{"status":true,"post":{"id":24294,"user_id":30,"status":1,"type":1,"orde":null,"notification_type":3,"static_post":0,"published_at":"2022-10-24 14:46:25","created_at":"2021-01-07T21:00:00.000000Z","updated_at":"2022-10-24T11:46:25.000000Z","edited_at":"2024-12-17 22:35:21","source_id":null,"post_id":24294,"is_featured":0,"title":"Pamu\u011fu stoklayan tekstili engelliyor","slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"home_title":null,"sub_title":null,"category_id":73,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

Sadece Afrika pamu\u011funa ba\u011fl\u0131 \u00fcreticiden t\u00fcketiciye kadar her a\u015famadaki uluslararas\u0131 i\u015flemlerde 90 milyar dolara ula\u015fan bir mebla\u011fdan bahsediliyor. Fakat \u00fcretti\u011fi \u00fcr\u00fcnlerin g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar sadece ihracat\u0131na ba\u011fl\u0131 ekonomik bir d\u00fczen kurmas\u0131na m\u00fcsaade edilen Afrika \u00fclkelerinin pamuktaki katma de\u011ferden de yeterince pay\u0131na d\u00fc\u015feni ald\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez.<\/strong><\/span><\/p>

Afrika pamu\u011fu, \u00fcretimi art\u0131rmak yerine giderek stoka konularak kontrol alt\u0131na al\u0131n\u0131yor. D\u00fcnya genelinde 18.2 milyon ton pamuk stoku var. Bunun y\u00fczde 45\u2019lik k\u0131sm\u0131n\u0131 tek ba\u015f\u0131na \u00c7in yapm\u0131\u015f durumda. Stok\u00e7uluk olarak kendini g\u00f6steren ac\u0131mas\u0131z rekabet, k\u0131tada kurulmas\u0131 muhtemel tekstil sanayinin geli\u015fmesine mani oluyor.<\/strong><\/span><\/p>

Prof. Dr. Ahmet Kavas<\/strong><\/span>
<\/strong><\/span><\/p>

Uluslararas\u0131 pamuk ticaretinin tekeli, 1900\u2019l\u00fc y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda Avrupal\u0131lar\u0131n eline ge\u00e7mi\u015fti. \u015eimdilerde bu denge Asya ve Afrikal\u0131lar lehine de\u011fi\u015fti. Pamuk \u00fcretimi 1960 y\u0131l\u0131nda 10 milyon tona, 2007\u2019de 27 milyon tona ula\u015farak rekor k\u0131rarken, 2019\u2019da 26 milyon tona ula\u015fabildi. 2029 y\u0131l\u0131nda ise t\u00fcm \u00fcretim 30 milyon ton olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. \u0130hracat\u0131nda ABD, Brezilya ve Hindistan \u00f6nc\u00fc iken, \u00c7in sadece ithalat yaparak di\u011fer \u00fclkelerin t\u00fcm pamuk \u00fcretiminin y\u00fczde 18\u2019ini sat\u0131n al\u0131yor. Bunu, y\u00fczde 17 oran\u0131nda \u00fcr\u00fcn alan Banglade\u015f ve y\u00fczde 16 ile de Vietnam takip ederek, uluslararas\u0131 pazarlar\u0131n her \u00e7e\u015fit ihtiyac\u0131 i\u00e7in gerekli k\u0131yafetleri en fazla \u00fcreten konuma geldi. 2019-2020 d\u00f6neminde ihracatta Banglade\u015f\u2019in ilk s\u0131rada yer ald\u0131\u011f\u0131 ifade ediliyor. T\u00fcrkiye\u2019nin her biri bir milyon tona yakla\u015fan \u00fcretimi kadar t\u00fcketimi ile her ne kadar \u00c7in, ABD, Hindistan ve Pakistan kadar olmazsa da bu \u00fcr\u00fcnde onlar\u0131 yak\u0131ndan takip ediyor. Pamu\u011fun Afrika k\u0131tas\u0131nda yeti\u015ftirilmesi \u00e7ok eski as\u0131rlara dayansa da 20. y\u00fczy\u0131ldaki ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 miktar b\u00fcy\u00fck bir ba\u015far\u0131. Portekizlilerin k\u0131tan\u0131n etraf\u0131n\u0131 dola\u015fmaya ba\u015flad\u0131klar\u0131 15. y\u00fczy\u0131l\u0131n son d\u00f6neminden itibaren yerle\u015febildikleri yerlerde hen\u00fcz deneme \u015feklinde de olsa bile pamuk \u00fcretimini ba\u015flatt\u0131klar\u0131 biliniyor. Bu bitki giderek artan d\u00fcnya hammadde ihtiyac\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131nda art\u0131k hayati \u00f6nemi haiz. K\u0131tan\u0131n kuzeyindeki \u00fclkeleri kapsayan Akdeniz, Bat\u0131 Afrika, Do\u011fu Afrika, B\u00fcy\u00fck G\u00f6ller B\u00f6lgesi ve G\u00fcney Afrika olmak \u00fczere be\u015f farkl\u0131 havzada pamuk \u00fcretimi yap\u0131l\u0131yor. \u00d6zellikle k\u0131tada Nil havzas\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki b\u00f6lgelerde pek bilinmezken \u015fimdilerde \u00fc\u00e7 Bat\u0131 Afrika \u00fclkesinden her birinde y\u0131ll\u0131k \u00fcretimi bir milyon tona yakla\u015fan var. <\/span><\/p>

