{"status":true,"post":{"id":42599,"user_id":30,"status":1,"type":1,"orde":null,"notification_type":3,"static_post":0,"published_at":"2023-08-21 08:34:00","created_at":"2023-08-21T05:34:00.000000Z","updated_at":"2023-08-21T05:34:00.000000Z","edited_at":"2024-12-17 22:35:21","source_id":null,"post_id":42599,"is_featured":0,"title":"Karbon kredilerinde \u015fans Afrika\u2019dan yana","slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"home_title":null,"sub_title":null,"category_id":73,"description":"Prof. Dr. Ahmet KAVAS","content":"

\u00a0<\/span><\/strong><\/p>

Avrupa Birli\u011fi \u00fcyesi 27 devlet, s\u0131n\u0131rlar\u0131ndan ge\u00e7ecek ticari mallara karbon vergisi uygulamaya ba\u015flayacak. Bu s\u00fcre\u00e7, global karbon piyasas\u0131n\u0131 hareketlendirmi\u015f durumda. Geli\u015fmi\u015f \u00fclkelere g\u00f6re karbon sal\u0131n\u0131m\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck olan ve do\u011fal karbon kaynaklar\u0131na ev sahipli\u011fi yapan Afrika, karbon kredilerinde dikkatleri \u00fczerine \u00e7ekiyor.\u00a0<\/span><\/strong><\/p>


<\/p>

Geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler her t\u00fcrl\u00fc \u00fcretimdeki \u00fcst\u00fcn konumlar\u0131n\u0131 devam ettirmenin kendileri i\u00e7in bir zorunluluk oldu\u011funun bilincindeler. Fosil yak\u0131tlarla \u00e7evreye verilen zarar konusunda uluslararas\u0131 boyutta ilk \u00f6nemli ad\u0131m, 1992 y\u0131l\u0131nda Brezilya\u2019n\u0131n Rio de Janerio \u015fehrinde bir araya gelen devlet adamlar\u0131 taraf\u0131ndan at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bunu 1997 y\u0131l\u0131nda Japonya\u2019da yap\u0131lan zirvede al\u0131nan ve Kyoto Protokol\u00fc ad\u0131yla bilinen \u00f6nemli kararlar izledi. O d\u00f6nemde benimsenen kurallar\u0131n etkisi ile 2020 y\u0131l\u0131na kadar da benimsenen karbon kredileri uygulamada kald\u0131. Hatta o s\u00f6zle\u015fmeyi imzalayan devletleri sera gaz\u0131 ve karbondioksit sal\u0131n\u0131mlar\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlamaya zorlad\u0131. B\u00f6ylece karbon fiyatland\u0131rma d\u00fczenlemelerinin \u00e7o\u011fu da bu s\u00fcre\u00e7te uygulamaya konuldu. Bu da ancak karbon piyasas\u0131 kurarak ve temiz kalk\u0131nma mekanizmas\u0131 ile yap\u0131lacakt\u0131. Art\u0131k karbon piyasas\u0131 kuruldu ve CO2 kotalar\u0131 \u00fclkeler ve \u015firketler i\u00e7in olu\u015fan pazar olu\u015ftu. CO2 sal\u0131m\u0131ndaki azalmalara karbon kredisi ad\u0131 verildi. Bunlar \u201cCO2 madeni para\u201d birimlerine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc ve en kolay \u015fekilde anlatmak i\u00e7in de \u201c1 karbon kredisi 1 ton karbona, yani CO2\u2019a denktir\u201d denildi. Bundan dolay\u0131 ya \u201cCO2 kotas\u0131\u201d veya tahsis olarak ifade edildi. Karbon kredilerinin belli bir fiyat\u0131 belirlendi ve 0.50 ile 30 Euro aras\u0131nda de\u011fi\u015fecekti.\u00a0<\/span><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

\u00d6zellikle de 2015 y\u0131l\u0131nda imzalanan ve bir y\u0131l sonra da y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren Paris \u0130klim Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n bug\u00fcne kadar 191 \u00fclke taraf\u0131ndan da imzalanmas\u0131 bu konuyu b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerin meselesi haline getirdi.<\/span><\/p>

\u00a0<\/span><\/strong><\/p>

KR\u0130T\u0130K TAR\u0130H<\/span><\/strong><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

