{"status":true,"post":{"id":25541,"user_id":30,"status":1,"type":1,"orde":null,"notification_type":3,"static_post":0,"published_at":"2022-10-24 15:05:28","created_at":"2021-03-18T21:00:00.000000Z","updated_at":"2022-10-24T12:05:28.000000Z","edited_at":"2024-12-17 22:35:21","source_id":null,"post_id":25541,"is_featured":0,"title":"Mobil \u00f6demede Afrika \u00f6nc\u00fc","slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"home_title":null,"sub_title":null,"category_id":73,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

Bill Gates, 1994\u2019te \u201cBankac\u0131l\u0131k gerekli, ama bankalar de\u011fil\u201d demi\u015fti. Afrika\u2019da bildik banka \u015fubeleri yetersiz ve k\u0131taya para transferi zahmetli. Fakat Afrika\u2019da mobil \u00f6demeler konusu d\u00fcnyan\u0131n di\u011fer yerlerinden \u00e7ok farkl\u0131 bir seviyede, hatta \u00f6nde de denilebilir. Dolay\u0131s\u0131yla \u2018bankalar olmadan bankac\u0131l\u0131k\u2019\u0131n, Afrika\u2019da mobil \u00f6demeler \u015feklinde ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/strong><\/span><\/p>

Telefon operat\u00f6rlerinin icad\u0131 olan mobil paralar, h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde kullan\u0131m alan\u0131 buluyor. Toplam 500 milyon mobil para kullan\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n 181 milyonu aktif durumda olup 24 milyar i\u015flemde 450 milyar dolardan fazla mebla\u011fa ula\u015f\u0131ld\u0131. B\u00f6ylece d\u00fcnyada birinci s\u0131raya yerle\u015fen Sahraalt\u0131 Afrika, kendisini takip eden G\u00fcney Asya\u2019dan 3.5 kat daha fazla bu hizmetten yararland\u0131.<\/strong><\/span><\/p>

Prof. Dr. Ahmet Kavas<\/strong><\/span>
<\/strong><\/span><\/p>

Bu sayfada iki haftal\u0131k periyodlarla Afrika\u2019n\u0131n farkl\u0131 bir y\u00f6n\u00fcn\u00fc dikkatlerinize sunmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. Ancak b\u00fcy\u00fck k\u0131tan\u0131n konular\u0131 o kadar derin ve geni\u015f ki, hakikaten bir sayfada \u00f6zetlemekte zorlan\u0131yorum. \u0130stanbul Ticaret\u2019in 5 Mart 2021 tarihli n\u00fcshas\u0131nda kaleme ald\u0131\u011f\u0131m Afrika\u2019da bankac\u0131l\u0131k konusu da maalesef bir sayfaya s\u0131\u011fmam\u0131\u015ft\u0131. S\u00f6z konusu n\u00fcshada Afrika\u2019daki konvansiyonel bankac\u0131l\u0131\u011f\u0131, \u201c46 banka grubunun faaliyet g\u00f6sterdi\u011fi Afrika\u2019da y\u00fczde 80\u2019in bankayla temas\u0131 yok\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile \u00f6zetlemi\u015ftim. Afrika\u2019da bildik banka \u015fubelerinin yetersiz ve k\u0131taya para transferinin \u00e7ileli oldu\u011funa dikkat \u00e7ekmi\u015ftim. Fakat Afrika\u2019da mobil \u00f6demeler konusu d\u00fcnyan\u0131n di\u011fer yerlerinden \u00e7ok farkl\u0131 bir seviyede, hatta \u00f6nde de denilebilir. Belki bunda k\u0131tadaki gen\u00e7 n\u00fcfusun da etkisi var. Bununla birlikte k\u0131taya para transferini kontrol alt\u0131nda tutmak isteyenlerin bir uygulama sonucu olarak da g\u00f6r\u00fclebilir. Bu noktada 1994 y\u0131l\u0131nda Bill Gates\u2019in, \u201cBankac\u0131l\u0131k gerekli ama bankalar de\u011fil\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fc hat\u0131rlamakta fayda var.<\/span><\/p>

