{"status":true,"post":{"id":32173,"user_id":30,"status":1,"type":1,"orde":null,"notification_type":3,"static_post":0,"published_at":"2022-10-24 20:58:24","created_at":"2022-03-31T21:00:00.000000Z","updated_at":"2022-10-24T17:58:24.000000Z","edited_at":"2024-12-17 22:35:21","source_id":null,"post_id":32173,"is_featured":0,"title":"D\u00fcnya su yat\u0131r\u0131mlar\u0131 i\u00e7in 2030\u2019a kadar her y\u0131l 30 milyar dolar","slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"home_title":null,"sub_title":null,"category_id":73,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

PROF. DR. AHMET KAVAS<\/strong><\/span><\/p>

D\u00fcnya Su Forumu, 21-25 Mart 2022\u2019de Senegal\u2019in ba\u015fkenti Dakar\u2019da ger\u00e7ekle\u015fti. Toplamda 1.000 kadar heyetle 8 bin kat\u0131l\u0131mc\u0131 bir hafta boyunca hem tecr\u00fcbelerini payla\u015ft\u0131 hem de yeni geli\u015fmeler hakk\u0131nda bilgi edindi. T\u00fcrkiye\u2019den de Su Enstit\u00fcs\u00fc heyeti yan\u0131nda i\u015f d\u00fcnyas\u0131 ve ilgili birimlerden \u00e7ok say\u0131da i\u015ftirak vard\u0131.<\/strong><\/span>
<\/strong><\/span>
Mevcut imkanlar seferber edilerek t\u00fcm su kaynaklar\u0131n\u0131n insanl\u0131\u011f\u0131n hizmetine bir an evvel sunulmas\u0131, at\u0131k sular\u0131n ise tekrar kullan\u0131mlar\u0131 i\u00e7in gerekli yat\u0131r\u0131mlar\u0131n yap\u0131lmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz. 2030 y\u0131l\u0131 i\u00e7in belirlenen hedefe ula\u015fmak i\u00e7in asgari 200 milyar dolarl\u0131k bir b\u00fct\u00e7e ayr\u0131lmas\u0131 gerekiyor. D\u00fcnya Bankas\u0131 da 2030\u2019a kadar her y\u0131l 30 milyar dolarl\u0131k yat\u0131r\u0131m \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor.<\/strong><\/span>
<\/strong><\/span>
En ufak muhitten, tarihte ciddi iz b\u0131rakan nice h\u00fck\u00fcmranl\u0131klara kadar belli ba\u015fl\u0131 kavgalar\u0131n, ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131 su kaynaklar\u0131n\u0131 sahiplenme ve onlar\u0131 muhafaza etme y\u00fcz\u00fcnden ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 biliniyor. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda \u00f6nemli bir ad\u0131m at\u0131larak, D\u00fcnya Su Forumu ad\u0131yla dost ve d\u00fc\u015fman t\u00fcm \u00fclkelerden kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n ortakla\u015fa g\u00fcndemlerine al\u0131p \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretmeye ba\u015flad\u0131klar\u0131 bu bulu\u015fmalar\u0131n ilki, Fas Krall\u0131\u011f\u0131\u2019nda 1997 y\u0131l\u0131nda d\u00fczenlenmi\u015fti. <\/span>
<\/span>
25 y\u0131l sonra aralar\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019nin de 5\u2019incisini d\u00fczenledi\u011fi bu etkinli\u011fin 9\u2019uncusu, Senegal\u2019in ev sahipli\u011fi ile tekrar bu co\u011frafyaya bir d\u00f6n\u00fc\u015f yapt\u0131. \u2018Bar\u0131\u015f ve Kalk\u0131nma \u0130\u00e7in Su G\u00fcvenli\u011fi\u2019 temas\u0131yla yap\u0131lan etkinlikte, gelecek i\u00e7in daha ciddi ad\u0131mlar\u0131n acilen at\u0131lmas\u0131 gibi hayati konular \u00fczerinde duruldu. 2024\u2019de de Endonezya\u2019n\u0131n Bali Adas\u0131, 10. D\u00fcnya Su Forumu i\u00e7in adres olarak belirlendi.<\/span>
<\/span>
DAKAR DEKLARASYONU<\/strong><\/span>
<\/span>
D\u00fcnya Su Forumlar\u0131n\u0131n temel varl\u0131k sebebi, su ile ilgili artan s\u0131k\u0131nt\u0131lar kar\u015f\u0131s\u0131nda uluslararas\u0131 toplumun beklentilerine cevap verebilmek. Siyasi iradeleri bilgilendirip bu konuyla alakal\u0131 meselelerin \u00e7\u00f6z\u00fcmlerine katk\u0131 sa\u011flamalar\u0131 i\u00e7in birlikte \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fctmektir. Zira genel anlamda tabiat ve onun en etkin unsurlar\u0131ndan su da ciddi tehdit alt\u0131nda. Asl\u0131nda herkese yetecek miktar\u0131n \u00fczerinde kaynak mevcut. Baz\u0131lar\u0131 i\u00e7in istemedikleri kadar fazla ama hayatlar\u0131n\u0131 devam ettirmek i\u00e7in asgari seviyede de olsa buna muhta\u00e7 olanlar da var. Mesela Afrika\u2019da \u00f6zellikle yeralt\u0131 kaynaklar\u0131 da dahil herkese yetecek miktarda var ama y\u00fczlerce milyon <\/span>
Afrikal\u0131 bunu temin edemiyor.<\/span>
<\/span>
