{"status":true,"post":{"id":87835,"user_id":9,"status":1,"type":1,"orde":null,"notification_type":0,"static_post":0,"published_at":"2026-04-10 09:05:00","created_at":"2026-04-10T06:05:00.000000Z","updated_at":"2026-04-10T06:05:00.000000Z","edited_at":"2026-04-10 09:05:00","source_id":null,"post_id":87835,"is_featured":0,"title":"E\u015fitsizlikler ve k\u00fcresel sistemin \u00e7ivisi","slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"home_title":"E\u015fitsizlikler ve k\u00fcresel sistemin \u00e7ivisi","sub_title":null,"category_id":73,"description":null,"content":"<p id=\"isPasted\"><strong>So\u011fuk Sava\u015f\u2019\u0131n sona ermesinin ard\u0131ndan, liberalizm ve demokrasinin t\u00fcm d\u00fcnyaya yay\u0131laca\u011f\u0131; \u00fclkeler k\u00fcresel sisteme entegre olduk\u00e7a \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n ve sava\u015flar\u0131n sona erece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde yayg\u0131n bir beklenti vard\u0131. Ayr\u0131ca bu istikrarl\u0131 ortam\u0131n, ABD liderli\u011findeki \u2018Bat\u0131 medeniyeti\u2019 taraf\u0131ndan sa\u011flanaca\u011f\u0131 varsay\u0131l\u0131yordu. Ancak bu d\u00fc\u015f\u00fcncenin olduk\u00e7a naif oldu\u011fu k\u0131sa s\u00fcrede ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. <\/strong><\/p><p><br><\/p><p>D\u00fcnya, i\u00e7 sava\u015flardan, ter\u00f6r faaliyetlerinden ve i\u015fgal giri\u015fimlerinden kurtulamad\u0131. Son 15 y\u0131lda ise jeopolitik riskler h\u0131zlanarak artt\u0131.<\/p><p><br><\/p><p>\u00c7at\u0131\u015fma ve sava\u015flar\u0131n arka plan\u0131nda ideolojik, k\u00fclt\u00fcrel, tarihsel ve co\u011frafi unsurlar\u0131n bulundu\u011fu ink\u00e2r edilemez. Bununla birlikte, k\u00fcresel sistemdeki ekonomik e\u015fitsizliklerin jeopolitik fay hatlar\u0131n\u0131 daha da gerdi\u011fini g\u00f6z ard\u0131 etmemek gerekir. Bu e\u015fitsizliklerin iki temel boyutu bulunuyor: \u00dclkelerin kendi i\u00e7lerindeki e\u015fitsizlikler ve \u00fclkeler aras\u0131ndaki e\u015fitsizlikler.<\/p><p><br><\/p><p>Ekonomiler kah krediyle kah teknolojik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerle bir \u015fekilde b\u00fcy\u00fcse de pasta adil da\u011f\u0131lm\u0131yor. \u00dclkelerin kendi i\u00e7lerinde s\u0131n\u0131f, etnisite, din ve di\u011fer unsurlar temelinde gelir e\u015fitsizlikleri mevcut. Bu d\u00fcnyada y\u00fczde 100 adil bir da\u011f\u0131l\u0131m beklemek ger\u00e7ek\u00e7i olmaz. Ancak son y\u0131llarda gelir ve servet e\u015fitsizliklerinin verilerle ve g\u00f6zle takip edilebilir bi\u00e7imde art\u0131yor olmas\u0131, ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na b\u00fcy\u00fck bir sorun. Bu e\u011filim, kendilerini \u2018demokrasinin be\u015fi\u011fi\u2019 olarak g\u00f6ren \u00fclkeler i\u00e7in de ge\u00e7erli.