ARANAN \u00dcR\u00dcN<\/strong><\/span><\/p>

Her y\u0131l may\u0131s-ekim aylar\u0131 aras\u0131nda yakla\u015f\u0131k alt\u0131 ayl\u0131k bir \u00fcretim s\u00fcreci ve ekim-mart sonuna kadar da pazarlama i\u00e7in yine bir alt\u0131 ay ge\u00e7iren pamuk, arazide 80 cm ile 2 metre aras\u0131nda de\u011fi\u015fen bir uzunlu\u011fa ula\u015fabilen bir bitki. Mali ve di\u011fer Bat\u0131 Afrika \u00fclkelerinde pamuk \u00fcretiminde \u00e7evreye uyumlu ve m\u0131s\u0131r ile dar\u0131 dahil di\u011fer tah\u0131llarla d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcml\u00fc \u00fcretim yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda daha istikrarl\u0131 verim al\u0131n\u0131yor. Tar\u0131mdaki teknolojik geli\u015fmelere ba\u011fl\u0131 olarak 1960\u2019l\u0131 y\u0131llarda hektar ba\u015f\u0131na ortalama 400 kg pamuk \u00fcretilirken, 2000\u2019li y\u0131llarda iki kat\u0131ndan fazla \u00fcretime ula\u015f\u0131larak 1.000 kiloya \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131. Elle toplanmas\u0131 kaliteli \u00fcr\u00fcn olmas\u0131n\u0131 sa\u011flasa da bir ki\u015fi g\u00fcnde en fazla 80 kg toplayabiliyor. <\/span><\/p>

Afrika pamu\u011funun d\u00fcnya pazar\u0131ndaki devaml\u0131 y\u00fckselen pay\u0131 kadar kalitesi de onu tekstil sanayinde aranan \u00fcr\u00fcn haline getiriyor ve yeti\u015ftirici \u00fclkelerin kalk\u0131nmas\u0131na ciddi katk\u0131 sa\u011fl\u0131yor. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde makinala\u015fman\u0131n en az ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 k\u0131tada elle toplanmas\u0131 de\u011ferini art\u0131r\u0131yor ve en \u00f6nemli tercih sebebi oluyor. ABD, \u00c7in ve di\u011fer bir\u00e7ok \u00fclkede bu bitkinin dikiminden hasad\u0131na kadar neredeyse tamam\u0131yla el eme\u011fi devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in hasad\u0131 s\u0131ras\u0131nda \u00fcr\u00fcn i\u00e7ine toprak, yaprak ve dal gibi istenmeyen maddeler kar\u0131\u015f\u0131yor. Bilhassa Bat\u0131 Afrika \u00fclkelerinin bu \u00fcr\u00fcne tahsis ettikleri arazi miktarlar\u0131n\u0131n artmas\u0131 yan\u0131nda insan g\u0131das\u0131 ya\u011f\u0131 i\u00e7in \u00e7ekirde\u011finden ve sabun ile hayvan yemi i\u00e7in bunun art\u0131\u011f\u0131 posas\u0131ndan, kabu\u011funun enerji i\u00e7in kullan\u0131lmas\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak mahsulat\u0131n da artmas\u0131n\u0131 beraberinde getirdi.<\/span><\/p>

Nil Nehri havzas\u0131nda M\u0131s\u0131r, Sudan ve Etiyopya d\u0131\u015f\u0131nda Afrika\u2019n\u0131n kuzeydo\u011fusundan do\u011fusu ve hatta g\u00fcneydo\u011fusu dahil Uganda, Tanzanya, Mozambik, Malavi, Zambiya, Zimbabve ve G\u00fcney Afrika gibi bir\u00e7ok \u00fclkede az veya \u00e7ok bu \u00fcr\u00fcn yeti\u015ftirilse de son 40-50 y\u0131lda Bat\u0131 Afrika ile Orta Afrika \u00fclkeleri b\u00fcy\u00fck hamleler yapt\u0131. Bat\u0131 Afrikal\u0131 devletler ciddi pamuk politikalar\u0131 geli\u015ftirirken, Do\u011fu Afrika \u00fclkeleri bu anlamda adeta bir \u00e2m\u00e2 gibi g\u00fcn\u00fc kurtarma derdinde g\u00f6r\u00fclerek ele\u015ftiriliyorlar. Bunlar i\u00e7inde de Fransa\u2019n\u0131n s\u00f6m\u00fcrgecilik d\u00f6neminde uygulamaya koydu\u011fu para birimi CFA (Sefa) frank\u0131n\u0131 kullananlar aras\u0131nda k\u0131yas\u0131ya bir rekabet var. Hatta uluslararas\u0131 pamuk ihracat\u0131 verilerinde Afrika \u00fclkeleri CFA B\u00f6lgesi ve di\u011fer Afrika \u00fclkeleri diye ikili bir tasnife tutuluyorlar.<\/span><\/p>

BEN\u0130N \u0130LK SIRADA<\/strong><\/span><\/p>

Kendi ekonomik hayatlar\u0131n\u0131 kurup ayakta durabilmeleri i\u00e7in gerekli olan pamuk \u00fcreticisi Afrika \u00fclkeleri, bu \u00fcr\u00fcn\u00fc son 60 y\u0131ldaki b\u00fct\u00fcn ihracat kalemleri aras\u0131nda en dikkat \u00e7eken madenleri kadar \u00f6nemli bir konuma getirdi. Bat\u0131 Afrika b\u00f6lgesi bu bitkiye Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 \u00f6ncesinde haz\u0131rlanm\u0131\u015fsa da bu \u00e7al\u0131\u015fma ancak \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda amac\u0131na ula\u015ft\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde en \u00e7ok \u00fcr\u00fcn\u00fc kimin elde etti\u011fine dair k\u0131yas\u0131ya bir rekabet g\u00f6zleniyor. Mali\u2019nin bu anlamdaki saltanat\u0131n\u0131 2012-2013 d\u00f6neminde 630 bin tonla bir ara Burkina Faso elde etse de 2019-2020 d\u00f6neminde son birka\u00e7 y\u0131lda y\u0131ll\u0131k 150 bin ton art\u0131\u015f hedefini tutturarak 850 bin tonu bulan \u00fcretimle Benin ele ge\u00e7irmi\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Bunda 2016\u2019dan itibaren bu \u00fclkenin devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00fcstlenen Patrice Talon\u2019un \u00f6nceki hayat\u0131nda pamuk i\u015fiyle u\u011fra\u015fmas\u0131 \u00f6nemli bir etken.<\/span><\/p>