BANKALAR GEREKL\u0130 M\u0130?<\/strong><\/span><\/p>

Ge\u00e7en s\u00fcre zarf\u0131nda bankalar olmadan bankac\u0131l\u0131\u011f\u0131n Afrika\u2019da mobil \u00f6demeler \u015feklinde ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc geni\u015f \u00e7apl\u0131 ve birbirinden farkl\u0131 ama gerekti\u011finde belli a\u011flar\u0131n i\u00e7inde bula\u015fabilen ter\u00f6r yap\u0131lar\u0131n\u0131n finansman\u0131n\u0131 da \u00e7ok yak\u0131n takibe almak gerekiyordu. Bunun \u00f6zellikle para transferleri ile olmas\u0131, uluslararas\u0131 takip merkezlerince \u00f6nlenmesi laz\u0131md\u0131. Bir \u015fekilde s\u0131radan insanlar\u0131n normal yollarla para transferi yapmalar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131lmas\u0131 gerekiyordu. Bu da mobil paran\u0131n devreye sokularak her t\u00fcrl\u00fc, neredeyse hi\u00e7 belge istemeden, h\u0131zl\u0131 ve ucuz para nakli, her t\u00fcrl\u00fc fatura \u00f6denmesi, \u015fehir i\u00e7indeki al\u0131\u015fveri\u015ften \u015fehirler aras\u0131 \u00f6deme yapma, hatta uluslararas\u0131 i\u015flem yapma imkan\u0131 tan\u0131d\u0131.<\/span><\/p>

Sahraalt\u0131 Afrika, bu etkile\u015fim i\u00e7in son derece uygundu ve ilk hamlede telefon operat\u00f6rleri, anla\u015ft\u0131klar\u0131 banka a\u011flar\u0131yla veya kendi banka d\u00fczenlerini kurarak veya uluslararas\u0131 finans kurulu\u015flar\u0131yla anla\u015farak b\u00fcy\u00fck bir bo\u015flu\u011fu doldurdular. Bankalar, Afrika k\u0131tas\u0131ndaki a\u00e7\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcp bununla b\u00fcy\u00fcmeyi hedeflerken, bir anda mobil para a\u011flar\u0131n\u0131n alanlar\u0131n\u0131 kapsamakla kalmay\u0131p kendilerini adeta t\u00fcm finans hayat\u0131ndan atacak tehlikeli bir s\u00fcreci bilhassa Covid-19 ile fark ettiler. Dijital alt yap\u0131lar\u0131n\u0131 haz\u0131rlayan ve online i\u015flemleri kolayla\u015ft\u0131ran bankalar ciddi bir kay\u0131p ya\u015famad\u0131. Ama hi\u00e7bir zaman on binlerce insan\u0131 istihdam edebilen telefon operat\u00f6rlerinin mobil para uygulamalar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7meleri m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor.<\/span><\/p>

CEP \u0130LE C\u00dcZDAN B\u0130RL\u0130KTE<\/strong><\/span><\/p>

700 milyondan fazla insan\u0131n hen\u00fcz bir internet a\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131 devasa bir b\u00f6lge olan Sahraalt\u0131 Afrika\u2019da, 600 milyondan fazla n\u00fcfus da hen\u00fcz elektrik kullanabilecek bir imk\u00e2na sahip de\u011fil. Buna ra\u011fmen mevcut 400 milyonu a\u015fan internet kullan\u0131c\u0131s\u0131yla bankac\u0131l\u0131k hizmetlerinin k\u0131tan\u0131n en \u00fccra k\u00f6\u015felerine kadar ula\u015fabilece\u011fi fark edildi. K\u0131saca Fintek (Fintech) denilen finansla ilgili teknolojik geli\u015fmeler, hem bankac\u0131lar\u0131n hem de hayat\u0131nda bir banka \u015fubesine u\u011framayan m\u00fc\u015fterilerin imdad\u0131na yeti\u015fti. Kald\u0131 ki, bir\u00e7ok b\u00f6lge \u00fclkesindeki M\u00fcsl\u00fcmanlar \u2018banka\u2019 ismini duyunca bile rahats\u0131z oluyorlar, kap\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnden dahi ge\u00e7miyorlard\u0131. \u015eimdi onlar da bu mobil para hizmetini bir banka faaliyeti olarak g\u00f6rm\u00fcyor olabilirler ki, rahat benimsediler denebilir.<\/span><\/p>