2000\u2019li y\u0131llar \u00f6ncesinde Afrika \u00fclkelerinin de iklim de\u011fi\u015fikli\u011finde hayati g\u00f6rev alacaklar\u0131 ifade edilse de pek kimse geli\u015fmi\u015f devletlerin derinden hissettikleri ya\u015fanan s\u0131k\u0131nt\u0131larla aralar\u0131nda pek fazla alaka kuramazd\u0131. Ama geldi\u011fimiz noktada k\u00fcresel s\u0131cakl\u0131k ve bunun sebep oldu\u011fu iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi her \u00fclkenin kendi imkanlar\u0131 ile \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretmesi gereken bir meseleye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. \u015eimdilik k\u0131tan\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131nda karbon sal\u0131n\u0131m\u0131 di\u011fer k\u0131talara g\u00f6re yok denecek kadar az ise de bilhassa yeni sanayi kollar\u0131n\u0131n bu co\u011frafyada da artmas\u0131yla bir\u00e7ok \u00fclke menfi anlamda etkilenecek. Demir, \u00e7elik, al\u00fcminyum, g\u00fcbre, \u00e7imento, elektrik ve hidrojenle ilgili \u00fcretimlerin \u00e7ok\u00e7a pazarland\u0131\u011f\u0131 Avrupa Birli\u011fi pazar\u0131na 1 Ekim 2023 tarihinden itibaren karbon vergisi ile \u00fcr\u00fcn g\u00f6nderebilecekler. Her ne kadar 3 y\u0131ll\u0131k bir ge\u00e7i\u015f s\u00fcreci ya\u015fanacak olsa da \u00f6demelerin 2026\u2019da ba\u015flayacak olmas\u0131 herkesi endi\u015felendiriyor. Bunun sonucunda t\u00fcm Afrika \u00fclkelerinin y\u0131lda 31 milyar dolar gibi bir miktar\u0131 bulan vergi \u00f6deyecek olmalar\u0131, hem k\u0131tadan Avrupa\u2019ya ihracat\u0131nda y\u00fczde 7.13\u2019l\u00fck bir azalma, GSY\u0130H\u2019lar\u0131nda da y\u00fczde 0.91 gibi \u00f6nemli bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc beraberinde getirecek. Kald\u0131 ki AB\u2019nin Afrika\u2019ya yapt\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm insani kalk\u0131nma yard\u0131mlar\u0131 yakla\u015f\u0131k 6 milyar dolar olup bir anda 5 kat\u0131 fazlas\u0131n\u0131 vergi olarak \u00f6demeye zorlanacaklar.<\/span><\/p>

\u00a0<\/span><\/strong><\/p>

KARBON P\u0130YASASI<\/span><\/strong><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

Her \u00fclkenin az veya \u00e7ok \u00e7evreye karbon sal\u0131m\u0131 bulunuyor. Bunlar\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 ve \u00f6zellikle de kal\u0131c\u0131 hale getirilmesi isteniyor. Her ge\u00e7en d\u00fcnyam\u0131zda karbonun artmas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden buna en \u00e7ok sebep olan \u00fclkelerin belli tedbirler almalar\u0131 gerekiyor. BM\u2019nin yak\u0131n takibindeki konular aras\u0131nda ve her \u00fclkeye bir karbon sal\u0131m kotas\u0131 konuldu ve bunun \u00fcreticiler aras\u0131nda e\u015fit payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n da sa\u011flanmas\u0131 gerekiyor.\u00a0<\/span><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

Mecburen bir karbon kredisi sat\u0131n alma piyasas\u0131 kuruldu. E\u011fer herhangi bir \u00fclke kendisine tan\u0131nandan daha fazla karbon sal\u0131m\u0131 yap\u0131yorsa bu \u00fclke daha az karbon sal\u0131m\u0131 yapm\u0131\u015f \u00fclkelerden kota sat\u0131n almak zorunda kalacak. Bu nedenle fazla kotalar\u0131n\u0131 bir \u00fclkeden di\u011ferine satabilecekleri i\u00e7in kota kavram\u0131 kullan\u0131ld\u0131. Bu \u015fekilde de bir t\u00fcr karbon piyasas\u0131 olu\u015fuyor ve haliyle al\u0131m sat\u0131ma dayal\u0131 kredilendirme i\u015flemi ba\u015fl\u0131yor.\u00a0<\/span><\/p>

\u00a0<\/span><\/strong><\/p>

KARBON KRED\u0130S\u0130<\/span><\/strong><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

Karbon kredisi sertifikas\u0131 arz-talep do\u011frultusunda piyasada de\u011fer kazan\u0131yor, takas\u0131 yap\u0131lan varl\u0131klara d\u00f6n\u00fc\u015febiliyor. Sanayile\u015fmi\u015f \u00fclkelerin karbon kredilerine talebi artt\u0131r\u0131yor. Sertifikalar Verified Carbon Standard, Gold Standard ve Global Carbon Council s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131yor. Kendileri i\u00e7in belirlenen kotalar\u0131 sahip olduklar\u0131 imk\u00e2nlarla denkle\u015ftiremeyen karbon sal\u0131m\u0131 fazlas\u0131 \u00fclkeler, di\u011fer \u00fclkelerin haklar\u0131n\u0131 sat\u0131n alarak \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. B\u00f6ylece karbon piyasas\u0131 giderek \u00f6nem kazan\u0131yor. Art\u0131k kendi kotalar\u0131n\u0131 satan \u00fclkeler bir tarafta bunlar\u0131n taliplisi \u00fclkeler de al\u0131c\u0131 konumunda yer ald\u0131lar.\u00a0<\/span><\/p>

\u00a0<\/span><\/strong><\/p>

\u00c7ARE AFR\u0130KA\u2019DA<\/span><\/strong><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

