{"status":true,"post":{"id":20649,"user_id":1,"status":1,"type":1,"orde":null,"notification_type":3,"static_post":0,"published_at":"2022-10-24 13:54:27","created_at":"2019-07-18T21:00:00.000000Z","updated_at":"2022-10-24T10:54:27.000000Z","edited_at":"2024-12-17 22:35:21","source_id":null,"post_id":20649,"is_featured":0,"title":"\u0130novasyonun \u2018alt\u0131n\u2019 form\u00fcl\u00fc","slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"home_title":null,"sub_title":null,"category_id":73,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

\"\"Ar-Ge merkezleri, p\u0131trak gibi art\u0131yor. \u00dclke \u00e7ap\u0131nda bin Ar-Ge merkezi hedefleniyordu. Hedef tuttu. Hatta a\u015f\u0131ld\u0131. Gelgelelim, ekonomide yeni bir geli\u015fme heyecan\u0131 yaratacak, \u015f\u00f6yle istedi\u011fimiz gibi inovasyona dayal\u0131 bir at\u0131l\u0131m\u0131 hen\u00fcz ger\u00e7ekle\u015ftiremedik. \u00d6nem vermiyoruz desem, haks\u0131zl\u0131k etmi\u015f olurum. Ekonomimizin geli\u015fmesi i\u00e7in yap\u0131lan bir konu\u015fma olmuyor ki i\u00e7inde Ar-Ge, inovasyon, katma de\u011ferli \u00fcr\u00fcn ge\u00e7mesin. Ama Global \u0130novasyon Endeksi dahil hangi veriye, hangi s\u0131ralamaya bakarsan\u0131z bak\u0131n, kaydetti\u011fimiz mesafe arzu etti\u011fimizin \u00e7ok gerisinde.<\/span><\/p>

Neden?<\/span><\/p>

Ayn\u0131 soruyu Osman Ata Ata\u00e7 hocaya sordum ge\u00e7enlerde. Tan\u0131mayanlar i\u00e7in s\u00f6yleyeyim, Prof. Ata\u00e7, ODT\u00dc \u0130\u015fletmecilik B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nden Harvard\u2019a, okumu\u015f demiyorum, \u00f6\u011fretim \u00fcyesi olarak g\u00f6rev yapm\u0131\u015f \u00e7ok de\u011ferli bir hocam\u0131z. Ama as\u0131l ba\u015far\u0131s\u0131 ve d\u00fcnyaya katk\u0131s\u0131 UNCTAD\/WTO\u2019daki g\u00f6revleri nedeniyle oldu. Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019in Uluslararas\u0131 Ticaret Merkezi\u2019nin (ITC) y\u00f6neticili\u011fini yapt\u0131. Asya-Pasifik sorumlusuydu.1989-1995 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda \u0130ran\u2019dan Bat\u0131 Samoa\u2019ya kadar bir\u00e7ok \u00fclkede i\u015fletme e\u011fitimi verdi. E\u011fiticileri e\u011fitti. Kalk\u0131nma bankalar\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesine \u00f6nayak oldu. ITC\u2019nin Cenevre\u2019deki merkezinde ba\u015fdan\u0131\u015fman olarak atand\u0131. Burada 2003\u2019te \u0130\u015fletme Y\u00f6netimi Geli\u015ftirme Merkezi\u2019nin kurucu ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na getirildi. 2007\u2019de de D\u0131\u015f Ticaret Kurumlar\u0131n\u0131 G\u00fc\u00e7lendirme B\u00f6l\u00fcm\u00fc kurucu ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na. Kendi ismiyle an\u0131lan ihracat\u0131 geli\u015ftirme modeli onlarca \u00fclkede uyguland\u0131. Onun yazd\u0131klar\u0131ndan, \u2018The Business Managament System BMS\u2019 geli\u015ftirildi. Alt\u0131 dile \u00e7evrilerek, ihracat\u0131n\u0131 y\u00f6netmek ve geli\u015ftirmek isteyenler i\u00e7in ba\u015fvuru kayna\u011f\u0131 oldu. Halen \u00c7in\u2019den Brezilya\u2019ya bir\u00e7ok \u00fclkede, h\u00fck\u00fcmetlerin davetlisi olarak ihracatla ilgili konferanslar veriyor.<\/span><\/p>

