{"status":true,"post":{"id":24764,"user_id":11,"status":1,"type":1,"orde":null,"notification_type":3,"static_post":0,"published_at":"2022-10-24 14:53:18","created_at":"2021-02-04T21:00:00.000000Z","updated_at":"2022-10-24T11:53:18.000000Z","edited_at":"2024-12-17 22:35:21","source_id":null,"post_id":24764,"is_featured":0,"title":"Serbest piyasa m\u0131, piyasa d\u00fczensizli\u011fi mi?","slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"home_title":null,"sub_title":null,"category_id":73,"description":null,"content":"  \t\t\t\t\t  \t\t\t\t\t<p style=\"text-align: right;\"><span class=\"large\"><strong>Prof. Dr. Kerem Alkin<\/strong><\/span><br><span class=\"large\"> <strong><\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Enflasyonla m\u00fccadelenin ve fiyat istikrar\u0131n\u0131n \u00f6ncelik arz etti\u011fi bir d\u00f6nemde, fiyat istikrar\u0131n\u0131 kal\u0131c\u0131 k\u0131lman\u0131n en \u00f6nemli sac ayaklar\u0131ndan birini ger\u00e7ek piyasa ekonomisi \u015fartlar\u0131n\u0131 sa\u011flamak olu\u015fturuyor. T\u00fcketicilerin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak \u00fczere mal tedarikinde bulunan sekt\u00f6rlerin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131, eksik rekabet piyasas\u0131 ko\u015fullar\u0131 i\u00e7erisinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. \u00d6zellikle de perakende sekt\u00f6r\u00fc. T\u00fcrkiye\u2019nin \u00f6nde gelen perakende zincirlerinin, hipermarket, s\u00fcpermarket ve market zincirlerinin, \u00fcrettikleri veya ticaretini yapt\u0131klar\u0131 \u00fcr\u00fcn\u00fc bu t\u00fcr perakende zincirleriyle ancak t\u00fcketiciye ula\u015ft\u0131rmak zorunda olan KOB\u0130\u2019lere, hatta b\u00fcy\u00fck \u015firketlere uygulad\u0131klar\u0131 ko\u015fullar, \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 fazladan maliyetler, 10 y\u0131l\u0131 a\u015fan bir s\u00fcreden bu yana kangrene d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f durumda.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\"><strong>YASAL D\u00dcZENLEME \u0130LE SORUMLULUK<\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">T\u00fcketici \u00fcr\u00fcn\u00fc pe\u015fin alsa da, satt\u0131klar\u0131 \u00fcr\u00fcn\u00fcn bedelini 3, 4, hatta 5 ay gecikmeyle \u00f6deme umursamazl\u0131klar\u0131 \u00f6yle bir boyut kazanm\u0131\u015f durumda ki, perakende zincirlerinin bu t\u00fcr dayatmalar\u0131 T\u00fcrkiye\u2019de tar\u0131m ve g\u0131da \u00fcr\u00fcnleri enflasyonunun \u00f6nemli gerek\u00e7elerinden birini olu\u015fturur hale geldi. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Bu yetmezmi\u015f gibi, tek bir perakende zinciri d\u0131\u015f\u0131nda, sat\u0131\u015f\u0131na arac\u0131l\u0131k ettikleri tar\u0131m ve g\u0131da \u00fcr\u00fcnlerini \u2018konsinye\u2019 kabul eden ve raftaki \u00fcr\u00fcnlerle ilgili en k\u00fc\u00e7\u00fck bir sorumluluk ta\u015f\u0131mayan perakende zincirleri, bu tutumlar\u0131 nedeniyle y\u0131lda milyarlarca dolarl\u0131k tar\u0131m ve g\u0131da \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fcn de \u00e7\u00f6pe gitmesine sebep oluyorlar.