D\u0130J\u0130TAL DEVR\u0130M<\/strong><\/span><\/p>

Bir taraftan eski bankalar\u0131n h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde dijital hizmetlere a\u011f\u0131rl\u0131k vermesi, di\u011fer taraftan telefon operat\u00f6rlerinin ya kendilerine has banka d\u00fczenlerini kurmalar\u0131 ya da mevcut bankalar\u0131n deste\u011fiyle son20 y\u0131lda t\u00fcm d\u00fcnyada oldu\u011fu gibi bu b\u00f6lgede de adeta devrim \u00fcst\u00fcne devrim ya\u015f\u0131yor ve ya\u015fat\u0131yorlar. Cep telefonlar\u0131n\u0131n hayat\u0131m\u0131zda yer almaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 1990\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n ortas\u0131ndan sonra bunlarla radyolar\u0131n dinlenece\u011fi, hatta g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc konu\u015fulaca\u011f\u0131, televizyon dahil her t\u00fcrl\u00fc g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn seyredilebilece\u011fi ifade edilse inan\u0131lamazd\u0131. Ama art\u0131k telefon demek, bireyi kendisi d\u0131\u015f\u0131ndaki s\u0131n\u0131r\u0131 belli olamayan d\u00fcnyaya ba\u011flayan bir ara\u00e7 halini ald\u0131. Buna bankac\u0131l\u0131k hizmetleri de dahil edildi. K\u0131ta, adeta \u00f6nce telefon operat\u00f6rlerinin, \u015fimdilerde \u00e7ok \u00f6zel finans kurumlar\u0131n\u0131n mobil para a\u011flar\u0131yla k\u0131yas\u0131ya bir m\u00fc\u015fteri kapma yar\u0131\u015f\u0131na sahne oldu. Toplam 500 milyon seviyelerindeki mobil para kullan\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n 181 milyonu aktif durumda olup 24 milyar i\u015flemde 450 milyar dolardan fazla mebla\u011fa ula\u015f\u0131ld\u0131. B\u00f6ylece d\u00fcnyada birinci s\u0131raya yerle\u015fen Sahraalt\u0131 Afrika, kendisini takip eden G\u00fcney Asya\u2019dan 3.5 kat daha fazla bu hizmetten yararland\u0131.<\/span><\/p>

MOB\u0130L PARALAR<\/strong><\/span><\/p>

Fransa men\u015feli, ad\u0131ndan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere portakal renkli Orange telefon operat\u00f6r\u00fc, yakla\u015f\u0131k 20 y\u0131l \u00f6nce geldi\u011fi Afrika\u2019da, 13 y\u0131l \u00f6nce \u2018Orange Money\u2019 denen mobil paras\u0131 ile \u00f6zellikle Bat\u0131 Afrika ba\u015fta olmak \u00fczere toplam 20 \u00fclkede, 40 milyona ula\u015fan m\u00fc\u015fteri say\u0131s\u0131n\u0131 120 milyona y\u00fckseltmeyi hedefleyerek, adeta alan\u0131 kaplam\u0131\u015f vaziyette. Sadece Orange Bank of Africa\u2019n\u0131n 500 bin m\u00fc\u015fterisi bulunuyor. Bunun Do\u011fu Afrika\u2019da kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u0130ngiliz Vodafone\u2019nun y\u00fczde 40 civar\u0131nda hissesine sahip oldu\u011fu Kenya merkezli ve ye\u015fil elma rengini logosunda kullanan Safaricom operat\u00f6r\u00fcn\u00fcn M-Pesa isimli mobil paras\u0131 2007\u2019de uygulamaya ge\u00e7ti.<\/span><\/p>

Her ikisi 2010\u2019lu y\u0131llarda mobil para hizmetlerinde adeta t\u00fcm s\u0131n\u0131rlar\u0131 zorlad\u0131. Hindistan\u2019\u0131n alan\u0131nda d\u00fcnyada ikinci s\u0131rada yer alan ve<\/span>458 milyon kullan\u0131c\u0131s\u0131 bulunan Airtel operat\u00f6r\u00fc de \u2018Airtel Money\u2019 ile 11 Afrika \u00fclkesinde 22 milyona yakla\u015fan kullan\u0131c\u0131s\u0131 ile kendisine yer a\u00e7mak i\u00e7in k\u0131yas\u0131ya rekabete giri\u015fse de mesela Do\u011fu Afrika\u2019da M-Pesa\u2019dan m\u00fc\u015fteri koparamad\u0131. G\u00fcney Afrika Cumhuriyeti\u2019nin M-Cell telefon operat\u00f6r\u00fcn\u00fcn MTN isimli mobil para hizmeti de d\u00fcnyadaki en b\u00fcy\u00fck sekiz mobil a\u011fa sahip olarak 20 k\u0131ta \u00fclkesinde bu alandaki en etkinler aras\u0131nda say\u0131l\u0131yor. Ancak 2017 y\u0131l\u0131 \u015fubat ay\u0131nda G\u00fcney Afrika ve Nijerya\u2019da her iki \u00fclke vatanda\u015flar\u0131na yap\u0131lan kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sald\u0131r\u0131lardan en fazla etkilenenlerden biri MTN olup bu \u00fclkedeki ticari faaliyetlerini bitirdi. Airtel ile Orange\u2019\u0131n en g\u00fc\u00e7l\u00fc rakipleri olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyorlar.<\/span><\/p>

