{"status":true,"post":{"id":32755,"user_id":30,"status":1,"type":1,"orde":null,"notification_type":3,"static_post":0,"published_at":"2022-10-24 21:07:34","created_at":"2022-05-05T21:00:00.000000Z","updated_at":"2022-10-24T18:07:34.000000Z","edited_at":"2024-12-17 22:35:21","source_id":null,"post_id":32755,"is_featured":0,"title":"Rusya-Ukrayna sava\u015f\u0131: Afrika\u2019n\u0131n karars\u0131zl\u0131\u011f\u0131","slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"home_title":null,"sub_title":null,"category_id":73,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

PROF. DR. AHMET KAVAS<\/strong><\/span>
<\/strong><\/span>
Rusya\u2019n\u0131n Ukrayna\u2019ya sald\u0131r\u0131s\u0131 sonras\u0131nda BM\u2019de yap\u0131lan oylamada 54 \u00fclke ile temsil edilen Afrika k\u0131tas\u0131ndan 17\u2019si \u00e7ekimser oy kullan\u0131l\u0131rken, 7\u2019si \u2018hay\u0131r\u2019 dedi ve sadece 30\u2019u, 141 kabul oyu i\u00e7inde yer ald\u0131. Asl\u0131nda bunu kimse beklemiyordu. Peki, bu tavr\u0131n arka plan\u0131nda ne vard\u0131? Sovyetler d\u00f6nemine uzanan ili\u015fkilerden ekonomik beklentilere kadar Afrika\u2019n\u0131n karars\u0131zl\u0131k gerek\u00e7eleri\u2026<\/strong><\/span>
<\/strong><\/span>
Afrika \u00fclkeleri, Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019de (BM) Rusya\u2019n\u0131n Ukrayna\u2019ya sald\u0131r\u0131s\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda al\u0131nacak karar\u0131 destekleme y\u00f6n\u00fcnde beklenmedik bir tav\u0131r sergiledi. Toplam 193 \u00fcyesi bulunan d\u00fcnyan\u0131n en fazla \u00fcyeye sahip bu b\u00fct\u00fcnle\u015fme hareketi i\u00e7inde 54 \u00fclke ile temsil edilen Afrika k\u0131tas\u0131ndan 17\u2019si \u00e7ekimser oy kullan\u0131l\u0131rken, 7\u2019si \u2018hay\u0131r\u2019 dedi ve sadece 30\u2019u 141 kabul oyu i\u00e7inde yer ald\u0131. Bunu kimse beklemiyordu. Ger\u00e7i oylama \u00f6ncesinde baz\u0131 devlet adamlar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131klamalar\u0131, onlar\u0131n ne kadar karars\u0131z bir tav\u0131r sergileyeceklerine i\u015faret ediyordu.<\/span>
<\/span>
\u00c7ok a\u011f\u0131r s\u00f6m\u00fcrgecilik ge\u00e7mi\u015fleri bulunan Afrika \u00fclkeleri, asl\u0131nda bu t\u00fcr durumlarda birbirlerine destek verip Afrika Birli\u011fi \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda ortak kararlara imza att\u0131. Tamam\u0131 de\u011filse de b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu genelde ayn\u0131 do\u011frultuda hareket edebiliyordu. Ukrayna da Afrikal\u0131lar\u0131n tarihiyle ortak s\u00fcre\u00e7lerden ge\u00e7mi\u015fti. Ancak onlar kadar talihli de\u011fildi. Zira ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k yolunda daha yeni idi. Herhangi bir \u00f6n \u015fartlanmaya tabi tutulmasalard\u0131 54 devlet ayn\u0131 istikamette hareket etmese de belki birka\u00e7 fire vermesi d\u0131\u015f\u0131nda bu \u00fclkeyi s\u00f6m\u00fcren devlete kar\u015f\u0131 cephe almalar\u0131 beklenirdi. <\/span>
<\/span>
BM G\u00fcvenlik Konseyi\u2019nde Afrika ad\u0131na bulunan \u00fclkelerden Kenya D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131, \u00fclkelerin kanaatlerini yans\u0131tmadan \u00f6nce bir konu\u015fma yapm\u0131\u015f ve ona Gana ile Gabon da destek \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Bu s\u00fcre\u00e7, ger\u00e7ekten de kendileri i\u00e7in tarihten ders almay\u0131 gerektirecek t\u00fcrdendi. Ya eski s\u00f6m\u00fcrgeci devletin yan\u0131nda yer alarak kendilerine bu s\u00fcreci ya\u015fatan Avrupal\u0131lar ge\u00e7mi\u015fte hakl\u0131ym\u0131\u015f diyecekler ya da bir \u00fclkenin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na kasteden Rusya\u2019n\u0131n bu sald\u0131r\u0131s\u0131ndan vazge\u00e7ip Ukrayna\u2019dan \u00e7ekilmesini destekleyeceklerdi. Onun bu arzusu ancak kendisiyle birlikte 30 Afrikal\u0131 devlet temsilcisini etkileyebildi.<\/span>
<\/span>
RUS D\u0130PLOMAS\u0130S\u0130<\/strong><\/span>
<\/span>