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Oysa, \u00e7ok basit bir yasal d\u00fczenleme ile perakende zincirlerinin temsil ald\u0131klar\u0131 her gram, her kuru\u015f tar\u0131m ve g\u0131da \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fcn t\u00fcketiciye mutlaka ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 noktas\u0131nda sorumluluk ta\u015f\u0131malar\u0131 sa\u011flansa, \u00fcr\u00fcn\u00fcn son kullanma tarihi yakla\u015ft\u0131k\u00e7a, t\u00fcketici taraf\u0131ndan sat\u0131n al\u0131nmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayacak kademeli indirim uygulama ko\u015fullar\u0131 getirilse, T\u00fcrkiye milyarlarca dolarl\u0131k tar\u0131m ve g\u0131da \u00fcr\u00fcn\u00fc israf\u0131 ya\u015famaz; \u00fcr\u00fcnlere yap\u0131lacak kademeli indirimlerle raflar bo\u015fal\u0131r, t\u00fcketici mutlu olur ve enflasyon olu\u015fmaz. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\"><strong>ELEKTRON\u0130K \u00dcR\u00dcN SATI\u015eI<\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Yine, \u2018serbest piyasa\u2019 anlay\u0131\u015f\u0131 iddias\u0131yla, \u2018piyasa d\u00fczensizli\u011fi\u2019nden fazlas\u0131yla yararlanan perakende zincirleri, esasen zorunlu t\u00fcketim \u00fcr\u00fcnleri, yar\u0131 dayan\u0131kl\u0131 t\u00fcketim \u00fcr\u00fcnleri ticareti yapmak \u00fczere faaliyet g\u00f6steren firmalar olmalar\u0131na ra\u011fmen, \u2018tuhaf\u2019 bir \u015fekilde \u2018elektronik \u00fcr\u00fcn\u2019lere de giriyorlar. Oysa, elektronik \u00fcr\u00fcnlerin bu konuda uzmanla\u015fm\u0131\u015f, sat\u0131\u015f personelini buna g\u00f6re yeti\u015ftirmi\u015f, ma\u011fazas\u0131n\u0131 elektronik \u00fcr\u00fcn sat\u0131\u015f\u0131na y\u00f6nelik olarak tasarlam\u0131\u015f firmalar taraf\u0131ndan sat\u0131lmas\u0131 gerekir.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">D\u00fcnyan\u0131n \u00f6nde gelen \u00fclkelerinin hi\u00e7birinde market veya s\u00fcpermarkette elektronik \u00fcr\u00fcn sat\u0131\u015f\u0131 g\u00f6rmezsiniz. Dolay\u0131s\u0131yla, perakende zincirlerinin her yapt\u0131\u011f\u0131na \u2018serbest piyasa\u2019 iddias\u0131 ile g\u00f6z yumarsan\u0131z, hem ba\u015fka sekt\u00f6rlerde ciddi yat\u0131r\u0131m yapm\u0131\u015f firmalara haks\u0131zl\u0131k etmi\u015f olursunuz hem de haks\u0131z ve eksik rekabet ile \u2018enflasyon\u2019a sebep olmu\u015f olursunuz. Enflasyondan kurtulacak ise kurallar\u0131 do\u011fru i\u015fleyen, israf\u0131 s\u0131f\u0131rlam\u0131\u015f, verimlilik odakl\u0131 ve herkesin her i\u015fe \u2018maydanoz\u2019 olmad\u0131\u011f\u0131 bir ekonomi olmak zorunday\u0131z.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\"><strong>K\u00dcRESEL \u0130\u015eS\u0130ZL\u0130K 220 M\u0130LYON<\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Covid-19 salg\u0131n\u0131n\u0131n, 1918-19 \u0130spanyol gribi ve 1929 b\u00fcy\u00fck buhran\u0131ndan 100 y\u0131l sonra d\u00fcnya ekonomisini ne kadar a\u011f\u0131r etkiledi\u011fi, \u00fcz\u00fcc\u00fcd\u00fcr ki k\u00fcresel istihdam piyasas\u0131 verileriyle de kendisini g\u00f6steriyor. 2008 krizinden d\u00f6rt kat daha fazla istihdam kayb\u0131 ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. Uluslararas\u0131 \u00c7al\u0131\u015fma \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn (ILO) t\u00fcm 2020\u2019yi kapsayacak \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi hesaplamalar, k\u0131s\u0131tlama ve karantinalar\u0131n t\u00fcm sekt\u00f6rlerde sebep oldu\u011fu \u00e7al\u0131\u015fma saati kayb\u0131n\u0131n k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte y\u00fczde 8.8 azalmaya ula\u015ft\u0131\u011f\u0131na i\u015faret ediyor.