{"status":true,"post":{"id":32030,"user_id":5,"status":1,"type":1,"orde":null,"notification_type":3,"static_post":0,"published_at":"2022-10-24 20:56:36","created_at":"2022-03-24T21:00:00.000000Z","updated_at":"2022-10-24T17:56:36.000000Z","edited_at":"2024-12-17 22:35:21","source_id":null,"post_id":32030,"is_featured":0,"title":"K\u00fclt\u00fcr, sanat ve bilimde \u2018nadiren g\u00f6r\u00fclmek\u2019","slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"home_title":null,"sub_title":null,"category_id":73,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

PROF. DR. AHMET EMRE B\u0130LG\u0130L\u0130<\/strong><\/span><\/p>

\u0130bn Haldun, \u00fcnl\u00fc eseri Mukaddime\u2019nin birka\u00e7 yerinde \u015fu tespiti yapar: \u2018Sanatlar ve melekeler \u00fcst \u00fcste bulunmazlar. Bir sanatta ve melekede iyi bir seviyeye ula\u015fm\u0131\u015f bir kimsenin di\u011ferinde de iyi bir seviye kazanmas\u0131 nadiren g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.\u2019 Bireye ili\u015fkin; k\u00fclt\u00fcr, sanat ve yetenek konular\u0131nda ortalama tespitler yapabilmek i\u00e7in elbette bireyde bir yetene\u011fin somut olarak vuku bulmas\u0131n\u0131 \u00f6nemseriz. <\/span>
<\/span>
\u00d6rne\u011fin musikide kabiliyeti olan birinin yine ba\u015fka bir dalda; bilimde, felsefede, hekimlikte ba\u015far\u0131l\u0131 olmas\u0131n\u0131 beklemeyiz. Bir sanat\u00e7\u0131 i\u00e7in bir\u00e7ok dalda ba\u015far\u0131l\u0131 olmak m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc? Evet, m\u00fcmk\u00fcn. Bunun \u00f6rnekleri var m\u0131? Evet, var. Ama i\u015fte bu durum, \u0130bn Haldun\u2019un belirtti\u011fi \u00fczere nadiren g\u00f6r\u00fclen hallerdendir.<\/span>
<\/span>
Sanat, k\u00fclt\u00fcr ve bilim anlam\u0131nda \u2018nadiren g\u00f6r\u00fclmek\u2019, bir kabiliyetin tezah\u00fcr\u00fc olarak asl\u0131nda ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir k\u0131ymettir, bunun da \u00f6tesinde bir ayr\u0131cal\u0131kt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc; mesele s\u0131k g\u00f6r\u00fclen, ola\u011fan de\u011fil, nadiren g\u00f6r\u00fclendir. Bunu bireyden \u00e7ok toplumu ilgilendiren bir husus olarak g\u00f6rmekte yarar var. Fakat bir ba\u015fka a\u00e7\u0131dan \u00f6nem ta\u015f\u0131yan husus ise \u2018k\u0131ymet bilmektir\u2019. Nadir g\u00f6r\u00fclenlerin toplum olarak, devlet olarak kadrini k\u0131ymetini bilemez isek yetenek bu ba\u011flamda yok h\u00fckm\u00fcndedir ve yine bu durum toplum a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck bir kay\u0131p anlam\u0131na gelir. <\/span>
<\/span>
\u00d6ZEL OLARAK YET\u0130\u015eT\u0130R\u0130LMEL\u0130LER<\/strong><\/span>
<\/span>
Asl\u0131nda nadir anlam\u0131ndaki yetenekli ki\u015filerin varl\u0131\u011f\u0131 her toplumda her zaman i\u00e7in bulunur. Fakat bu var olma halinin tespiti, e\u011fitilmesi ve halk\u0131n hizmetine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi kamu y\u00f6netiminin sorumlulu\u011fundad\u0131r. Her alandaki nadir yeteneklerimizin klasik e\u011fitim s\u00fcrecinin d\u0131\u015f\u0131nda \u00f6zel olarak ele al\u0131nmas\u0131 ve yeti\u015ftirilmesi do\u011fru oland\u0131r. \u00d6zel bir usul ile \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaz ise maksat has\u0131l olmaz. <\/span>