Hoca hakk\u0131nda anlat\u0131lacak \u00e7ok \u015fey var ama burada b\u0131rak\u0131p sorumuza d\u00f6nelim. Prof. Ata\u00e7, \u2018neden\u2019 sorumu yan\u0131tlamaya, \u201cAsl\u0131nda nedenleri \u00fczerine \u00e7ok ki\u015fi yazd\u0131 s\u00f6yledi\u201d diyerek ba\u015flad\u0131 ve \u015f\u00f6yle devam etti: \u201cG\u00f6sterilen nedenler aras\u0131nda yetersiz say\u0131da Ar-Ge kurumlar\u0131 var. Bu bir yere kadar do\u011fru. Ancak s\u00f6yledi\u011fin gibi son d\u00f6nemde pek \u00e7ok Ar-Ge merkezi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131 memlekette. Temel ara\u015ft\u0131rmalarla y\u00fck\u00fcml\u00fc \u00fcniversitelerimizin ve \u00f6zel sekt\u00f6r Ar-Ge birimlerinin yan\u0131 s\u0131ra, bir\u00e7ok daha resmi ara\u015ft\u0131rma merkezi de var. S\u00f6z gelimi, sadece G\u0131da, Tar\u0131m ve Hayvanc\u0131l\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019nda 50 enstit\u00fc var. D\u00fczinelerle merkezi olan T\u00dcB\u0130TAK var.\u201d<\/span><\/p>

O zaman sorun nerede?<\/span><\/p>

\u201cBizde hemen her konuda oldu\u011fu gibi sorun kurum eksikli\u011fi de\u011fil. Kurumlar\u0131n i\u015flerini yapmamalar\u0131. Ve de kurumlar i\u015flerini yaps\u0131nlar diye, o varsay\u0131mla yeni kurumlar kurulmas\u0131. Sanki onlar i\u015flerini yapacaklarm\u0131\u015f gibi.\u201d<\/span><\/p>

Kaynak meselesi de bir sorun olu\u015fturmuyor mu? Kurum var ama b\u00fct\u00e7e yetersiz.<\/span><\/p>

\u201cBu da \u00e7ok do\u011fru de\u011fil\u201d dedi Prof. Ata\u00e7, \u201c\u0130novasyon ile para aras\u0131nda do\u011frudan ili\u015fki kurulmas\u0131 zor. S\u0131rf parayla Ar-Ge olsayd\u0131 adam ba\u015f\u0131 y\u0131ll\u0131k 130 bin dolar geliriyle Katar ilk s\u0131ralarda olurdu. Bak\u0131n, bug\u00fcne kadarki tecr\u00fcbelere. Ki\u015fisel ve ticari ya\u015fam\u0131m\u0131z\u0131 de\u011fi\u015ftiren bir\u00e7ok yenilik neredeyse be\u015f paras\u0131z yenilik\u00e7i taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir.\u201d<\/span><\/p>

Devam etti: \u201cT\u00fcrkiye milyarlarca dolar para harcay\u0131p kerameti kendinden menkul in\u015faat projeleri yapabiliyorsa, e\u011fer isterse, Ar-Ge\u2019ye de para bulabilir.\u201d<\/span><\/p>

\u2018Sizce as\u0131l neden nedir o zaman\u2019 diye sordum. Hoca \u015f\u00f6yle yan\u0131tlad\u0131: \u201cBana g\u00f6re daha ge\u00e7erli nedenler aras\u0131nda \u00fclkenin hakim servet olu\u015fumu modeli var. Maalesef k\u00e2r de\u011fil, rant hesaplar\u0131na dayal\u0131 servet yarat\u0131m\u0131 modelinden bir t\u00fcrl\u00fc kurtulamad\u0131k. Sermaye e\u015fyan\u0131n tabiat\u0131 icab\u0131, en k\u0131sa zamanda kulland\u0131\u011f\u0131 kaynaklardan en y\u00fcksek geliri ister. Bunda k\u0131zacak da \u015fa\u015f\u0131lacak da bir \u015fey yok. Bizde bu getiriyi inovasyon sa\u011flam\u0131yor.\u201d<\/span><\/p>

Ne yapmak laz\u0131m?<\/span><\/p>

\u201c\u0130\u015f eninde sonunda ekonomi politikas\u0131na dayan\u0131r. Kolay para kazanmay\u0131 zor, zor para kazanmay\u0131 kolay hale getirecek politikalar laz\u0131m. Kolay para kazanmay\u0131 kolay k\u0131lan politikalar izlemeye devam etti\u011finiz s\u00fcrece d\u00fczelmez.\u201d<\/span><\/p>