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">ILO\u2019nun son raporu, y\u00fczde 8.8 azalman\u0131n, 114 milyon kay\u0131tl\u0131 i\u015fsiz dahil, toplam 255 milyon tam zamanl\u0131 i\u015f kayb\u0131 anlam\u0131na geldi\u011fini a\u00e7\u0131kl\u0131yor. Esnaf ve KOB\u0130\u2019lerin dijitalle\u015fmeye ayak uyduramamalar\u0131, artan rekabet ve KOB\u0130\u2019lerin ortaya koydu\u011fu var olma m\u00fccadelesine ba\u011fl\u0131 olarak, son birka\u00e7 y\u0131l i\u00e7erisinde k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte \u00f6nce 149 milyona, ard\u0131ndan 165 milyona, 2019\u2019da ise 187 milyona y\u00fckselmi\u015f olan k\u00fcresel i\u015fsizlik, pandemiyle y\u00fczde 1.1, yani 33 milyon ki\u015fi daha artarak, ne yaz\u0131k ki 220 milyona ula\u015ft\u0131.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Beyaz ve mavi yakal\u0131 istihdam kayb\u0131n\u0131n ekonomik de\u011feri k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte 3.7 trilyon dolara; yani, k\u00fcresel GSYH\u2019nin y\u00fczde 4.4\u2019\u00fc kadar bir gelir kayb\u0131 anlam\u0131na geliyor. Bu tablodan en fazla gen\u00e7ler ve kad\u0131nlar etkilenmi\u015f durumda.<\/span><\/p>  \t\t\t\t","slug":"serbest-piyasa-mi-piyasa-duzensizligi-mi","tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"Serbest piyasa m\u0131, piyasa d\u00fczensizli\u011fi mi?","meta_description":"Prof. Dr. Kerem Alkin","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"view_count":1134,"cropped_1200x675":null,"user":{"id":11,"name":"KEREM","surname":"ALK\u0130N","email":"irem05@daglaroglu.com","slug":"prof-dr-kerem-alkin","avatar":"\/front\/uploads\/avatar\/17336916000GNrERW0ucj2Ja7.webp","status":1,"role":1,"email_verified_at":null,"orde":null,"created_at":"2022-09-15T09:39:41.000000Z","updated_at":"2024-12-18T09:50:43.000000Z","seo_title":null,"seo_description":null},"translations":[{"id":24863,"is_featured":0,"is_amp":0,"is_ads":0,"ads_link":null,"post_id":24764,"locale":"tr","category_id":73,"title":"Serbest piyasa m\u0131, piyasa d\u00fczensizli\u011fi mi?","home_title":null,"sub_title":null,"slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"subtitleuse":0,"description":null,"content":"  \t\t\t\t\t  \t\t\t\t\t<p style=\"text-align: right;\"><span class=\"large\"><strong>Prof. Dr. Kerem Alkin<\/strong><\/span><br><span class=\"large\"> <strong><\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Enflasyonla m\u00fccadelenin ve fiyat istikrar\u0131n\u0131n \u00f6ncelik arz etti\u011fi bir d\u00f6nemde, fiyat istikrar\u0131n\u0131 kal\u0131c\u0131 k\u0131lman\u0131n en \u00f6nemli sac ayaklar\u0131ndan birini ger\u00e7ek piyasa ekonomisi \u015fartlar\u0131n\u0131 sa\u011flamak olu\u015fturuyor. T\u00fcketicilerin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak \u00fczere mal tedarikinde bulunan sekt\u00f6rlerin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131, eksik rekabet piyasas\u0131 ko\u015fullar\u0131 i\u00e7erisinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. \u00d6zellikle de perakende sekt\u00f6r\u00fc. T\u00fcrkiye\u2019nin \u00f6nde gelen perakende zincirlerinin, hipermarket, s\u00fcpermarket ve market zincirlerinin, \u00fcrettikleri veya ticaretini yapt\u0131klar\u0131 \u00fcr\u00fcn\u00fc bu t\u00fcr perakende zincirleriyle ancak t\u00fcketiciye ula\u015ft\u0131rmak zorunda olan KOB\u0130\u2019lere, hatta b\u00fcy\u00fck \u015firketlere uygulad\u0131klar\u0131 ko\u015fullar, \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 fazladan maliyetler, 10 y\u0131l\u0131 a\u015fan bir s\u00fcreden bu yana kangrene d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f durumda.