Afrikal\u0131 devlet adamlar\u0131n\u0131n say\u0131lar\u0131 az bulunsa da, ya do\u011frudan BM\u2019nin karar\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmalar\u0131 veya \u00e7ekimser davranmalar\u0131n\u0131n ard\u0131nda yatan ba\u015fl\u0131ca sebep, Sovyetler Birli\u011fi d\u00f6neminde bu k\u0131tada uygulanan Rus diplomasinin daha yo\u011fun devam etmesiyle alakal\u0131. Hen\u00fcz ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 elde etme s\u00fcrecindeki Afrika\u2019daki s\u00f6m\u00fcrge kar\u015f\u0131tlar\u0131n\u0131 destekleyen Ruslar, bilhassa 1960\u2019l\u0131 y\u0131llarda bunlar\u0131n meyvelerini toplamaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. <\/span>
<\/span>
\u00dclkelerin ba\u015flar\u0131na kendileriyle ayn\u0131 ideolojilere sahip ki\u015fileri devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 dahil bir\u00e7ok \u00f6nemli g\u00f6reve ge\u00e7irdikleri ki\u015filerle adeta bu k\u0131tan\u0131n gelece\u011finde \u00f6nemli rol oynayacaklar\u0131n\u0131n i\u015faretlerini veriyorlard\u0131. <\/span>
<\/span>
Bug\u00fcn Mali\u2019nin neden Rusya ile yak\u0131n hareket etti\u011fini anlamak isteyenler, 1990\u2019l\u0131 y\u0131llarda bu \u00fclkede bir Rus lisesi bulundu\u011funu bilseler, sefaretinin Fransa\u2019n\u0131nkinden \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck in\u015fa edildi\u011fini g\u00f6rseler, asker ve sivil \u00e7ok say\u0131da y\u00f6neticinin Rusya\u2019daki yine bir Afrikal\u0131 devlet adam\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131n verildi\u011fi Patrice Lumumba \u00dcniversitesi dahil bir\u00e7ok Rus lisesinde okudu\u011funu bilseler, bu \u00fclkenin mevcut tavr\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in fazla d\u00fc\u015f\u00fcnme ihtiyac\u0131 hissetmezler. Orta Afrika\u2019da, Benin\u2019de ve daha bir\u00e7ok \u00fclkede yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fte devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 makam\u0131na oturanlar\u0131n Sovyetler d\u00f6neminde veya sonras\u0131nda bu \u00fclkede e\u011fitim ald\u0131klar\u0131 d\u00fcnya medyas\u0131na yans\u0131m\u0131\u015ft\u0131. Bug\u00fcn de Rusya\u2019da \u00e7ok say\u0131da Afrikal\u0131 \u00f6\u011frenci e\u011fitimine veya i\u015f hayat\u0131na devam ediyor. Ukrayna\u2019ya gelince bu \u00fclke de asl\u0131nda ge\u00e7mi\u015fteki mirastan etkilenmi\u015f ve son 30 y\u0131lda Afrikal\u0131 devletlerle yak\u0131n temaslar kurmakta gecikmemi\u015fti. Her ne kadar Kiev\u2019de Afrikal\u0131 diplomatik temsilcilik az ise de Rusya\u2019n\u0131n sald\u0131r\u0131s\u0131 \u00f6ncesinde \u00fc\u00e7te birine yak\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenci, geriye kalan \u00e7o\u011funlu\u011fu ise farkl\u0131 sebeplerle hayat\u0131n\u0131 devam ettiren 76 bin Afrikal\u0131 ya\u015f\u0131yordu. Gelecekte Ukrayna\u2019n\u0131n d\u0131\u015f politikas\u0131nda en \u00f6nemli dayanaklar\u0131ndan biri bu etkile\u015fime ba\u011fl\u0131yd\u0131. Ama maalesef tamam\u0131na yak\u0131n\u0131 ilk f\u0131rsatta sahip bulunduklar\u0131 t\u00fcm de\u011ferlerini arkalar\u0131nda b\u0131rak\u0131p canlar\u0131n\u0131 kurtarma pahas\u0131na bu \u00fclkeyi terk etti.<\/span>
<\/span>
G\u00dcVENL\u0130K \u00c7EK\u0130NCELER\u0130<\/strong><\/span>
<\/span>
30 milyon km2lik Afrika\u2019daki 54 devletin, Rusya ve Ukrayna ile ili\u015fkileri ayn\u0131 de\u011fil. Afrikal\u0131 devlet adamlar\u0131n\u0131n \u015fimdiden gelecek aylar i\u00e7in ciddi sosyo-ekonomik buhranlar\u0131 karars\u0131z kalmalar\u0131nda en b\u00fcy\u00fck etken. Dahas\u0131 Rusya\u2019dan temin edilen farkl\u0131 silahlar sayesinde kendi g\u00fcvenliklerini temin ettikleri kanaati var. Asl\u0131nda Rusya\u2019n\u0131n Ukrayna\u2019ya sald\u0131r\u0131s\u0131n\u0131n bir iki haftada sonu\u00e7lanaca\u011f\u0131 beklentisi de onlar\u0131 BM\u2019de karars\u0131z b\u0131rakt\u0131. Zannediyorlard\u0131 ki, elinde kimsede bulunmayan silahlarla Kiev y\u00f6netimi birka\u00e7 g\u00fcnde dize getirilecek. Bunun ger\u00e7ekle\u015fmemesi \u015fimdilerde sat\u0131n ald\u0131klar\u0131 silahlarla ne kadar g\u00fcvende bulunduklar\u0131n\u0131 sorgulatmaya ve yeni \u00e7areler \u00fcretmeye sevk ediyor.<\/span>
<\/span>