Bat\u0131 Afrika\u2019da Mali, Benin, Burkina Faso ve Fildi\u015fi Sahili\u2019nin pamuk \u00fcretiminde g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki \u00f6nc\u00fcl\u00fckleri yan\u0131nda onlar gibi \u00c7ad\u2019da da bu bitkiye ciddi anlamda geni\u015f araziler tahsis edildi. Halen 150 bin ton civar\u0131ndaki y\u0131ll\u0131k \u00fcretimi ile \u00f6nemli bir konuma sahip. Mali\u2019nin ihracat\u0131ndaki y\u00fczde 22 gibi bir oran\u0131 ile alt\u0131n madeninden sonra ikinci \u00fcr\u00fcn olarak Gayri Safi Milli Has\u0131las\u0131\u2019n\u0131n (GSMH) y\u00fczde 15\u2019i, Benin\u2019in d\u00f6viz girdisinin y\u00fczde 40\u2019\u0131 ile GSMH\u2019sinin y\u00fczde 13\u2019\u00fc pamuktan elde ediliyor.<\/span><\/p>

\u0130HRACAT\u00c7I AFR\u0130KA, \u0130THALAT\u00c7I ASYA<\/strong><\/span><\/p>

Pamuk \u00fcretimi kadar bunun uluslararas\u0131 al\u0131c\u0131lara pazarlanmas\u0131 da b\u00fcy\u00fck bir u\u011fra\u015f\u0131. D\u00fcnyada tekel olu\u015fturan \u00fclkeler y\u00fcz\u00fcnden bu \u00fcr\u00fcn\u00fcn fiyatlar\u0131 giderek d\u00fc\u015f\u00fcyor. Daha \u00f6nce kilosu 80 sent civar\u0131nda m\u00fc\u015fteri bulurken \u015fimdilerde 60 sentin alt\u0131nda bile fiyat verilebiliyor. Fakat sentetik lifin kilosu 25 sentten 30 sente \u00e7\u0131kt\u0131. Bat\u0131 Afrika \u00fclkelerinin her birinin ekonomisinde en b\u00fcy\u00fck ihracat kalemlerinden biri olan pamu\u011fun fiyat\u0131n\u0131n bu \u015fekilde de\u011fi\u015fkenli\u011finden ciddi zarar g\u00f6r\u00fcyorlar. \u00c7in, ABD, Hindistan, Brezilya ve Pakistan gibi \u00fclkelerden farkl\u0131 olarak Bat\u0131 Afrika \u00fclkelerinin blok halinde y\u00fczde 17\u2019yi bulan kaliteli pamuk \u00fcretimleri tamamen ihracata y\u00f6nelik. D\u00fcnyada en b\u00fcy\u00fck ihracat\u00e7\u0131 da ithalat\u00e7\u0131 da \u00c7in olup adeta bu sekt\u00f6r\u00fcn kurallar\u0131n\u0131 belirleyen \u00fclke konumuna geldi. \u0130htiya\u00e7 duydu\u011fu \u00fcr\u00fcn\u00fc stoklayarak da ciddi bir buhrana sebep oluyor. \u015eimdilerde en b\u00fcy\u00fck u\u011fra\u015f\u0131lar\u0131ndan biri, bir an evvel mevcut stoklar\u0131n\u0131 eritmek. Afrika pamu\u011funun talihsizli\u011fi; ABD, \u00c7in ve di\u011fer \u00fclkeler gibi k\u0131tadaki \u00fcretici devletlerin \u00e7ift\u00e7iye maddi destek verememesi. Dahas\u0131 sentetik liflerin tekstilde yayg\u0131n kullan\u0131m\u0131 da \u00fcr\u00fcnlerinin pazarlanma alan\u0131n\u0131 daralt\u0131yor. Ac\u0131mas\u0131z rekabet, k\u0131tada kurulmas\u0131 muhtemel tekstil sanayinin geli\u015fmesine mani oluyor. <\/span><\/p>

20 M\u0130LYON AFR\u0130KALI\u2019NIN GE\u00c7\u0130M KAYNA\u011eI<\/strong><\/span><\/p>

Do\u011frudan ve dolayl\u0131 yakla\u015f\u0131k olarak 20 milyon Afrikal\u0131\u2019n\u0131n g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131n\u0131 devam ettirmesinde en \u00f6nemli ge\u00e7im kaynaklar\u0131ndan biri pamuk. Milyonlarca aile sadece bu \u00fcr\u00fcne dayal\u0131 bir gelecek kurmu\u015f durumda ve ya\u015fanacak en ufak bir olumsuzluk onlar\u0131n hayatlar\u0131n\u0131 zora sokuyor. Benin\u2019de halk\u0131n \u00fc\u00e7te biri pamuk \u00fcretimi ve pazarlanmas\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Mali\u2019de ise 160 binden fazla ki\u015finin \u00fcreticili\u011fi yan\u0131nda d\u00f6rt milyon insan\u0131n istihdam\u0131 s\u00f6z konusu. Sadece Afrika pamu\u011funa ba\u011fl\u0131 \u00fcreticiden t\u00fcketiciye kadar her a\u015famadaki uluslararas\u0131 i\u015flemlerde 90 milyar dolara ula\u015fan bir mebla\u011fdan bahsediliyor. Mali, tek ba\u015f\u0131na bu \u00fcr\u00fcnden y\u0131ll\u0131k 300 milyon Euro\u2019dan fazla bir gelir elde ediyor.<\/span><\/p>