D\u00fcnyan\u0131n \u00f6zellikle ormanl\u0131k b\u00f6lgelerine sahip \u00fclkelerinde sera gaz\u0131 sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131 azaltmak i\u00e7in 1 karbon kredisi 1 metrik ton karbondioksit kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda uygulan\u0131yor. Her ge\u00e7en sene fiyatlar\u0131 y\u00fckseliyor. 2020\u2019de bir ton karbon 25 dolar iken 2023\u2019te 87 dolara ula\u015ft\u0131. Kendi karbon sal\u0131m\u0131n\u0131 azaltmay\u0131 kar\u015f\u0131layamayanlar, Afrika \u00fclkelerinden 1 karbon kredisi kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda para \u00f6deyerek denkle\u015ftirme i\u015flemini yap\u0131yorlar. B\u00f6ylece \u00fcrettikleri karbon sal\u0131m\u0131n\u0131 telafi etmeyi ama\u00e7l\u0131yorlar. Uluslararas\u0131 komisyoncular, \u00e7evrimi\u00e7i perakendeciler ve ticari platformlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla al\u0131\u015f ve sat\u0131\u015f ger\u00e7ekle\u015ftiriliyor. Karbon kredileri sat\u0131\u015f\u0131 yap\u0131lan projeler aras\u0131nda r\u00fczgar, g\u00fcne\u015f, jeotermal, fosil yak\u0131tl\u0131 santrallerin yerini alan biyok\u00fctle \u00fcretimi yapanlar yer al\u0131yorlar.<\/span><\/p>

\u00a0<\/span><\/strong><\/p>

F\u0130YATLANDIRMA \u0130\u015eLEM\u0130<\/span><\/strong><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

Sera gaz\u0131 etkisini azaltmas\u0131, y\u00fcksek maliyeti bulunan geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler bu konuda ba\u015fka bir geli\u015fmi\u015f \u00fclkeye sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131 azaltma hedeflerini tutturabilmek i\u00e7in kredi verilerek i\u015fbirli\u011fi yapabiliyor ya da temiz kalk\u0131nma i\u015flemi \u00e7er\u00e7evesinde sera gaz\u0131 etkisini azaltma i\u015fleminin maliyet bak\u0131m\u0131ndan daha d\u00fc\u015f\u00fck bulundu\u011fu devletlere y\u00f6neliyorlar. Atmosfer etkisinin k\u00fcresel anlamda e\u015fde\u011fer oldu\u011fu kalk\u0131nmakta olan bir \u00fclkedeki sera gaz\u0131n\u0131n etkisini azaltma projesine sermaye yat\u0131r\u0131m\u0131, temiz teknoloji ve arazi kullan\u0131m\u0131nda de\u011fi\u015fiklik i\u00e7in sponsorluk y\u00fckleniyor. Bu kredilere Onaylanm\u0131\u015f Sal\u0131m Azalt\u0131m\u0131 (Verified Emission Reduction-VER) ad\u0131 veriliyor.\u00a0<\/span><\/p>

K\u00fcresel \u00e7apta zorunlu ve zorunlu olmayan diye s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lan 64 ayr\u0131 karbon fiyatland\u0131rma i\u015flemi yap\u0131l\u0131yor. T\u00fcrkiye\u2019de bu anlamda karbon sal\u0131m\u0131 konusunda zorunlu bir sal\u0131m fiyatland\u0131rmas\u0131 yok. 2020\u2019ye kadar Gold Standard ve Verified Carbon Standard T\u00fcrkiye\u2019de karbon kredisi sertifikas\u0131 kay\u0131t ve kabul\u00fc yaparken 3 y\u0131l \u00f6nce bundan \u00e7ekildi. Sadece Global Carbon Council sertifikaland\u0131rma yap\u0131yor ve bu kurulu\u015f ge\u00e7mi\u015fe d\u00f6n\u00fck olarak 5 y\u0131ll\u0131k sertifikaland\u0131rma yap\u0131yor.\u00a0<\/span><\/p>

\u00a0<\/span><\/strong><\/p>

GABON \u00d6NC\u00dc<\/span><\/strong><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

Gabon Afrika\u2019da karbon kredileri ile sat\u0131\u015f yapan ilk \u00fclke konumunda ve bu konuda olduk\u00e7a mesafe ald\u0131.\u00a0<\/span><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

Ge\u00e7ti\u011fimiz haftalarda Liberya, Birle\u015fik Arap Emirlikleri men\u015feli ve kraliyet ailesinden \u015eeyh Ahmed Dalmuk el Mahdum\u2019un Blue Carbon isimli firmas\u0131yla yapt\u0131\u011f\u0131 al\u0131m sat\u0131m i\u015fleminde bu \u00fclkenin toplam 113 bin kilometrekare olan topraklar\u0131n\u0131n y\u00fczde 10\u2019u kadar olan 1 milyon hektarl\u0131k arazisini kendi karbon kotas\u0131n\u0131 denkle\u015ftirmek i\u00e7in tahsis etme s\u00fcrecini devam ettiriyor. B\u00f6ylece \u00e7evrenin korunmas\u0131 yan\u0131nda yeni a\u011fa\u00e7land\u0131rmalar yap\u0131lacak ve mevcut ormanl\u0131k alanlar korunacak. Bir anda ilgili devletler hem bu g\u00fcncel konuyu, hem de 2000\u2019li y\u0131llarda Kyoto S\u00f6zle\u015fmesi ve Paris Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n 6. maddesine uygun olarak yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fte yap\u0131lan \u00f6rnekler \u00fczerinde yo\u011funla\u015f\u0131yorlar.<\/span><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