Yine son y\u0131llarda s\u0131k\u00e7a duydu\u011fumuz Wagner isimli en az\u0131ndan Rusya taraf\u0131ndan resmi h\u00fcviyeti yok denen silahl\u0131 milislerin bir\u00e7ok Afrika \u00fclkesinde karargah kurmalar\u0131d\u0131r. \u00d6zellikle 21. y\u00fczy\u0131lda \u00e7ok say\u0131da Afrika \u00fclkesinin gerek i\u00e7 tehditler gerekse k\u0131ta i\u00e7i yayg\u0131n ter\u00f6r gruplar\u0131 ile m\u00fccadelelerinde bu varl\u0131\u011f\u0131 uluslararas\u0131 camiada s\u0131k\u00e7a tart\u0131\u015f\u0131lan silahl\u0131 g\u00fcce kendilerini ba\u011fl\u0131 hissetmeleri. Afrika\u2019da s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fin yerle\u015fmesinde \u00f6zellikle yerel idarecilerin yak\u0131n rakipleri kar\u015f\u0131s\u0131nda bir taraftan Avrupal\u0131lardan silah almalar\u0131, di\u011fer taraftan kendi gen\u00e7lerini onlara zorunlu veya g\u00f6n\u00fcll\u00fc silahl\u0131 g\u00fc\u00e7 olarak vermeleri, ciddi anlamda yanl\u0131\u015f kararlar ald\u0131rd\u0131. Bir m\u00fcddet sonra s\u00f6m\u00fcrgecilik kurma niyetlerini anlamad\u0131klar\u0131 Avrupa devletlerinin k\u0131tay\u0131 kendi aralar\u0131nda payla\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 anlad\u0131lar. Bug\u00fcn toplam say\u0131lar\u0131 50 bin olarak ifade edilen Wagner mensubunun en az 10 bin kadar\u0131n\u0131n Libya, Sudan, Orta Afrika ve Mali dahil k\u0131tan\u0131n ba\u015fka \u00fclkelerine de g\u00f6nderildi\u011fi biliniyor. <\/span>
<\/span>
AFR\u0130KALI SAVA\u015e\u00c7ILAR<\/strong><\/span>
<\/span>
Bu arada Ukrayna da, Afrika\u2019da son 30 y\u0131lda kurdu\u011fu ba\u011flant\u0131lar\u0131 sayesinde Afrikal\u0131 sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 da \u00fclkesine kabul edece\u011fini duyurdu. Bunlar\u0131n en b\u00fcy\u00fck arzusu Ukraynal\u0131lara gidip yard\u0131m etmek de\u011fil, birincisi yeni bir \u00fclkeye gidip yerle\u015febilme, belki oradan da bir Avrupa \u00fclkesine ge\u00e7mek. <\/span>
<\/span>
Ama\u00e7, daha ziyade gelecekleri i\u00e7in bu geli\u015fmeyi bir f\u0131rsata d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilmektir. \u0130lk planda 20 bin kadar yabanc\u0131 g\u00f6n\u00fcll\u00fcn\u00fcn cepheye s\u00fcr\u00fclece\u011fi iddias\u0131 her ne kadar do\u011frulanmasa da \u015fimdiden bir\u00e7ok Afrika \u00fclkesinin bu t\u00fcr bir macera konusunda vatanda\u015flar\u0131na uyar\u0131lar\u0131n\u0131 beraberinde getirdi. Rusya, halen 16 bin yabanc\u0131n\u0131n Ukrayna saflar\u0131nda \u00e7at\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia ediyor. Eritre gibi kendi \u015fahs\u0131na mahsus davran\u0131\u015f sergileyen \u00fclkeden ise 5 bin sava\u015f\u00e7\u0131n\u0131n Rusya\u2019ya destek i\u00e7in g\u00f6nderilece\u011fi, sosyal medyan\u0131n g\u00fcncel payla\u015f\u0131mlar\u0131 aras\u0131nda yer al\u0131yor. Afrikal\u0131 y\u00f6neticiler i\u00e7in bu sava\u015f Afrika\u2019ya uzak bir co\u011frafyada ya\u015fan\u0131yor ve kendilerini ilgilendirmiyor. Ancak Afganistan\u2019dan Irak\u2019a, Libya\u2019dan Yemen\u2019e ve Suriye\u2019ye kadar ya\u015fanan t\u00fcm \u00e7at\u0131\u015fma ortamlar\u0131nda yabanc\u0131 unsurlar hep \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Hem Rusya hem de Ukrayna\u2019n\u0131n bu yolu deneyecekleri de ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/span>
<\/strong><\/span>
AFR\u0130KA POTANS\u0130YEL\u0130N\u0130 KULLANMIYOR<\/strong><\/span>
<\/span>
ABD ve Avrupal\u0131 eski s\u00f6m\u00fcrgeciler, son yar\u0131m y\u00fczy\u0131lda b\u00fcy\u00fck yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 \u00c7in\u2019e ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 gibi Afrika\u2019da da d\u00fcnya ile rekabet edecek siyasi d\u00fczenlerin kurulmas\u0131na gereken katk\u0131y\u0131 vermemenin sanc\u0131s\u0131n\u0131 bug\u00fcn a\u011f\u0131r bir \u015fekilde hem kendileri hissediyor hem de Afrikal\u0131lar\u0131n ya\u015famas\u0131na sebep oluyorlar. En basit \u00fcr\u00fcnleri bile k\u00fcresel ticarete malzeme yapt\u0131rd\u0131lar. Koskoca k\u0131tan\u0131n sadece t\u00fcketen kalmas\u0131 i\u00e7in her t\u00fcrl\u00fc