EN \u00c7OK H\u0130ND\u0130STAN \u00dcRET\u0130YOR <\/strong><\/span><\/p>

D\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 iklim b\u00f6lgelerinde \u015fimdiye kadar 50 farkl\u0131 pamuk \u00e7e\u015fidi tespit edilse de i\u00e7lerinden biri y\u00fczde 90, di\u011feri ise y\u00fczde 5 oran\u0131nda \u00fcretimine a\u011f\u0131rl\u0131k verilen ikisi d\u0131\u015f\u0131ndakiler dikkat \u00e7ekecek oranda yeti\u015ftiriliyor. Anavatan\u0131 konusunda Afrika, ABD ve Asya k\u0131talar\u0131 g\u00f6sterilse de birka\u00e7 as\u0131r i\u00e7inde her tarafa yay\u0131lmas\u0131 sayesinde halen be\u015f k\u0131tada 100 kadar \u00fclkede \u00fcretimi yap\u0131l\u0131yor, t\u00fcketimi ise d\u00fcnyan\u0131n her taraf\u0131na yay\u0131lm\u0131\u015f durumda. Daha ziyade bol g\u00fcne\u015fi sevdi\u011fi i\u00e7in Avrupa\u2019da sadece Yunanistan ve \u0130spanya\u2019da \u00fcretiliyor. 2017-2018 d\u00f6neminde 6.5 milyon tonla Hindistan (y\u00fczde 23), 5.9 milyon tonla \u00c7in (y\u00fczde 21), 4.5 milyon tonla ABD (y\u00fczde 15) ve bunu Brezilya 3 milyon tonla (y\u00fczde 10), Pakistan 2 milyon tonla (y\u00fczde 7) takip ederek d\u00fcnya pamuk \u00fcretiminin d\u00f6rtte \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fc ger\u00e7ekle\u015ftiriyorlar. <\/span><\/p>

Y\u00dcZDE 45\u2019\u0130N\u0130 \u00c7\u0130N STOKLUYOR <\/strong><\/span><\/p>

Afrika pamu\u011fu \u00fcretimi art\u0131rmak yerine giderek stoka konularak kontrol alt\u0131na al\u0131n\u0131yor. D\u00fcnya genelinde 18.2 milyon ton pamuk stoku var ve bu birikim t\u00fcm \u00fclkelerin tam kapasite ile \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131klar\u0131nda b\u00fct\u00fcn \u00fcretim alanlar\u0131n\u0131n 8 ayl\u0131k ihtiyac\u0131 demek. Bunun y\u00fczde 45\u2019lik k\u0131sm\u0131n\u0131 tek ba\u015f\u0131na \u00c7in yapm\u0131\u015f durumda. 2014 y\u0131l\u0131ndan bu tarafa stoku azaltma \u00e7abalar\u0131 istedi\u011fi sonucu vermedi. Neredeyse d\u00fcnya genelindeki y\u0131ll\u0131k 9.3 milyon tonluk uluslararas\u0131 pamuk ticareti miktar\u0131na yak\u0131n pamu\u011fu depolam\u0131\u015f bulunuyor. Bu y\u00fczden mesela 2020 Haziran ay\u0131nda Fildi\u015fi Sahili 2019-2020 d\u00f6nemi \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fcn sadece y\u00fczde 20\u2019sini pazarlayabildi. Mali\u2019ye gelince, biraz daha \u015fansl\u0131 olup ancak y\u00fczde 50\u2019sini satabildi. Bat\u0131 Afrika\u2019da Cotton-4, yani 4 b\u00fcy\u00fck pamuk \u00fcreticisi \u00fclke olarak bilinen Benin, Burkina Faso, \u00c7ad ve Mali\u2019nin ge\u00e7ti\u011fimiz sene elde ettikleri has\u0131lat\u0131n ise y\u00fczde 70\u2019i ya toptanc\u0131lar\u0131n depolar\u0131nda veya ta\u015f\u0131nacaklar\u0131 limanlarda bekletiliyor. B\u00fct\u00fcn bunlardan da \u00fcretti\u011fi \u00fcr\u00fcnlerin g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar sadece ihracat\u0131na ba\u011fl\u0131 ekonomik bir d\u00fczen kurmas\u0131na m\u00fcsaade edilen Afrika \u00fclkelerinin etkilenece\u011fi a\u015fik\u00e2r.<\/span><\/p> \t\t\t\t","slug":"pamugu-stoklayan-tekstili-engelliyor","tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"Pamu\u011fu stoklayan tekstili engelliyor","meta_description":"Prof. Dr. Ahmet Kavas","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"view_count":1153,"cropped_1200x675":null,"user":{"id":30,"name":"AHMET","surname":"KAVAS","email":"prof-dr-ahmet-kavas@gmail.com","slug":"prof-dr-ahmet-kavas","avatar":"\/front\/uploads\/avatar\/17336916002RXDhDXyMw3kEXW.webp","status":1,"role":1,"email_verified_at":null,"orde":null,"created_at":"2022-10-24T11:09:13.000000Z","updated_at":"2024-12-18T09:44:44.000000Z","seo_title":null,"seo_description":null},"translations":[{"id":24393,"is_featured":0,"is_amp":0,"is_ads":0,"ads_link":null,"post_id":24294,"locale":"tr","category_id":73,"title":"Pamu\u011fu stoklayan tekstili engelliyor","home_title":null,"sub_title":null,"slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"subtitleuse":0,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

