{"status":true,"post":{"id":29957,"user_id":30,"status":1,"type":1,"orde":null,"notification_type":3,"static_post":0,"published_at":"2022-10-24 16:12:41","created_at":"2021-12-09T21:00:00.000000Z","updated_at":"2022-10-24T13:12:41.000000Z","edited_at":"2024-12-17 22:35:21","source_id":null,"post_id":29957,"is_featured":0,"title":"Gelecek Afrika\u2019da en g\u00fc\u00e7l\u00fc akt\u00f6r de T\u00fcrkiye","slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"home_title":null,"sub_title":null,"category_id":73,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

Afrika\u2019da zirve diplomasisini 1973 y\u0131l\u0131nda ilk defa Fransa-Afrika Zirvesi ad\u0131yla Fransa ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015fti. \u0130kinci olan \u0130ngiltere ise d\u00fczenli \u015fekilde Birle\u015fik Krall\u0131k-Afrika Yat\u0131r\u0131m Zirvelerine ev sahipli\u011fi yap\u0131yor ve \u2018Afrika Gelecektir\u2019 slogan\u0131n\u0131 kullan\u0131yor. Daha sonra bu kervana AB, Japonya, Hindistan ve \u00c7in gibi \u00fclkeler kat\u0131ld\u0131.<\/strong><\/span><\/p>

T\u00fcrkiye ise ilki \u0130stanbul\u2019da 2008 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan T\u00fcrkiye-Afrika Zirvesi ile sahadaki yerini ald\u0131. Bunu 2014\u2019teki Ekvator Ginesi\u2019nin ba\u015fkenti Malabo Zirvesi izledi. 3. zirve 2020\u2019de kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015fken Covid-19 salg\u0131n\u0131 bunu da etkiledi. 17-18 Aral\u0131k 2021 tarihlerinde yap\u0131lacak zirve, k\u0131tan\u0131n en g\u00fc\u00e7l\u00fc akt\u00f6r\u00fcn\u00fc de d\u00fcnyaya g\u00f6sterecek.<\/strong><\/span><\/p>

PROF. DR. AHMET KAVAS<\/strong><\/span><\/p>

Afrika k\u0131tas\u0131, tarihte benzeri g\u00f6r\u00fclmedik \u015fekilde 54 ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00fclkesiyle bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck sergiliyor. Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k s\u00fcrecinin ard\u0131ndan baz\u0131 kom\u015fu devletler aras\u0131ndaki sava\u015f boyutuna kadar varan gerginlikler art\u0131k geride kald\u0131. Belki baz\u0131 konularda h\u00e2l\u00e2 devam eden \u00f6zel meseleler y\u00fcz\u00fcnden uzun zamand\u0131r veya ara ara kapal\u0131 tutulan s\u0131n\u0131rlar bulunuyor. Ama d\u00fcnya, k\u0131tan\u0131n tarihinde ilk defa bu kadar birlikteli\u011fe \u015fahit. Haliyle sahip olduklar\u0131 imk\u00e2nlarla d\u00fcnya siyasetinde etkin Japonya, \u00c7in, Hindistan, Brezilya, T\u00fcrkiye, K\u00f6rfez \u00fclkeleri, \u0130ran ve AB ile kurduklar\u0131 temaslar belli takvimlerle devlet adamlar\u0131n\u0131 bulu\u015fturan zirvelerle ta\u00e7land\u0131r\u0131l\u0131yor.<\/span><\/p>

21. y\u00fczy\u0131lda denebilir ki, Afrika ile ilgilenmeyen \u00fclke yok gibi. K\u0131ta \u00fclkeleri, yeni ortakl\u0131k \u00f6nerileriyle gelen devletlerle irtibat\u0131n\u0131, ya\u015fanan rekabet ortam\u0131nda kendi lehlerine \u00e7eviriyor. B\u00f6ylece s\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131daki ortaklara ba\u011fl\u0131l\u0131ktan kurtulmu\u015f oluyorlar. \u00d6zellikle Covid-19 salg\u0131n\u0131 d\u00f6nemindeki Avrupal\u0131lar\u0131n egoist tav\u0131rlar\u0131, yeni dostlar\u0131 daha cazip ve g\u00fcvenilir hale getiriyor. Bilhassa yeni varyant Omicron sebebiyle G\u00fcney Afrika b\u00f6lgesi \u00fclkelerine uygulanan s\u0131n\u0131rlar\u0131 kapama giri\u015fimi, barda\u011f\u0131 ta\u015f\u0131ran damlaya d\u00f6n\u00fc\u015fmek \u00fczere. Malavi Cumhurba\u015fkan\u0131, \u015fimdiden bunu \u2018Afrofobi\u2019 olarak isimlendirmi\u015f durumda.<\/span><\/p>

FRANSIZLAR BA\u015eLATTI<\/strong><\/span><\/p>

Eski s\u00f6m\u00fcrgecilerden Afrika \u00fczerinde en iddial\u0131 olanlardan biri, hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz Fransa idi. Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanan \u00fclkeleri, hatta ba\u015fta mali konular dahil bir\u00e7ok a\u00e7\u0131dan yak\u0131n takipte tutuyor, Cibuti ve Komorlar gibi baz\u0131 s\u00f6m\u00fcrgelerine h\u00fcrriyetlerini vermekte yava\u015f davran\u0131yordu. Kendi n\u00fcfuz alan\u0131nda tutmaya devam etti\u011fi 10 k\u0131ta \u00fclkesinin devlet ba\u015fkan\u0131n\u0131 davet ederek, 13 Kas\u0131m 1973 g\u00fcn\u00fc, ilki uygulamaya konan Fransa-Afrika Zirvesi ad\u0131yla geni\u015f kat\u0131l\u0131ml\u0131 bir etkinlik ger\u00e7ekle\u015ftirdi.<\/span><\/p>