Gabon ve Liberya d\u0131\u015f\u0131nda Gana, Gine, Gine Bissau, Kongo Cumhuriyeti, Nijerya, Senegal, Tanzanya, Togo, Zambiya ve Zimbabve de karbon kredisi ile kendi kotalar\u0131n\u0131 sat\u0131yorlar. B\u00f6ylece \u015fimdiye kadar at\u0131l kalan varl\u0131klar de\u011ferlendirilmi\u015f oluyor. Sadece Almanya bile tek ba\u015f\u0131na \u00f6nc\u00fc rol \u00fcstlenip Togo\u2019nun ba\u015fkenti Lome\u2019de 16 devletin i\u015ftiraki ile Bat\u0131 Afrika Karbon Piyasas\u0131 ve \u0130klim Finansman\u0131 \u0130ttifak\u0131\u2019n\u0131n kurulmas\u0131nda yer ald\u0131. Zimbabve yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fte gelirlerinin y\u00fczde 50\u2019sini karbon kredilerinden temin etmeyi kararla\u015ft\u0131rd\u0131 ve bunun y\u00fczde 20\u2019si yerli, geri kalan\u0131 ise yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar ile yap\u0131labilecek.\u00a0<\/span><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

SORUNDAN \u00c7IKACAK FIRSAT<\/span><\/strong><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

Afrika \u00fclkeleri her ne kadar g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki b\u00fcy\u00fck miktarlardaki karbon sal\u0131mlar\u0131ndan birinci derecede ve de do\u011frudan mesul tutulmasalar da yak\u0131n gelecekteki etkilerini derinden hissedecekler. Dahas\u0131 1 Ocak 2026 tarihinde Avrupa Birli\u011fi \u00fcyesi 27 devletin s\u0131n\u0131rlar\u0131ndan ge\u00e7ecek ticari mallara uygulanacak karbon vergisinden menf\u00ee anlamda etkilenecekler ve ciddi zararlar\u0131n\u0131 \u00e7ekecekler. Fakat ya\u015fanan bu s\u00fcre\u00e7te \u00f6nlerine m\u00fcspet fayda sa\u011flayacaklar\u0131 f\u0131rsatlar \u00e7\u0131kacak ve bunlar\u0131n en \u00f6nemlisinin karbon kredileri olmas\u0131 sayesinde en az\u0131ndan Bat\u0131, Orta ve Do\u011fu Afrika b\u00f6lgelerinde \u00e7ok say\u0131da \u00fclkenin g\u00fcndemlerine bunlar\u0131 kullanmay\u0131 alm\u0131\u015f durumdalar. \u00d6zellikle Bat\u0131 Afrika ormanlar\u0131, batakl\u0131klar\u0131, su k\u00fctleleri ve okyanuslar\u0131 ile do\u011fal karbon kaynaklar\u0131na sahip ve karbon kredisi ile i\u015flem yapmalar\u0131 i\u00e7in de do\u011fal potansiyele sahipler. 2030 y\u0131l\u0131na kadar y\u0131lda 6 milyar dolarl\u0131k bir girdi sa\u011flayabilecekler. Y\u0131lda 300 megaton (CO2) karbon e\u015fde\u011feri satabilecekler.\u00a0<\/span><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

YILDA 120 M\u0130LYAR DOLAR<\/span><\/strong><\/p>

\u00a0<\/span><\/strong><\/p>

G\u00f6n\u00fcll\u00fc karbon piyasalar\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fctme g\u00f6rev g\u00fcc\u00fc ile 2030 y\u0131l\u0131na kadar bu pazarlar\u0131n say\u0131s\u0131 15 kat artacak. Ortalama tonu 20 dolar seviyesindeki karbon kredileri ile 2030\u2019a kadar 30 milyon ki\u015fiye do\u011frudan veya dolayl\u0131 istihdam imk\u00e2n\u0131 sa\u011flanabilecek. 2050 y\u0131l\u0131na kadar Afrika\u2019n\u0131n y\u0131lda 1.500 megaton CO2 e\u015fde\u011ferinden para kazanabilece\u011fi tahmin ediliyor. B\u00f6ylece ton ba\u015f\u0131na 80 dolarl\u0131k bir fiyat varsay\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise y\u0131lda 120 milyar dolara ula\u015fabilecek. Haliyle karbon piyasalar\u0131 k\u0131tada \u00f6nemli bir sekt\u00f6re d\u00f6n\u00fc\u015fecek ve 100 milyondan fazla istihdam sa\u011flayabilir.<\/span><\/p>","slug":"karbon-kredilerinde-sans-afrikadan-yana","tags":null,"meta_title":null,"meta_description":null,"meta_keywords":null,"news_cover_min":"\/front\/uploads\/blog\/thumbnail\/16925652003Ces6BhdyS1EbzM.webp","news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"view_count":2369,"cropped_1200x675":null,"user":{"id":30,"name":"AHMET","surname":"KAVAS","email":"prof-dr-ahmet-kavas@gmail.com","slug":"prof-dr-ahmet-kavas","avatar":"\/front\/uploads\/avatar\/17336916002RXDhDXyMw3kEXW.webp","status":1,"role":1,"email_verified_at":null,"orde":null,"created_at":"2022-10-24T11:09:13.000000Z","updated_at":"2024-12-18T09:44:44.000000Z","seo_title":null,"seo_description":null},"translations":[{"id":42725,"is_featured":0,"is_amp":0,"is_ads":0,"ads_link":null,"post_id":42599,"locale":"tr","category_id":73,"title":"Karbon kredilerinde \u015fans Afrika\u2019dan yana","home_title":null,"sub_title":null,"slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"subtitleuse":0,"description":"Prof. Dr. Ahmet KAVAS","content":"