Sadece Afrika pamu\u011funa ba\u011fl\u0131 \u00fcreticiden t\u00fcketiciye kadar her a\u015famadaki uluslararas\u0131 i\u015flemlerde 90 milyar dolara ula\u015fan bir mebla\u011fdan bahsediliyor. Fakat \u00fcretti\u011fi \u00fcr\u00fcnlerin g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar sadece ihracat\u0131na ba\u011fl\u0131 ekonomik bir d\u00fczen kurmas\u0131na m\u00fcsaade edilen Afrika \u00fclkelerinin pamuktaki katma de\u011ferden de yeterince pay\u0131na d\u00fc\u015feni ald\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez.<\/strong><\/span><\/p>

Afrika pamu\u011fu, \u00fcretimi art\u0131rmak yerine giderek stoka konularak kontrol alt\u0131na al\u0131n\u0131yor. D\u00fcnya genelinde 18.2 milyon ton pamuk stoku var. Bunun y\u00fczde 45\u2019lik k\u0131sm\u0131n\u0131 tek ba\u015f\u0131na \u00c7in yapm\u0131\u015f durumda. Stok\u00e7uluk olarak kendini g\u00f6steren ac\u0131mas\u0131z rekabet, k\u0131tada kurulmas\u0131 muhtemel tekstil sanayinin geli\u015fmesine mani oluyor.<\/strong><\/span><\/p>

Prof. Dr. Ahmet Kavas<\/strong><\/span>
<\/strong><\/span><\/p>

Uluslararas\u0131 pamuk ticaretinin tekeli, 1900\u2019l\u00fc y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda Avrupal\u0131lar\u0131n eline ge\u00e7mi\u015fti. \u015eimdilerde bu denge Asya ve Afrikal\u0131lar lehine de\u011fi\u015fti. Pamuk \u00fcretimi 1960 y\u0131l\u0131nda 10 milyon tona, 2007\u2019de 27 milyon tona ula\u015farak rekor k\u0131rarken, 2019\u2019da 26 milyon tona ula\u015fabildi. 2029 y\u0131l\u0131nda ise t\u00fcm \u00fcretim 30 milyon ton olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. \u0130hracat\u0131nda ABD, Brezilya ve Hindistan \u00f6nc\u00fc iken, \u00c7in sadece ithalat yaparak di\u011fer \u00fclkelerin t\u00fcm pamuk \u00fcretiminin y\u00fczde 18\u2019ini sat\u0131n al\u0131yor. Bunu, y\u00fczde 17 oran\u0131nda \u00fcr\u00fcn alan Banglade\u015f ve y\u00fczde 16 ile de Vietnam takip ederek, uluslararas\u0131 pazarlar\u0131n her \u00e7e\u015fit ihtiyac\u0131 i\u00e7in gerekli k\u0131yafetleri en fazla \u00fcreten konuma geldi. 2019-2020 d\u00f6neminde ihracatta Banglade\u015f\u2019in ilk s\u0131rada yer ald\u0131\u011f\u0131 ifade ediliyor. T\u00fcrkiye\u2019nin her biri bir milyon tona yakla\u015fan \u00fcretimi kadar t\u00fcketimi ile her ne kadar \u00c7in, ABD, Hindistan ve Pakistan kadar olmazsa da bu \u00fcr\u00fcnde onlar\u0131 yak\u0131ndan takip ediyor. Pamu\u011fun Afrika k\u0131tas\u0131nda yeti\u015ftirilmesi \u00e7ok eski as\u0131rlara dayansa da 20. y\u00fczy\u0131ldaki ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 miktar b\u00fcy\u00fck bir ba\u015far\u0131. Portekizlilerin k\u0131tan\u0131n etraf\u0131n\u0131 dola\u015fmaya ba\u015flad\u0131klar\u0131 15. y\u00fczy\u0131l\u0131n son d\u00f6neminden itibaren yerle\u015febildikleri yerlerde hen\u00fcz deneme \u015feklinde de olsa bile pamuk \u00fcretimini ba\u015flatt\u0131klar\u0131 biliniyor. Bu bitki giderek artan d\u00fcnya hammadde ihtiyac\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131nda art\u0131k hayati \u00f6nemi haiz. K\u0131tan\u0131n kuzeyindeki \u00fclkeleri kapsayan Akdeniz, Bat\u0131 Afrika, Do\u011fu Afrika, B\u00fcy\u00fck G\u00f6ller B\u00f6lgesi ve G\u00fcney Afrika olmak \u00fczere be\u015f farkl\u0131 havzada pamuk \u00fcretimi yap\u0131l\u0131yor. \u00d6zellikle k\u0131tada Nil havzas\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki b\u00f6lgelerde pek bilinmezken \u015fimdilerde \u00fc\u00e7 Bat\u0131 Afrika \u00fclkesinden her birinde y\u0131ll\u0131k \u00fcretimi bir milyon tona yakla\u015fan var. <\/span><\/p>