Sonra s\u00f6z\u00fc rekabet-inovasyon ili\u015fkisine getirdi: \u201cRekabeti bol d\u0131\u015f pazarlar yerine i\u00e7 pazarlardan getiri elde etmeyi ye\u011fliyoruz. Bu da bizi inovasyona zorlam\u0131yor. D\u0131\u015f pazarlarda bo\u011fu\u015fmay\u0131 da \u2018ter ihracat\u0131\u2019 ile k\u0131s\u0131tlad\u0131k. Ter ihracat\u0131 diyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc ihracat\u0131m\u0131z\u0131n kilogram ba\u015f\u0131na de\u011feri 1.30 dolar civar\u0131nda. Bu rakam, maalesef katma de\u011fer de\u011fil, h\u00e2l\u00e2 \u00f6zellikle dolar ve Euro\u2019ya oranla ucuz olan ter, yani emek ihra\u00e7 etti\u011fimizi g\u00f6sterir.\u201d<\/span><\/p>

\u2018\u00d6zel sekt\u00f6r de \u015fu s\u0131ralar yeni alanlara yat\u0131r\u0131m yapmakta pek hevesli g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor\u2019 diyecek oldum.<\/span><\/p>

\u201c\u0130\u015f d\u00fcnyam\u0131z\u0131n risk i\u015ftah\u0131n\u0131n olmamas\u0131, risk sermayesinin yoklu\u011fu gibi etmenler tabii ki \u00f6nemli\u201d diye s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc s\u00f6zlerini Prof. Ata\u00e7, \u201cAncak bunlar hakim servet olu\u015fturma modelinin sebepleri de\u011fil, sonu\u00e7lar\u0131d\u0131r.\u201d<\/span><\/p>

Ya k\u00fclt\u00fcrel nedenler?<\/span><\/p>

\u201cOnlar da var. \u2018Eski k\u00f6ye yeni adet getirme\u2019 deriz. \u2018\u0130cat \u00e7\u0131karma\u2019 deriz. Veciz s\u00f6zlere sahibiz. Tabii pek yard\u0131mc\u0131 olmuyor. Ayr\u0131ca, \u2018ayd\u0131n\u2019 olmaya pek de\u011fer vermedi\u011fimiz bir k\u00fclt\u00fcrel ortamda ya\u015f\u0131yoruz.\u201d<\/span>
Sormama f\u0131rsat vermeden \u2018ayd\u0131n\u2019 tan\u0131m\u0131n\u0131 yapt\u0131: \u201cHangi konuda \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, neye ilgi duyuyorsa o alandaki stat\u00fckoyu be\u011fenmeyen ki\u015fidir ayd\u0131n. Tabii, be\u011fenmedi\u011fi stat\u00fckoyu ele\u015ftirebilecek ve alternatif \u00fcretecek bilgi ve deneyim ile de m\u00fccehhezdir. Ele\u015ftirisini ve alternatifini tan\u0131tacak ve \u00fcst\u00fcnde \u0131srar edecek cesareti olan ki\u015fiye denir.<\/span><\/p>

Sonra ekledi: \u201cBizde her \u015feyin do\u011frusu zaten bilindi\u011fi i\u00e7in ayd\u0131n olmak zor i\u015ftir.\u201d<\/span><\/p>

Adeta sohbetimizi \u00f6zetledi: \u201cYenilik\u00e7ilik konusunda durumumuz pek i\u00e7 a\u00e7\u0131c\u0131 de\u011fil. Temel nedenleri ne Ar-Ge eksikli\u011fi ne de b\u00fct\u00e7e yetmezli\u011fi. Makro d\u00fczeyde zor para kazanmay\u0131 kolay k\u0131lmak yerine kolay para kazanmay\u0131 zorla\u015ft\u0131rmazsak, ne \u2018hard\u2019 ne \u2018soft\u2019 teknolojide, kimse inovasyon ile u\u011fra\u015f\u0131p risk almaz. Matbaa devrimini \u0131skalad\u0131k. Bir, iki ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc sanayi devrimlerinin pe\u015finden ko\u015ftuk. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcy\u00fc \u0131skalama l\u00fcks\u00fcm\u00fcz yok. Liselerden ba\u015flayarak \u2018ayd\u0131n\u2019 yeti\u015ftirmemiz laz\u0131m. Buna da bir an \u00f6nce ba\u015flamam\u0131z laz\u0131m.\u201d<\/span><\/p>

S\u00f6zlerine \u015f\u00f6yle son verdi: \u201cEllerinde neredeyse iPadlarla do\u011fan yeni nesle benim neslimin \u00f6\u011fretece\u011fi \u00e7ok bir \u015fey yok ama onlar\u0131 ayd\u0131n olarak yeti\u015ftirebilir, ele\u015ftirmeyi, alternatif \u00fcretmeyi, ara\u015ft\u0131rmay\u0131, kendi kendine \u00f6\u011frenmeyi \u00f6\u011fretebiliriz.\u201d<\/span><\/p>