uygulaman\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7t\u0131lar. Afrika \u00fclkeleri kendi ba\u015flar\u0131na ald\u0131klar\u0131 kararlar\u0131 uygulamada rahat b\u0131rak\u0131lsalar Rusya\u2019ya, Ukrayna\u2019ya, hatta \u00c7in ve Hindistan\u2019a da b\u00fcy\u00fck oranda kendilerini ba\u011f\u0131ml\u0131 hissetmezlerdi. \u015eubat ay\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan bu iki kom\u015fu devletin gerginli\u011fi aras\u0131nda s\u0131k\u0131\u015f\u0131p kald\u0131lar. Dengeli davranma a\u00e7\u0131klamalar\u0131, tabii bir siyasi davran\u0131\u015ftan ziyade \u00e7aresizli\u011fin i\u015faretidir. Senegal gibi bir\u00e7ok \u00fclkenin \u00e7ekimser davranmas\u0131n\u0131 yan\u0131 ba\u015f\u0131ndaki askeri darbelerin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 Mali, Gine ve Burkina Faso gibi ayn\u0131 safta yer almas\u0131n\u0131 ele\u015ftirenler de var. 2014 y\u0131l\u0131nda K\u0131r\u0131m\u2019\u0131n Rusya taraf\u0131ndan ilhak\u0131 konusunda Afrika \u00fclkelerinin sessiz kalmalar\u0131, bug\u00fcn de benzeri davran\u0131\u015fta bulunmalar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamaya yeterli.<\/span>
<\/span>
T\u00dcRK\u0130YE\u2019N\u0130N TUTUMU<\/strong><\/span>
<\/span>
T\u00fcrkiye\u2019nin Rusya-Ukrayna sava\u015f\u0131ndaki tutumu, Afrika \u00fclkelerinde yeteri kadar tart\u0131\u015f\u0131lmad\u0131. Oysa ki, burada Ankara\u2019n\u0131n tavr\u0131n\u0131n Afrikal\u0131 muhataplar\u0131na gerekti\u011fi gibi yans\u0131t\u0131lmas\u0131 gerekiyor. Dahas\u0131, bir\u00e7ok Afrika \u00fclkesi g\u0131dadan petrol ve do\u011falgaza kadar k\u0131tan\u0131n kaynaklar\u0131n\u0131 kendi aralar\u0131nda payla\u015ft\u0131klar\u0131 takdirde daha ba\u011f\u0131ms\u0131z hareket edecekler. Bu konu asl\u0131nda baz\u0131 Afrikal\u0131 y\u00f6neticilerin y\u0131llard\u0131r T\u00fcrk i\u015f adamlar\u0131 ve yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131 ile yak\u0131n temas kurmalar\u0131na sebep oldu. \u00c7\u00fcnk\u00fc 54 \u00fclkenin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131ktan itibaren b\u00fcy\u00fck oranda eski s\u00f6m\u00fcrgecilere, 21. y\u00fczy\u0131lda da Rusya ve Ukrayna gibi \u00fclkeler d\u0131\u015f\u0131nda tercihe zorlanmalar\u0131 \u00e7ok isabetli bir davran\u0131\u015f de\u011fildi. Ankara\u2019n\u0131n hemen hemen Afrika \u00fclkeleri ile ili\u015fkilerinde ilk 10 \u00fclke aras\u0131nda yer almas\u0131 son 20 y\u0131lda takip etti\u011fi siyasetin ne kadar isabetli oldu\u011funu g\u00f6steriyor.<\/span>
<\/strong><\/span>
BU\u011eDAY VE YA\u011e BA\u011eIMLILI\u011eI<\/strong><\/span>
<\/span>
En b\u00fcy\u00fck bu\u011fday ihracat\u00e7\u0131s\u0131 Rusya ile ay\u00e7i\u00e7ek ya\u011f\u0131n\u0131n y\u00fczde 80 \u00fcreticisi Ukrayna, her \u00fclkenin yar\u0131nlar\u0131nda derin yaralar a\u00e7abilecek s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 birlikte ya\u015fat\u0131yorlar. Bir\u00e7ok \u00fclke, ya\u011fl\u0131 tohumlarda da bu ikisine ba\u011f\u0131ml\u0131. Sadece M\u0131s\u0131r, Rusya\u2019dan y\u0131ll\u0131k 14 milyon ton bu\u011fday al\u0131nca bu sava\u015fta hi\u00e7bir \u015fekilde Ukrayna ile yak\u0131nl\u0131k g\u00f6steremeyecek. Bu gerginli\u011fi 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n so\u011fuk sava\u015f d\u00f6nemine benzetenler varsa da hen\u00fcz mevcut konumu bunu tasdik etmiyor. Ama \u00f6n\u00fc al\u0131namazsa geli\u015fmelere 3. d\u00fcnya sava\u015f\u0131n\u0131n ayak sesleri olarak bakanlar da var.<\/span><\/p> \t\t\t\t","slug":"rusya-ukrayna-savasi-afrikanin-kararsizligi","tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"Rusya-Ukrayna sava\u015f\u0131: Afrika\u2019n\u0131n karars\u0131zl\u0131\u011f\u0131","meta_description":"PROF. DR. AHMET KAVAS","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"view_count":1125,"cropped_1200x675":null,"user":{"id":30,"name":"AHMET","surname":"KAVAS","email":"prof-dr-ahmet-kavas@gmail.com","slug":"prof-dr-ahmet-kavas","avatar":"\/front\/uploads\/avatar\/17336916002RXDhDXyMw3kEXW.webp","status":1,"role":1,"email_verified_at":null,"orde":null,"created_at":"2022-10-24T11:09:13.000000Z","updated_at":"2024-12-18T09:44:44.000000Z","seo_title":null,"seo_description":null},"translations":[{"id":32854,"is_featured":0,"is_amp":0,"is_ads":0,"ads_link":null,"post_id":32755,"locale":"tr","category_id":73,"title":"Rusya-Ukrayna sava\u015f\u0131: Afrika\u2019n\u0131n karars\u0131zl\u0131\u011f\u0131","home_title":null,"sub_title":null,"slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"subtitleuse":0,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