ARANAN \u00dcR\u00dcN<\/strong><\/span><\/p>

Her y\u0131l may\u0131s-ekim aylar\u0131 aras\u0131nda yakla\u015f\u0131k alt\u0131 ayl\u0131k bir \u00fcretim s\u00fcreci ve ekim-mart sonuna kadar da pazarlama i\u00e7in yine bir alt\u0131 ay ge\u00e7iren pamuk, arazide 80 cm ile 2 metre aras\u0131nda de\u011fi\u015fen bir uzunlu\u011fa ula\u015fabilen bir bitki. Mali ve di\u011fer Bat\u0131 Afrika \u00fclkelerinde pamuk \u00fcretiminde \u00e7evreye uyumlu ve m\u0131s\u0131r ile dar\u0131 dahil di\u011fer tah\u0131llarla d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcml\u00fc \u00fcretim yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda daha istikrarl\u0131 verim al\u0131n\u0131yor. Tar\u0131mdaki teknolojik geli\u015fmelere ba\u011fl\u0131 olarak 1960\u2019l\u0131 y\u0131llarda hektar ba\u015f\u0131na ortalama 400 kg pamuk \u00fcretilirken, 2000\u2019li y\u0131llarda iki kat\u0131ndan fazla \u00fcretime ula\u015f\u0131larak 1.000 kiloya \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131. Elle toplanmas\u0131 kaliteli \u00fcr\u00fcn olmas\u0131n\u0131 sa\u011flasa da bir ki\u015fi g\u00fcnde en fazla 80 kg toplayabiliyor. <\/span><\/p>

Afrika pamu\u011funun d\u00fcnya pazar\u0131ndaki devaml\u0131 y\u00fckselen pay\u0131 kadar kalitesi de onu tekstil sanayinde aranan \u00fcr\u00fcn haline getiriyor ve yeti\u015ftirici \u00fclkelerin kalk\u0131nmas\u0131na ciddi katk\u0131 sa\u011fl\u0131yor. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde makinala\u015fman\u0131n en az ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 k\u0131tada elle toplanmas\u0131 de\u011ferini art\u0131r\u0131yor ve en \u00f6nemli tercih sebebi oluyor. ABD, \u00c7in ve di\u011fer bir\u00e7ok \u00fclkede bu bitkinin dikiminden hasad\u0131na kadar neredeyse tamam\u0131yla el eme\u011fi devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in hasad\u0131 s\u0131ras\u0131nda \u00fcr\u00fcn i\u00e7ine toprak, yaprak ve dal gibi istenmeyen maddeler kar\u0131\u015f\u0131yor. Bilhassa Bat\u0131 Afrika \u00fclkelerinin bu \u00fcr\u00fcne tahsis ettikleri arazi miktarlar\u0131n\u0131n artmas\u0131 yan\u0131nda insan g\u0131das\u0131 ya\u011f\u0131 i\u00e7in \u00e7ekirde\u011finden ve sabun ile hayvan yemi i\u00e7in bunun art\u0131\u011f\u0131 posas\u0131ndan, kabu\u011funun enerji i\u00e7in kullan\u0131lmas\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak mahsulat\u0131n da artmas\u0131n\u0131 beraberinde getirdi.<\/span><\/p>

Nil Nehri havzas\u0131nda M\u0131s\u0131r, Sudan ve Etiyopya d\u0131\u015f\u0131nda Afrika\u2019n\u0131n kuzeydo\u011fusundan do\u011fusu ve hatta g\u00fcneydo\u011fusu dahil Uganda, Tanzanya, Mozambik, Malavi, Zambiya, Zimbabve ve G\u00fcney Afrika gibi bir\u00e7ok \u00fclkede az veya \u00e7ok bu \u00fcr\u00fcn yeti\u015ftirilse de son 40-50 y\u0131lda Bat\u0131 Afrika ile Orta Afrika \u00fclkeleri b\u00fcy\u00fck hamleler yapt\u0131. Bat\u0131 Afrikal\u0131 devletler ciddi pamuk politikalar\u0131 geli\u015ftirirken, Do\u011fu Afrika \u00fclkeleri bu anlamda adeta bir \u00e2m\u00e2 gibi g\u00fcn\u00fc kurtarma derdinde g\u00f6r\u00fclerek ele\u015ftiriliyorlar. Bunlar i\u00e7inde de Fransa\u2019n\u0131n s\u00f6m\u00fcrgecilik d\u00f6neminde uygulamaya koydu\u011fu para birimi CFA (Sefa) frank\u0131n\u0131 kullananlar aras\u0131nda k\u0131yas\u0131ya bir rekabet var. Hatta uluslararas\u0131 pamuk ihracat\u0131 verilerinde Afrika \u00fclkeleri CFA B\u00f6lgesi ve di\u011fer Afrika \u00fclkeleri diye ikili bir tasnife tutuluyorlar.<\/span><\/p>

BEN\u0130N \u0130LK SIRADA<\/strong><\/span><\/p>

Kendi ekonomik hayatlar\u0131n\u0131 kurup ayakta durabilmeleri i\u00e7in gerekli olan pamuk \u00fcreticisi Afrika \u00fclkeleri, bu \u00fcr\u00fcn\u00fc son 60 y\u0131ldaki b\u00fct\u00fcn ihracat kalemleri aras\u0131nda en dikkat \u00e7eken madenleri kadar \u00f6nemli bir konuma getirdi. Bat\u0131 Afrika b\u00f6lgesi bu bitkiye Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 \u00f6ncesinde haz\u0131rlanm\u0131\u015fsa da bu \u00e7al\u0131\u015fma ancak \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda amac\u0131na ula\u015ft\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde en \u00e7ok \u00fcr\u00fcn\u00fc kimin elde etti\u011fine dair k\u0131yas\u0131ya bir rekabet g\u00f6zleniyor. Mali\u2019nin bu anlamdaki saltanat\u0131n\u0131 2012-2013 d\u00f6neminde 630 bin tonla bir ara Burkina Faso elde etse de 2019-2020 d\u00f6neminde son birka\u00e7 y\u0131lda y\u0131ll\u0131k 150 bin ton art\u0131\u015f hedefini tutturarak 850 bin tonu bulan \u00fcretimle Benin ele ge\u00e7irmi\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Bunda 2016\u2019dan itibaren bu \u00fclkenin devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00fcstlenen Patrice Talon\u2019un \u00f6nceki hayat\u0131nda pamuk i\u015fiyle u\u011fra\u015fmas\u0131 \u00f6nemli bir etken.<\/span><\/p>