\u00a0<\/span><\/strong><\/p>

Avrupa Birli\u011fi \u00fcyesi 27 devlet, s\u0131n\u0131rlar\u0131ndan ge\u00e7ecek ticari mallara karbon vergisi uygulamaya ba\u015flayacak. Bu s\u00fcre\u00e7, global karbon piyasas\u0131n\u0131 hareketlendirmi\u015f durumda. Geli\u015fmi\u015f \u00fclkelere g\u00f6re karbon sal\u0131n\u0131m\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck olan ve do\u011fal karbon kaynaklar\u0131na ev sahipli\u011fi yapan Afrika, karbon kredilerinde dikkatleri \u00fczerine \u00e7ekiyor.\u00a0<\/span><\/strong><\/p>


<\/p>

Geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler her t\u00fcrl\u00fc \u00fcretimdeki \u00fcst\u00fcn konumlar\u0131n\u0131 devam ettirmenin kendileri i\u00e7in bir zorunluluk oldu\u011funun bilincindeler. Fosil yak\u0131tlarla \u00e7evreye verilen zarar konusunda uluslararas\u0131 boyutta ilk \u00f6nemli ad\u0131m, 1992 y\u0131l\u0131nda Brezilya\u2019n\u0131n Rio de Janerio \u015fehrinde bir araya gelen devlet adamlar\u0131 taraf\u0131ndan at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bunu 1997 y\u0131l\u0131nda Japonya\u2019da yap\u0131lan zirvede al\u0131nan ve Kyoto Protokol\u00fc ad\u0131yla bilinen \u00f6nemli kararlar izledi. O d\u00f6nemde benimsenen kurallar\u0131n etkisi ile 2020 y\u0131l\u0131na kadar da benimsenen karbon kredileri uygulamada kald\u0131. Hatta o s\u00f6zle\u015fmeyi imzalayan devletleri sera gaz\u0131 ve karbondioksit sal\u0131n\u0131mlar\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlamaya zorlad\u0131. B\u00f6ylece karbon fiyatland\u0131rma d\u00fczenlemelerinin \u00e7o\u011fu da bu s\u00fcre\u00e7te uygulamaya konuldu. Bu da ancak karbon piyasas\u0131 kurarak ve temiz kalk\u0131nma mekanizmas\u0131 ile yap\u0131lacakt\u0131. Art\u0131k karbon piyasas\u0131 kuruldu ve CO2 kotalar\u0131 \u00fclkeler ve \u015firketler i\u00e7in olu\u015fan pazar olu\u015ftu. CO2 sal\u0131m\u0131ndaki azalmalara karbon kredisi ad\u0131 verildi. Bunlar \u201cCO2 madeni para\u201d birimlerine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc ve en kolay \u015fekilde anlatmak i\u00e7in de \u201c1 karbon kredisi 1 ton karbona, yani CO2\u2019a denktir\u201d denildi. Bundan dolay\u0131 ya \u201cCO2 kotas\u0131\u201d veya tahsis olarak ifade edildi. Karbon kredilerinin belli bir fiyat\u0131 belirlendi ve 0.50 ile 30 Euro aras\u0131nda de\u011fi\u015fecekti.\u00a0<\/span><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

\u00d6zellikle de 2015 y\u0131l\u0131nda imzalanan ve bir y\u0131l sonra da y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren Paris \u0130klim Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n bug\u00fcne kadar 191 \u00fclke taraf\u0131ndan da imzalanmas\u0131 bu konuyu b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerin meselesi haline getirdi.<\/span><\/p>

\u00a0<\/span><\/strong><\/p>

KR\u0130T\u0130K TAR\u0130H<\/span><\/strong><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