2018 y\u0131l\u0131nda Brezilya\u2019da d\u00fczenlenen 8. D\u00fcnya Su Forumu\u2019nda 85 stant a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fken, Dakar 105 stant ile daha geni\u015f kat\u0131l\u0131ma ev sahipli\u011fi yapt\u0131. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n gelece\u011fini en fazla tehdit edebilecek su temini konusunda en etkin \u00e7\u00f6z\u00fcmlerin forumu olmas\u0131 i\u00e7in gayret edildi. Tanzanya eski Devlet Ba\u015fkan\u0131 Jakaya Kikwete\u2019nin tabiriyle bu sonuncusu, \u2018t\u00fcm forumlar\u0131n en iyileri\u2019 aras\u0131nda yerini ald\u0131. Haliyle Dakar Deklarasyonu\u2019nu d\u00fcnyan\u0131n her taraf\u0131nda hayata ge\u00e7irmek i\u00e7in gayret edilmeli. <\/span>
<\/span>
DEN\u0130ZLERE G\u0130DEN SU <\/strong><\/span>
<\/span>
Yery\u00fcz\u00fcndeki t\u00fcm \u0131rmaklar, g\u00f6ller ve yeralt\u0131 su kaynaklar\u0131n\u0131n \u00e7ok az miktar\u0131 i\u00e7ilebilir durumda. T\u00fcm teknolojik imk\u00e2nlara ra\u011fmen suyun yerle\u015fim yerlerinde kullan\u0131m\u0131 \u00fclkelere ve b\u00f6lgelere g\u00f6re \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131. Y\u00fczde 80\u2019i herhangi bir i\u015flem g\u00f6rmeden at\u0131k \u015fekilde tabiata b\u0131rak\u0131l\u0131yor. Dahas\u0131 her y\u0131l 11 milyar metrek\u00fcp suyun denizlere akmas\u0131, gelecek i\u00e7in yap\u0131lacaklar\u0131n hen\u00fcz \u00e7ok az\u0131na el at\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. D\u00fcnya n\u00fcfusunun 8 milyara yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde en ciddi \u00e7\u00f6z\u00fcm gerektiren konular\u0131n ba\u015f\u0131nda, Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019in belirledi\u011fi herkesin en tabii hakk\u0131 say\u0131lan ki\u015fi ba\u015f\u0131na y\u0131ll\u0131k 1.000 metrek\u00fcp i\u00e7me suyuna kavu\u015fmas\u0131 geliyor. Bunun alt\u0131ndaki oran yetersiz, 2 bin 500 metrek\u00fcpl\u00fck oran\u0131n \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise yeterli kabul ediliyor. 1950\u2019lerde t\u00fcm su kaynaklar\u0131ndan ki\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen su miktar\u0131 17 bin metrek\u00fcp olarak hesap edilirken a\u015f\u0131r\u0131 artan n\u00fcfus, \u015fehirle\u015fme ve sanayile\u015fmeye ba\u011fl\u0131 olarak bu oran 7 bin 500 metrek\u00fcpe d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. Asl\u0131nda su kaynaklar\u0131 gere\u011fi gibi kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda t\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131n ihtiyac\u0131ndan fazla miktar bulunuyor. Ger\u00e7i sadece i\u00e7me suyu kullan\u0131m oran\u0131 artm\u0131yor, arazi sulamalar\u0131nda da 1960\u2019l\u0131 y\u0131llardan bu yana y\u00fczde 60 kadar bir art\u0131\u015f var. Halen 1.4 milyar insan bu miktar\u0131n alt\u0131nda su kullanabiliyor ve daha da vahimi 2050 y\u0131l\u0131nda bu say\u0131n\u0131n 2.5 milyara \u00e7\u0131kmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/span>
<\/span>
SU AFETLER\u0130<\/strong><\/span>
<\/span>
Teknolojik geli\u015fmeler sayesinde belli bir az\u0131nl\u0131k daha fazla su kullanma imkan\u0131na kavu\u015furken milyarlarca insan bu konuda hen\u00fcz b\u00fcy\u00fck bir beklenti i\u00e7inde. Bu menfi gidi\u015fin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek i\u00e7in al\u0131nacak acil tedbirler kapsam\u0131nda her y\u0131l en az 30 milyar dolarl\u0131k bir harcaman\u0131n yap\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Mevcut imk\u00e2nlar seferber edilerek t\u00fcm su kaynaklar\u0131n\u0131n insanl\u0131\u011f\u0131n hizmetine bir an evvel sunulmas\u0131, at\u0131k sular\u0131n ise tekrar kullan\u0131mlar\u0131 i\u00e7in gerekli yat\u0131r\u0131mlar\u0131n yap\u0131lmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz. 2030 y\u0131l\u0131 i\u00e7in belirlenen hedefe ula\u015fmak i\u00e7in asgari 200 milyar dolarl\u0131k bir b\u00fct\u00e7e ayr\u0131lmas\u0131 gerekiyor. Mesele sadece gerekli suyun varl\u0131\u011f\u0131 de\u011fil, onu yerle\u015fim yerlerine ula\u015ft\u0131rmak i\u00e7in her t\u00fcrl\u00fc malzemenin \u00fcretilmesidir. <\/span>
<\/span>