Frans\u0131zcay\u0131 resmi dil olarak dayatt\u0131\u011f\u0131 \u00fclke liderlerinden bir k\u0131sm\u0131 Paris\u2019te bulu\u015ftular. \u0130kincisi, 1975\u2019te ger\u00e7ekle\u015fen bu bulu\u015fman\u0131n, 1989 y\u0131l\u0131na kadar her y\u0131l biri Fransa\u2019da, di\u011feri bunlardan birinin ba\u015fkentinde ger\u00e7ekle\u015fti. Ger\u00e7i kendi ba\u015fkenti d\u0131\u015f\u0131nda Nice, Monpellier ve De la Baule gibi farkl\u0131 \u015fehirlerde de konuklar\u0131n\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131yordu. \u00d6zellikle bu sene 28. zirveyi yapt\u0131\u011f\u0131 Monpellier, bir ilke sahne oldu. Devlet Ba\u015fkan\u0131 Emmanuel Macron d\u0131\u015f\u0131nda Afrika\u2019dan herhangi bir devlet ba\u015fkan\u0131 bu zirveye davet edilmedi. \u00c7o\u011fu Afrika\u2019dan, geri kalan\u0131 da Fransa\u2019dan 3 bin ki\u015fi kat\u0131ld\u0131. Bunlar\u0131n aras\u0131nda y\u00fczlerce gen\u00e7, giri\u015fimci, sanatkar, ara\u015ft\u0131rmac\u0131, sporcu ve \u00f6\u011frenci yan\u0131nda Afrika\u2019dan ve Fransa\u2019dan \u00fczerinde durulacak konularla ilgili \u015fahsiyet vard\u0131.<\/span><\/p>

\u0130NG\u0130L\u0130ZLER S\u00dcRD\u00dcR\u00dcYOR<\/strong><\/span><\/p>

Afrika\u2019da, Fransa ile birlikte en fazla s\u00f6m\u00fcrgesi olan \u00fclkelerin ikincisi \u0130ngiltere olup, d\u00fczenli \u015fekilde Birle\u015fik Krall\u0131k-Afrika Yat\u0131r\u0131m Zirvelerine ev sahipli\u011fi yap\u0131yor ve her defas\u0131nda binlerce kat\u0131l\u0131mc\u0131y\u0131 davet ediyor. Ba\u015fbakan Boris Johnson\u2019un tabiriyle bu bulu\u015fmalar\u0131n temelinde \u2018Afrika Gelecektir\u2019 slogan\u0131 yat\u0131yor.<\/span><\/p>

Avrupa Birli\u011fi, 2000 y\u0131l\u0131nda Kahire\u2019de ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 Afrika-Avrupa Birli\u011fi Zirvelerini 4 defa daha tekrar etti. \u0130kincisi 2007\u2019de Lizbon\u2019da, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc 2010\u2019da Trablusgarp\u2019ta, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc 2014\u2019te Br\u00fcksel\u2019de ve sonuncusu ise 2017\u2019de Abidjan\u2019da ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Bu zirveler, genelde g\u00fcndemde olmayan konular\u0131n g\u00f6lgesinde yap\u0131ld\u0131. Libya\u2019daki zirvenin giderlerini b\u00fcy\u00fck oranda Muammer Kaddafi kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in onun etkisindeki bulu\u015fma, onun istekleri do\u011frultusunda ger\u00e7ekle\u015fti. T\u00fcrkiye ilk defa buraya d\u00f6nemin Ba\u015fbakan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan ve kalabal\u0131k bakan heyeti ile kat\u0131ld\u0131, a\u00e7\u0131l\u0131\u015fta konu\u015fma yapt\u0131. \u0130ngiltere, Portekiz\u2019deki zirveye Zimbabve Devlet Ba\u015fkan\u0131 Robert Mugabe kat\u0131l\u0131yor diye \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck seviyede temsilci g\u00f6nderdi. 2017\u2019deki Abidjan Zirvesi giderleri y\u00fcz\u00fcnden Fildi\u015fi Sahili ile AB aras\u0131nda ciddi finansman krizi ya\u015fand\u0131. Giderler toplam 11.5 milyon Euro hesap edilirken, yakla\u015f\u0131k iki kat\u0131 bir masrafla tamamlanabildi ve 22 milyon Euro harcand\u0131. Ev sahibi \u00fclke en fazla 8 milyon Euro \u00f6deyebilece\u011fini belirtirken, AB ise s\u00f6z verdi\u011fi 3.2 milyon Euro\u2019ya, 2.8 milyon Euro ilave etti. Fransa da bulu\u015fmadan sonra Abidjan\u2019da kalacak \u015fekilde 4.5 milyon Euro\u2019luk insans\u0131z hava ara\u00e7lar\u0131 dahil askeri m\u00fchimmat ve ara\u00e7 takviyesinde bulundu. AB, 2020\u2019deki 6. zirveyi, Covid-19 nedeniyle 2021\u2019e erteledi. Ancak planlanan bu etkinlik, bu sene de yap\u0131lamad\u0131.<\/span><\/p>