<\/p><p><br><\/p><p>\u00d6zellikle 2008'deki k\u00fcresel finans krizinin ard\u0131ndan e\u015fitsizliklerde ya\u015fanan art\u0131\u015f, insanlar\u0131n psikolojisini ve dolay\u0131s\u0131yla toplumsal yap\u0131y\u0131 olumsuz etkiledi. Devlet kurumlar\u0131na duyulan g\u00fcven azald\u0131; gen\u00e7ler, \u00f6nceki nesillere k\u0131yasla gelecek konusunda daha karamsar duygulara kap\u0131ld\u0131. Bu ortam, pop\u00fclist ya da a\u015f\u0131r\u0131 u\u00e7 ideolojilere sahip siyaset\u00e7ilerin ekme\u011fine ya\u011f s\u00fcrd\u00fc. Donald Trump'\u0131n se\u00e7im zaferleri, Birle\u015fik Krall\u0131k'\u0131n AB'den ayr\u0131l\u0131\u015f\u0131 ve d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131nda a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f ya da sol partilerin oylar\u0131n\u0131 art\u0131rm\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131n nedeni, bu g\u00fcvensizlik ve hayal k\u0131r\u0131kl\u0131klar\u0131nda gizli. Bu t\u00fcr siyasi yap\u0131lar ve siyaset\u00e7iler iktidara geldi\u011finde jeopolitik risklerin sava\u015fa d\u00f6n\u00fc\u015fmesi maalesef \u00e7ok daha kolay oluyor.<\/p><p><br><\/p><p>\u00dclkeler aras\u0131ndaki e\u015fitsizlikler ayr\u0131 bir sorun alan\u0131 olarak kar\u015f\u0131m\u0131zda duruyor. Neoklasik iktisat, geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin sermaye yetersizli\u011fi nedeniyle yapacaklar\u0131 ve d\u0131\u015far\u0131dan \u00e7ekecekleri yat\u0131r\u0131mlarla b\u00fcy\u00fcyece\u011fini ve zamanla geli\u015fmi\u015f \u00fclkelere yak\u0131nsayacaklar\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcyordu. Ancak bu beklenti ger\u00e7ekle\u015fmedi. Kapitalizmin mevcut yap\u0131s\u0131, zengin \u00fclkeler ile fakir \u00fclkeler aras\u0131ndaki fark\u0131n kapanmas\u0131na izin vermedi.<\/p><p><br><\/p><p>Geli\u015fmi\u015f \u00fclkeleri yakalama potansiyeline ve f\u0131rsat\u0131na sahip \u00fclkelerin \u00f6n\u00fcne son y\u0131llarda giderek daha fazla engel \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131yor. Tarifeler, ambargolar ve finansal spek\u00fclasyonlar bu engellerin ba\u015f\u0131nda geliyor. Geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler, ge\u00e7mi\u015fte kalk\u0131nma basamaklar\u0131n\u0131 t\u0131rman\u0131rken kulland\u0131klar\u0131 merdiveni bug\u00fcn arkadan gelen \u00fclkeler kullanmas\u0131nlar diye itmenin pe\u015finde. Bu davran\u0131\u015f bi\u00e7imi, \u00fclkeler aras\u0131 koordinasyon yerine \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 besliyor.\u00a0<\/p><p><br><\/p><p>D\u00fcnya hi\u00e7bir zaman m\u00fckemmel derecede adil ve huzurlu olmad\u0131; bundan sonra da olmayacak. As\u0131l sorun, k\u00fcresel sistemin pusulas\u0131n\u0131 kaybetti\u011fi d\u00f6nemlerde karamsarl\u0131\u011f\u0131n, g\u00f6zya\u015f\u0131n\u0131n ve \u00f6l\u00fcm\u00fcn a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n art\u0131yor olmas\u0131. \u015eu an deneyimledi\u011fimiz d\u00fcnya tam da b\u00f6yle bir yer. Ate\u015fkesler ve bar\u0131\u015f anla\u015fmalar\u0131 elbette \u00e7ok \u00f6nemli; ancak yukar\u0131da bahsetti\u011fim e\u015fitsizliklerin yap\u0131sal bi\u00e7imde azalt\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik ad\u0131mlar at\u0131lmad\u0131\u011f\u0131nda, ate\u015fkeslerin ve bar\u0131\u015flar\u0131n \u00f6mr\u00fc k\u0131sal\u0131yor. Bir sava\u015f biterken bir di\u011feri ba\u015fl\u0131yor. Sorunun k\u00f6kenine inmedik\u00e7e huzuru yakalayamay\u0131z.