212 M\u0130LYON KULLANICI<\/strong><\/span><\/p>

Senegal\u2019de 2008\u2019de kurulan Wari mobil para hizmeti, \u015fu anda k\u0131ta \u00fclkeleri d\u0131\u015f\u0131ndaki faaliyetleri dahil 2019 y\u0131l\u0131nda 62 \u00fclkede 500 bin sat\u0131\u015f noktas\u0131 ile 212 milyon kullan\u0131c\u0131 say\u0131s\u0131na ula\u015farak hizmet sunuyor.<\/span><\/p>

Bu alandaki en yenilerden Wave isimli mobil para da \u2018Sendwave\u2019 markas\u0131yla bilhassa Senegal olmak \u00fczere ciddi yat\u0131r\u0131mlar yapt\u0131. \u015eimdilik 2 bin olan sat\u0131\u015f eleman\u0131 say\u0131s\u0131n\u0131, bir y\u0131lda ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 milyonu a\u015fan m\u00fc\u015fterisini daha da art\u0131rmak i\u00e7in 8 bine \u00e7\u0131karmak istiyor.<\/span><\/p>

HER \u00dc\u00c7 AFR\u0130KALI\u2019DAN B\u0130R\u0130 KULLANIYOR<\/strong><\/span><\/p>

Mobil para, Afrika \u00fclkelerinin bilhassa Sahraalt\u0131 Afrika\u2019dakilerin \u00e7o\u011funlu\u011fundaki y\u00fczde 80\u2019lik hedef kitle ile yegane \u00e7\u00f6z\u00fcm gibi oldu. Bu, h\u0131zla d\u00f6n\u00fc\u015fen finans d\u00fcnyas\u0131n\u0131n bir sonucudur. Covid-19 sebebiyle temass\u0131z i\u015flem yapma zorunlulu\u011fu da insanlar\u0131 bu yeni kullan\u0131ma te\u015fvikten ziyade zorlad\u0131. 2020 y\u0131l\u0131nda mobil para kullan\u0131c\u0131 say\u0131s\u0131n\u0131n 500 milyonu buldu\u011fu belirtiliyor. Afrika, mobil para kullan\u0131m\u0131nda 2019 y\u0131l\u0131ndaki y\u00fczde 12\u2019lik art\u0131\u015fla 50 milyon yeni m\u00fc\u015fteri ile toplamda 470 milyon kullan\u0131c\u0131ya ula\u015ft\u0131. Bu, neredeyse her \u00fc\u00e7 Afrika-l\u0131\u2019dan birinin bu hizmetten yararland\u0131\u011f\u0131na i\u015faret ediyor.<\/span><\/p>

TEKNOLOJ\u0130 DEVLER\u0130 DE PAZARA G\u0130R\u0130YOR<\/strong><\/span><\/p>

\u015eimdilerde Apple, Google, Facebook ve Microsoft\u2019un da benzer \u015fekilde mobil para i\u015flemlerine ba\u015flamalar\u0131n\u0131n, yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fte bankalar\u0131 tehdit eden telefon operat\u00f6rlerinin taht\u0131n\u0131 sallayacaklar\u0131na kesin g\u00f6z\u00fcyle bak\u0131l\u0131yor. Art\u0131k d\u00fcnya, modernitenin imkanlar\u0131na sahip olanlar\u0131n de\u011fil, bunu yapay zeka ve kendi \u00f6\u011frenen makinalarla insan unsuruna en az yer veren h\u0131zl\u0131 ve yayg\u0131n \u015fekilde kullananlar\u0131n etkisinde kalacak. Afrika bu konuda her ne kadar edilgen kalacak gibi g\u00f6r\u00fcnse de her an kendi hamleleriyle daha etkin konumu yakalamas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn. \u00c7\u00fcnk\u00fc d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck bankalar\u0131n\u0131n \u015fube say\u0131lar\u0131n\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131 azaltt\u0131klar\u0131 bir d\u00f6nemde, bu k\u0131tada mobil para i\u015flemleri yeni istihdam alanlar\u0131 a\u00e7\u0131yor ve Kenya\u2019da oldu\u011fu gibi milyonu a\u015fan say\u0131da insan\u0131 fakirlikten kurtaran bir etkiye sahip.<\/span><\/p> \t\t\t\t","slug":"mobil-odemede-afrika-oncu","tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"Mobil \u00f6demede Afrika \u00f6nc\u00fc","meta_description":"Prof. Dr. Ahmet Kavas","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"view_count":1173,"cropped_1200x675":null,"user":{"id":30,"name":"AHMET","surname":"KAVAS","email":"prof-dr-ahmet-kavas@gmail.com","slug":"prof-dr-ahmet-kavas","avatar":"\/front\/uploads\/avatar\/17336916002RXDhDXyMw3kEXW.webp","status":1,"role":1,"email_verified_at":null,"orde":null,"created_at":"2022-10-24T11:09:13.000000Z","updated_at":"2024-12-18T09:44:44.000000Z","seo_title":null,"seo_description":null},"translations":[{"id":25640,"is_featured":0,"is_amp":0,"is_ads":0,"ads_link":null,"post_id":25541,"locale":"tr","category_id":73,"title":"Mobil \u00f6demede Afrika \u00f6nc\u00fc","home_title":null,"sub_title":null,"slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"subtitleuse":0,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