2000\u2019li y\u0131llar \u00f6ncesinde Afrika \u00fclkelerinin de iklim de\u011fi\u015fikli\u011finde hayati g\u00f6rev alacaklar\u0131 ifade edilse de pek kimse geli\u015fmi\u015f devletlerin derinden hissettikleri ya\u015fanan s\u0131k\u0131nt\u0131larla aralar\u0131nda pek fazla alaka kuramazd\u0131. Ama geldi\u011fimiz noktada k\u00fcresel s\u0131cakl\u0131k ve bunun sebep oldu\u011fu iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi her \u00fclkenin kendi imkanlar\u0131 ile \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretmesi gereken bir meseleye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. \u015eimdilik k\u0131tan\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131nda karbon sal\u0131n\u0131m\u0131 di\u011fer k\u0131talara g\u00f6re yok denecek kadar az ise de bilhassa yeni sanayi kollar\u0131n\u0131n bu co\u011frafyada da artmas\u0131yla bir\u00e7ok \u00fclke menfi anlamda etkilenecek. Demir, \u00e7elik, al\u00fcminyum, g\u00fcbre, \u00e7imento, elektrik ve hidrojenle ilgili \u00fcretimlerin \u00e7ok\u00e7a pazarland\u0131\u011f\u0131 Avrupa Birli\u011fi pazar\u0131na 1 Ekim 2023 tarihinden itibaren karbon vergisi ile \u00fcr\u00fcn g\u00f6nderebilecekler. Her ne kadar 3 y\u0131ll\u0131k bir ge\u00e7i\u015f s\u00fcreci ya\u015fanacak olsa da \u00f6demelerin 2026\u2019da ba\u015flayacak olmas\u0131 herkesi endi\u015felendiriyor. Bunun sonucunda t\u00fcm Afrika \u00fclkelerinin y\u0131lda 31 milyar dolar gibi bir miktar\u0131 bulan vergi \u00f6deyecek olmalar\u0131, hem k\u0131tadan Avrupa\u2019ya ihracat\u0131nda y\u00fczde 7.13\u2019l\u00fck bir azalma, GSY\u0130H\u2019lar\u0131nda da y\u00fczde 0.91 gibi \u00f6nemli bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc beraberinde getirecek. Kald\u0131 ki AB\u2019nin Afrika\u2019ya yapt\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm insani kalk\u0131nma yard\u0131mlar\u0131 yakla\u015f\u0131k 6 milyar dolar olup bir anda 5 kat\u0131 fazlas\u0131n\u0131 vergi olarak \u00f6demeye zorlanacaklar.<\/span><\/p>

\u00a0<\/span><\/strong><\/p>

KARBON P\u0130YASASI<\/span><\/strong><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

Her \u00fclkenin az veya \u00e7ok \u00e7evreye karbon sal\u0131m\u0131 bulunuyor. Bunlar\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 ve \u00f6zellikle de kal\u0131c\u0131 hale getirilmesi isteniyor. Her ge\u00e7en d\u00fcnyam\u0131zda karbonun artmas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden buna en \u00e7ok sebep olan \u00fclkelerin belli tedbirler almalar\u0131 gerekiyor. BM\u2019nin yak\u0131n takibindeki konular aras\u0131nda ve her \u00fclkeye bir karbon sal\u0131m kotas\u0131 konuldu ve bunun \u00fcreticiler aras\u0131nda e\u015fit payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n da sa\u011flanmas\u0131 gerekiyor.\u00a0<\/span><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

Mecburen bir karbon kredisi sat\u0131n alma piyasas\u0131 kuruldu. E\u011fer herhangi bir \u00fclke kendisine tan\u0131nandan daha fazla karbon sal\u0131m\u0131 yap\u0131yorsa bu \u00fclke daha az karbon sal\u0131m\u0131 yapm\u0131\u015f \u00fclkelerden kota sat\u0131n almak zorunda kalacak. Bu nedenle fazla kotalar\u0131n\u0131 bir \u00fclkeden di\u011ferine satabilecekleri i\u00e7in kota kavram\u0131 kullan\u0131ld\u0131. Bu \u015fekilde de bir t\u00fcr karbon piyasas\u0131 olu\u015fuyor ve haliyle al\u0131m sat\u0131ma dayal\u0131 kredilendirme i\u015flemi ba\u015fl\u0131yor.\u00a0<\/span><\/p>

\u00a0<\/span><\/strong><\/p>

KARBON KRED\u0130S\u0130<\/span><\/strong><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

Karbon kredisi sertifikas\u0131 arz-talep do\u011frultusunda piyasada de\u011fer kazan\u0131yor, takas\u0131 yap\u0131lan varl\u0131klara d\u00f6n\u00fc\u015febiliyor. Sanayile\u015fmi\u015f \u00fclkelerin karbon kredilerine talebi artt\u0131r\u0131yor. Sertifikalar Verified Carbon Standard, Gold Standard ve Global Carbon Council s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131yor. Kendileri i\u00e7in belirlenen kotalar\u0131 sahip olduklar\u0131 imk\u00e2nlarla denkle\u015ftiremeyen karbon sal\u0131m\u0131 fazlas\u0131 \u00fclkeler, di\u011fer \u00fclkelerin haklar\u0131n\u0131 sat\u0131n alarak \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. B\u00f6ylece karbon piyasas\u0131 giderek \u00f6nem kazan\u0131yor. Art\u0131k kendi kotalar\u0131n\u0131 satan \u00fclkeler bir tarafta bunlar\u0131n taliplisi \u00fclkeler de al\u0131c\u0131 konumunda yer ald\u0131lar.\u00a0<\/span><\/p>

\u00a0<\/span><\/strong><\/p>

\u00c7ARE AFR\u0130KA\u2019DA<\/span><\/strong><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