<\/p><p><br><\/p>","slug":"esitsizlikler-ve-kuresel-sistemin-civisi","tags":null,"meta_title":"E\u015fitsizlikler ve k\u00fcresel sistemin \u00e7ivisi","meta_description":"So\u011fuk Sava\u015f\u2019\u0131n sona ermesinin ard\u0131ndan, liberalizm ve demokrasinin t\u00fcm d\u00fcnyaya yay\u0131laca\u011f\u0131; \u00fclkeler k\u00fcresel sisteme entegre olduk\u00e7a \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n ve sava\u015flar\u0131n sona erece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde yayg\u0131n bir beklenti vard\u0131. Ayr\u0131ca bu istikrarl\u0131 ortam\u0131n, ABD liderli\u011findeki \u2018Bat\u0131 medeniyeti\u2019 taraf\u0131ndan sa\u011flanaca\u011f\u0131 varsay\u0131l\u0131yordu. Ancak bu d\u00fc\u015f\u00fcncenin olduk\u00e7a naif oldu\u011fu k\u0131sa s\u00fcrede ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.","meta_keywords":null,"news_cover_min":"\/front\/uploads\/blog\/thumbnail\/1775768400zDB4sLOPJa9J7Ei.webp","news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"view_count":0,"cropped_1200x675":"\/front\/uploads\/haber\/1200x675\/esitsizlikler-ve-kuresel-sistemin-civisi_1200x675_hGAPT6Lldy.webp","user":{"id":9,"name":"NURULLAH","surname":"G\u00dcR","email":"nurullah.gur@marmara.edu.tr","slug":"prof-dr-nurullah-gur","avatar":"\/front\/uploads\/avatar\/1733691600zm0eg4EVw1c01iN.webp","status":1,"role":1,"email_verified_at":null,"orde":null,"created_at":"2022-09-15T09:39:41.000000Z","updated_at":"2024-12-18T09:51:22.000000Z","seo_title":null,"seo_description":null},"translations":[{"id":87967,"is_featured":0,"is_amp":0,"is_ads":0,"ads_link":null,"post_id":87835,"locale":"tr","category_id":73,"title":"E\u015fitsizlikler ve k\u00fcresel sistemin \u00e7ivisi","home_title":"E\u015fitsizlikler ve k\u00fcresel sistemin \u00e7ivisi","sub_title":null,"slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"subtitleuse":0,"description":null,"content":"<p id=\"isPasted\"><strong>So\u011fuk Sava\u015f\u2019\u0131n sona ermesinin ard\u0131ndan, liberalizm ve demokrasinin t\u00fcm d\u00fcnyaya yay\u0131laca\u011f\u0131; \u00fclkeler k\u00fcresel sisteme entegre olduk\u00e7a \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n ve sava\u015flar\u0131n sona erece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde yayg\u0131n bir beklenti vard\u0131. Ayr\u0131ca bu istikrarl\u0131 ortam\u0131n, ABD liderli\u011findeki \u2018Bat\u0131 medeniyeti\u2019 taraf\u0131ndan sa\u011flanaca\u011f\u0131 varsay\u0131l\u0131yordu. Ancak bu d\u00fc\u015f\u00fcncenin olduk\u00e7a naif oldu\u011fu k\u0131sa s\u00fcrede ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. <\/strong><\/p><p><br><\/p><p>D\u00fcnya, i\u00e7 sava\u015flardan, ter\u00f6r faaliyetlerinden ve i\u015fgal giri\u015fimlerinden kurtulamad\u0131. Son 15 y\u0131lda ise jeopolitik riskler h\u0131zlanarak artt\u0131.<\/p><p><br><\/p><p>\u00c7at\u0131\u015fma ve sava\u015flar\u0131n arka plan\u0131nda ideolojik, k\u00fclt\u00fcrel, tarihsel ve co\u011frafi unsurlar\u0131n bulundu\u011fu ink\u00e2r edilemez. Bununla birlikte, k\u00fcresel sistemdeki ekonomik e\u015fitsizliklerin jeopolitik fay hatlar\u0131n\u0131 daha da gerdi\u011fini g\u00f6z ard\u0131 etmemek gerekir. Bu e\u015fitsizliklerin iki temel boyutu bulunuyor: \u00dclkelerin kendi i\u00e7lerindeki e\u015fitsizlikler ve \u00fclkeler aras\u0131ndaki e\u015fitsizlikler.