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\"><strong>YASAL D\u00dcZENLEME \u0130LE SORUMLULUK<\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">T\u00fcketici \u00fcr\u00fcn\u00fc pe\u015fin alsa da, satt\u0131klar\u0131 \u00fcr\u00fcn\u00fcn bedelini 3, 4, hatta 5 ay gecikmeyle \u00f6deme umursamazl\u0131klar\u0131 \u00f6yle bir boyut kazanm\u0131\u015f durumda ki, perakende zincirlerinin bu t\u00fcr dayatmalar\u0131 T\u00fcrkiye\u2019de tar\u0131m ve g\u0131da \u00fcr\u00fcnleri enflasyonunun \u00f6nemli gerek\u00e7elerinden birini olu\u015fturur hale geldi. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Bu yetmezmi\u015f gibi, tek bir perakende zinciri d\u0131\u015f\u0131nda, sat\u0131\u015f\u0131na arac\u0131l\u0131k ettikleri tar\u0131m ve g\u0131da \u00fcr\u00fcnlerini \u2018konsinye\u2019 kabul eden ve raftaki \u00fcr\u00fcnlerle ilgili en k\u00fc\u00e7\u00fck bir sorumluluk ta\u015f\u0131mayan perakende zincirleri, bu tutumlar\u0131 nedeniyle y\u0131lda milyarlarca dolarl\u0131k tar\u0131m ve g\u0131da \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fcn de \u00e7\u00f6pe gitmesine sebep oluyorlar.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Oysa, \u00e7ok basit bir yasal d\u00fczenleme ile perakende zincirlerinin temsil ald\u0131klar\u0131 her gram, her kuru\u015f tar\u0131m ve g\u0131da \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fcn t\u00fcketiciye mutlaka ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 noktas\u0131nda sorumluluk ta\u015f\u0131malar\u0131 sa\u011flansa, \u00fcr\u00fcn\u00fcn son kullanma tarihi yakla\u015ft\u0131k\u00e7a, t\u00fcketici taraf\u0131ndan sat\u0131n al\u0131nmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayacak kademeli indirim uygulama ko\u015fullar\u0131 getirilse, T\u00fcrkiye milyarlarca dolarl\u0131k tar\u0131m ve g\u0131da \u00fcr\u00fcn\u00fc israf\u0131 ya\u015famaz; \u00fcr\u00fcnlere yap\u0131lacak kademeli indirimlerle raflar bo\u015fal\u0131r, t\u00fcketici mutlu olur ve enflasyon olu\u015fmaz. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\"><strong>ELEKTRON\u0130K \u00dcR\u00dcN SATI\u015eI<\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Yine, \u2018serbest piyasa\u2019 anlay\u0131\u015f\u0131 iddias\u0131yla, \u2018piyasa d\u00fczensizli\u011fi\u2019nden fazlas\u0131yla yararlanan perakende zincirleri, esasen zorunlu t\u00fcketim \u00fcr\u00fcnleri, yar\u0131 dayan\u0131kl\u0131 t\u00fcketim \u00fcr\u00fcnleri ticareti yapmak \u00fczere faaliyet g\u00f6steren firmalar olmalar\u0131na ra\u011fmen, \u2018tuhaf\u2019 bir \u015fekilde \u2018elektronik \u00fcr\u00fcn\u2019lere de giriyorlar. Oysa, elektronik \u00fcr\u00fcnlerin bu konuda uzmanla\u015fm\u0131\u015f, sat\u0131\u015f personelini buna g\u00f6re yeti\u015ftirmi\u015f, ma\u011fazas\u0131n\u0131 elektronik \u00fcr\u00fcn sat\u0131\u015f\u0131na y\u00f6nelik olarak tasarlam\u0131\u015f firmalar taraf\u0131ndan sat\u0131lmas\u0131 gerekir.