<\/span>
Su akar fakat yolunu bulmada problemler ve en az\u0131ndan gecikmeler ya\u015fayabilir. Bu durumda yetenek e\u011fitimi yerine yetenek kayb\u0131 ya\u015fan\u0131r. Olan ise negatif anlamda hem bireye hem topluma olur. <\/span>
<\/span>
\u0130bn Haldun\u2019un nitelemesi ile \u2018nadiren g\u00f6r\u00fclen\u2019 de\u011ferler k\u00fclt\u00fcr, sanat ve bilim ba\u011flam\u0131nda b\u00fcy\u00fck \u00f6nemi haizdir. Tarihte ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bunun \u00e7ok \u00f6rnekleri var. Bir \u0130bni Sina\u2019y\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn; hem hekimlikte hem felsefede en ileri konumda. \u0130sl\u00e2m d\u00fcnyas\u0131nda \u0130bn Sina k\u00fcnyesiyle me\u015fhur olmu\u015f, bilim ve felsefe alan\u0131ndaki e\u015fsiz konumunu ifade etmek amac\u0131yla Orta\u00e7a\u011f alim ve d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrleri taraf\u0131ndan kendisine verilen \u2018e\u015f-\u015feyh\u00fc\u2019r-re\u00ees\u2019 unvan\u0131 ile de bilinir. Ayr\u0131ca \u2018h\u00fcccet\u00fc\u2019l-hak, \u015feref\u00fc\u2019l-m\u00fclk, ed-d\u00fcst\u00fbr\u2019 gibi vas\u0131flarla da an\u0131l\u0131r. Bat\u0131\u2019da genellikle Avicenna olarak bilinir ve \u2018filozoflar\u0131n prensi\u2019 diye nitelenir (\u0130slam Ansiklopedisi).<\/span>
<\/span>
B\u00fcy\u00fck usta Mimar Sinan\u2019\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Sel\u00e7uk M\u00fclayim Hoca\u2019n\u0131n \u0130slam Ansiklopedisi\u2019nde belirtti\u011fi \u00fczere; \u2018Osmanl\u0131 mimarisini farkl\u0131 bir kavray\u0131\u015fla ele alarak d\u00fcnya mimarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n zirvesindeki geli\u015fme noktas\u0131na ta\u015f\u0131yan tek isimdir\u2019. Onu sadece mimarl\u0131k mesle\u011fi ile s\u0131n\u0131rland\u0131rabilir miyiz? Eserlerine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda; mimarl\u0131\u011f\u0131n yan\u0131nda matematik, geometri, teknikler ve sanatlar konusunda zirve bilgilere sahip oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. T\u00fcrk musikisi tarihinin \u00f6nde gelen birka\u00e7 simas\u0131 aras\u0131nda yer alan; h\u00e2nendeli\u011fi, hocal\u0131\u011f\u0131 ve \u00f6zellikle bestek\u00e2rl\u0131\u011f\u0131 ile tan\u0131nan Ham\u00e2m\u00eez\u00e2de \u0130sm\u00e2il Dede Efendi\u2019yi de bu kapsamda de\u011ferlendirebiliriz. Bu se\u00e7kin ki\u015filer i\u015fte bu nadir \u00f6zellikleri nedeniyle tarihe mal olmu\u015flard\u0131r ve bug\u00fcn biz onlar\u0131 hat\u0131rl\u0131yoruz.<\/span>
<\/span>
E\u011e\u0130T\u0130M VE \u0130ST\u0130HDAM POL\u0130T\u0130KASI<\/strong><\/span>
<\/span>