Senegal ve kom\u015fular\u0131 gibi s\u0131n\u0131r a\u015fan sulara sahip co\u011frafi konumdaki \u00fclkeler i\u00e7in \u00f6nceden al\u0131nacak tedbirlerle muhtemel \u00e7at\u0131\u015fma tehditlerini \u00f6nceden fark edip y\u00f6netilmesi gerekiyor. <\/span>
<\/span>
9. D\u00fcnya Su Forumu\u2019na ev sahipli\u011fi yapan Cumhurba\u015fkan\u0131 Macky Sall, a\u00e7\u0131l\u0131\u015f konu\u015fmas\u0131nda, her bir insan\u0131n su ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in e\u015fit \u015fartlara kavu\u015fmas\u0131 hedefiyle gerekli d\u00fczenlemelerin zaman kaybetmeden hayata ge\u00e7irilmesi \u00fczerinde durdu. Ayr\u0131ca at\u0131k sular\u0131n y\u00fczde 81\u2019inin hi\u00e7bir i\u015fleme u\u011framadan tabiata b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, son derece y\u00fcksek bu miktar\u0131n bir an evvel idaresi ve de\u011ferlendirilmesinin ekonomiye ciddi \u015fekilde katk\u0131 sa\u011flayaca\u011f\u0131n\u0131, neredeyse 4.5 milyar insan\u0131n hayat\u0131n\u0131 tehlikeye sokarak \u00e7evreye verece\u011fi zarar\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini de vurgulad\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki tabii afetlerin y\u00fczde 90\u2019\u0131n\u0131n suya ba\u011fl\u0131 olarak ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki ifadesi de \u00f6nemliydi. Her g\u00fcn \u00e7o\u011fu kad\u0131n ve k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n su temini i\u00e7in y\u00fczlerce milyon saati bulan vakitlerini ay\u0131rmalar\u0131na da de\u011findi. K\u0131sacas\u0131 yap\u0131lanlardan \u00e7ok her t\u00fcrl\u00fc \u00f6nleyici tedbirler aras\u0131nda aciliyet arz edenler devaml\u0131 b\u00fcy\u00fcyor ve bu forum vesilesiyle tehlikenin boyutlar\u0131 bir kez daha g\u00f6z \u00f6n\u00fcne getirilecektir. S\u0131n\u0131r a\u015fan nehirler ve g\u00f6llerin konumlar\u0131 \u00fclkelerin i\u00e7 meseleleri de\u011fil, beynelmilel g\u00fcndemin merkezindedir.<\/span>
<\/span>
DAKAR\u2019DAK\u0130 \u00d6NCEL\u0130KLER<\/strong><\/span>
<\/span>
Senegal sadece Afrika\u2019da de\u011fil, t\u00fcm d\u00fcnya \u00fclkeleri aras\u0131nda su konusunda en etkin \u00e7al\u0131\u015fmalara imza at\u0131yor. Bunlar aras\u0131nda biri eski D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 da olan Mankeur Ndiaye, Fod\u00e9 Secke ve Pierre Faye isimli \u00fc\u00e7 diplomat, \u2018Hydrodiplomatie\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir kitap yay\u0131nlad\u0131. Dahas\u0131 22 Kas\u0131m 2016\u2019da ge\u00e7ici \u00fcye olarak bulunduklar\u0131 BM G\u00fcvenlik Konseyi\u2019ne sunduklar\u0131 bilgi notunda, d\u00fcnyada i\u00e7ilebilen toplam su miktar\u0131n\u0131n y\u00fczde 2 oldu\u011funu ve bunun sadece y\u00fczde 0.02\u2019sinin insanl\u0131\u011f\u0131n hizmetine sunulabildi\u011fini ifade ettiler. Dakar\u2019daki 9. D\u00fcnya Su Forumu\u2019nda 5 nokta \u00fczerinde hassasiyetle duruldu. Bunlardan birincisi; her bir insan\u0131n i\u00e7ilebilir suya kavu\u015fma hakk\u0131 ve bunun iyile\u015ftirilmesi, ikincisi yeterli su kaynaklar\u0131n\u0131n kullan\u0131l\u0131r hale getirilip verimli k\u0131l\u0131nmalar\u0131 ile iklim de\u011fi\u015fiklikleri ve artan n\u00fcfus kar\u015f\u0131s\u0131nda bunlar\u0131n \u00fcstesinden gelebilecek dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011fa kavu\u015fmalar\u0131, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc yeterli su i\u00e7in gerekli finans kaynaklar\u0131n\u0131n temini, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc mevcut i\u00e7me sular\u0131n\u0131n verimli y\u00f6netilmeleri, be\u015fincisi ikili ve \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc i\u015fbirli\u011fi imk\u00e2nlar\u0131n\u0131n devreye sokulup korunmalar\u0131. <\/span>
<\/strong><\/span>
SU ZENG\u0130N\u0130 KITA VE \u00dcLKELER<\/strong><\/span>
<\/span>