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">D\u00fcnyan\u0131n \u00f6nde gelen \u00fclkelerinin hi\u00e7birinde market veya s\u00fcpermarkette elektronik \u00fcr\u00fcn sat\u0131\u015f\u0131 g\u00f6rmezsiniz. Dolay\u0131s\u0131yla, perakende zincirlerinin her yapt\u0131\u011f\u0131na \u2018serbest piyasa\u2019 iddias\u0131 ile g\u00f6z yumarsan\u0131z, hem ba\u015fka sekt\u00f6rlerde ciddi yat\u0131r\u0131m yapm\u0131\u015f firmalara haks\u0131zl\u0131k etmi\u015f olursunuz hem de haks\u0131z ve eksik rekabet ile \u2018enflasyon\u2019a sebep olmu\u015f olursunuz. Enflasyondan kurtulacak ise kurallar\u0131 do\u011fru i\u015fleyen, israf\u0131 s\u0131f\u0131rlam\u0131\u015f, verimlilik odakl\u0131 ve herkesin her i\u015fe \u2018maydanoz\u2019 olmad\u0131\u011f\u0131 bir ekonomi olmak zorunday\u0131z.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\"><strong>K\u00dcRESEL \u0130\u015eS\u0130ZL\u0130K 220 M\u0130LYON<\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Covid-19 salg\u0131n\u0131n\u0131n, 1918-19 \u0130spanyol gribi ve 1929 b\u00fcy\u00fck buhran\u0131ndan 100 y\u0131l sonra d\u00fcnya ekonomisini ne kadar a\u011f\u0131r etkiledi\u011fi, \u00fcz\u00fcc\u00fcd\u00fcr ki k\u00fcresel istihdam piyasas\u0131 verileriyle de kendisini g\u00f6steriyor. 2008 krizinden d\u00f6rt kat daha fazla istihdam kayb\u0131 ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. Uluslararas\u0131 \u00c7al\u0131\u015fma \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn (ILO) t\u00fcm 2020\u2019yi kapsayacak \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi hesaplamalar, k\u0131s\u0131tlama ve karantinalar\u0131n t\u00fcm sekt\u00f6rlerde sebep oldu\u011fu \u00e7al\u0131\u015fma saati kayb\u0131n\u0131n k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte y\u00fczde 8.8 azalmaya ula\u015ft\u0131\u011f\u0131na i\u015faret ediyor.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">ILO\u2019nun son raporu, y\u00fczde 8.8 azalman\u0131n, 114 milyon kay\u0131tl\u0131 i\u015fsiz dahil, toplam 255 milyon tam zamanl\u0131 i\u015f kayb\u0131 anlam\u0131na geldi\u011fini a\u00e7\u0131kl\u0131yor. Esnaf ve KOB\u0130\u2019lerin dijitalle\u015fmeye ayak uyduramamalar\u0131, artan rekabet ve KOB\u0130\u2019lerin ortaya koydu\u011fu var olma m\u00fccadelesine ba\u011fl\u0131 olarak, son birka\u00e7 y\u0131l i\u00e7erisinde k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte \u00f6nce 149 milyona, ard\u0131ndan 165 milyona, 2019\u2019da ise 187 milyona y\u00fckselmi\u015f olan k\u00fcresel i\u015fsizlik, pandemiyle y\u00fczde 1.1, yani 33 milyon ki\u015fi daha artarak, ne yaz\u0131k ki 220 milyona ula\u015ft\u0131.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Beyaz ve mavi yakal\u0131 istihdam kayb\u0131n\u0131n ekonomik de\u011feri k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte 3.7 trilyon dolara; yani, k\u00fcresel GSYH\u2019nin y\u00fczde 4.4\u2019\u00fc kadar bir gelir kayb\u0131 anlam\u0131na geliyor. Bu tablodan en fazla gen\u00e7ler ve kad\u0131nlar etkilenmi\u015f durumda.<\/span><\/p>  \t\t\t\t","slug":"serbest-piyasa-mi-piyasa-duzensizligi-mi","orjinalimage":null,"news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"cropped_638x552":null,"cropped_310x208":null,"cropped_416x247":null,"cropped_197x247":null,"cropped_416x600":null,"cropped_1200x675":null,"tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"Serbest piyasa m\u0131, piyasa d\u00fczensizli\u011fi mi?","meta_description":"Prof. Dr. Kerem Alkin","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","view_count":1134,"yt":0,"ytid":"","ytimage":null,"imgdate":"2000-01-01 00:00:00","cuff_cover":null,"cropped_358x214":null,"cropped_842x474":null}]}}