D\u00fcnyan\u0131n \u00f6zellikle ormanl\u0131k b\u00f6lgelerine sahip \u00fclkelerinde sera gaz\u0131 sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131 azaltmak i\u00e7in 1 karbon kredisi 1 metrik ton karbondioksit kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda uygulan\u0131yor. Her ge\u00e7en sene fiyatlar\u0131 y\u00fckseliyor. 2020\u2019de bir ton karbon 25 dolar iken 2023\u2019te 87 dolara ula\u015ft\u0131. Kendi karbon sal\u0131m\u0131n\u0131 azaltmay\u0131 kar\u015f\u0131layamayanlar, Afrika \u00fclkelerinden 1 karbon kredisi kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda para \u00f6deyerek denkle\u015ftirme i\u015flemini yap\u0131yorlar. B\u00f6ylece \u00fcrettikleri karbon sal\u0131m\u0131n\u0131 telafi etmeyi ama\u00e7l\u0131yorlar. Uluslararas\u0131 komisyoncular, \u00e7evrimi\u00e7i perakendeciler ve ticari platformlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla al\u0131\u015f ve sat\u0131\u015f ger\u00e7ekle\u015ftiriliyor. Karbon kredileri sat\u0131\u015f\u0131 yap\u0131lan projeler aras\u0131nda r\u00fczgar, g\u00fcne\u015f, jeotermal, fosil yak\u0131tl\u0131 santrallerin yerini alan biyok\u00fctle \u00fcretimi yapanlar yer al\u0131yorlar.<\/span><\/p>

\u00a0<\/span><\/strong><\/p>

F\u0130YATLANDIRMA \u0130\u015eLEM\u0130<\/span><\/strong><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

Sera gaz\u0131 etkisini azaltmas\u0131, y\u00fcksek maliyeti bulunan geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler bu konuda ba\u015fka bir geli\u015fmi\u015f \u00fclkeye sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131 azaltma hedeflerini tutturabilmek i\u00e7in kredi verilerek i\u015fbirli\u011fi yapabiliyor ya da temiz kalk\u0131nma i\u015flemi \u00e7er\u00e7evesinde sera gaz\u0131 etkisini azaltma i\u015fleminin maliyet bak\u0131m\u0131ndan daha d\u00fc\u015f\u00fck bulundu\u011fu devletlere y\u00f6neliyorlar. Atmosfer etkisinin k\u00fcresel anlamda e\u015fde\u011fer oldu\u011fu kalk\u0131nmakta olan bir \u00fclkedeki sera gaz\u0131n\u0131n etkisini azaltma projesine sermaye yat\u0131r\u0131m\u0131, temiz teknoloji ve arazi kullan\u0131m\u0131nda de\u011fi\u015fiklik i\u00e7in sponsorluk y\u00fckleniyor. Bu kredilere Onaylanm\u0131\u015f Sal\u0131m Azalt\u0131m\u0131 (Verified Emission Reduction-VER) ad\u0131 veriliyor.\u00a0<\/span><\/p>

K\u00fcresel \u00e7apta zorunlu ve zorunlu olmayan diye s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lan 64 ayr\u0131 karbon fiyatland\u0131rma i\u015flemi yap\u0131l\u0131yor. T\u00fcrkiye\u2019de bu anlamda karbon sal\u0131m\u0131 konusunda zorunlu bir sal\u0131m fiyatland\u0131rmas\u0131 yok. 2020\u2019ye kadar Gold Standard ve Verified Carbon Standard T\u00fcrkiye\u2019de karbon kredisi sertifikas\u0131 kay\u0131t ve kabul\u00fc yaparken 3 y\u0131l \u00f6nce bundan \u00e7ekildi. Sadece Global Carbon Council sertifikaland\u0131rma yap\u0131yor ve bu kurulu\u015f ge\u00e7mi\u015fe d\u00f6n\u00fck olarak 5 y\u0131ll\u0131k sertifikaland\u0131rma yap\u0131yor.\u00a0<\/span><\/p>

\u00a0<\/span><\/strong><\/p>

GABON \u00d6NC\u00dc<\/span><\/strong><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

Gabon Afrika\u2019da karbon kredileri ile sat\u0131\u015f yapan ilk \u00fclke konumunda ve bu konuda olduk\u00e7a mesafe ald\u0131.\u00a0<\/span><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

Ge\u00e7ti\u011fimiz haftalarda Liberya, Birle\u015fik Arap Emirlikleri men\u015feli ve kraliyet ailesinden \u015eeyh Ahmed Dalmuk el Mahdum\u2019un Blue Carbon isimli firmas\u0131yla yapt\u0131\u011f\u0131 al\u0131m sat\u0131m i\u015fleminde bu \u00fclkenin toplam 113 bin kilometrekare olan topraklar\u0131n\u0131n y\u00fczde 10\u2019u kadar olan 1 milyon hektarl\u0131k arazisini kendi karbon kotas\u0131n\u0131 denkle\u015ftirmek i\u00e7in tahsis etme s\u00fcrecini devam ettiriyor. B\u00f6ylece \u00e7evrenin korunmas\u0131 yan\u0131nda yeni a\u011fa\u00e7land\u0131rmalar yap\u0131lacak ve mevcut ormanl\u0131k alanlar korunacak. Bir anda ilgili devletler hem bu g\u00fcncel konuyu, hem de 2000\u2019li y\u0131llarda Kyoto S\u00f6zle\u015fmesi ve Paris Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n 6. maddesine uygun olarak yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fte yap\u0131lan \u00f6rnekler \u00fczerinde yo\u011funla\u015f\u0131yorlar.<\/span><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