K\u0131talar aras\u0131nda su kaynaklar\u0131 ve n\u00fcfuslar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan ciddi derecede farkl\u0131l\u0131klar bulunuyor. D\u00fcnya n\u00fcfusunun y\u00fczde 61\u2019den fazlas\u0131na sahip Asya k\u0131tas\u0131ndaki kaynaklar\u0131n oran\u0131, genelin en fazla y\u00fczde 36 kadar\u0131. Avrupa y\u00fczde 12\u2019lik n\u00fcfusu i\u00e7in ise y\u00fczde 8\u2019lik su kayna\u011f\u0131 ile daha \u015fansl\u0131 konumda. Bu konuda en iyi imkanlara sahip co\u011frafya Latin Amerika olup y\u00fczde 6\u2019l\u0131k n\u00fcfus oran\u0131na ra\u011fmen y\u00fczde 26 gibi yery\u00fcz\u00fcndeki t\u00fcm su kaynaklar\u0131n\u0131n d\u00f6rtte birinden fazlas\u0131 ile yak\u0131n gelecekte herhangi bir bunal\u0131m ya\u015fayabilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fcyor. Ortado\u011fu ve Kuzey Afrika birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, y\u00fczde 4.3 oranda bir n\u00fcfusa ancak y\u00fczde 1\u2019lik su kayna\u011f\u0131 sunabiliyor. \u00dclkelerin konumlar\u0131 da benzerlik arz ediyor. Yery\u00fcz\u00fcndeki mevcut su kaynaklar\u0131n\u0131n y\u00fczde 60\u2019\u0131 sadece 9 \u00fclke s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde bulunuyor. Bunlar ABD, Brezilya, \u00c7in, Endonezya, Hindistan, Kanada, Kolombiya, Peru ve Rusya olup b\u00f6lgelere g\u00f6re \u00e7ok ciddi kullan\u0131m dengesizlikleri olu\u015fabiliyor.<\/span>
<\/strong><\/span>
D\u00dcNYA BANKASI \u00d6NG\u00d6R\u00dcLER\u0130<\/strong><\/span>
<\/span>
D\u00fcnya Bankas\u0131 Grup Ba\u015fkan\u0131 David Malpass\u2019a g\u00f6re, d\u00fcnyan\u0131n su konusunda gerekeni yapabilmesi i\u00e7in \u015fimdiye kadar bilinen y\u00f6netimi konusunda mevcut anlay\u0131\u015flar\u0131 de\u011fi\u015ftirmeden arzu edilenler ger\u00e7ekle\u015ftirilemez. Suya konulan \u00fccretler \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmal\u0131, siyasi kararlar al\u0131n\u0131p uygulanmal\u0131, kamu yat\u0131r\u0131mlar\u0131 art\u0131r\u0131lmal\u0131 ve herkesin meselenin bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011funu fark etmeleri sa\u011flanmal\u0131. D\u00fcnya Bankas\u0131, herkese i\u00e7ilebilir su temini ve \u015fartlar\u0131n iyile\u015ftirilmesi konusunda \u00fczerine g\u00f6rev al\u0131yor. Bunun i\u00e7in de 150 milyar dolarl\u0131k bir kayna\u011fa ihtiya\u00e7 bulunuyor. Ayr\u0131ca her y\u0131l 30 milyar tutar\u0131nda bir miktar harcanacak. Malpass, 17 \u00fclke i\u00e7in 27 milyar dolarl\u0131k bir harcama \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 belirtti. Bunun i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc liderler, yat\u0131r\u0131mc\u0131lar ve m\u00fc\u015fterek \u00e7al\u0131\u015facaklarla yollar\u0131na devam edecekleri ifadesi, gelecek i\u00e7in umut vaat ediyor.<\/span>
<\/strong><\/span>
T\u00dcRKLER EN \u00dcCRA YERLERDE DE SU KUYUSU A\u00c7IYOR<\/strong><\/span>
<\/strong><\/span>
Son y\u0131llarda \u00fclkemizdeki sanayi kurulu\u015flar\u0131m\u0131z, ba\u015fta Afrika \u00fclkeleri olmak \u00fczere bir\u00e7ok co\u011frafyada baraj ve g\u00f6let yap\u0131mlar\u0131nda, isale hatlar\u0131n\u0131n in\u015fas\u0131nda ve malzemelerinin temininde faaliyet g\u00f6steriyor. \u00d6zellikle suya en \u00e7ok muhta\u00e7 insan\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bu k\u0131tan\u0131n ve Asya\u2019n\u0131n \u00e7ok say\u0131da \u00fclkesinde en s\u0131radan su kuyular\u0131ndan ve daha \u00e7ok miktarlara kadar su temin edilecek d\u00fczenleri kuranlar ad\u0131na T\u00fcrk insan\u0131, tarihinin en b\u00fcy\u00fck insanl\u0131k k\u00f6pr\u00fcs\u00fcn\u00fc kurmu\u015f bulunuyor. Bug\u00fcn sadece \u00c7ad, Nijer, Burkina Faso, Kamerun gibi \u00fclkelerin k\u00f6y, kasaba, b\u00fcy\u00fck \u015fehirleri ve hatta ba\u015fkentinin \u00fccra mahallelerinde resmi ve sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n a\u00e7t\u0131klar\u0131 su kuyular\u0131 on binlerle ifade ediliyor.<\/span><\/p> \t\t\t\t","slug":"dunya-su-yatirimlari-icin-2030a-kadar-her-yil-30-milyar-dolar","tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"D\u00fcnya su yat\u0131r\u0131mlar\u0131 i\u00e7in 2030\u2019a kadar her y\u0131l 30 milyar dolar","meta_description":"PROF. DR. AHMET KAVAS","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"view_count":1146,"cropped_1200x675":null,"user":{"id":30,"name":"AHMET","surname":"KAVAS","email":"prof-dr-ahmet-kavas@gmail.com","slug":"prof-dr-ahmet-kavas","avatar":"\/front\/uploads\/avatar\/17336916002RXDhDXyMw3kEXW.webp","status":1,"role":1,"email_verified_at":null,"orde":null,"created_at":"2022-10-24T11:09:13.000000Z","updated_at":"2024-12-18T09:44:44.000000Z","seo_title":null,"seo_description":null},"translations":[{"id":32272,"is_featured":0,"is_amp":0,"is_ads":0,"ads_link":null,"post_id":32173,"locale":"tr","category_id":73,"title":"D\u00fcnya su yat\u0131r\u0131mlar\u0131 i\u00e7in 2030\u2019a kadar her y\u0131l 30 milyar dolar","home_title":null,"sub_title":null,"slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"subtitleuse":0,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