Bat\u0131 Afrika\u2019da Mali, Benin, Burkina Faso ve Fildi\u015fi Sahili\u2019nin pamuk \u00fcretiminde g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki \u00f6nc\u00fcl\u00fckleri yan\u0131nda onlar gibi \u00c7ad\u2019da da bu bitkiye ciddi anlamda geni\u015f araziler tahsis edildi. Halen 150 bin ton civar\u0131ndaki y\u0131ll\u0131k \u00fcretimi ile \u00f6nemli bir konuma sahip. Mali\u2019nin ihracat\u0131ndaki y\u00fczde 22 gibi bir oran\u0131 ile alt\u0131n madeninden sonra ikinci \u00fcr\u00fcn olarak Gayri Safi Milli Has\u0131las\u0131\u2019n\u0131n (GSMH) y\u00fczde 15\u2019i, Benin\u2019in d\u00f6viz girdisinin y\u00fczde 40\u2019\u0131 ile GSMH\u2019sinin y\u00fczde 13\u2019\u00fc pamuktan elde ediliyor.<\/span><\/p>

\u0130HRACAT\u00c7I AFR\u0130KA, \u0130THALAT\u00c7I ASYA<\/strong><\/span><\/p>

Pamuk \u00fcretimi kadar bunun uluslararas\u0131 al\u0131c\u0131lara pazarlanmas\u0131 da b\u00fcy\u00fck bir u\u011fra\u015f\u0131. D\u00fcnyada tekel olu\u015fturan \u00fclkeler y\u00fcz\u00fcnden bu \u00fcr\u00fcn\u00fcn fiyatlar\u0131 giderek d\u00fc\u015f\u00fcyor. Daha \u00f6nce kilosu 80 sent civar\u0131nda m\u00fc\u015fteri bulurken \u015fimdilerde 60 sentin alt\u0131nda bile fiyat verilebiliyor. Fakat sentetik lifin kilosu 25 sentten 30 sente \u00e7\u0131kt\u0131. Bat\u0131 Afrika \u00fclkelerinin her birinin ekonomisinde en b\u00fcy\u00fck ihracat kalemlerinden biri olan pamu\u011fun fiyat\u0131n\u0131n bu \u015fekilde de\u011fi\u015fkenli\u011finden ciddi zarar g\u00f6r\u00fcyorlar. \u00c7in, ABD, Hindistan, Brezilya ve Pakistan gibi \u00fclkelerden farkl\u0131 olarak Bat\u0131 Afrika \u00fclkelerinin blok halinde y\u00fczde 17\u2019yi bulan kaliteli pamuk \u00fcretimleri tamamen ihracata y\u00f6nelik. D\u00fcnyada en b\u00fcy\u00fck ihracat\u00e7\u0131 da ithalat\u00e7\u0131 da \u00c7in olup adeta bu sekt\u00f6r\u00fcn kurallar\u0131n\u0131 belirleyen \u00fclke konumuna geldi. \u0130htiya\u00e7 duydu\u011fu \u00fcr\u00fcn\u00fc stoklayarak da ciddi bir buhrana sebep oluyor. \u015eimdilerde en b\u00fcy\u00fck u\u011fra\u015f\u0131lar\u0131ndan biri, bir an evvel mevcut stoklar\u0131n\u0131 eritmek. Afrika pamu\u011funun talihsizli\u011fi; ABD, \u00c7in ve di\u011fer \u00fclkeler gibi k\u0131tadaki \u00fcretici devletlerin \u00e7ift\u00e7iye maddi destek verememesi. Dahas\u0131 sentetik liflerin tekstilde yayg\u0131n kullan\u0131m\u0131 da \u00fcr\u00fcnlerinin pazarlanma alan\u0131n\u0131 daralt\u0131yor. Ac\u0131mas\u0131z rekabet, k\u0131tada kurulmas\u0131 muhtemel tekstil sanayinin geli\u015fmesine mani oluyor. <\/span><\/p>

20 M\u0130LYON AFR\u0130KALI\u2019NIN GE\u00c7\u0130M KAYNA\u011eI<\/strong><\/span><\/p>

Do\u011frudan ve dolayl\u0131 yakla\u015f\u0131k olarak 20 milyon Afrikal\u0131\u2019n\u0131n g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131n\u0131 devam ettirmesinde en \u00f6nemli ge\u00e7im kaynaklar\u0131ndan biri pamuk. Milyonlarca aile sadece bu \u00fcr\u00fcne dayal\u0131 bir gelecek kurmu\u015f durumda ve ya\u015fanacak en ufak bir olumsuzluk onlar\u0131n hayatlar\u0131n\u0131 zora sokuyor. Benin\u2019de halk\u0131n \u00fc\u00e7te biri pamuk \u00fcretimi ve pazarlanmas\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Mali\u2019de ise 160 binden fazla ki\u015finin \u00fcreticili\u011fi yan\u0131nda d\u00f6rt milyon insan\u0131n istihdam\u0131 s\u00f6z konusu. Sadece Afrika pamu\u011funa ba\u011fl\u0131 \u00fcreticiden t\u00fcketiciye kadar her a\u015famadaki uluslararas\u0131 i\u015flemlerde 90 milyar dolara ula\u015fan bir mebla\u011fdan bahsediliyor. Mali, tek ba\u015f\u0131na bu \u00fcr\u00fcnden y\u0131ll\u0131k 300 milyon Euro\u2019dan fazla bir gelir elde ediyor.<\/span><\/p>