YEN\u0130 AKT\u00d6RLER<\/strong><\/span><\/p>

Afrika\u2019ya toplam 235 milyar dolarl\u0131k ihracat yapan AB \u00fclkelerinin do\u011frudan yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mlar kapsam\u0131nda da 222 milyar dolarl\u0131k b\u00fct\u00e7e ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 biliniyor. Ancak en b\u00fcy\u00fck engelin \u00c7in olmas\u0131, Rusya ve Hindistan ile T\u00fcrkiye\u2019nin devreye girmesiyle k\u0131tadaki pazar pay\u0131n\u0131n y\u00fckselmesine paralel olarak yeni akt\u00f6rlerin daha etkin konuma ge\u00e7meleri kar\u015f\u0131s\u0131nda geleneksel \u00e7izginin de\u011fi\u015ftirilece\u011fi sinyalini veriyor.<\/span><\/p>

Japonya, Afrika\u2019ya zirve d\u00fczenleme konusunda Fransa\u2019dan sonra ikinci derecede \u00f6nem veren \u00fclke oldu. 1993 y\u0131l\u0131ndan itibaren TICAD \u00e7er\u00e7evesinde ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 gelene\u011finin 7\u2019ncisini 2019\u2019da Yokohama\u2019da ger\u00e7ekle\u015ftirdi. 8. TICAD Zirvesi i\u00e7in ise 2022 y\u0131l\u0131 ve Tunus se\u00e7ildi.<\/span><\/p>

Brezilya da Afrika zirvelerine ilk ba\u015flayan \u00fclkeler aras\u0131nda. \u0130lki 2005\u2019te kararla\u015ft\u0131r\u0131lan etkinlik, Afrika-G\u00fcney Amerika (ASA) ad\u0131yla 24-26 Kas\u0131m 2006\u2019da Nijerya\u2019n\u0131n ba\u015fkenti Abuja\u2019da yap\u0131ld\u0131. Bu etkinli\u011fin 4\u2019\u00fcnc\u00fcs\u00fc ise Peru\u2019da 2016\u2019da ger\u00e7ekle\u015fti ve 29 devlet ba\u015fkan\u0131 kat\u0131ld\u0131.<\/span><\/p>

\u00c7in\u2019in 2006\u2019da ba\u015flay\u0131p bu sene 8\u2019incisini Dakar\u2019da ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi Afrika Zirvesi\u2019ne Covid-19 sebebiyle \u00fclkesini terk etmeyen \u00c7in Devlet Ba\u015fkan\u0131, sanal ortamda muhataplar\u0131na hitap ederek kat\u0131ld\u0131. Adeta t\u00fcm k\u0131tan\u0131n sath\u0131na yay\u0131lma giri\u015fiminden taviz vermeyerek do\u011frudan yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mlar kapsam\u0131nda 300 milyar dolarl\u0131k b\u00fct\u00e7e ay\u0131rmas\u0131, Avrupal\u0131lar\u0131 endi\u015felendirmeye yetiyor.<\/span><\/p>

ABD de Donald Trump d\u00f6neminde selefi Afrikal\u0131 Barack Obama\u2019n\u0131n bu k\u0131taya verdi\u011fi \u00f6nemi tamamen s\u0131f\u0131rlamakla kalmad\u0131 ve b\u00fcy\u00fck hayal k\u0131r\u0131kl\u0131klar\u0131na sebep olan s\u00fcreci tamir etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. ABD D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Antony Blinken, bu sene \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 Afrika \u00fclkeleri ziyaretinde, ge\u00e7mi\u015fteki ili\u015fkileri canland\u0131rmaya gayret etti.<\/span><\/p>

T\u00dcRK\u0130YE DE SAHADA<\/strong><\/span><\/p>

Afrika\u2019da zirve diplomasisi y\u00fcr\u00fcten \u00fclkelerden bir di\u011feri de Hindistan olup T\u00fcrkiye gibi 2008 y\u0131l\u0131nda bu etkinli\u011fe Yeni Delhi\u2019de \u2018Hindistan-Afrika Forumlar\u0131\u2019 ad\u0131yla ev sahipli\u011fi yapt\u0131. 2011\u2019de Addis Ababa\u2019da ikincisi, 2015\u2019te \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc ve 2020\u2019de de d\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc yap\u0131ld\u0131.<\/span><\/p>

Art\u0131k gelenekselle\u015fen Afrika zirveleri i\u00e7inde en ses getirenlerden biri, hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz ilki 2008 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul\u2019da yap\u0131lan T\u00fcrkiye-Afrika Zirvesi. Bunu 2014\u2019teki Ekvator Ginesi\u2019nin ba\u015fkenti Malabo Zirvesi izledi. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta her 5 y\u0131lda bir d\u00fczenlenmesi istenen zirve programlar\u0131nda ister istemez gecikmeler ya\u015fan\u0131yor. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc zirve i\u00e7in 2020 y\u0131l\u0131 kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015fken, Covid-19 salg\u0131n\u0131 bunu da etkiledi. Nihayet 17-18 Aral\u0131k 2021 tarihleri \u00fczerinde mutab\u0131k kal\u0131nd\u0131. \u0130lk ikisine g\u00f6re \u00e7ok daha geni\u015f kapsaml\u0131 bir kat\u0131l\u0131m beklenen bu bulu\u015fmada,<\/span>21. y\u00fczy\u0131lda Afrika \u00fclkeleri ile T\u00fcrkiye aras\u0131ndaki ili\u015fkileri daha kal\u0131c\u0131 hale getirecek kararlar al\u0131nmas\u0131 bekleniyor.<\/span><\/p>