Gabon ve Liberya d\u0131\u015f\u0131nda Gana, Gine, Gine Bissau, Kongo Cumhuriyeti, Nijerya, Senegal, Tanzanya, Togo, Zambiya ve Zimbabve de karbon kredisi ile kendi kotalar\u0131n\u0131 sat\u0131yorlar. B\u00f6ylece \u015fimdiye kadar at\u0131l kalan varl\u0131klar de\u011ferlendirilmi\u015f oluyor. Sadece Almanya bile tek ba\u015f\u0131na \u00f6nc\u00fc rol \u00fcstlenip Togo\u2019nun ba\u015fkenti Lome\u2019de 16 devletin i\u015ftiraki ile Bat\u0131 Afrika Karbon Piyasas\u0131 ve \u0130klim Finansman\u0131 \u0130ttifak\u0131\u2019n\u0131n kurulmas\u0131nda yer ald\u0131. Zimbabve yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fte gelirlerinin y\u00fczde 50\u2019sini karbon kredilerinden temin etmeyi kararla\u015ft\u0131rd\u0131 ve bunun y\u00fczde 20\u2019si yerli, geri kalan\u0131 ise yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar ile yap\u0131labilecek.\u00a0<\/span><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

SORUNDAN \u00c7IKACAK FIRSAT<\/span><\/strong><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

Afrika \u00fclkeleri her ne kadar g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki b\u00fcy\u00fck miktarlardaki karbon sal\u0131mlar\u0131ndan birinci derecede ve de do\u011frudan mesul tutulmasalar da yak\u0131n gelecekteki etkilerini derinden hissedecekler. Dahas\u0131 1 Ocak 2026 tarihinde Avrupa Birli\u011fi \u00fcyesi 27 devletin s\u0131n\u0131rlar\u0131ndan ge\u00e7ecek ticari mallara uygulanacak karbon vergisinden menf\u00ee anlamda etkilenecekler ve ciddi zararlar\u0131n\u0131 \u00e7ekecekler. Fakat ya\u015fanan bu s\u00fcre\u00e7te \u00f6nlerine m\u00fcspet fayda sa\u011flayacaklar\u0131 f\u0131rsatlar \u00e7\u0131kacak ve bunlar\u0131n en \u00f6nemlisinin karbon kredileri olmas\u0131 sayesinde en az\u0131ndan Bat\u0131, Orta ve Do\u011fu Afrika b\u00f6lgelerinde \u00e7ok say\u0131da \u00fclkenin g\u00fcndemlerine bunlar\u0131 kullanmay\u0131 alm\u0131\u015f durumdalar. \u00d6zellikle Bat\u0131 Afrika ormanlar\u0131, batakl\u0131klar\u0131, su k\u00fctleleri ve okyanuslar\u0131 ile do\u011fal karbon kaynaklar\u0131na sahip ve karbon kredisi ile i\u015flem yapmalar\u0131 i\u00e7in de do\u011fal potansiyele sahipler. 2030 y\u0131l\u0131na kadar y\u0131lda 6 milyar dolarl\u0131k bir girdi sa\u011flayabilecekler. Y\u0131lda 300 megaton (CO2) karbon e\u015fde\u011feri satabilecekler.\u00a0<\/span><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

YILDA 120 M\u0130LYAR DOLAR<\/span><\/strong><\/p>

\u00a0<\/span><\/strong><\/p>

G\u00f6n\u00fcll\u00fc karbon piyasalar\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fctme g\u00f6rev g\u00fcc\u00fc ile 2030 y\u0131l\u0131na kadar bu pazarlar\u0131n say\u0131s\u0131 15 kat artacak. Ortalama tonu 20 dolar seviyesindeki karbon kredileri ile 2030\u2019a kadar 30 milyon ki\u015fiye do\u011frudan veya dolayl\u0131 istihdam imk\u00e2n\u0131 sa\u011flanabilecek. 2050 y\u0131l\u0131na kadar Afrika\u2019n\u0131n y\u0131lda 1.500 megaton CO2 e\u015fde\u011ferinden para kazanabilece\u011fi tahmin ediliyor. B\u00f6ylece ton ba\u015f\u0131na 80 dolarl\u0131k bir fiyat varsay\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise y\u0131lda 120 milyar dolara ula\u015fabilecek. Haliyle karbon piyasalar\u0131 k\u0131tada \u00f6nemli bir sekt\u00f6re d\u00f6n\u00fc\u015fecek ve 100 milyondan fazla istihdam sa\u011flayabilir.<\/span><\/p>","slug":"karbon-kredilerinde-sans-afrikadan-yana","orjinalimage":"\/front\/uploads\/blog\/thumbnail\/16925652003Ces6BhdyS1EbzM.webp","news_cover_min":"\/front\/uploads\/blog\/thumbnail\/16925652003Ces6BhdyS1EbzM.webp","news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"cropped_638x552":null,"cropped_310x208":null,"cropped_416x247":null,"cropped_197x247":null,"cropped_416x600":null,"cropped_1200x675":null,"tags":null,"meta_title":null,"meta_description":null,"meta_keywords":null,"view_count":2369,"yt":0,"ytid":"","ytimage":null,"imgdate":"2000-01-01 00:00:00","cuff_cover":null,"cropped_358x214":null,"cropped_842x474":null}]}}