PROF. DR. AHMET KAVAS<\/strong><\/span>
<\/strong><\/span>
Rusya\u2019n\u0131n Ukrayna\u2019ya sald\u0131r\u0131s\u0131 sonras\u0131nda BM\u2019de yap\u0131lan oylamada 54 \u00fclke ile temsil edilen Afrika k\u0131tas\u0131ndan 17\u2019si \u00e7ekimser oy kullan\u0131l\u0131rken, 7\u2019si \u2018hay\u0131r\u2019 dedi ve sadece 30\u2019u, 141 kabul oyu i\u00e7inde yer ald\u0131. Asl\u0131nda bunu kimse beklemiyordu. Peki, bu tavr\u0131n arka plan\u0131nda ne vard\u0131? Sovyetler d\u00f6nemine uzanan ili\u015fkilerden ekonomik beklentilere kadar Afrika\u2019n\u0131n karars\u0131zl\u0131k gerek\u00e7eleri\u2026<\/strong><\/span>
<\/strong><\/span>
Afrika \u00fclkeleri, Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019de (BM) Rusya\u2019n\u0131n Ukrayna\u2019ya sald\u0131r\u0131s\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda al\u0131nacak karar\u0131 destekleme y\u00f6n\u00fcnde beklenmedik bir tav\u0131r sergiledi. Toplam 193 \u00fcyesi bulunan d\u00fcnyan\u0131n en fazla \u00fcyeye sahip bu b\u00fct\u00fcnle\u015fme hareketi i\u00e7inde 54 \u00fclke ile temsil edilen Afrika k\u0131tas\u0131ndan 17\u2019si \u00e7ekimser oy kullan\u0131l\u0131rken, 7\u2019si \u2018hay\u0131r\u2019 dedi ve sadece 30\u2019u 141 kabul oyu i\u00e7inde yer ald\u0131. Bunu kimse beklemiyordu. Ger\u00e7i oylama \u00f6ncesinde baz\u0131 devlet adamlar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131klamalar\u0131, onlar\u0131n ne kadar karars\u0131z bir tav\u0131r sergileyeceklerine i\u015faret ediyordu.<\/span>
<\/span>
\u00c7ok a\u011f\u0131r s\u00f6m\u00fcrgecilik ge\u00e7mi\u015fleri bulunan Afrika \u00fclkeleri, asl\u0131nda bu t\u00fcr durumlarda birbirlerine destek verip Afrika Birli\u011fi \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda ortak kararlara imza att\u0131. Tamam\u0131 de\u011filse de b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu genelde ayn\u0131 do\u011frultuda hareket edebiliyordu. Ukrayna da Afrikal\u0131lar\u0131n tarihiyle ortak s\u00fcre\u00e7lerden ge\u00e7mi\u015fti. Ancak onlar kadar talihli de\u011fildi. Zira ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k yolunda daha yeni idi. Herhangi bir \u00f6n \u015fartlanmaya tabi tutulmasalard\u0131 54 devlet ayn\u0131 istikamette hareket etmese de belki birka\u00e7 fire vermesi d\u0131\u015f\u0131nda bu \u00fclkeyi s\u00f6m\u00fcren devlete kar\u015f\u0131 cephe almalar\u0131 beklenirdi. <\/span>
<\/span>
BM G\u00fcvenlik Konseyi\u2019nde Afrika ad\u0131na bulunan \u00fclkelerden Kenya D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131, \u00fclkelerin kanaatlerini yans\u0131tmadan \u00f6nce bir konu\u015fma yapm\u0131\u015f ve ona Gana ile Gabon da destek \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Bu s\u00fcre\u00e7, ger\u00e7ekten de kendileri i\u00e7in tarihten ders almay\u0131 gerektirecek t\u00fcrdendi. Ya eski s\u00f6m\u00fcrgeci devletin yan\u0131nda yer alarak kendilerine bu s\u00fcreci ya\u015fatan Avrupal\u0131lar ge\u00e7mi\u015fte hakl\u0131ym\u0131\u015f diyecekler ya da bir \u00fclkenin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na kasteden Rusya\u2019n\u0131n bu sald\u0131r\u0131s\u0131ndan vazge\u00e7ip Ukrayna\u2019dan \u00e7ekilmesini destekleyeceklerdi. Onun bu arzusu ancak kendisiyle birlikte 30 Afrikal\u0131 devlet temsilcisini etkileyebildi.<\/span>
<\/span>
RUS D\u0130PLOMAS\u0130S\u0130<\/strong><\/span>
<\/span>