T\u00fcrkiye\u2019nin Afrika\u2019daki etkinliklerini yak\u0131ndan takip edenler, \u00f6zellikle Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan\u2019\u0131n k\u0131ta \u00fclkeleri ile en \u00fcst seviyedeki yak\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131 anlamland\u0131rmakta \u00e7ok zorlan\u0131yorlar. Al\u0131\u015fageldikleri ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 \u00e7izip adeta muhataplar\u0131 Afrikal\u0131 devlet adamlar\u0131 belli \u00e7er\u00e7evelere uymaya zorlamalar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, Ankara\u2019n\u0131n Afrika Birli\u011fi \u00fcyeleri aras\u0131nda herhangi bir ay\u0131r\u0131m yapmadan \u00f6ncelikle onlara kazand\u0131ran tavr\u0131na ak\u0131l erdiremiyorlar. Son 15 y\u0131lda 5.4 milyar dolardan 25.3 milyar dolar\u0131 zorlayan ekonomik ili\u015fkiler ve sadece Cezayir, Senegal, Etiyopya, Tanzanya gibi baz\u0131 \u00fclkelerde milyarlarca dolar\u0131 bulan do\u011frudan yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mlar ve kamu-\u00f6zel ortakl\u0131klar\u0131 ile adeta k\u0131tada \u015fimdiden destanla\u015fan ba\u015far\u0131lar konu\u015fuluyor.<\/span><\/p>

BENZER\u0130NE RASTLANMAYAN Y\u00dcKSEL\u0130\u015e<\/strong><\/span><\/p>

T\u00fcrkiye\u2019nin, Afrika\u2019da 13 y\u0131lda 12 b\u00fcy\u00fckel\u00e7ilikten 43\u2019e \u00e7\u0131kan diplomatik misyon say\u0131s\u0131 ile \u00c7in, ABD ve Fransa\u2019n\u0131n ard\u0131ndan d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc s\u0131raya y\u00fckselmesi, benzerine rastlanmayan bir durum. 40 \u00fclkede 60 ayr\u0131 u\u00e7u\u015f noktas\u0131 ile T\u00fcrk Hava Yollar\u0131, Afrika semalar\u0131nda en g\u00fc\u00e7l\u00fc firmaya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. T\u0130KA, K\u0131z\u0131lay, Yurtd\u0131\u015f\u0131 T\u00fcrkler ve Akraba Topluluklar\u0131 Burslar\u0131, MAAR\u0130F Vakf\u0131 Okullar\u0131, Yunus Emre Enstit\u00fcleri, Diyanet Vakf\u0131 yan\u0131nda \u00f6zellikle de sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n d\u00fcnya genelinde en etkin faaliyet alan\u0131 Afrika \u00fclkeleri oldu. 2016, 2018 ve 2021 y\u0131llar\u0131nda DE\u0130K taraf\u0131ndan d\u00fczenlenen T\u00fcrkiye-Afrika Ekonomik Forumlar\u0131 ile adeta her \u00fclke ile ekonomik yak\u0131nla\u015fmada beklenen etkile\u015fimin temelleri at\u0131lm\u0131\u015f oldu. Buna ba\u011fl\u0131 olarak k\u0131ta \u00fclkeleri ile kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ticaretin en k\u0131sa zamanda \u00f6nce 50 milyar dolara, ard\u0131ndan da 75 milyar dolara \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 hedeflenerek \u00e7al\u0131\u015fmalara h\u0131z verilece\u011fi son forumda dile getirilen en \u00f6nemli konu.<\/span><\/p>

BA\u015eARININ SIRRI G\u00d6N\u00dcLL\u00dcL\u00dcKTE<\/strong><\/span><\/p>

AB, Orta ve G\u00fcney Asya, Ortado\u011fu yan\u0131nda Latin Amerika ile de m\u00fcmk\u00fcn mertebe diplomatik ve ikili siyasi ili\u015fkilerini geli\u015ftirirken en fazla ihmal edilen Afrika k\u0131tas\u0131, T\u00fcrkiye i\u00e7in zorunlu de\u011fil, g\u00f6n\u00fcll\u00fc bir te\u015febb\u00fcs oldu\u011fu i\u00e7in hedeflere belirlenen s\u00fcrelerden \u00f6nce ula\u015f\u0131l\u0131yor. Bundan b\u00f6yle enerji, altyap\u0131, sa\u011fl\u0131k, madencilik ve e\u011fitim alanlar\u0131nda daha belirgin ve g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr geli\u015fmelere \u015fahit olaca\u011f\u0131z.<\/span><\/p> \t\t\t\t","slug":"gelecek-afrikada-en-guclu-aktor-de-turkiye","tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"Gelecek Afrika\u2019da en g\u00fc\u00e7l\u00fc akt\u00f6r de T\u00fcrkiye","meta_description":"PROF. DR. AHMET KAVAS","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"view_count":1132,"cropped_1200x675":null,"user":{"id":30,"name":"AHMET","surname":"KAVAS","email":"prof-dr-ahmet-kavas@gmail.com","slug":"prof-dr-ahmet-kavas","avatar":"\/front\/uploads\/avatar\/17336916002RXDhDXyMw3kEXW.webp","status":1,"role":1,"email_verified_at":null,"orde":null,"created_at":"2022-10-24T11:09:13.000000Z","updated_at":"2024-12-18T09:44:44.000000Z","seo_title":null,"seo_description":null},"translations":[{"id":30056,"is_featured":0,"is_amp":0,"is_ads":0,"ads_link":null,"post_id":29957,"locale":"tr","category_id":73,"title":"Gelecek Afrika\u2019da en g\u00fc\u00e7l\u00fc akt\u00f6r de T\u00fcrkiye","home_title":null,"sub_title":null,"slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"subtitleuse":0,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