Ticarile\u015ftirmek laz\u0131m<\/strong><\/span><\/p>

Prof. Dr. Osman Ata Ata\u00e7, g\u00f6r\u00fc\u015fmemizde, \u201cYenilik ve yenilik\u00e7ilik yapanlara iyi bak\u0131n. Onlar da g\u00f6kten inmiyor. Sentez yap\u0131yorlar. Birikimlerden yararlan\u0131yorlar. Bu da hem bilgi birikimi hem de ileti\u015fim sayesinde oluyor\u201d dedi. <\/span><\/p>

S\u00f6ylediklerini biraz daha a\u00e7mas\u0131n\u0131 istedim, \u00f6rnek verdi: \u201cMicrosoft\u2019a bak\u0131n. \u0130yi kavramak laz\u0131m. Ne yenili\u011fin ne de yenilik\u00e7ili\u011fin operasyonel bir tan\u0131m\u0131 yok. Tan\u0131m bir tarafa, do\u011fru d\u00fcr\u00fcst analiz bile edilmemi\u015fler. Bilinenin aksine yenilik\u00e7ilik ya da yenilik birer olgu de\u011fil birer s\u00fcre\u00e7. \u00d6rne\u011fin, yaz\u0131l\u0131mda BASIC dili 1968\u2019de bulundu. Bunu Microsoft 1975\u2019te sahiplendi. 1981\u2019de Microsoft, Seattle Computer Products \u015firketinin zaten yeni bir bulu\u015f olmayan QDOS (Quick and Dirty Operating System) UNIX dilinden bir ka\u00e7 ilave yaparak MS-DOS ad\u0131yla piyasaya s\u00fcrd\u00fc. 1990 ortalar\u0131nda Windows-3 Apple firmas\u0131n\u0131n Macintosh sisteminden adapte edildi. Apple da bunu Xerox\u2019un PARC sisteminden, onlarda PARC\u2019\u0131 1968\u2019de yaz\u0131lan GUI sisteminden alm\u0131\u015ft\u0131. Microsoft daha sonra 1972\u2019den kalma Lexitron ve Linolex yaz\u0131l\u0131mlar\u0131ndan ve Wordstar\u2019dan Word\u2019\u00fc, 1978\u2019den kalma VisiCalc ve Lotus\u2019tan Excel\u2019i, University of Illinios taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen NCSA Mosacic Web Browser\u2019den de Internet Explorer\u2019\u0131 piyasaya s\u00fcrd\u00fc. \u015eimdi soral\u0131m, mucit kim?<\/span><\/p>

Apple ile devam etti sorusuna: \u201cSteve Jobs, Xerox firmas\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 bir ziyarette Douglas Engelbart\u2019\u0131n 1968\u2019de buldu\u011fu \u2018mouse\u2019 diye bir cihaz\u0131 g\u00f6rd\u00fc. Gerisi tarih. \u015eimdi mucit kim?<\/span><\/p>
S\u0131ralamalarda T\u00fcrkiye<\/strong> <\/caption>
Konu<\/td> 2010<\/td> 2017<\/td> 2018<\/td> <\/tr>
Kurumlar<\/td> 85<\/td> 95<\/td> 96<\/td> <\/tr>
\u0130nsan Kaynaklar\u0131*<\/td> 89<\/td> 43<\/td> 49<\/td> <\/tr>
Altyap\u0131**<\/td> 55<\/td> 68<\/td> 52<\/td> <\/tr>
Pazar Geli\u015fmi\u015fli\u011fi<\/td> 70<\/td> 57<\/td> 55<\/td> <\/tr>
\u0130\u015f Hayat\u0131 Geli\u015fmi\u015fli\u011fi<\/td> 49<\/td> 75<\/td> 72<\/td> <\/tr>
Bilgi\/Teknoloji \u00c7\u0131kt\u0131lar\u0131<\/td> 67<\/td> 46<\/td> 52<\/td> <\/tr> <\/tbody> <\/table>

<\/span><\/strong><\/p>

Notlar:<\/span><\/strong><\/p>

* Ara\u015ft\u0131rmay\u0131 da kaps\u0131yor<\/span><\/strong><\/p>

** ICT teknolojisi, elektrik vb.<\/span><\/strong><\/p>

<\/p>

<\/p> \t\t\t\t","slug":"inovasyonun-altin-formulu","tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"\u0130novasyonun \u2018alt\u0131n\u2019 form\u00fcl\u00fc","meta_description":"Hakan G\u00fclda\u011f","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"view_count":1098,"cropped_1200x675":null,"user":{"id":1,"name":"HAKAN","surname":"G\u00dcLDA\u011e","email":"uakisik@eronat.com.tr","slug":"hakan-guldag","avatar":"\/front\/uploads\/avatar\/1733691600kKPzKvWx8Xpxx9n.webp","status":1,"role":1,"email_verified_at":null,"orde":null,"created_at":"2022-09-15T09:39:41.000000Z","updated_at":"2024-12-18T14:51:32.000000Z","seo_title":null,"seo_description":null},"translations":[{"id":20748,"is_featured":0,"is_amp":0,"is_ads":0,"ads_link":null,"post_id":20649,"locale":"tr","category_id":73,"title":"\u0130novasyonun \u2018alt\u0131n\u2019 form\u00fcl\u00fc","home_title":null,"sub_title":null,"slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"subtitleuse":0,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