<\/p><p><br><\/p><p>Ekonomiler kah krediyle kah teknolojik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerle bir \u015fekilde b\u00fcy\u00fcse de pasta adil da\u011f\u0131lm\u0131yor. \u00dclkelerin kendi i\u00e7lerinde s\u0131n\u0131f, etnisite, din ve di\u011fer unsurlar temelinde gelir e\u015fitsizlikleri mevcut. Bu d\u00fcnyada y\u00fczde 100 adil bir da\u011f\u0131l\u0131m beklemek ger\u00e7ek\u00e7i olmaz. Ancak son y\u0131llarda gelir ve servet e\u015fitsizliklerinin verilerle ve g\u00f6zle takip edilebilir bi\u00e7imde art\u0131yor olmas\u0131, ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na b\u00fcy\u00fck bir sorun. Bu e\u011filim, kendilerini \u2018demokrasinin be\u015fi\u011fi\u2019 olarak g\u00f6ren \u00fclkeler i\u00e7in de ge\u00e7erli.<\/p><p><br><\/p><p>\u00d6zellikle 2008'deki k\u00fcresel finans krizinin ard\u0131ndan e\u015fitsizliklerde ya\u015fanan art\u0131\u015f, insanlar\u0131n psikolojisini ve dolay\u0131s\u0131yla toplumsal yap\u0131y\u0131 olumsuz etkiledi. Devlet kurumlar\u0131na duyulan g\u00fcven azald\u0131; gen\u00e7ler, \u00f6nceki nesillere k\u0131yasla gelecek konusunda daha karamsar duygulara kap\u0131ld\u0131. Bu ortam, pop\u00fclist ya da a\u015f\u0131r\u0131 u\u00e7 ideolojilere sahip siyaset\u00e7ilerin ekme\u011fine ya\u011f s\u00fcrd\u00fc. Donald Trump'\u0131n se\u00e7im zaferleri, Birle\u015fik Krall\u0131k'\u0131n AB'den ayr\u0131l\u0131\u015f\u0131 ve d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131nda a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f ya da sol partilerin oylar\u0131n\u0131 art\u0131rm\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131n nedeni, bu g\u00fcvensizlik ve hayal k\u0131r\u0131kl\u0131klar\u0131nda gizli. Bu t\u00fcr siyasi yap\u0131lar ve siyaset\u00e7iler iktidara geldi\u011finde jeopolitik risklerin sava\u015fa d\u00f6n\u00fc\u015fmesi maalesef \u00e7ok daha kolay oluyor.<\/p><p><br><\/p><p>\u00dclkeler aras\u0131ndaki e\u015fitsizlikler ayr\u0131 bir sorun alan\u0131 olarak kar\u015f\u0131m\u0131zda duruyor. Neoklasik iktisat, geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin sermaye yetersizli\u011fi nedeniyle yapacaklar\u0131 ve d\u0131\u015far\u0131dan \u00e7ekecekleri yat\u0131r\u0131mlarla b\u00fcy\u00fcyece\u011fini ve zamanla geli\u015fmi\u015f \u00fclkelere yak\u0131nsayacaklar\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcyordu. Ancak bu beklenti ger\u00e7ekle\u015fmedi. Kapitalizmin mevcut yap\u0131s\u0131, zengin \u00fclkeler ile fakir \u00fclkeler aras\u0131ndaki fark\u0131n kapanmas\u0131na izin vermedi.<\/p><p><br><\/p><p>Geli\u015fmi\u015f \u00fclkeleri yakalama potansiyeline ve f\u0131rsat\u0131na sahip \u00fclkelerin \u00f6n\u00fcne son y\u0131llarda giderek daha fazla engel \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131yor. Tarifeler, ambargolar ve finansal spek\u00fclasyonlar bu engellerin ba\u015f\u0131nda geliyor. Geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler, ge\u00e7mi\u015fte kalk\u0131nma basamaklar\u0131n\u0131 t\u0131rman\u0131rken kulland\u0131klar\u0131 merdiveni bug\u00fcn arkadan gelen \u00fclkeler kullanmas\u0131nlar diye itmenin pe\u015finde. Bu davran\u0131\u015f bi\u00e7imi, \u00fclkeler aras\u0131 koordinasyon yerine \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 besliyor.