u2019NIN N\u0130YOBYUM YATAKLARI <\/strong><\/span>
<\/span>
K\u0131tada niyobyum metali ile ilgili son y\u0131llara kadar elle tutulur konuyu ayd\u0131nlatacak fazla bilgi yoktu. 2021 y\u0131l\u0131ndan itibaren Afrika\u2019n\u0131n B\u00fcy\u00fck G\u00f6ller b\u00f6lgesi olarak ifade edilen g\u00fcney do\u011fusundaki \u00fclkelerden Malavi Cumhuriyeti\u2019nin ad\u0131 s\u0131k\u00e7a ge\u00e7iyor. \u00d6yle ki, yak\u0131n gelecekte sadece k\u0131tan\u0131n ilk madeni de\u011fil, belki de d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck yataklar\u0131n\u0131n i\u015fletilece\u011fi \u00fclke olaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. G\u00fcney Afrika Cumhuriyeti, Burundi, Kenya, Nijerya, Tanzanya, Ruanda, Zambiya, Madagaskar, Gabon ve Afrika Boynuzu olarak ifade edilen Somali, Etiyopya, Eritre ve Cibuti gibi \u00fclkelerde \u00f6nemli maden kaynaklar\u0131 aras\u0131nda ciddi niyobyum yata\u011f\u0131, bu metale a\u015f\u0131r\u0131 ihtiya\u00e7 duyan t\u00fcm g\u00fc\u00e7l\u00fc sanayileri olan \u00fclkelerin dikkatini bu b\u00f6lgeye \u00e7ekiyor. <\/span>
<\/span>
EN ZENG\u0130N KAYNAKLAR DEMOKRAT\u0130K KONGO\u2019DA<\/strong><\/span>
<\/span>
Niyobyum bak\u0131m\u0131ndan en zengin kaynaklar\u0131n Demokratik Kongo Cumhuriyeti\u2019nin Do\u011fu Kivu b\u00f6lgesinde Lueshe madeni olup, burada \u00e7ok fazla miktarda ve Kuzey Katanga b\u00f6lgesinde de belli bir miktarda bulundu\u011fu biliniyor. Ancak uzun y\u0131llar bu metalin ad\u0131ndan ziyade columbius-tantalium bile\u015fkeni olarak ifade edilen koltan ve piroklor oldu\u011fu ifade edilip di\u011ferlerini ad\u0131 hep \u00fcst\u00fc kapal\u0131 ge\u00e7ti. Bug\u00fcn sadece 2000\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131ndan bu yana milyonlarca insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne sebep olan Demokratik Kongo Cumhuriyeti\u2019nin Kivu b\u00f6lgesinde koltan ad\u0131 alt\u0131nda \u00e7\u0131kar\u0131lan niyobyum metalinin hangi yollarla yurt d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 tart\u0131\u015fma konusu. B\u00f6lgede ABD, \u00c7in, Almanya, \u0130ngiltere, Fransa, Rusya ve Hindistan yan\u0131nda L\u00fcbnanl\u0131 ve \u0130srailli bir\u00e7ok pazarlamac\u0131, bu kaynaktan azami derecede istifade etmek i\u00e7in her t\u00fcrl\u00fc etkile\u015fimi deniyor.<\/span>
<\/span>
MALAV\u0130 KAYNAKLARI \u0130\u015eLETMEYE A\u00c7ILIYOR<\/strong><\/span>
<\/span>
Malavi\u2019nin hem Afrika\u2019da birinci derecede \u00f6nemli niyobyum sahibi \u00fclke olarak, hem de bu metalin d\u00fcnyadaki belki de gelecek 30 y\u0131l i\u00e7inde en g\u00fc\u00e7l\u00fc i\u015fletme sahibi konuma kavu\u015fmas\u0131 s\u00f6z konusu. \u015eimdilerde y\u0131ll\u0131k 3 bin 250 ton \u00fcretim planl\u0131yor ve bunu elde edebilmek \u00fczere 250 milyon dolarl\u0131k bir yat\u0131r\u0131m i\u00e7in gerekli ad\u0131mlar at\u0131ld\u0131. Proje uyguland\u0131\u011f\u0131nda \u00fclke ekonomisine yakla\u015f\u0131k 6 milyar dolarl\u0131k bir gelir sa\u011flayacak. Malavi h\u00fck\u00fcmeti, Kanyika niyobyum madeninin i\u015fletimini b\u00fcy\u00fck oranda Avustralyal\u0131 Globe Metals & Mining firmas\u0131na yak\u0131n bir zamanda verdi. 25 y\u0131ll\u0131k bu tahsis haberi duyulur duyulmaz, maden ruhsat\u0131n\u0131n de\u011feri bir anda y\u00fczde 270 oran\u0131nda art\u0131\u015f g\u00f6sterdi. Afrika\u2019n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir niyobyum maden yata\u011f\u0131 olarak g\u00f6sterilen ve bunu geli\u015ftirmek i\u00e7in her t\u00fcrl\u00fc yetkiye sahip ASX ile finans temini ve gerekli in\u015fa faaliyetleri tamamlanacak. Bu \u015firket, Malavi devletine y\u00fczde 5 vergi d\u0131\u015f\u0131nda da baz\u0131 \u00f6demelerde bulunacak. Y\u00f6re halk\u0131na ise elde edilen madenden y\u00fczde 0.45 bir katk\u0131 pay\u0131 verilecek.<\/span><\/p> \t\t\t\t","slug":"teknolojinin-gozde-metali-niyobyum-afrikadan-parliyor","orjinalimage":null,"news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"cropped_638x552":null,"cropped_310x208":null,"cropped_416x247":null,"cropped_197x247":null,"cropped_416x600":null,"cropped_1200x675":null,"tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"Teknolojinin g\u00f6zde metali niyobyum Afrika\u2019dan parl\u0131yor","meta_description":"PROF. DR. AHMET KAVAS","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","view_count":1099,"yt":0,"ytid":"","ytimage":null,"imgdate":"2000-01-01 00:00:00","cuff_cover":null,"cropped_358x214":null,"cropped_842x474":null}]}}