\"\"Ar-Ge merkezleri, p\u0131trak gibi art\u0131yor. \u00dclke \u00e7ap\u0131nda bin Ar-Ge merkezi hedefleniyordu. Hedef tuttu. Hatta a\u015f\u0131ld\u0131. Gelgelelim, ekonomide yeni bir geli\u015fme heyecan\u0131 yaratacak, \u015f\u00f6yle istedi\u011fimiz gibi inovasyona dayal\u0131 bir at\u0131l\u0131m\u0131 hen\u00fcz ger\u00e7ekle\u015ftiremedik. \u00d6nem vermiyoruz desem, haks\u0131zl\u0131k etmi\u015f olurum. Ekonomimizin geli\u015fmesi i\u00e7in yap\u0131lan bir konu\u015fma olmuyor ki i\u00e7inde Ar-Ge, inovasyon, katma de\u011ferli \u00fcr\u00fcn ge\u00e7mesin. Ama Global \u0130novasyon Endeksi dahil hangi veriye, hangi s\u0131ralamaya bakarsan\u0131z bak\u0131n, kaydetti\u011fimiz mesafe arzu etti\u011fimizin \u00e7ok gerisinde.<\/span><\/p>

Neden?<\/span><\/p>

Ayn\u0131 soruyu Osman Ata Ata\u00e7 hocaya sordum ge\u00e7enlerde. Tan\u0131mayanlar i\u00e7in s\u00f6yleyeyim, Prof. Ata\u00e7, ODT\u00dc \u0130\u015fletmecilik B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nden Harvard\u2019a, okumu\u015f demiyorum, \u00f6\u011fretim \u00fcyesi olarak g\u00f6rev yapm\u0131\u015f \u00e7ok de\u011ferli bir hocam\u0131z. Ama as\u0131l ba\u015far\u0131s\u0131 ve d\u00fcnyaya katk\u0131s\u0131 UNCTAD\/WTO\u2019daki g\u00f6revleri nedeniyle oldu. Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019in Uluslararas\u0131 Ticaret Merkezi\u2019nin (ITC) y\u00f6neticili\u011fini yapt\u0131. Asya-Pasifik sorumlusuydu.1989-1995 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda \u0130ran\u2019dan Bat\u0131 Samoa\u2019ya kadar bir\u00e7ok \u00fclkede i\u015fletme e\u011fitimi verdi. E\u011fiticileri e\u011fitti. Kalk\u0131nma bankalar\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesine \u00f6nayak oldu. ITC\u2019nin Cenevre\u2019deki merkezinde ba\u015fdan\u0131\u015fman olarak atand\u0131. Burada 2003\u2019te \u0130\u015fletme Y\u00f6netimi Geli\u015ftirme Merkezi\u2019nin kurucu ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na getirildi. 2007\u2019de de D\u0131\u015f Ticaret Kurumlar\u0131n\u0131 G\u00fc\u00e7lendirme B\u00f6l\u00fcm\u00fc kurucu ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na. Kendi ismiyle an\u0131lan ihracat\u0131 geli\u015ftirme modeli onlarca \u00fclkede uyguland\u0131. Onun yazd\u0131klar\u0131ndan, \u2018The Business Managament System BMS\u2019 geli\u015ftirildi. Alt\u0131 dile \u00e7evrilerek, ihracat\u0131n\u0131 y\u00f6netmek ve geli\u015ftirmek isteyenler i\u00e7in ba\u015fvuru kayna\u011f\u0131 oldu. Halen \u00c7in\u2019den Brezilya\u2019ya bir\u00e7ok \u00fclkede, h\u00fck\u00fcmetlerin davetlisi olarak ihracatla ilgili konferanslar veriyor.<\/span><\/p>