Afrikal\u0131 devlet adamlar\u0131n\u0131n say\u0131lar\u0131 az bulunsa da, ya do\u011frudan BM\u2019nin karar\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmalar\u0131 veya \u00e7ekimser davranmalar\u0131n\u0131n ard\u0131nda yatan ba\u015fl\u0131ca sebep, Sovyetler Birli\u011fi d\u00f6neminde bu k\u0131tada uygulanan Rus diplomasinin daha yo\u011fun devam etmesiyle alakal\u0131. Hen\u00fcz ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 elde etme s\u00fcrecindeki Afrika\u2019daki s\u00f6m\u00fcrge kar\u015f\u0131tlar\u0131n\u0131 destekleyen Ruslar, bilhassa 1960\u2019l\u0131 y\u0131llarda bunlar\u0131n meyvelerini toplamaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. <\/span>
<\/span>
\u00dclkelerin ba\u015flar\u0131na kendileriyle ayn\u0131 ideolojilere sahip ki\u015fileri devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 dahil bir\u00e7ok \u00f6nemli g\u00f6reve ge\u00e7irdikleri ki\u015filerle adeta bu k\u0131tan\u0131n gelece\u011finde \u00f6nemli rol oynayacaklar\u0131n\u0131n i\u015faretlerini veriyorlard\u0131. <\/span>
<\/span>
Bug\u00fcn Mali\u2019nin neden Rusya ile yak\u0131n hareket etti\u011fini anlamak isteyenler, 1990\u2019l\u0131 y\u0131llarda bu \u00fclkede bir Rus lisesi bulundu\u011funu bilseler, sefaretinin Fransa\u2019n\u0131nkinden \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck in\u015fa edildi\u011fini g\u00f6rseler, asker ve sivil \u00e7ok say\u0131da y\u00f6neticinin Rusya\u2019daki yine bir Afrikal\u0131 devlet adam\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131n verildi\u011fi Patrice Lumumba \u00dcniversitesi dahil bir\u00e7ok Rus lisesinde okudu\u011funu bilseler, bu \u00fclkenin mevcut tavr\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in fazla d\u00fc\u015f\u00fcnme ihtiyac\u0131 hissetmezler. Orta Afrika\u2019da, Benin\u2019de ve daha bir\u00e7ok \u00fclkede yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fte devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 makam\u0131na oturanlar\u0131n Sovyetler d\u00f6neminde veya sonras\u0131nda bu \u00fclkede e\u011fitim ald\u0131klar\u0131 d\u00fcnya medyas\u0131na yans\u0131m\u0131\u015ft\u0131. Bug\u00fcn de Rusya\u2019da \u00e7ok say\u0131da Afrikal\u0131 \u00f6\u011frenci e\u011fitimine veya i\u015f hayat\u0131na devam ediyor. Ukrayna\u2019ya gelince bu \u00fclke de asl\u0131nda ge\u00e7mi\u015fteki mirastan etkilenmi\u015f ve son 30 y\u0131lda Afrikal\u0131 devletlerle yak\u0131n temaslar kurmakta gecikmemi\u015fti. Her ne kadar Kiev\u2019de Afrikal\u0131 diplomatik temsilcilik az ise de Rusya\u2019n\u0131n sald\u0131r\u0131s\u0131 \u00f6ncesinde \u00fc\u00e7te birine yak\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenci, geriye kalan \u00e7o\u011funlu\u011fu ise farkl\u0131 sebeplerle hayat\u0131n\u0131 devam ettiren 76 bin Afrikal\u0131 ya\u015f\u0131yordu. Gelecekte Ukrayna\u2019n\u0131n d\u0131\u015f politikas\u0131nda en \u00f6nemli dayanaklar\u0131ndan biri bu etkile\u015fime ba\u011fl\u0131yd\u0131. Ama maalesef tamam\u0131na yak\u0131n\u0131 ilk f\u0131rsatta sahip bulunduklar\u0131 t\u00fcm de\u011ferlerini arkalar\u0131nda b\u0131rak\u0131p canlar\u0131n\u0131 kurtarma pahas\u0131na bu \u00fclkeyi terk etti.<\/span>
<\/span>
G\u00dcVENL\u0130K \u00c7EK\u0130NCELER\u0130<\/strong><\/span>
<\/span>
30 milyon km2lik Afrika\u2019daki 54 devletin, Rusya ve Ukrayna ile ili\u015fkileri ayn\u0131 de\u011fil. Afrikal\u0131 devlet adamlar\u0131n\u0131n \u015fimdiden gelecek aylar i\u00e7in ciddi sosyo-ekonomik buhranlar\u0131 karars\u0131z kalmalar\u0131nda en b\u00fcy\u00fck etken. Dahas\u0131 Rusya\u2019dan temin edilen farkl\u0131 silahlar sayesinde kendi g\u00fcvenliklerini temin ettikleri kanaati var. Asl\u0131nda Rusya\u2019n\u0131n Ukrayna\u2019ya sald\u0131r\u0131s\u0131n\u0131n bir iki haftada sonu\u00e7lanaca\u011f\u0131 beklentisi de onlar\u0131 BM\u2019de karars\u0131z b\u0131rakt\u0131. Zannediyorlard\u0131 ki, elinde kimsede bulunmayan silahlarla Kiev y\u00f6netimi birka\u00e7 g\u00fcnde dize getirilecek. Bunun ger\u00e7ekle\u015fmemesi \u015fimdilerde sat\u0131n ald\u0131klar\u0131 silahlarla ne kadar g\u00fcvende bulunduklar\u0131n\u0131 sorgulatmaya ve yeni \u00e7areler \u00fcretmeye sevk ediyor.<\/span>
<\/span>