Afrika\u2019da zirve diplomasisini 1973 y\u0131l\u0131nda ilk defa Fransa-Afrika Zirvesi ad\u0131yla Fransa ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015fti. \u0130kinci olan \u0130ngiltere ise d\u00fczenli \u015fekilde Birle\u015fik Krall\u0131k-Afrika Yat\u0131r\u0131m Zirvelerine ev sahipli\u011fi yap\u0131yor ve \u2018Afrika Gelecektir\u2019 slogan\u0131n\u0131 kullan\u0131yor. Daha sonra bu kervana AB, Japonya, Hindistan ve \u00c7in gibi \u00fclkeler kat\u0131ld\u0131.<\/strong><\/span><\/p>

T\u00fcrkiye ise ilki \u0130stanbul\u2019da 2008 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan T\u00fcrkiye-Afrika Zirvesi ile sahadaki yerini ald\u0131. Bunu 2014\u2019teki Ekvator Ginesi\u2019nin ba\u015fkenti Malabo Zirvesi izledi. 3. zirve 2020\u2019de kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015fken Covid-19 salg\u0131n\u0131 bunu da etkiledi. 17-18 Aral\u0131k 2021 tarihlerinde yap\u0131lacak zirve, k\u0131tan\u0131n en g\u00fc\u00e7l\u00fc akt\u00f6r\u00fcn\u00fc de d\u00fcnyaya g\u00f6sterecek.<\/strong><\/span><\/p>

PROF. DR. AHMET KAVAS<\/strong><\/span><\/p>

Afrika k\u0131tas\u0131, tarihte benzeri g\u00f6r\u00fclmedik \u015fekilde 54 ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00fclkesiyle bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck sergiliyor. Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k s\u00fcrecinin ard\u0131ndan baz\u0131 kom\u015fu devletler aras\u0131ndaki sava\u015f boyutuna kadar varan gerginlikler art\u0131k geride kald\u0131. Belki baz\u0131 konularda h\u00e2l\u00e2 devam eden \u00f6zel meseleler y\u00fcz\u00fcnden uzun zamand\u0131r veya ara ara kapal\u0131 tutulan s\u0131n\u0131rlar bulunuyor. Ama d\u00fcnya, k\u0131tan\u0131n tarihinde ilk defa bu kadar birlikteli\u011fe \u015fahit. Haliyle sahip olduklar\u0131 imk\u00e2nlarla d\u00fcnya siyasetinde etkin Japonya, \u00c7in, Hindistan, Brezilya, T\u00fcrkiye, K\u00f6rfez \u00fclkeleri, \u0130ran ve AB ile kurduklar\u0131 temaslar belli takvimlerle devlet adamlar\u0131n\u0131 bulu\u015fturan zirvelerle ta\u00e7land\u0131r\u0131l\u0131yor.<\/span><\/p>

21. y\u00fczy\u0131lda denebilir ki, Afrika ile ilgilenmeyen \u00fclke yok gibi. K\u0131ta \u00fclkeleri, yeni ortakl\u0131k \u00f6nerileriyle gelen devletlerle irtibat\u0131n\u0131, ya\u015fanan rekabet ortam\u0131nda kendi lehlerine \u00e7eviriyor. B\u00f6ylece s\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131daki ortaklara ba\u011fl\u0131l\u0131ktan kurtulmu\u015f oluyorlar. \u00d6zellikle Covid-19 salg\u0131n\u0131 d\u00f6nemindeki Avrupal\u0131lar\u0131n egoist tav\u0131rlar\u0131, yeni dostlar\u0131 daha cazip ve g\u00fcvenilir hale getiriyor. Bilhassa yeni varyant Omicron sebebiyle G\u00fcney Afrika b\u00f6lgesi \u00fclkelerine uygulanan s\u0131n\u0131rlar\u0131 kapama giri\u015fimi, barda\u011f\u0131 ta\u015f\u0131ran damlaya d\u00f6n\u00fc\u015fmek \u00fczere. Malavi Cumhurba\u015fkan\u0131, \u015fimdiden bunu \u2018Afrofobi\u2019 olarak isimlendirmi\u015f durumda.<\/span><\/p>

FRANSIZLAR BA\u015eLATTI<\/strong><\/span><\/p>

Eski s\u00f6m\u00fcrgecilerden Afrika \u00fczerinde en iddial\u0131 olanlardan biri, hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz Fransa idi. Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanan \u00fclkeleri, hatta ba\u015fta mali konular dahil bir\u00e7ok a\u00e7\u0131dan yak\u0131n takipte tutuyor, Cibuti ve Komorlar gibi baz\u0131 s\u00f6m\u00fcrgelerine h\u00fcrriyetlerini vermekte yava\u015f davran\u0131yordu. Kendi n\u00fcfuz alan\u0131nda tutmaya devam etti\u011fi 10 k\u0131ta \u00fclkesinin devlet ba\u015fkan\u0131n\u0131 davet ederek, 13 Kas\u0131m 1973 g\u00fcn\u00fc, ilki uygulamaya konan Fransa-Afrika Zirvesi ad\u0131yla geni\u015f kat\u0131l\u0131ml\u0131 bir etkinlik ger\u00e7ekle\u015ftirdi.<\/span><\/p>