Bill Gates, 1994\u2019te \u201cBankac\u0131l\u0131k gerekli, ama bankalar de\u011fil\u201d demi\u015fti. Afrika\u2019da bildik banka \u015fubeleri yetersiz ve k\u0131taya para transferi zahmetli. Fakat Afrika\u2019da mobil \u00f6demeler konusu d\u00fcnyan\u0131n di\u011fer yerlerinden \u00e7ok farkl\u0131 bir seviyede, hatta \u00f6nde de denilebilir. Dolay\u0131s\u0131yla \u2018bankalar olmadan bankac\u0131l\u0131k\u2019\u0131n, Afrika\u2019da mobil \u00f6demeler \u015feklinde ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/strong><\/span><\/p>

Telefon operat\u00f6rlerinin icad\u0131 olan mobil paralar, h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde kullan\u0131m alan\u0131 buluyor. Toplam 500 milyon mobil para kullan\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n 181 milyonu aktif durumda olup 24 milyar i\u015flemde 450 milyar dolardan fazla mebla\u011fa ula\u015f\u0131ld\u0131. B\u00f6ylece d\u00fcnyada birinci s\u0131raya yerle\u015fen Sahraalt\u0131 Afrika, kendisini takip eden G\u00fcney Asya\u2019dan 3.5 kat daha fazla bu hizmetten yararland\u0131.<\/strong><\/span><\/p>

Prof. Dr. Ahmet Kavas<\/strong><\/span>
<\/strong><\/span><\/p>

Bu sayfada iki haftal\u0131k periyodlarla Afrika\u2019n\u0131n farkl\u0131 bir y\u00f6n\u00fcn\u00fc dikkatlerinize sunmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. Ancak b\u00fcy\u00fck k\u0131tan\u0131n konular\u0131 o kadar derin ve geni\u015f ki, hakikaten bir sayfada \u00f6zetlemekte zorlan\u0131yorum. \u0130stanbul Ticaret\u2019in 5 Mart 2021 tarihli n\u00fcshas\u0131nda kaleme ald\u0131\u011f\u0131m Afrika\u2019da bankac\u0131l\u0131k konusu da maalesef bir sayfaya s\u0131\u011fmam\u0131\u015ft\u0131. S\u00f6z konusu n\u00fcshada Afrika\u2019daki konvansiyonel bankac\u0131l\u0131\u011f\u0131, \u201c46 banka grubunun faaliyet g\u00f6sterdi\u011fi Afrika\u2019da y\u00fczde 80\u2019in bankayla temas\u0131 yok\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile \u00f6zetlemi\u015ftim. Afrika\u2019da bildik banka \u015fubelerinin yetersiz ve k\u0131taya para transferinin \u00e7ileli oldu\u011funa dikkat \u00e7ekmi\u015ftim. Fakat Afrika\u2019da mobil \u00f6demeler konusu d\u00fcnyan\u0131n di\u011fer yerlerinden \u00e7ok farkl\u0131 bir seviyede, hatta \u00f6nde de denilebilir. Belki bunda k\u0131tadaki gen\u00e7 n\u00fcfusun da etkisi var. Bununla birlikte k\u0131taya para transferini kontrol alt\u0131nda tutmak isteyenlerin bir uygulama sonucu olarak da g\u00f6r\u00fclebilir. Bu noktada 1994 y\u0131l\u0131nda Bill Gates\u2019in, \u201cBankac\u0131l\u0131k gerekli ama bankalar de\u011fil\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fc hat\u0131rlamakta fayda var.<\/span><\/p>