PROF. DR. AHMET KAVAS<\/strong><\/span><\/p>

D\u00fcnya Su Forumu, 21-25 Mart 2022\u2019de Senegal\u2019in ba\u015fkenti Dakar\u2019da ger\u00e7ekle\u015fti. Toplamda 1.000 kadar heyetle 8 bin kat\u0131l\u0131mc\u0131 bir hafta boyunca hem tecr\u00fcbelerini payla\u015ft\u0131 hem de yeni geli\u015fmeler hakk\u0131nda bilgi edindi. T\u00fcrkiye\u2019den de Su Enstit\u00fcs\u00fc heyeti yan\u0131nda i\u015f d\u00fcnyas\u0131 ve ilgili birimlerden \u00e7ok say\u0131da i\u015ftirak vard\u0131.<\/strong><\/span>
<\/strong><\/span>
Mevcut imkanlar seferber edilerek t\u00fcm su kaynaklar\u0131n\u0131n insanl\u0131\u011f\u0131n hizmetine bir an evvel sunulmas\u0131, at\u0131k sular\u0131n ise tekrar kullan\u0131mlar\u0131 i\u00e7in gerekli yat\u0131r\u0131mlar\u0131n yap\u0131lmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz. 2030 y\u0131l\u0131 i\u00e7in belirlenen hedefe ula\u015fmak i\u00e7in asgari 200 milyar dolarl\u0131k bir b\u00fct\u00e7e ayr\u0131lmas\u0131 gerekiyor. D\u00fcnya Bankas\u0131 da 2030\u2019a kadar her y\u0131l 30 milyar dolarl\u0131k yat\u0131r\u0131m \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor.<\/strong><\/span>
<\/strong><\/span>
En ufak muhitten, tarihte ciddi iz b\u0131rakan nice h\u00fck\u00fcmranl\u0131klara kadar belli ba\u015fl\u0131 kavgalar\u0131n, ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131 su kaynaklar\u0131n\u0131 sahiplenme ve onlar\u0131 muhafaza etme y\u00fcz\u00fcnden ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 biliniyor. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda \u00f6nemli bir ad\u0131m at\u0131larak, D\u00fcnya Su Forumu ad\u0131yla dost ve d\u00fc\u015fman t\u00fcm \u00fclkelerden kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n ortakla\u015fa g\u00fcndemlerine al\u0131p \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretmeye ba\u015flad\u0131klar\u0131 bu bulu\u015fmalar\u0131n ilki, Fas Krall\u0131\u011f\u0131\u2019nda 1997 y\u0131l\u0131nda d\u00fczenlenmi\u015fti. <\/span>
<\/span>
25 y\u0131l sonra aralar\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019nin de 5\u2019incisini d\u00fczenledi\u011fi bu etkinli\u011fin 9\u2019uncusu, Senegal\u2019in ev sahipli\u011fi ile tekrar bu co\u011frafyaya bir d\u00f6n\u00fc\u015f yapt\u0131. \u2018Bar\u0131\u015f ve Kalk\u0131nma \u0130\u00e7in Su G\u00fcvenli\u011fi\u2019 temas\u0131yla yap\u0131lan etkinlikte, gelecek i\u00e7in daha ciddi ad\u0131mlar\u0131n acilen at\u0131lmas\u0131 gibi hayati konular \u00fczerinde duruldu. 2024\u2019de de Endonezya\u2019n\u0131n Bali Adas\u0131, 10. D\u00fcnya Su Forumu i\u00e7in adres olarak belirlendi.<\/span>
<\/span>
DAKAR DEKLARASYONU<\/strong><\/span>
<\/span>
D\u00fcnya Su Forumlar\u0131n\u0131n temel varl\u0131k sebebi, su ile ilgili artan s\u0131k\u0131nt\u0131lar kar\u015f\u0131s\u0131nda uluslararas\u0131 toplumun beklentilerine cevap verebilmek. Siyasi iradeleri bilgilendirip bu konuyla alakal\u0131 meselelerin \u00e7\u00f6z\u00fcmlerine katk\u0131 sa\u011flamalar\u0131 i\u00e7in birlikte \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fctmektir. Zira genel anlamda tabiat ve onun en etkin unsurlar\u0131ndan su da ciddi tehdit alt\u0131nda. Asl\u0131nda herkese yetecek miktar\u0131n \u00fczerinde kaynak mevcut. Baz\u0131lar\u0131 i\u00e7in istemedikleri kadar fazla ama hayatlar\u0131n\u0131 devam ettirmek i\u00e7in asgari seviyede de olsa buna muhta\u00e7 olanlar da var. Mesela Afrika\u2019da \u00f6zellikle yeralt\u0131 kaynaklar\u0131 da dahil herkese yetecek miktarda var ama y\u00fczlerce milyon <\/span>
Afrikal\u0131 bunu temin edemiyor.<\/span>
<\/span>