Hoca hakk\u0131nda anlat\u0131lacak \u00e7ok \u015fey var ama burada b\u0131rak\u0131p sorumuza d\u00f6nelim. Prof. Ata\u00e7, \u2018neden\u2019 sorumu yan\u0131tlamaya, \u201cAsl\u0131nda nedenleri \u00fczerine \u00e7ok ki\u015fi yazd\u0131 s\u00f6yledi\u201d diyerek ba\u015flad\u0131 ve \u015f\u00f6yle devam etti: \u201cG\u00f6sterilen nedenler aras\u0131nda yetersiz say\u0131da Ar-Ge kurumlar\u0131 var. Bu bir yere kadar do\u011fru. Ancak s\u00f6yledi\u011fin gibi son d\u00f6nemde pek \u00e7ok Ar-Ge merkezi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131 memlekette. Temel ara\u015ft\u0131rmalarla y\u00fck\u00fcml\u00fc \u00fcniversitelerimizin ve \u00f6zel sekt\u00f6r Ar-Ge birimlerinin yan\u0131 s\u0131ra, bir\u00e7ok daha resmi ara\u015ft\u0131rma merkezi de var. S\u00f6z gelimi, sadece G\u0131da, Tar\u0131m ve Hayvanc\u0131l\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019nda 50 enstit\u00fc var. D\u00fczinelerle merkezi olan T\u00dcB\u0130TAK var.\u201d<\/span><\/p>

O zaman sorun nerede?<\/span><\/p>

\u201cBizde hemen her konuda oldu\u011fu gibi sorun kurum eksikli\u011fi de\u011fil. Kurumlar\u0131n i\u015flerini yapmamalar\u0131. Ve de kurumlar i\u015flerini yaps\u0131nlar diye, o varsay\u0131mla yeni kurumlar kurulmas\u0131. Sanki onlar i\u015flerini yapacaklarm\u0131\u015f gibi.\u201d<\/span><\/p>

Kaynak meselesi de bir sorun olu\u015fturmuyor mu? Kurum var ama b\u00fct\u00e7e yetersiz.<\/span><\/p>

\u201cBu da \u00e7ok do\u011fru de\u011fil\u201d dedi Prof. Ata\u00e7, \u201c\u0130novasyon ile para aras\u0131nda do\u011frudan ili\u015fki kurulmas\u0131 zor. S\u0131rf parayla Ar-Ge olsayd\u0131 adam ba\u015f\u0131 y\u0131ll\u0131k 130 bin dolar geliriyle Katar ilk s\u0131ralarda olurdu. Bak\u0131n, bug\u00fcne kadarki tecr\u00fcbelere. Ki\u015fisel ve ticari ya\u015fam\u0131m\u0131z\u0131 de\u011fi\u015ftiren bir\u00e7ok yenilik neredeyse be\u015f paras\u0131z yenilik\u00e7i taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir.\u201d<\/span><\/p>

Devam etti: \u201cT\u00fcrkiye milyarlarca dolar para harcay\u0131p kerameti kendinden menkul in\u015faat projeleri yapabiliyorsa, e\u011fer isterse, Ar-Ge\u2019ye de para bulabilir.\u201d<\/span><\/p>

\u2018Sizce as\u0131l neden nedir o zaman\u2019 diye sordum. Hoca \u015f\u00f6yle yan\u0131tlad\u0131: \u201cBana g\u00f6re daha ge\u00e7erli nedenler aras\u0131nda \u00fclkenin hakim servet olu\u015fumu modeli var. Maalesef k\u00e2r de\u011fil, rant hesaplar\u0131na dayal\u0131 servet yarat\u0131m\u0131 modelinden bir t\u00fcrl\u00fc kurtulamad\u0131k. Sermaye e\u015fyan\u0131n tabiat\u0131 icab\u0131, en k\u0131sa zamanda kulland\u0131\u011f\u0131 kaynaklardan en y\u00fcksek geliri ister. Bunda k\u0131zacak da \u015fa\u015f\u0131lacak da bir \u015fey yok. Bizde bu getiriyi inovasyon sa\u011flam\u0131yor.\u201d<\/span><\/p>

Ne yapmak laz\u0131m?<\/span><\/p>

\u201c\u0130\u015f eninde sonunda ekonomi politikas\u0131na dayan\u0131r. Kolay para kazanmay\u0131 zor, zor para kazanmay\u0131 kolay hale getirecek politikalar laz\u0131m. Kolay para kazanmay\u0131 kolay k\u0131lan politikalar izlemeye devam etti\u011finiz s\u00fcrece d\u00fczelmez.\u201d<\/span><\/p>

Sonra s\u00f6z\u00fc rekabet-inovasyon ili\u015fkisine getirdi: \u201cRekabeti bol d\u0131\u015f pazarlar yerine i\u00e7 pazarlardan getiri elde etmeyi ye\u011fliyoruz. Bu da bizi inovasyona zorlam\u0131yor. D\u0131\u015f pazarlarda bo\u011fu\u015fmay\u0131 da \u2018ter ihracat\u0131\u2019 ile k\u0131s\u0131tlad\u0131k. Ter ihracat\u0131 diyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc ihracat\u0131m\u0131z\u0131n kilogram ba\u015f\u0131na de\u011feri 1.30 dolar civar\u0131nda. Bu rakam, maalesef katma de\u011fer de\u011fil, h\u00e2l\u00e2 \u00f6zellikle dolar ve Euro\u2019ya oranla ucuz olan ter, yani emek ihra\u00e7 etti\u011fimizi g\u00f6sterir.\u201d<\/span><\/p>