BANKALAR GEREKL\u0130 M\u0130?<\/strong><\/span><\/p>

Ge\u00e7en s\u00fcre zarf\u0131nda bankalar olmadan bankac\u0131l\u0131\u011f\u0131n Afrika\u2019da mobil \u00f6demeler \u015feklinde ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc geni\u015f \u00e7apl\u0131 ve birbirinden farkl\u0131 ama gerekti\u011finde belli a\u011flar\u0131n i\u00e7inde bula\u015fabilen ter\u00f6r yap\u0131lar\u0131n\u0131n finansman\u0131n\u0131 da \u00e7ok yak\u0131n takibe almak gerekiyordu. Bunun \u00f6zellikle para transferleri ile olmas\u0131, uluslararas\u0131 takip merkezlerince \u00f6nlenmesi laz\u0131md\u0131. Bir \u015fekilde s\u0131radan insanlar\u0131n normal yollarla para transferi yapmalar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131lmas\u0131 gerekiyordu. Bu da mobil paran\u0131n devreye sokularak her t\u00fcrl\u00fc, neredeyse hi\u00e7 belge istemeden, h\u0131zl\u0131 ve ucuz para nakli, her t\u00fcrl\u00fc fatura \u00f6denmesi, \u015fehir i\u00e7indeki al\u0131\u015fveri\u015ften \u015fehirler aras\u0131 \u00f6deme yapma, hatta uluslararas\u0131 i\u015flem yapma imkan\u0131 tan\u0131d\u0131.<\/span><\/p>

Sahraalt\u0131 Afrika, bu etkile\u015fim i\u00e7in son derece uygundu ve ilk hamlede telefon operat\u00f6rleri, anla\u015ft\u0131klar\u0131 banka a\u011flar\u0131yla veya kendi banka d\u00fczenlerini kurarak veya uluslararas\u0131 finans kurulu\u015flar\u0131yla anla\u015farak b\u00fcy\u00fck bir bo\u015flu\u011fu doldurdular. Bankalar, Afrika k\u0131tas\u0131ndaki a\u00e7\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcp bununla b\u00fcy\u00fcmeyi hedeflerken, bir anda mobil para a\u011flar\u0131n\u0131n alanlar\u0131n\u0131 kapsamakla kalmay\u0131p kendilerini adeta t\u00fcm finans hayat\u0131ndan atacak tehlikeli bir s\u00fcreci bilhassa Covid-19 ile fark ettiler. Dijital alt yap\u0131lar\u0131n\u0131 haz\u0131rlayan ve online i\u015flemleri kolayla\u015ft\u0131ran bankalar ciddi bir kay\u0131p ya\u015famad\u0131. Ama hi\u00e7bir zaman on binlerce insan\u0131 istihdam edebilen telefon operat\u00f6rlerinin mobil para uygulamalar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7meleri m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor.<\/span><\/p>

CEP \u0130LE C\u00dcZDAN B\u0130RL\u0130KTE<\/strong><\/span><\/p>

700 milyondan fazla insan\u0131n hen\u00fcz bir internet a\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131 devasa bir b\u00f6lge olan Sahraalt\u0131 Afrika\u2019da, 600 milyondan fazla n\u00fcfus da hen\u00fcz elektrik kullanabilecek bir imk\u00e2na sahip de\u011fil. Buna ra\u011fmen mevcut 400 milyonu a\u015fan internet kullan\u0131c\u0131s\u0131yla bankac\u0131l\u0131k hizmetlerinin k\u0131tan\u0131n en \u00fccra k\u00f6\u015felerine kadar ula\u015fabilece\u011fi fark edildi. K\u0131saca Fintek (Fintech) denilen finansla ilgili teknolojik geli\u015fmeler, hem bankac\u0131lar\u0131n hem de hayat\u0131nda bir banka \u015fubesine u\u011framayan m\u00fc\u015fterilerin imdad\u0131na yeti\u015fti. Kald\u0131 ki, bir\u00e7ok b\u00f6lge \u00fclkesindeki M\u00fcsl\u00fcmanlar \u2018banka\u2019 ismini duyunca bile rahats\u0131z oluyorlar, kap\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnden dahi ge\u00e7miyorlard\u0131. \u015eimdi onlar da bu mobil para hizmetini bir banka faaliyeti olarak g\u00f6rm\u00fcyor olabilirler ki, rahat benimsediler denebilir.<\/span><\/p>