2018 y\u0131l\u0131nda Brezilya\u2019da d\u00fczenlenen 8. D\u00fcnya Su Forumu\u2019nda 85 stant a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fken, Dakar 105 stant ile daha geni\u015f kat\u0131l\u0131ma ev sahipli\u011fi yapt\u0131. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n gelece\u011fini en fazla tehdit edebilecek su temini konusunda en etkin \u00e7\u00f6z\u00fcmlerin forumu olmas\u0131 i\u00e7in gayret edildi. Tanzanya eski Devlet Ba\u015fkan\u0131 Jakaya Kikwete\u2019nin tabiriyle bu sonuncusu, \u2018t\u00fcm forumlar\u0131n en iyileri\u2019 aras\u0131nda yerini ald\u0131. Haliyle Dakar Deklarasyonu\u2019nu d\u00fcnyan\u0131n her taraf\u0131nda hayata ge\u00e7irmek i\u00e7in gayret edilmeli. <\/span>
<\/span>
DEN\u0130ZLERE G\u0130DEN SU <\/strong><\/span>
<\/span>
Yery\u00fcz\u00fcndeki t\u00fcm \u0131rmaklar, g\u00f6ller ve yeralt\u0131 su kaynaklar\u0131n\u0131n \u00e7ok az miktar\u0131 i\u00e7ilebilir durumda. T\u00fcm teknolojik imk\u00e2nlara ra\u011fmen suyun yerle\u015fim yerlerinde kullan\u0131m\u0131 \u00fclkelere ve b\u00f6lgelere g\u00f6re \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131. Y\u00fczde 80\u2019i herhangi bir i\u015flem g\u00f6rmeden at\u0131k \u015fekilde tabiata b\u0131rak\u0131l\u0131yor. Dahas\u0131 her y\u0131l 11 milyar metrek\u00fcp suyun denizlere akmas\u0131, gelecek i\u00e7in yap\u0131lacaklar\u0131n hen\u00fcz \u00e7ok az\u0131na el at\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. D\u00fcnya n\u00fcfusunun 8 milyara yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde en ciddi \u00e7\u00f6z\u00fcm gerektiren konular\u0131n ba\u015f\u0131nda, Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019in belirledi\u011fi herkesin en tabii hakk\u0131 say\u0131lan ki\u015fi ba\u015f\u0131na y\u0131ll\u0131k 1.000 metrek\u00fcp i\u00e7me suyuna kavu\u015fmas\u0131 geliyor. Bunun alt\u0131ndaki oran yetersiz, 2 bin 500 metrek\u00fcpl\u00fck oran\u0131n \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise yeterli kabul ediliyor. 1950\u2019lerde t\u00fcm su kaynaklar\u0131ndan ki\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen su miktar\u0131 17 bin metrek\u00fcp olarak hesap edilirken a\u015f\u0131r\u0131 artan n\u00fcfus, \u015fehirle\u015fme ve sanayile\u015fmeye ba\u011fl\u0131 olarak bu oran 7 bin 500 metrek\u00fcpe d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. Asl\u0131nda su kaynaklar\u0131 gere\u011fi gibi kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda t\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131n ihtiyac\u0131ndan fazla miktar bulunuyor. Ger\u00e7i sadece i\u00e7me suyu kullan\u0131m oran\u0131 artm\u0131yor, arazi sulamalar\u0131nda da 1960\u2019l\u0131 y\u0131llardan bu yana y\u00fczde 60 kadar bir art\u0131\u015f var. Halen 1.4 milyar insan bu miktar\u0131n alt\u0131nda su kullanabiliyor ve daha da vahimi 2050 y\u0131l\u0131nda bu say\u0131n\u0131n 2.5 milyara \u00e7\u0131kmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/span>
<\/span>
SU AFETLER\u0130<\/strong><\/span>
<\/span>
Teknolojik geli\u015fmeler sayesinde belli bir az\u0131nl\u0131k daha fazla su kullanma imkan\u0131na kavu\u015furken milyarlarca insan bu konuda hen\u00fcz b\u00fcy\u00fck bir beklenti i\u00e7inde. Bu menfi gidi\u015fin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek i\u00e7in al\u0131nacak acil tedbirler kapsam\u0131nda her y\u0131l en az 30 milyar dolarl\u0131k bir harcaman\u0131n yap\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Mevcut imk\u00e2nlar seferber edilerek t\u00fcm su kaynaklar\u0131n\u0131n insanl\u0131\u011f\u0131n hizmetine bir an evvel sunulmas\u0131, at\u0131k sular\u0131n ise tekrar kullan\u0131mlar\u0131 i\u00e7in gerekli yat\u0131r\u0131mlar\u0131n yap\u0131lmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz. 2030 y\u0131l\u0131 i\u00e7in belirlenen hedefe ula\u015fmak i\u00e7in asgari 200 milyar dolarl\u0131k bir b\u00fct\u00e7e ayr\u0131lmas\u0131 gerekiyor. Mesele sadece gerekli suyun varl\u0131\u011f\u0131 de\u011fil, onu yerle\u015fim yerlerine ula\u015ft\u0131rmak i\u00e7in her t\u00fcrl\u00fc malzemenin \u00fcretilmesidir. <\/span>
<\/span>