\u2018\u00d6zel sekt\u00f6r de \u015fu s\u0131ralar yeni alanlara yat\u0131r\u0131m yapmakta pek hevesli g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor\u2019 diyecek oldum.<\/span><\/p>

\u201c\u0130\u015f d\u00fcnyam\u0131z\u0131n risk i\u015ftah\u0131n\u0131n olmamas\u0131, risk sermayesinin yoklu\u011fu gibi etmenler tabii ki \u00f6nemli\u201d diye s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc s\u00f6zlerini Prof. Ata\u00e7, \u201cAncak bunlar hakim servet olu\u015fturma modelinin sebepleri de\u011fil, sonu\u00e7lar\u0131d\u0131r.\u201d<\/span><\/p>

Ya k\u00fclt\u00fcrel nedenler?<\/span><\/p>

\u201cOnlar da var. \u2018Eski k\u00f6ye yeni adet getirme\u2019 deriz. \u2018\u0130cat \u00e7\u0131karma\u2019 deriz. Veciz s\u00f6zlere sahibiz. Tabii pek yard\u0131mc\u0131 olmuyor. Ayr\u0131ca, \u2018ayd\u0131n\u2019 olmaya pek de\u011fer vermedi\u011fimiz bir k\u00fclt\u00fcrel ortamda ya\u015f\u0131yoruz.\u201d<\/span>
Sormama f\u0131rsat vermeden \u2018ayd\u0131n\u2019 tan\u0131m\u0131n\u0131 yapt\u0131: \u201cHangi konuda \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, neye ilgi duyuyorsa o alandaki stat\u00fckoyu be\u011fenmeyen ki\u015fidir ayd\u0131n. Tabii, be\u011fenmedi\u011fi stat\u00fckoyu ele\u015ftirebilecek ve alternatif \u00fcretecek bilgi ve deneyim ile de m\u00fccehhezdir. Ele\u015ftirisini ve alternatifini tan\u0131tacak ve \u00fcst\u00fcnde \u0131srar edecek cesareti olan ki\u015fiye denir.<\/span><\/p>

Sonra ekledi: \u201cBizde her \u015feyin do\u011frusu zaten bilindi\u011fi i\u00e7in ayd\u0131n olmak zor i\u015ftir.\u201d<\/span><\/p>

Adeta sohbetimizi \u00f6zetledi: \u201cYenilik\u00e7ilik konusunda durumumuz pek i\u00e7 a\u00e7\u0131c\u0131 de\u011fil. Temel nedenleri ne Ar-Ge eksikli\u011fi ne de b\u00fct\u00e7e yetmezli\u011fi. Makro d\u00fczeyde zor para kazanmay\u0131 kolay k\u0131lmak yerine kolay para kazanmay\u0131 zorla\u015ft\u0131rmazsak, ne \u2018hard\u2019 ne \u2018soft\u2019 teknolojide, kimse inovasyon ile u\u011fra\u015f\u0131p risk almaz. Matbaa devrimini \u0131skalad\u0131k. Bir, iki ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc sanayi devrimlerinin pe\u015finden ko\u015ftuk. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcy\u00fc \u0131skalama l\u00fcks\u00fcm\u00fcz yok. Liselerden ba\u015flayarak \u2018ayd\u0131n\u2019 yeti\u015ftirmemiz laz\u0131m. Buna da bir an \u00f6nce ba\u015flamam\u0131z laz\u0131m.\u201d<\/span><\/p>

S\u00f6zlerine \u015f\u00f6yle son verdi: \u201cEllerinde neredeyse iPadlarla do\u011fan yeni nesle benim neslimin \u00f6\u011fretece\u011fi \u00e7ok bir \u015fey yok ama onlar\u0131 ayd\u0131n olarak yeti\u015ftirebilir, ele\u015ftirmeyi, alternatif \u00fcretmeyi, ara\u015ft\u0131rmay\u0131, kendi kendine \u00f6\u011frenmeyi \u00f6\u011fretebiliriz.\u201d<\/span><\/p>