Frans\u0131zcay\u0131 resmi dil olarak dayatt\u0131\u011f\u0131 \u00fclke liderlerinden bir k\u0131sm\u0131 Paris\u2019te bulu\u015ftular. \u0130kincisi, 1975\u2019te ger\u00e7ekle\u015fen bu bulu\u015fman\u0131n, 1989 y\u0131l\u0131na kadar her y\u0131l biri Fransa\u2019da, di\u011feri bunlardan birinin ba\u015fkentinde ger\u00e7ekle\u015fti. Ger\u00e7i kendi ba\u015fkenti d\u0131\u015f\u0131nda Nice, Monpellier ve De la Baule gibi farkl\u0131 \u015fehirlerde de konuklar\u0131n\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131yordu. \u00d6zellikle bu sene 28. zirveyi yapt\u0131\u011f\u0131 Monpellier, bir ilke sahne oldu. Devlet Ba\u015fkan\u0131 Emmanuel Macron d\u0131\u015f\u0131nda Afrika\u2019dan herhangi bir devlet ba\u015fkan\u0131 bu zirveye davet edilmedi. \u00c7o\u011fu Afrika\u2019dan, geri kalan\u0131 da Fransa\u2019dan 3 bin ki\u015fi kat\u0131ld\u0131. Bunlar\u0131n aras\u0131nda y\u00fczlerce gen\u00e7, giri\u015fimci, sanatkar, ara\u015ft\u0131rmac\u0131, sporcu ve \u00f6\u011frenci yan\u0131nda Afrika\u2019dan ve Fransa\u2019dan \u00fczerinde durulacak konularla ilgili \u015fahsiyet vard\u0131.<\/span><\/p>

\u0130NG\u0130L\u0130ZLER S\u00dcRD\u00dcR\u00dcYOR<\/strong><\/span><\/p>

Afrika\u2019da, Fransa ile birlikte en fazla s\u00f6m\u00fcrgesi olan \u00fclkelerin ikincisi \u0130ngiltere olup, d\u00fczenli \u015fekilde Birle\u015fik Krall\u0131k-Afrika Yat\u0131r\u0131m Zirvelerine ev sahipli\u011fi yap\u0131yor ve her defas\u0131nda binlerce kat\u0131l\u0131mc\u0131y\u0131 davet ediyor. Ba\u015fbakan Boris Johnson\u2019un tabiriyle bu bulu\u015fmalar\u0131n temelinde \u2018Afrika Gelecektir\u2019 slogan\u0131 yat\u0131yor.<\/span><\/p>

Avrupa Birli\u011fi, 2000 y\u0131l\u0131nda Kahire\u2019de ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 Afrika-Avrupa Birli\u011fi Zirvelerini 4 defa daha tekrar etti. \u0130kincisi 2007\u2019de Lizbon\u2019da, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc 2010\u2019da Trablusgarp\u2019ta, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc 2014\u2019te Br\u00fcksel\u2019de ve sonuncusu ise 2017\u2019de Abidjan\u2019da ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Bu zirveler, genelde g\u00fcndemde olmayan konular\u0131n g\u00f6lgesinde yap\u0131ld\u0131. Libya\u2019daki zirvenin giderlerini b\u00fcy\u00fck oranda Muammer Kaddafi kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in onun etkisindeki bulu\u015fma, onun istekleri do\u011frultusunda ger\u00e7ekle\u015fti. T\u00fcrkiye ilk defa buraya d\u00f6nemin Ba\u015fbakan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan ve kalabal\u0131k bakan heyeti ile kat\u0131ld\u0131, a\u00e7\u0131l\u0131\u015fta konu\u015fma yapt\u0131. \u0130ngiltere, Portekiz\u2019deki zirveye Zimbabve Devlet Ba\u015fkan\u0131 Robert Mugabe kat\u0131l\u0131yor diye \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck seviyede temsilci g\u00f6nderdi. 2017\u2019deki Abidjan Zirvesi giderleri y\u00fcz\u00fcnden Fildi\u015fi Sahili ile AB aras\u0131nda ciddi finansman krizi ya\u015fand\u0131. Giderler toplam 11.5 milyon Euro hesap edilirken, yakla\u015f\u0131k iki kat\u0131 bir masrafla tamamlanabildi ve 22 milyon Euro harcand\u0131. Ev sahibi \u00fclke en fazla 8 milyon Euro \u00f6deyebilece\u011fini belirtirken, AB ise s\u00f6z verdi\u011fi 3.2 milyon Euro\u2019ya, 2.8 milyon Euro ilave etti. Fransa da bulu\u015fmadan sonra Abidjan\u2019da kalacak \u015fekilde 4.5 milyon Euro\u2019luk insans\u0131z hava ara\u00e7lar\u0131 dahil askeri m\u00fchimmat ve ara\u00e7 takviyesinde bulundu. AB, 2020\u2019deki 6. zirveyi, Covid-19 nedeniyle 2021\u2019e erteledi. Ancak planlanan bu etkinlik, bu sene de yap\u0131lamad\u0131.<\/span><\/p>