D\u0130J\u0130TAL DEVR\u0130M<\/strong><\/span><\/p>

Bir taraftan eski bankalar\u0131n h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde dijital hizmetlere a\u011f\u0131rl\u0131k vermesi, di\u011fer taraftan telefon operat\u00f6rlerinin ya kendilerine has banka d\u00fczenlerini kurmalar\u0131 ya da mevcut bankalar\u0131n deste\u011fiyle son20 y\u0131lda t\u00fcm d\u00fcnyada oldu\u011fu gibi bu b\u00f6lgede de adeta devrim \u00fcst\u00fcne devrim ya\u015f\u0131yor ve ya\u015fat\u0131yorlar. Cep telefonlar\u0131n\u0131n hayat\u0131m\u0131zda yer almaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 1990\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n ortas\u0131ndan sonra bunlarla radyolar\u0131n dinlenece\u011fi, hatta g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc konu\u015fulaca\u011f\u0131, televizyon dahil her t\u00fcrl\u00fc g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn seyredilebilece\u011fi ifade edilse inan\u0131lamazd\u0131. Ama art\u0131k telefon demek, bireyi kendisi d\u0131\u015f\u0131ndaki s\u0131n\u0131r\u0131 belli olamayan d\u00fcnyaya ba\u011flayan bir ara\u00e7 halini ald\u0131. Buna bankac\u0131l\u0131k hizmetleri de dahil edildi. K\u0131ta, adeta \u00f6nce telefon operat\u00f6rlerinin, \u015fimdilerde \u00e7ok \u00f6zel finans kurumlar\u0131n\u0131n mobil para a\u011flar\u0131yla k\u0131yas\u0131ya bir m\u00fc\u015fteri kapma yar\u0131\u015f\u0131na sahne oldu. Toplam 500 milyon seviyelerindeki mobil para kullan\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n 181 milyonu aktif durumda olup 24 milyar i\u015flemde 450 milyar dolardan fazla mebla\u011fa ula\u015f\u0131ld\u0131. B\u00f6ylece d\u00fcnyada birinci s\u0131raya yerle\u015fen Sahraalt\u0131 Afrika, kendisini takip eden G\u00fcney Asya\u2019dan 3.5 kat daha fazla bu hizmetten yararland\u0131.<\/span><\/p>

MOB\u0130L PARALAR<\/strong><\/span><\/p>

Fransa men\u015feli, ad\u0131ndan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere portakal renkli Orange telefon operat\u00f6r\u00fc, yakla\u015f\u0131k 20 y\u0131l \u00f6nce geldi\u011fi Afrika\u2019da, 13 y\u0131l \u00f6nce \u2018Orange Money\u2019 denen mobil paras\u0131 ile \u00f6zellikle Bat\u0131 Afrika ba\u015fta olmak \u00fczere toplam 20 \u00fclkede, 40 milyona ula\u015fan m\u00fc\u015fteri say\u0131s\u0131n\u0131 120 milyona y\u00fckseltmeyi hedefleyerek, adeta alan\u0131 kaplam\u0131\u015f vaziyette. Sadece Orange Bank of Africa\u2019n\u0131n 500 bin m\u00fc\u015fterisi bulunuyor. Bunun Do\u011fu Afrika\u2019da kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u0130ngiliz Vodafone\u2019nun y\u00fczde 40 civar\u0131nda hissesine sahip oldu\u011fu Kenya merkezli ve ye\u015fil elma rengini logosunda kullanan Safaricom operat\u00f6r\u00fcn\u00fcn M-Pesa isimli mobil paras\u0131 2007\u2019de uygulamaya ge\u00e7ti.<\/span><\/p>

Her ikisi 2010\u2019lu y\u0131llarda mobil para hizmetlerinde adeta t\u00fcm s\u0131n\u0131rlar\u0131 zorlad\u0131. Hindistan\u2019\u0131n alan\u0131nda d\u00fcnyada ikinci s\u0131rada yer alan ve<\/span>458 milyon kullan\u0131c\u0131s\u0131 bulunan Airtel operat\u00f6r\u00fc de \u2018Airtel Money\u2019 ile 11 Afrika \u00fclkesinde 22 milyona yakla\u015fan kullan\u0131c\u0131s\u0131 ile kendisine yer a\u00e7mak i\u00e7in k\u0131yas\u0131ya rekabete giri\u015fse de mesela Do\u011fu Afrika\u2019da M-Pesa\u2019dan m\u00fc\u015fteri koparamad\u0131. G\u00fcney Afrika Cumhuriyeti\u2019nin M-Cell telefon operat\u00f6r\u00fcn\u00fcn MTN isimli mobil para hizmeti de d\u00fcnyadaki en b\u00fcy\u00fck sekiz mobil a\u011fa sahip olarak 20 k\u0131ta \u00fclkesinde bu alandaki en etkinler aras\u0131nda say\u0131l\u0131yor. Ancak 2017 y\u0131l\u0131 \u015fubat ay\u0131nda G\u00fcney Afrika ve Nijerya\u2019da her iki \u00fclke vatanda\u015flar\u0131na yap\u0131lan kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sald\u0131r\u0131lardan en fazla etkilenenlerden biri MTN olup bu \u00fclkedeki ticari faaliyetlerini bitirdi. Airtel ile Orange\u2019\u0131n en g\u00fc\u00e7l\u00fc rakipleri olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyorlar.<\/span><\/p>