Bu \u00f6rneklerin say\u0131s\u0131n\u0131 art\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcn. Sadece tarihte de\u011fil, hayatta olan bir\u00e7ok de\u011fere de sahibiz. Ama kay\u0131plar\u0131 genellikle bilemeyiz, \u00e7\u00fcnk\u00fc olmadan kaybolurlar veya insan olarak ba\u015fka bir duruma d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrler. \u0130\u015fte as\u0131l problem de burada. Devletin bu t\u00fcrden \u2018nadiren g\u00f6r\u00fclenler\u2019 konusunda hem e\u011fitim hem istihdam politikas\u0131n\u0131n olmas\u0131 gerekir. Buna \u015fiddetle ihtiya\u00e7 var. Bunlar\u0131n e\u011fitimlerinde, yeti\u015ftirilmelerinde ve istihdamlar\u0131nda g\u00f6sterilen ihtimam ve imtiyazlar asl\u0131nda kendilerine de\u011fil, devlete ve topluma g\u00f6sterilmi\u015f say\u0131l\u0131r. Yani say\u0131ca \u00e7ok az olan bu ki\u015filere tan\u0131nan ayr\u0131cal\u0131klar asla toplumda bir adaletsizlik alg\u0131s\u0131 yaratmaz. \u0130\u015fte bunun fark\u0131nda olmam\u0131z gerekir. Zira bu insanlar toplum i\u00e7in var. <\/span>
<\/span>
Hem nadir hem de \u00f6zeldirler.<\/span><\/p> \t\t\t\t","slug":"kultur-sanat-ve-bilimde-nadiren-gorulmek","tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"K\u00fclt\u00fcr, sanat ve bilimde \u2018nadiren g\u00f6r\u00fclmek\u2019","meta_description":"PROF. DR. AHMET EMRE B\u0130LG\u0130L\u0130","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"view_count":1085,"cropped_1200x675":null,"user":{"id":5,"name":"AHMET EMRE","surname":"B\u0130LG\u0130L\u0130","email":"mcetiner@menemencioglu.net","slug":"prof-dr-ahmet-emre-bilgili","avatar":"\/front\/uploads\/avatar\/173369160076ryfup3NGA3Op4.webp","status":1,"role":1,"email_verified_at":null,"orde":null,"created_at":"2022-09-15T09:39:41.000000Z","updated_at":"2024-12-18T10:21:44.000000Z","seo_title":null,"seo_description":null},"translations":[{"id":32129,"is_featured":0,"is_amp":0,"is_ads":0,"ads_link":null,"post_id":32030,"locale":"tr","category_id":73,"title":"K\u00fclt\u00fcr, sanat ve bilimde \u2018nadiren g\u00f6r\u00fclmek\u2019","home_title":null,"sub_title":null,"slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"subtitleuse":0,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

PROF. DR. AHMET EMRE B\u0130LG\u0130L\u0130<\/strong><\/span><\/p>

\u0130bn Haldun, \u00fcnl\u00fc eseri Mukaddime\u2019nin birka\u00e7 yerinde \u015fu tespiti yapar: \u2018Sanatlar ve melekeler \u00fcst \u00fcste bulunmazlar. Bir sanatta ve melekede iyi bir seviyeye ula\u015fm\u0131\u015f bir kimsenin di\u011ferinde de iyi bir seviye kazanmas\u0131 nadiren g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.\u2019 Bireye ili\u015fkin; k\u00fclt\u00fcr, sanat ve yetenek konular\u0131nda ortalama tespitler yapabilmek i\u00e7in elbette bireyde bir yetene\u011fin somut olarak vuku bulmas\u0131n\u0131 \u00f6nemseriz. <\/span>
<\/span>
\u00d6rne\u011fin musikide kabiliyeti olan birinin yine ba\u015fka bir dalda; bilimde, felsefede, hekimlikte ba\u015far\u0131l\u0131 olmas\u0131n\u0131 beklemeyiz. Bir sanat\u00e7\u0131 i\u00e7in bir\u00e7ok dalda ba\u015far\u0131l\u0131 olmak m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc? Evet, m\u00fcmk\u00fcn. Bunun \u00f6rnekleri var m\u0131? Evet, var. Ama i\u015fte bu durum, \u0130bn Haldun\u2019un belirtti\u011fi \u00fczere nadiren g\u00f6r\u00fclen hallerdendir.<\/span>