YEN\u0130 AKT\u00d6RLER<\/strong><\/span><\/p>

Afrika\u2019ya toplam 235 milyar dolarl\u0131k ihracat yapan AB \u00fclkelerinin do\u011frudan yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mlar kapsam\u0131nda da 222 milyar dolarl\u0131k b\u00fct\u00e7e ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 biliniyor. Ancak en b\u00fcy\u00fck engelin \u00c7in olmas\u0131, Rusya ve Hindistan ile T\u00fcrkiye\u2019nin devreye girmesiyle k\u0131tadaki pazar pay\u0131n\u0131n y\u00fckselmesine paralel olarak yeni akt\u00f6rlerin daha etkin konuma ge\u00e7meleri kar\u015f\u0131s\u0131nda geleneksel \u00e7izginin de\u011fi\u015ftirilece\u011fi sinyalini veriyor.<\/span><\/p>

Japonya, Afrika\u2019ya zirve d\u00fczenleme konusunda Fransa\u2019dan sonra ikinci derecede \u00f6nem veren \u00fclke oldu. 1993 y\u0131l\u0131ndan itibaren TICAD \u00e7er\u00e7evesinde ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 gelene\u011finin 7\u2019ncisini 2019\u2019da Yokohama\u2019da ger\u00e7ekle\u015ftirdi. 8. TICAD Zirvesi i\u00e7in ise 2022 y\u0131l\u0131 ve Tunus se\u00e7ildi.<\/span><\/p>

Brezilya da Afrika zirvelerine ilk ba\u015flayan \u00fclkeler aras\u0131nda. \u0130lki 2005\u2019te kararla\u015ft\u0131r\u0131lan etkinlik, Afrika-G\u00fcney Amerika (ASA) ad\u0131yla 24-26 Kas\u0131m 2006\u2019da Nijerya\u2019n\u0131n ba\u015fkenti Abuja\u2019da yap\u0131ld\u0131. Bu etkinli\u011fin 4\u2019\u00fcnc\u00fcs\u00fc ise Peru\u2019da 2016\u2019da ger\u00e7ekle\u015fti ve 29 devlet ba\u015fkan\u0131 kat\u0131ld\u0131.<\/span><\/p>

\u00c7in\u2019in 2006\u2019da ba\u015flay\u0131p bu sene 8\u2019incisini Dakar\u2019da ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi Afrika Zirvesi\u2019ne Covid-19 sebebiyle \u00fclkesini terk etmeyen \u00c7in Devlet Ba\u015fkan\u0131, sanal ortamda muhataplar\u0131na hitap ederek kat\u0131ld\u0131. Adeta t\u00fcm k\u0131tan\u0131n sath\u0131na yay\u0131lma giri\u015fiminden taviz vermeyerek do\u011frudan yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mlar kapsam\u0131nda 300 milyar dolarl\u0131k b\u00fct\u00e7e ay\u0131rmas\u0131, Avrupal\u0131lar\u0131 endi\u015felendirmeye yetiyor.<\/span><\/p>

ABD de Donald Trump d\u00f6neminde selefi Afrikal\u0131 Barack Obama\u2019n\u0131n bu k\u0131taya verdi\u011fi \u00f6nemi tamamen s\u0131f\u0131rlamakla kalmad\u0131 ve b\u00fcy\u00fck hayal k\u0131r\u0131kl\u0131klar\u0131na sebep olan s\u00fcreci tamir etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. ABD D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Antony Blinken, bu sene \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 Afrika \u00fclkeleri ziyaretinde, ge\u00e7mi\u015fteki ili\u015fkileri canland\u0131rmaya gayret etti.<\/span><\/p>

T\u00dcRK\u0130YE DE SAHADA<\/strong><\/span><\/p>

Afrika\u2019da zirve diplomasisi y\u00fcr\u00fcten \u00fclkelerden bir di\u011feri de Hindistan olup T\u00fcrkiye gibi 2008 y\u0131l\u0131nda bu etkinli\u011fe Yeni Delhi\u2019de \u2018Hindistan-Afrika Forumlar\u0131\u2019 ad\u0131yla ev sahipli\u011fi yapt\u0131. 2011\u2019de Addis Ababa\u2019da ikincisi, 2015\u2019te \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc ve 2020\u2019de de d\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc yap\u0131ld\u0131.<\/span><\/p>

Art\u0131k gelenekselle\u015fen Afrika zirveleri i\u00e7inde en ses getirenlerden biri, hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz ilki 2008 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul\u2019da yap\u0131lan T\u00fcrkiye-Afrika Zirvesi. Bunu 2014\u2019teki Ekvator Ginesi\u2019nin ba\u015fkenti Malabo Zirvesi izledi. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta her 5 y\u0131lda bir d\u00fczenlenmesi istenen zirve programlar\u0131nda ister istemez gecikmeler ya\u015fan\u0131yor. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc zirve i\u00e7in 2020 y\u0131l\u0131 kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015fken, Covid-19 salg\u0131n\u0131 bunu da etkiledi. Nihayet 17-18 Aral\u0131k 2021 tarihleri \u00fczerinde mutab\u0131k kal\u0131nd\u0131. \u0130lk ikisine g\u00f6re \u00e7ok daha geni\u015f kapsaml\u0131 bir kat\u0131l\u0131m beklenen bu bulu\u015fmada,<\/span>21. y\u00fczy\u0131lda Afrika \u00fclkeleri ile T\u00fcrkiye aras\u0131ndaki ili\u015fkileri daha kal\u0131c\u0131 hale getirecek kararlar al\u0131nmas\u0131 bekleniyor.<\/span><\/p>