Senegal ve kom\u015fular\u0131 gibi s\u0131n\u0131r a\u015fan sulara sahip co\u011frafi konumdaki \u00fclkeler i\u00e7in \u00f6nceden al\u0131nacak tedbirlerle muhtemel \u00e7at\u0131\u015fma tehditlerini \u00f6nceden fark edip y\u00f6netilmesi gerekiyor. <\/span>
<\/span>
9. D\u00fcnya Su Forumu\u2019na ev sahipli\u011fi yapan Cumhurba\u015fkan\u0131 Macky Sall, a\u00e7\u0131l\u0131\u015f konu\u015fmas\u0131nda, her bir insan\u0131n su ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in e\u015fit \u015fartlara kavu\u015fmas\u0131 hedefiyle gerekli d\u00fczenlemelerin zaman kaybetmeden hayata ge\u00e7irilmesi \u00fczerinde durdu. Ayr\u0131ca at\u0131k sular\u0131n y\u00fczde 81\u2019inin hi\u00e7bir i\u015fleme u\u011framadan tabiata b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, son derece y\u00fcksek bu miktar\u0131n bir an evvel idaresi ve de\u011ferlendirilmesinin ekonomiye ciddi \u015fekilde katk\u0131 sa\u011flayaca\u011f\u0131n\u0131, neredeyse 4.5 milyar insan\u0131n hayat\u0131n\u0131 tehlikeye sokarak \u00e7evreye verece\u011fi zarar\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini de vurgulad\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki tabii afetlerin y\u00fczde 90\u2019\u0131n\u0131n suya ba\u011fl\u0131 olarak ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki ifadesi de \u00f6nemliydi. Her g\u00fcn \u00e7o\u011fu kad\u0131n ve k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n su temini i\u00e7in y\u00fczlerce milyon saati bulan vakitlerini ay\u0131rmalar\u0131na da de\u011findi. K\u0131sacas\u0131 yap\u0131lanlardan \u00e7ok her t\u00fcrl\u00fc \u00f6nleyici tedbirler aras\u0131nda aciliyet arz edenler devaml\u0131 b\u00fcy\u00fcyor ve bu forum vesilesiyle tehlikenin boyutlar\u0131 bir kez daha g\u00f6z \u00f6n\u00fcne getirilecektir. S\u0131n\u0131r a\u015fan nehirler ve g\u00f6llerin konumlar\u0131 \u00fclkelerin i\u00e7 meseleleri de\u011fil, beynelmilel g\u00fcndemin merkezindedir.<\/span>
<\/span>
DAKAR\u2019DAK\u0130 \u00d6NCEL\u0130KLER<\/strong><\/span>
<\/span>
Senegal sadece Afrika\u2019da de\u011fil, t\u00fcm d\u00fcnya \u00fclkeleri aras\u0131nda su konusunda en etkin \u00e7al\u0131\u015fmalara imza at\u0131yor. Bunlar aras\u0131nda biri eski D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 da olan Mankeur Ndiaye, Fod\u00e9 Secke ve Pierre Faye isimli \u00fc\u00e7 diplomat, \u2018Hydrodiplomatie\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir kitap yay\u0131nlad\u0131. Dahas\u0131 22 Kas\u0131m 2016\u2019da ge\u00e7ici \u00fcye olarak bulunduklar\u0131 BM G\u00fcvenlik Konseyi\u2019ne sunduklar\u0131 bilgi notunda, d\u00fcnyada i\u00e7ilebilen toplam su miktar\u0131n\u0131n y\u00fczde 2 oldu\u011funu ve bunun sadece y\u00fczde 0.02\u2019sinin insanl\u0131\u011f\u0131n hizmetine sunulabildi\u011fini ifade ettiler. Dakar\u2019daki 9. D\u00fcnya Su Forumu\u2019nda 5 nokta \u00fczerinde hassasiyetle duruldu. Bunlardan birincisi; her bir insan\u0131n i\u00e7ilebilir suya kavu\u015fma hakk\u0131 ve bunun iyile\u015ftirilmesi, ikincisi yeterli su kaynaklar\u0131n\u0131n kullan\u0131l\u0131r hale getirilip verimli k\u0131l\u0131nmalar\u0131 ile iklim de\u011fi\u015fiklikleri ve artan n\u00fcfus kar\u015f\u0131s\u0131nda bunlar\u0131n \u00fcstesinden gelebilecek dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011fa kavu\u015fmalar\u0131, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc yeterli su i\u00e7in gerekli finans kaynaklar\u0131n\u0131n temini, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc mevcut i\u00e7me sular\u0131n\u0131n verimli y\u00f6netilmeleri, be\u015fincisi ikili ve \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc i\u015fbirli\u011fi imk\u00e2nlar\u0131n\u0131n devreye sokulup korunmalar\u0131. <\/span>
<\/strong><\/span>
SU ZENG\u0130N\u0130 KITA VE \u00dcLKELER<\/strong><\/span>
<\/span>