EN \u00c7OK H\u0130ND\u0130STAN \u00dcRET\u0130YOR <\/strong><\/span><\/p>

D\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 iklim b\u00f6lgelerinde \u015fimdiye kadar 50 farkl\u0131 pamuk \u00e7e\u015fidi tespit edilse de i\u00e7lerinden biri y\u00fczde 90, di\u011feri ise y\u00fczde 5 oran\u0131nda \u00fcretimine a\u011f\u0131rl\u0131k verilen ikisi d\u0131\u015f\u0131ndakiler dikkat \u00e7ekecek oranda yeti\u015ftiriliyor. Anavatan\u0131 konusunda Afrika, ABD ve Asya k\u0131talar\u0131 g\u00f6sterilse de birka\u00e7 as\u0131r i\u00e7inde her tarafa yay\u0131lmas\u0131 sayesinde halen be\u015f k\u0131tada 100 kadar \u00fclkede \u00fcretimi yap\u0131l\u0131yor, t\u00fcketimi ise d\u00fcnyan\u0131n her taraf\u0131na yay\u0131lm\u0131\u015f durumda. Daha ziyade bol g\u00fcne\u015fi sevdi\u011fi i\u00e7in Avrupa\u2019da sadece Yunanistan ve \u0130spanya\u2019da \u00fcretiliyor. 2017-2018 d\u00f6neminde 6.5 milyon tonla Hindistan (y\u00fczde 23), 5.9 milyon tonla \u00c7in (y\u00fczde 21), 4.5 milyon tonla ABD (y\u00fczde 15) ve bunu Brezilya 3 milyon tonla (y\u00fczde 10), Pakistan 2 milyon tonla (y\u00fczde 7) takip ederek d\u00fcnya pamuk \u00fcretiminin d\u00f6rtte \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fc ger\u00e7ekle\u015ftiriyorlar. <\/span><\/p>

Y\u00dcZDE 45\u2019\u0130N\u0130 \u00c7\u0130N STOKLUYOR <\/strong><\/span><\/p>

Afrika pamu\u011fu \u00fcretimi art\u0131rmak yerine giderek stoka konularak kontrol alt\u0131na al\u0131n\u0131yor. D\u00fcnya genelinde 18.2 milyon ton pamuk stoku var ve bu birikim t\u00fcm \u00fclkelerin tam kapasite ile \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131klar\u0131nda b\u00fct\u00fcn \u00fcretim alanlar\u0131n\u0131n 8 ayl\u0131k ihtiyac\u0131 demek. Bunun y\u00fczde 45\u2019lik k\u0131sm\u0131n\u0131 tek ba\u015f\u0131na \u00c7in yapm\u0131\u015f durumda. 2014 y\u0131l\u0131ndan bu tarafa stoku azaltma \u00e7abalar\u0131 istedi\u011fi sonucu vermedi. Neredeyse d\u00fcnya genelindeki y\u0131ll\u0131k 9.3 milyon tonluk uluslararas\u0131 pamuk ticareti miktar\u0131na yak\u0131n pamu\u011fu depolam\u0131\u015f bulunuyor. Bu y\u00fczden mesela 2020 Haziran ay\u0131nda Fildi\u015fi Sahili 2019-2020 d\u00f6nemi \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fcn sadece y\u00fczde 20\u2019sini pazarlayabildi. Mali\u2019ye gelince, biraz daha \u015fansl\u0131 olup ancak y\u00fczde 50\u2019sini satabildi. Bat\u0131 Afrika\u2019da Cotton-4, yani 4 b\u00fcy\u00fck pamuk \u00fcreticisi \u00fclke olarak bilinen Benin, Burkina Faso, \u00c7ad ve Mali\u2019nin ge\u00e7ti\u011fimiz sene elde ettikleri has\u0131lat\u0131n ise y\u00fczde 70\u2019i ya toptanc\u0131lar\u0131n depolar\u0131nda veya ta\u015f\u0131nacaklar\u0131 limanlarda bekletiliyor. B\u00fct\u00fcn bunlardan da \u00fcretti\u011fi \u00fcr\u00fcnlerin g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar sadece ihracat\u0131na ba\u011fl\u0131 ekonomik bir d\u00fczen kurmas\u0131na m\u00fcsaade edilen Afrika \u00fclkelerinin etkilenece\u011fi a\u015fik\u00e2r.<\/span><\/p> \t\t\t\t","slug":"pamugu-stoklayan-tekstili-engelliyor","orjinalimage":null,"news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"cropped_638x552":null,"cropped_310x208":null,"cropped_416x247":null,"cropped_197x247":null,"cropped_416x600":null,"cropped_1200x675":null,"tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"Pamu\u011fu stoklayan tekstili engelliyor","meta_description":"Prof. Dr. Ahmet Kavas","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","view_count":1153,"yt":0,"ytid":"","ytimage":null,"imgdate":"2000-01-01 00:00:00","cuff_cover":null,"cropped_358x214":null,"cropped_842x474":null}]}}