<\/span>
Sanat, k\u00fclt\u00fcr ve bilim anlam\u0131nda \u2018nadiren g\u00f6r\u00fclmek\u2019, bir kabiliyetin tezah\u00fcr\u00fc olarak asl\u0131nda ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir k\u0131ymettir, bunun da \u00f6tesinde bir ayr\u0131cal\u0131kt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc; mesele s\u0131k g\u00f6r\u00fclen, ola\u011fan de\u011fil, nadiren g\u00f6r\u00fclendir. Bunu bireyden \u00e7ok toplumu ilgilendiren bir husus olarak g\u00f6rmekte yarar var. Fakat bir ba\u015fka a\u00e7\u0131dan \u00f6nem ta\u015f\u0131yan husus ise \u2018k\u0131ymet bilmektir\u2019. Nadir g\u00f6r\u00fclenlerin toplum olarak, devlet olarak kadrini k\u0131ymetini bilemez isek yetenek bu ba\u011flamda yok h\u00fckm\u00fcndedir ve yine bu durum toplum a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck bir kay\u0131p anlam\u0131na gelir. <\/span>
<\/span>
\u00d6ZEL OLARAK YET\u0130\u015eT\u0130R\u0130LMEL\u0130LER<\/strong><\/span>
<\/span>
Asl\u0131nda nadir anlam\u0131ndaki yetenekli ki\u015filerin varl\u0131\u011f\u0131 her toplumda her zaman i\u00e7in bulunur. Fakat bu var olma halinin tespiti, e\u011fitilmesi ve halk\u0131n hizmetine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi kamu y\u00f6netiminin sorumlulu\u011fundad\u0131r. Her alandaki nadir yeteneklerimizin klasik e\u011fitim s\u00fcrecinin d\u0131\u015f\u0131nda \u00f6zel olarak ele al\u0131nmas\u0131 ve yeti\u015ftirilmesi do\u011fru oland\u0131r. \u00d6zel bir usul ile \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaz ise maksat has\u0131l olmaz. <\/span>
<\/span>
Su akar fakat yolunu bulmada problemler ve en az\u0131ndan gecikmeler ya\u015fayabilir. Bu durumda yetenek e\u011fitimi yerine yetenek kayb\u0131 ya\u015fan\u0131r. Olan ise negatif anlamda hem bireye hem topluma olur. <\/span>
<\/span>
\u0130bn Haldun\u2019un nitelemesi ile \u2018nadiren g\u00f6r\u00fclen\u2019 de\u011ferler k\u00fclt\u00fcr, sanat ve bilim ba\u011flam\u0131nda b\u00fcy\u00fck \u00f6nemi haizdir. Tarihte ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bunun \u00e7ok \u00f6rnekleri var. Bir \u0130bni Sina\u2019y\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn; hem hekimlikte hem felsefede en ileri konumda. \u0130sl\u00e2m d\u00fcnyas\u0131nda \u0130bn Sina k\u00fcnyesiyle me\u015fhur olmu\u015f, bilim ve felsefe alan\u0131ndaki e\u015fsiz konumunu ifade etmek amac\u0131yla Orta\u00e7a\u011f alim ve d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrleri taraf\u0131ndan kendisine verilen \u2018e\u015f-\u015feyh\u00fc\u2019r-re\u00ees\u2019 unvan\u0131 ile de bilinir. Ayr\u0131ca \u2018h\u00fcccet\u00fc\u2019l-hak, \u015feref\u00fc\u2019l-m\u00fclk, ed-d\u00fcst\u00fbr\u2019 gibi vas\u0131flarla da an\u0131l\u0131r. Bat\u0131\u2019da genellikle Avicenna olarak bilinir ve \u2018filozoflar\u0131n prensi\u2019 diye nitelenir (\u0130slam Ansiklopedisi).<\/span>
<\/span>