Yine son y\u0131llarda s\u0131k\u00e7a duydu\u011fumuz Wagner isimli en az\u0131ndan Rusya taraf\u0131ndan resmi h\u00fcviyeti yok denen silahl\u0131 milislerin bir\u00e7ok Afrika \u00fclkesinde karargah kurmalar\u0131d\u0131r. \u00d6zellikle 21. y\u00fczy\u0131lda \u00e7ok say\u0131da Afrika \u00fclkesinin gerek i\u00e7 tehditler gerekse k\u0131ta i\u00e7i yayg\u0131n ter\u00f6r gruplar\u0131 ile m\u00fccadelelerinde bu varl\u0131\u011f\u0131 uluslararas\u0131 camiada s\u0131k\u00e7a tart\u0131\u015f\u0131lan silahl\u0131 g\u00fcce kendilerini ba\u011fl\u0131 hissetmeleri. Afrika\u2019da s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fin yerle\u015fmesinde \u00f6zellikle yerel idarecilerin yak\u0131n rakipleri kar\u015f\u0131s\u0131nda bir taraftan Avrupal\u0131lardan silah almalar\u0131, di\u011fer taraftan kendi gen\u00e7lerini onlara zorunlu veya g\u00f6n\u00fcll\u00fc silahl\u0131 g\u00fc\u00e7 olarak vermeleri, ciddi anlamda yanl\u0131\u015f kararlar ald\u0131rd\u0131. Bir m\u00fcddet sonra s\u00f6m\u00fcrgecilik kurma niyetlerini anlamad\u0131klar\u0131 Avrupa devletlerinin k\u0131tay\u0131 kendi aralar\u0131nda payla\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 anlad\u0131lar. Bug\u00fcn toplam say\u0131lar\u0131 50 bin olarak ifade edilen Wagner mensubunun en az 10 bin kadar\u0131n\u0131n Libya, Sudan, Orta Afrika ve Mali dahil k\u0131tan\u0131n ba\u015fka \u00fclkelerine de g\u00f6nderildi\u011fi biliniyor. <\/span>
<\/span>
AFR\u0130KALI SAVA\u015e\u00c7ILAR<\/strong><\/span>
<\/span>
Bu arada Ukrayna da, Afrika\u2019da son 30 y\u0131lda kurdu\u011fu ba\u011flant\u0131lar\u0131 sayesinde Afrikal\u0131 sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 da \u00fclkesine kabul edece\u011fini duyurdu. Bunlar\u0131n en b\u00fcy\u00fck arzusu Ukraynal\u0131lara gidip yard\u0131m etmek de\u011fil, birincisi yeni bir \u00fclkeye gidip yerle\u015febilme, belki oradan da bir Avrupa \u00fclkesine ge\u00e7mek. <\/span>
<\/span>
Ama\u00e7, daha ziyade gelecekleri i\u00e7in bu geli\u015fmeyi bir f\u0131rsata d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilmektir. \u0130lk planda 20 bin kadar yabanc\u0131 g\u00f6n\u00fcll\u00fcn\u00fcn cepheye s\u00fcr\u00fclece\u011fi iddias\u0131 her ne kadar do\u011frulanmasa da \u015fimdiden bir\u00e7ok Afrika \u00fclkesinin bu t\u00fcr bir macera konusunda vatanda\u015flar\u0131na uyar\u0131lar\u0131n\u0131 beraberinde getirdi. Rusya, halen 16 bin yabanc\u0131n\u0131n Ukrayna saflar\u0131nda \u00e7at\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia ediyor. Eritre gibi kendi \u015fahs\u0131na mahsus davran\u0131\u015f sergileyen \u00fclkeden ise 5 bin sava\u015f\u00e7\u0131n\u0131n Rusya\u2019ya destek i\u00e7in g\u00f6nderilece\u011fi, sosyal medyan\u0131n g\u00fcncel payla\u015f\u0131mlar\u0131 aras\u0131nda yer al\u0131yor. Afrikal\u0131 y\u00f6neticiler i\u00e7in bu sava\u015f Afrika\u2019ya uzak bir co\u011frafyada ya\u015fan\u0131yor ve kendilerini ilgilendirmiyor. Ancak Afganistan\u2019dan Irak\u2019a, Libya\u2019dan Yemen\u2019e ve Suriye\u2019ye kadar ya\u015fanan t\u00fcm \u00e7at\u0131\u015fma ortamlar\u0131nda yabanc\u0131 unsurlar hep \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Hem Rusya hem de Ukrayna\u2019n\u0131n bu yolu deneyecekleri de ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/span>
<\/strong><\/span>
AFR\u0130KA POTANS\u0130YEL\u0130N\u0130 KULLANMIYOR<\/strong><\/span>
<\/span>
ABD ve Avrupal\u0131 eski s\u00f6m\u00fcrgeciler, son yar\u0131m y\u00fczy\u0131lda b\u00fcy\u00fck yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 \u00c7in\u2019e ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 gibi Afrika\u2019da da d\u00fcnya ile rekabet edecek siyasi d\u00fczenlerin kurulmas\u0131na gereken katk\u0131y\u0131 vermemenin sanc\u0131s\u0131n\u0131 bug\u00fcn a\u011f\u0131r bir \u015fekilde hem kendileri hissediyor hem de Afrikal\u0131lar\u0131n ya\u015famas\u0131na sebep oluyorlar. En basit \u00fcr\u00fcnleri bile k\u00fcresel ticarete malzeme yapt\u0131rd\u0131lar. Koskoca k\u0131tan\u0131n sadece t\u00fcketen kalmas\u0131 i\u00e7in her t\u00fcrl\u00fc uygulaman\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7t\u0131lar. Afrika \u00fclkeleri kendi ba\u015flar\u0131na ald\u0131klar\u0131 kararlar\u0131 uygulamada rahat b\u0131rak\u0131lsalar Rusya\u2019ya, Ukrayna\u2019ya, hatta \u00c7in ve Hindistan\u2019a da b\u00fcy\u00fck oranda kendilerini ba\u011f\u0131ml\u0131 hissetmezlerdi. \u015eubat ay\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan bu iki kom\u015fu devletin gerginli\u011fi aras\u0131nda s\u0131k\u0131\u015f\u0131p kald\u0131lar. Dengeli davranma a\u00e7\u0131klamalar\u0131, tabii bir siyasi davran\u0131\u015ftan ziyade \u00e7aresizli\u011fin i\u015faretidir. Senegal gibi bir\u00e7ok \u00fclkenin \u00e7ekimser davranmas\u0131n\u0131 yan\u0131 ba\u015f\u0131ndaki askeri darbelerin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 Mali, Gine ve Burkina Faso gibi ayn\u0131 safta yer almas\u0131n\u0131 ele\u015ftirenler de var. 2014 y\u0131l\u0131nda K\u0131r\u0131m\u2019\u0131n Rusya taraf\u0131ndan ilhak\u0131 konusunda Afrika \u00fclkelerinin sessiz kalmalar\u0131, bug\u00fcn de benzeri davran\u0131\u015fta bulunmalar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamaya yeterli.<\/span>
<\/span>
T\u00dcRK\u0130YE\u2019N\u0130N TUTUMU<\/strong><\/span>
<\/span>
T\u00fcrkiye\u2019nin Rusya-Ukrayna sava\u015f\u0131ndaki tutumu, Afrika \u00fclkelerinde yeteri kadar tart\u0131\u015f\u0131lmad\u0131. Oysa ki, burada Ankara\u2019n\u0131n tavr\u0131n\u0131n Afrikal\u0131 muhataplar\u0131na gerekti\u011fi gibi yans\u0131t\u0131lmas\u0131 gerekiyor. Dahas\u0131, bir\u00e7ok Afrika \u00fclkesi g\u0131dadan petrol ve do\u011falgaza kadar k\u0131tan\u0131n kaynaklar\u0131n\u0131 kendi aralar\u0131nda payla\u015ft\u0131klar\u0131 takdirde daha ba\u011f\u0131ms\u0131z hareket edecekler. Bu konu asl\u0131nda baz\u0131 Afrikal\u0131 y\u00f6neticilerin y\u0131llard\u0131r T\u00fcrk i\u015f adamlar\u0131 ve yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131 ile yak\u0131n temas kurmalar\u0131na sebep oldu. \u00c7\u00fcnk\u00fc 54 \u00fclkenin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131ktan itibaren b\u00fcy\u00fck oranda eski s\u00f6m\u00fcrgecilere, 21. y\u00fczy\u0131lda da Rusya ve Ukrayna gibi \u00fclkeler d\u0131\u015f\u0131nda tercihe zorlanmalar\u0131 \u00e7ok isabetli bir davran\u0131\u015f de\u011fildi. Ankara\u2019n\u0131n hemen hemen Afrika \u00fclkeleri ile ili\u015fkilerinde ilk 10 \u00fclke aras\u0131nda yer almas\u0131 son 20 y\u0131lda takip etti\u011fi siyasetin ne kadar isabetli oldu\u011funu g\u00f6steriyor.<\/span>
<\/strong><\/span>
BU\u011eDAY VE YA\u011e BA\u011eIMLILI\u011eI<\/strong><\/span>
<\/span>
En b\u00fcy\u00fck bu\u011fday ihracat\u00e7\u0131s\u0131 Rusya ile ay\u00e7i\u00e7ek ya\u011f\u0131n\u0131n y\u00fczde 80 \u00fcreticisi Ukrayna, her \u00fclkenin yar\u0131nlar\u0131nda derin yaralar a\u00e7abilecek s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 birlikte ya\u015fat\u0131yorlar. Bir\u00e7ok \u00fclke, ya\u011fl\u0131 tohumlarda da bu ikisine ba\u011f\u0131ml\u0131. Sadece M\u0131s\u0131r, Rusya\u2019dan y\u0131ll\u0131k 14 milyon ton bu\u011fday al\u0131nca bu sava\u015fta hi\u00e7bir \u015fekilde Ukrayna ile yak\u0131nl\u0131k g\u00f6steremeyecek. Bu gerginli\u011fi 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n so\u011fuk sava\u015f d\u00f6nemine benzetenler varsa da hen\u00fcz mevcut konumu bunu tasdik etmiyor. Ama \u00f6n\u00fc al\u0131namazsa geli\u015fmelere 3. d\u00fcnya sava\u015f\u0131n\u0131n ayak sesleri olarak bakanlar da var.<\/span><\/p> \t\t\t\t","slug":"rusya-ukrayna-savasi-afrikanin-kararsizligi","orjinalimage":null,"news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"cropped_638x552":null,"cropped_310x208":null,"cropped_416x247":null,"cropped_197x247":null,"cropped_416x600":null,"cropped_1200x675":null,"tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"Rusya-Ukrayna sava\u015f\u0131: Afrika\u2019n\u0131n karars\u0131zl\u0131\u011f\u0131","meta_description":"PROF. DR. AHMET KAVAS","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","view_count":1125,"yt":0,"ytid":"","ytimage":null,"imgdate":"2000-01-01 00:00:00","cuff_cover":null,"cropped_358x214":null,"cropped_842x474":null}]}}