T\u00fcrkiye\u2019nin Afrika\u2019daki etkinliklerini yak\u0131ndan takip edenler, \u00f6zellikle Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan\u2019\u0131n k\u0131ta \u00fclkeleri ile en \u00fcst seviyedeki yak\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131 anlamland\u0131rmakta \u00e7ok zorlan\u0131yorlar. Al\u0131\u015fageldikleri ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 \u00e7izip adeta muhataplar\u0131 Afrikal\u0131 devlet adamlar\u0131 belli \u00e7er\u00e7evelere uymaya zorlamalar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, Ankara\u2019n\u0131n Afrika Birli\u011fi \u00fcyeleri aras\u0131nda herhangi bir ay\u0131r\u0131m yapmadan \u00f6ncelikle onlara kazand\u0131ran tavr\u0131na ak\u0131l erdiremiyorlar. Son 15 y\u0131lda 5.4 milyar dolardan 25.3 milyar dolar\u0131 zorlayan ekonomik ili\u015fkiler ve sadece Cezayir, Senegal, Etiyopya, Tanzanya gibi baz\u0131 \u00fclkelerde milyarlarca dolar\u0131 bulan do\u011frudan yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mlar ve kamu-\u00f6zel ortakl\u0131klar\u0131 ile adeta k\u0131tada \u015fimdiden destanla\u015fan ba\u015far\u0131lar konu\u015fuluyor.<\/span><\/p>

BENZER\u0130NE RASTLANMAYAN Y\u00dcKSEL\u0130\u015e<\/strong><\/span><\/p>

T\u00fcrkiye\u2019nin, Afrika\u2019da 13 y\u0131lda 12 b\u00fcy\u00fckel\u00e7ilikten 43\u2019e \u00e7\u0131kan diplomatik misyon say\u0131s\u0131 ile \u00c7in, ABD ve Fransa\u2019n\u0131n ard\u0131ndan d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc s\u0131raya y\u00fckselmesi, benzerine rastlanmayan bir durum. 40 \u00fclkede 60 ayr\u0131 u\u00e7u\u015f noktas\u0131 ile T\u00fcrk Hava Yollar\u0131, Afrika semalar\u0131nda en g\u00fc\u00e7l\u00fc firmaya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. T\u0130KA, K\u0131z\u0131lay, Yurtd\u0131\u015f\u0131 T\u00fcrkler ve Akraba Topluluklar\u0131 Burslar\u0131, MAAR\u0130F Vakf\u0131 Okullar\u0131, Yunus Emre Enstit\u00fcleri, Diyanet Vakf\u0131 yan\u0131nda \u00f6zellikle de sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n d\u00fcnya genelinde en etkin faaliyet alan\u0131 Afrika \u00fclkeleri oldu. 2016, 2018 ve 2021 y\u0131llar\u0131nda DE\u0130K taraf\u0131ndan d\u00fczenlenen T\u00fcrkiye-Afrika Ekonomik Forumlar\u0131 ile adeta her \u00fclke ile ekonomik yak\u0131nla\u015fmada beklenen etkile\u015fimin temelleri at\u0131lm\u0131\u015f oldu. Buna ba\u011fl\u0131 olarak k\u0131ta \u00fclkeleri ile kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ticaretin en k\u0131sa zamanda \u00f6nce 50 milyar dolara, ard\u0131ndan da 75 milyar dolara \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 hedeflenerek \u00e7al\u0131\u015fmalara h\u0131z verilece\u011fi son forumda dile getirilen en \u00f6nemli konu.<\/span><\/p>

BA\u015eARININ SIRRI G\u00d6N\u00dcLL\u00dcL\u00dcKTE<\/strong><\/span><\/p>

AB, Orta ve G\u00fcney Asya, Ortado\u011fu yan\u0131nda Latin Amerika ile de m\u00fcmk\u00fcn mertebe diplomatik ve ikili siyasi ili\u015fkilerini geli\u015ftirirken en fazla ihmal edilen Afrika k\u0131tas\u0131, T\u00fcrkiye i\u00e7in zorunlu de\u011fil, g\u00f6n\u00fcll\u00fc bir te\u015febb\u00fcs oldu\u011fu i\u00e7in hedeflere belirlenen s\u00fcrelerden \u00f6nce ula\u015f\u0131l\u0131yor. Bundan b\u00f6yle enerji, altyap\u0131, sa\u011fl\u0131k, madencilik ve e\u011fitim alanlar\u0131nda daha belirgin ve g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr geli\u015fmelere \u015fahit olaca\u011f\u0131z.<\/span><\/p> \t\t\t\t","slug":"gelecek-afrikada-en-guclu-aktor-de-turkiye","orjinalimage":null,"news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"cropped_638x552":null,"cropped_310x208":null,"cropped_416x247":null,"cropped_197x247":null,"cropped_416x600":null,"cropped_1200x675":null,"tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"Gelecek Afrika\u2019da en g\u00fc\u00e7l\u00fc akt\u00f6r de T\u00fcrkiye","meta_description":"PROF. DR. AHMET KAVAS","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","view_count":1132,"yt":0,"ytid":"","ytimage":null,"imgdate":"2000-01-01 00:00:00","cuff_cover":null,"cropped_358x214":null,"cropped_842x474":null}]}}