212 M\u0130LYON KULLANICI<\/strong><\/span><\/p>

Senegal\u2019de 2008\u2019de kurulan Wari mobil para hizmeti, \u015fu anda k\u0131ta \u00fclkeleri d\u0131\u015f\u0131ndaki faaliyetleri dahil 2019 y\u0131l\u0131nda 62 \u00fclkede 500 bin sat\u0131\u015f noktas\u0131 ile 212 milyon kullan\u0131c\u0131 say\u0131s\u0131na ula\u015farak hizmet sunuyor.<\/span><\/p>

Bu alandaki en yenilerden Wave isimli mobil para da \u2018Sendwave\u2019 markas\u0131yla bilhassa Senegal olmak \u00fczere ciddi yat\u0131r\u0131mlar yapt\u0131. \u015eimdilik 2 bin olan sat\u0131\u015f eleman\u0131 say\u0131s\u0131n\u0131, bir y\u0131lda ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 milyonu a\u015fan m\u00fc\u015fterisini daha da art\u0131rmak i\u00e7in 8 bine \u00e7\u0131karmak istiyor.<\/span><\/p>

HER \u00dc\u00c7 AFR\u0130KALI\u2019DAN B\u0130R\u0130 KULLANIYOR<\/strong><\/span><\/p>

Mobil para, Afrika \u00fclkelerinin bilhassa Sahraalt\u0131 Afrika\u2019dakilerin \u00e7o\u011funlu\u011fundaki y\u00fczde 80\u2019lik hedef kitle ile yegane \u00e7\u00f6z\u00fcm gibi oldu. Bu, h\u0131zla d\u00f6n\u00fc\u015fen finans d\u00fcnyas\u0131n\u0131n bir sonucudur. Covid-19 sebebiyle temass\u0131z i\u015flem yapma zorunlulu\u011fu da insanlar\u0131 bu yeni kullan\u0131ma te\u015fvikten ziyade zorlad\u0131. 2020 y\u0131l\u0131nda mobil para kullan\u0131c\u0131 say\u0131s\u0131n\u0131n 500 milyonu buldu\u011fu belirtiliyor. Afrika, mobil para kullan\u0131m\u0131nda 2019 y\u0131l\u0131ndaki y\u00fczde 12\u2019lik art\u0131\u015fla 50 milyon yeni m\u00fc\u015fteri ile toplamda 470 milyon kullan\u0131c\u0131ya ula\u015ft\u0131. Bu, neredeyse her \u00fc\u00e7 Afrika-l\u0131\u2019dan birinin bu hizmetten yararland\u0131\u011f\u0131na i\u015faret ediyor.<\/span><\/p>

TEKNOLOJ\u0130 DEVLER\u0130 DE PAZARA G\u0130R\u0130YOR<\/strong><\/span><\/p>

\u015eimdilerde Apple, Google, Facebook ve Microsoft\u2019un da benzer \u015fekilde mobil para i\u015flemlerine ba\u015flamalar\u0131n\u0131n, yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fte bankalar\u0131 tehdit eden telefon operat\u00f6rlerinin taht\u0131n\u0131 sallayacaklar\u0131na kesin g\u00f6z\u00fcyle bak\u0131l\u0131yor. Art\u0131k d\u00fcnya, modernitenin imkanlar\u0131na sahip olanlar\u0131n de\u011fil, bunu yapay zeka ve kendi \u00f6\u011frenen makinalarla insan unsuruna en az yer veren h\u0131zl\u0131 ve yayg\u0131n \u015fekilde kullananlar\u0131n etkisinde kalacak. Afrika bu konuda her ne kadar edilgen kalacak gibi g\u00f6r\u00fcnse de her an kendi hamleleriyle daha etkin konumu yakalamas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn. \u00c7\u00fcnk\u00fc d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck bankalar\u0131n\u0131n \u015fube say\u0131lar\u0131n\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131 azaltt\u0131klar\u0131 bir d\u00f6nemde, bu k\u0131tada mobil para i\u015flemleri yeni istihdam alanlar\u0131 a\u00e7\u0131yor ve Kenya\u2019da oldu\u011fu gibi milyonu a\u015fan say\u0131da insan\u0131 fakirlikten kurtaran bir etkiye sahip.<\/span><\/p> \t\t\t\t","slug":"mobil-odemede-afrika-oncu","orjinalimage":null,"news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"cropped_638x552":null,"cropped_310x208":null,"cropped_416x247":null,"cropped_197x247":null,"cropped_416x600":null,"cropped_1200x675":null,"tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"Mobil \u00f6demede Afrika \u00f6nc\u00fc","meta_description":"Prof. Dr. Ahmet Kavas","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","view_count":1173,"yt":0,"ytid":"","ytimage":null,"imgdate":"2000-01-01 00:00:00","cuff_cover":null,"cropped_358x214":null,"cropped_842x474":null}]}}