Ticarile\u015ftirmek laz\u0131m<\/strong><\/span><\/p>

Prof. Dr. Osman Ata Ata\u00e7, g\u00f6r\u00fc\u015fmemizde, \u201cYenilik ve yenilik\u00e7ilik yapanlara iyi bak\u0131n. Onlar da g\u00f6kten inmiyor. Sentez yap\u0131yorlar. Birikimlerden yararlan\u0131yorlar. Bu da hem bilgi birikimi hem de ileti\u015fim sayesinde oluyor\u201d dedi. <\/span><\/p>

S\u00f6ylediklerini biraz daha a\u00e7mas\u0131n\u0131 istedim, \u00f6rnek verdi: \u201cMicrosoft\u2019a bak\u0131n. \u0130yi kavramak laz\u0131m. Ne yenili\u011fin ne de yenilik\u00e7ili\u011fin operasyonel bir tan\u0131m\u0131 yok. Tan\u0131m bir tarafa, do\u011fru d\u00fcr\u00fcst analiz bile edilmemi\u015fler. Bilinenin aksine yenilik\u00e7ilik ya da yenilik birer olgu de\u011fil birer s\u00fcre\u00e7. \u00d6rne\u011fin, yaz\u0131l\u0131mda BASIC dili 1968\u2019de bulundu. Bunu Microsoft 1975\u2019te sahiplendi. 1981\u2019de Microsoft, Seattle Computer Products \u015firketinin zaten yeni bir bulu\u015f olmayan QDOS (Quick and Dirty Operating System) UNIX dilinden bir ka\u00e7 ilave yaparak MS-DOS ad\u0131yla piyasaya s\u00fcrd\u00fc. 1990 ortalar\u0131nda Windows-3 Apple firmas\u0131n\u0131n Macintosh sisteminden adapte edildi. Apple da bunu Xerox\u2019un PARC sisteminden, onlarda PARC\u2019\u0131 1968\u2019de yaz\u0131lan GUI sisteminden alm\u0131\u015ft\u0131. Microsoft daha sonra 1972\u2019den kalma Lexitron ve Linolex yaz\u0131l\u0131mlar\u0131ndan ve Wordstar\u2019dan Word\u2019\u00fc, 1978\u2019den kalma VisiCalc ve Lotus\u2019tan Excel\u2019i, University of Illinios taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen NCSA Mosacic Web Browser\u2019den de Internet Explorer\u2019\u0131 piyasaya s\u00fcrd\u00fc. \u015eimdi soral\u0131m, mucit kim?<\/span><\/p>

Apple ile devam etti sorusuna: \u201cSteve Jobs, Xerox firmas\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 bir ziyarette Douglas Engelbart\u2019\u0131n 1968\u2019de buldu\u011fu \u2018mouse\u2019 diye bir cihaz\u0131 g\u00f6rd\u00fc. Gerisi tarih. \u015eimdi mucit kim?<\/span><\/p>
S\u0131ralamalarda T\u00fcrkiye<\/strong> <\/caption>
Konu<\/td> 2010<\/td> 2017<\/td> 2018<\/td> <\/tr>
Kurumlar<\/td> 85<\/td> 95<\/td> 96<\/td> <\/tr>
\u0130nsan Kaynaklar\u0131*<\/td> 89<\/td> 43<\/td> 49<\/td> <\/tr>
Altyap\u0131**<\/td> 55<\/td> 68<\/td> 52<\/td> <\/tr>
Pazar Geli\u015fmi\u015fli\u011fi<\/td> 70<\/td> 57<\/td> 55<\/td> <\/tr>
\u0130\u015f Hayat\u0131 Geli\u015fmi\u015fli\u011fi<\/td> 49<\/td> 75<\/td> 72<\/td> <\/tr>
Bilgi\/Teknoloji \u00c7\u0131kt\u0131lar\u0131<\/td> 67<\/td> 46<\/td> 52<\/td> <\/tr> <\/tbody> <\/table>

<\/span><\/strong><\/p>

Notlar:<\/span><\/strong><\/p>

* Ara\u015ft\u0131rmay\u0131 da kaps\u0131yor<\/span><\/strong><\/p>

** ICT teknolojisi, elektrik vb.<\/span><\/strong><\/p>

<\/p>

<\/p> \t\t\t\t","slug":"inovasyonun-altin-formulu","orjinalimage":null,"news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"cropped_638x552":null,"cropped_310x208":null,"cropped_416x247":null,"cropped_197x247":null,"cropped_416x600":null,"cropped_1200x675":null,"tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"\u0130novasyonun \u2018alt\u0131n\u2019 form\u00fcl\u00fc","meta_description":"Hakan G\u00fclda\u011f","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","view_count":1098,"yt":0,"ytid":"","ytimage":null,"imgdate":"2000-01-01 00:00:00","cuff_cover":null,"cropped_358x214":null,"cropped_842x474":null}]}}