B\u00fcy\u00fck usta Mimar Sinan\u2019\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Sel\u00e7uk M\u00fclayim Hoca\u2019n\u0131n \u0130slam Ansiklopedisi\u2019nde belirtti\u011fi \u00fczere; \u2018Osmanl\u0131 mimarisini farkl\u0131 bir kavray\u0131\u015fla ele alarak d\u00fcnya mimarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n zirvesindeki geli\u015fme noktas\u0131na ta\u015f\u0131yan tek isimdir\u2019. Onu sadece mimarl\u0131k mesle\u011fi ile s\u0131n\u0131rland\u0131rabilir miyiz? Eserlerine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda; mimarl\u0131\u011f\u0131n yan\u0131nda matematik, geometri, teknikler ve sanatlar konusunda zirve bilgilere sahip oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. T\u00fcrk musikisi tarihinin \u00f6nde gelen birka\u00e7 simas\u0131 aras\u0131nda yer alan; h\u00e2nendeli\u011fi, hocal\u0131\u011f\u0131 ve \u00f6zellikle bestek\u00e2rl\u0131\u011f\u0131 ile tan\u0131nan Ham\u00e2m\u00eez\u00e2de \u0130sm\u00e2il Dede Efendi\u2019yi de bu kapsamda de\u011ferlendirebiliriz. Bu se\u00e7kin ki\u015filer i\u015fte bu nadir \u00f6zellikleri nedeniyle tarihe mal olmu\u015flard\u0131r ve bug\u00fcn biz onlar\u0131 hat\u0131rl\u0131yoruz.<\/span>
<\/span>
E\u011e\u0130T\u0130M VE \u0130ST\u0130HDAM POL\u0130T\u0130KASI<\/strong><\/span>
<\/span>
Bu \u00f6rneklerin say\u0131s\u0131n\u0131 art\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcn. Sadece tarihte de\u011fil, hayatta olan bir\u00e7ok de\u011fere de sahibiz. Ama kay\u0131plar\u0131 genellikle bilemeyiz, \u00e7\u00fcnk\u00fc olmadan kaybolurlar veya insan olarak ba\u015fka bir duruma d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrler. \u0130\u015fte as\u0131l problem de burada. Devletin bu t\u00fcrden \u2018nadiren g\u00f6r\u00fclenler\u2019 konusunda hem e\u011fitim hem istihdam politikas\u0131n\u0131n olmas\u0131 gerekir. Buna \u015fiddetle ihtiya\u00e7 var. Bunlar\u0131n e\u011fitimlerinde, yeti\u015ftirilmelerinde ve istihdamlar\u0131nda g\u00f6sterilen ihtimam ve imtiyazlar asl\u0131nda kendilerine de\u011fil, devlete ve topluma g\u00f6sterilmi\u015f say\u0131l\u0131r. Yani say\u0131ca \u00e7ok az olan bu ki\u015filere tan\u0131nan ayr\u0131cal\u0131klar asla toplumda bir adaletsizlik alg\u0131s\u0131 yaratmaz. \u0130\u015fte bunun fark\u0131nda olmam\u0131z gerekir. Zira bu insanlar toplum i\u00e7in var. <\/span>
<\/span>
Hem nadir hem de \u00f6zeldirler.<\/span><\/p> \t\t\t\t","slug":"kultur-sanat-ve-bilimde-nadiren-gorulmek","orjinalimage":null,"news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"cropped_638x552":null,"cropped_310x208":null,"cropped_416x247":null,"cropped_197x247":null,"cropped_416x600":null,"cropped_1200x675":null,"tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"K\u00fclt\u00fcr, sanat ve bilimde \u2018nadiren g\u00f6r\u00fclmek\u2019","meta_description":"PROF. DR. AHMET EMRE B\u0130LG\u0130L\u0130","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","view_count":1085,"yt":0,"ytid":"","ytimage":null,"imgdate":"2000-01-01 00:00:00","cuff_cover":null,"cropped_358x214":null,"cropped_842x474":null}]}}