K\u0131talar aras\u0131nda su kaynaklar\u0131 ve n\u00fcfuslar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan ciddi derecede farkl\u0131l\u0131klar bulunuyor. D\u00fcnya n\u00fcfusunun y\u00fczde 61\u2019den fazlas\u0131na sahip Asya k\u0131tas\u0131ndaki kaynaklar\u0131n oran\u0131, genelin en fazla y\u00fczde 36 kadar\u0131. Avrupa y\u00fczde 12\u2019lik n\u00fcfusu i\u00e7in ise y\u00fczde 8\u2019lik su kayna\u011f\u0131 ile daha \u015fansl\u0131 konumda. Bu konuda en iyi imkanlara sahip co\u011frafya Latin Amerika olup y\u00fczde 6\u2019l\u0131k n\u00fcfus oran\u0131na ra\u011fmen y\u00fczde 26 gibi yery\u00fcz\u00fcndeki t\u00fcm su kaynaklar\u0131n\u0131n d\u00f6rtte birinden fazlas\u0131 ile yak\u0131n gelecekte herhangi bir bunal\u0131m ya\u015fayabilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fcyor. Ortado\u011fu ve Kuzey Afrika birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, y\u00fczde 4.3 oranda bir n\u00fcfusa ancak y\u00fczde 1\u2019lik su kayna\u011f\u0131 sunabiliyor. \u00dclkelerin konumlar\u0131 da benzerlik arz ediyor. Yery\u00fcz\u00fcndeki mevcut su kaynaklar\u0131n\u0131n y\u00fczde 60\u2019\u0131 sadece 9 \u00fclke s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde bulunuyor. Bunlar ABD, Brezilya, \u00c7in, Endonezya, Hindistan, Kanada, Kolombiya, Peru ve Rusya olup b\u00f6lgelere g\u00f6re \u00e7ok ciddi kullan\u0131m dengesizlikleri olu\u015fabiliyor.<\/span>
<\/strong><\/span>
D\u00dcNYA BANKASI \u00d6NG\u00d6R\u00dcLER\u0130<\/strong><\/span>
<\/span>
D\u00fcnya Bankas\u0131 Grup Ba\u015fkan\u0131 David Malpass\u2019a g\u00f6re, d\u00fcnyan\u0131n su konusunda gerekeni yapabilmesi i\u00e7in \u015fimdiye kadar bilinen y\u00f6netimi konusunda mevcut anlay\u0131\u015flar\u0131 de\u011fi\u015ftirmeden arzu edilenler ger\u00e7ekle\u015ftirilemez. Suya konulan \u00fccretler \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmal\u0131, siyasi kararlar al\u0131n\u0131p uygulanmal\u0131, kamu yat\u0131r\u0131mlar\u0131 art\u0131r\u0131lmal\u0131 ve herkesin meselenin bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011funu fark etmeleri sa\u011flanmal\u0131. D\u00fcnya Bankas\u0131, herkese i\u00e7ilebilir su temini ve \u015fartlar\u0131n iyile\u015ftirilmesi konusunda \u00fczerine g\u00f6rev al\u0131yor. Bunun i\u00e7in de 150 milyar dolarl\u0131k bir kayna\u011fa ihtiya\u00e7 bulunuyor. Ayr\u0131ca her y\u0131l 30 milyar tutar\u0131nda bir miktar harcanacak. Malpass, 17 \u00fclke i\u00e7in 27 milyar dolarl\u0131k bir harcama \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 belirtti. Bunun i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc liderler, yat\u0131r\u0131mc\u0131lar ve m\u00fc\u015fterek \u00e7al\u0131\u015facaklarla yollar\u0131na devam edecekleri ifadesi, gelecek i\u00e7in umut vaat ediyor.<\/span>
<\/strong><\/span>
T\u00dcRKLER EN \u00dcCRA YERLERDE DE SU KUYUSU A\u00c7IYOR<\/strong><\/span>
<\/strong><\/span>
Son y\u0131llarda \u00fclkemizdeki sanayi kurulu\u015flar\u0131m\u0131z, ba\u015fta Afrika \u00fclkeleri olmak \u00fczere bir\u00e7ok co\u011frafyada baraj ve g\u00f6let yap\u0131mlar\u0131nda, isale hatlar\u0131n\u0131n in\u015fas\u0131nda ve malzemelerinin temininde faaliyet g\u00f6steriyor. \u00d6zellikle suya en \u00e7ok muhta\u00e7 insan\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bu k\u0131tan\u0131n ve Asya\u2019n\u0131n \u00e7ok say\u0131da \u00fclkesinde en s\u0131radan su kuyular\u0131ndan ve daha \u00e7ok miktarlara kadar su temin edilecek d\u00fczenleri kuranlar ad\u0131na T\u00fcrk insan\u0131, tarihinin en b\u00fcy\u00fck insanl\u0131k k\u00f6pr\u00fcs\u00fcn\u00fc kurmu\u015f bulunuyor. Bug\u00fcn sadece \u00c7ad, Nijer, Burkina Faso, Kamerun gibi \u00fclkelerin k\u00f6y, kasaba, b\u00fcy\u00fck \u015fehirleri ve hatta ba\u015fkentinin \u00fccra mahallelerinde resmi ve sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n a\u00e7t\u0131klar\u0131 su kuyular\u0131 on binlerle ifade ediliyor.<\/span><\/p> \t\t\t\t","slug":"dunya-su-yatirimlari-icin-2030a-kadar-her-yil-30-milyar-dolar","orjinalimage":null,"news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"cropped_638x552":null,"cropped_310x208":null,"cropped_416x247":null,"cropped_197x247":null,"cropped_416x600":null,"cropped_1200x675":null,"tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"D\u00fcnya su yat\u0131r\u0131mlar\u0131 i\u00e7in 2030\u2019a kadar her y\u0131l 30 milyar dolar","meta_description":"PROF. DR. AHMET KAVAS","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","view_count":1146,"yt":0,"ytid":"","ytimage":null,"imgdate":"2000-01-01 00:00:00","cuff_cover":null,"cropped_358x214":null,"cropped_842x474":null}]}}