\u00a0<\/p><p><br><\/p><p>D\u00fcnya hi\u00e7bir zaman m\u00fckemmel derecede adil ve huzurlu olmad\u0131; bundan sonra da olmayacak. As\u0131l sorun, k\u00fcresel sistemin pusulas\u0131n\u0131 kaybetti\u011fi d\u00f6nemlerde karamsarl\u0131\u011f\u0131n, g\u00f6zya\u015f\u0131n\u0131n ve \u00f6l\u00fcm\u00fcn a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n art\u0131yor olmas\u0131. \u015eu an deneyimledi\u011fimiz d\u00fcnya tam da b\u00f6yle bir yer. Ate\u015fkesler ve bar\u0131\u015f anla\u015fmalar\u0131 elbette \u00e7ok \u00f6nemli; ancak yukar\u0131da bahsetti\u011fim e\u015fitsizliklerin yap\u0131sal bi\u00e7imde azalt\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik ad\u0131mlar at\u0131lmad\u0131\u011f\u0131nda, ate\u015fkeslerin ve bar\u0131\u015flar\u0131n \u00f6mr\u00fc k\u0131sal\u0131yor. Bir sava\u015f biterken bir di\u011feri ba\u015fl\u0131yor. Sorunun k\u00f6kenine inmedik\u00e7e huzuru yakalayamay\u0131z.<\/p><p><br><\/p>","slug":"esitsizlikler-ve-kuresel-sistemin-civisi","orjinalimage":"\/front\/uploads\/blog\/thumbnail\/1775768400zDB4sLOPJa9J7Ei.webp","news_cover_min":"\/front\/uploads\/blog\/thumbnail\/1775768400zDB4sLOPJa9J7Ei.webp","news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"cropped_638x552":"\/front\/uploads\/haber\/638x552\/esitsizlikler-ve-kuresel-sistemin-civisi_638x552_MPHNiDcKjk.webp","cropped_310x208":"\/front\/uploads\/haber\/310x208\/esitsizlikler-ve-kuresel-sistemin-civisi_310x208_5tcMKOCI1E.webp","cropped_416x247":"\/front\/uploads\/haber\/416x247\/esitsizlikler-ve-kuresel-sistemin-civisi_416x247_5RTN5YyQ84.webp","cropped_197x247":"\/front\/uploads\/haber\/197x247\/esitsizlikler-ve-kuresel-sistemin-civisi_197x247_anShA6Rn6M.webp","cropped_416x600":"\/front\/uploads\/haber\/416x600\/esitsizlikler-ve-kuresel-sistemin-civisi_416x600_WoDMbWoiX4.webp","cropped_1200x675":"\/front\/uploads\/haber\/1200x675\/esitsizlikler-ve-kuresel-sistemin-civisi_1200x675_hGAPT6Lldy.webp","tags":null,"meta_title":"E\u015fitsizlikler ve k\u00fcresel sistemin \u00e7ivisi","meta_description":"So\u011fuk Sava\u015f\u2019\u0131n sona ermesinin ard\u0131ndan, liberalizm ve demokrasinin t\u00fcm d\u00fcnyaya yay\u0131laca\u011f\u0131; \u00fclkeler k\u00fcresel sisteme entegre olduk\u00e7a \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n ve sava\u015flar\u0131n sona erece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde yayg\u0131n bir beklenti vard\u0131. Ayr\u0131ca bu istikrarl\u0131 ortam\u0131n, ABD liderli\u011findeki \u2018Bat\u0131 medeniyeti\u2019 taraf\u0131ndan sa\u011flanaca\u011f\u0131 varsay\u0131l\u0131yordu. Ancak bu d\u00fc\u015f\u00fcncenin olduk\u00e7a naif oldu\u011fu k\u0131sa s\u00fcrede ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.","meta_keywords":null,"view_count":0,"yt":0,"ytid":"","ytimage":null,"imgdate":"2000-01-01 00:00:00","cuff_cover":null,"cropped_358x214":"\/front\/uploads\/haber\/358x214\/esitsizlikler-ve-kuresel-sistemin-civisi_358x214_U2rdiPWu1J.webp","cropped_842x474":"\/front\/uploads\/haber\/842x474\/esitsizlikler-ve-kuresel-sistemin-civisi_842x474_QyM3k4fKe5.webp"}]}}