{"status":true,"post":{"id":35862,"user_id":30,"status":1,"type":1,"orde":null,"notification_type":3,"static_post":0,"published_at":"2022-11-03 18:46:06","created_at":"2022-11-03T18:46:06.000000Z","updated_at":"2022-11-03T18:46:06.000000Z","edited_at":"2024-12-17 22:35:21","source_id":null,"post_id":35862,"is_featured":0,"title":"D\u00fcnya patent yar\u0131\u015f\u0131nda Afrika\u2019n\u0131n performans\u0131","slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"home_title":null,"sub_title":null,"category_id":73,"description":null,"content":"

\u00c7in ile hemen hemen ayn\u0131 n\u00fcfusa sahip Afrika\u2019n\u0131n tamam\u0131ndaki 3 bin kadar patent ba\u015fvurusu, izah\u0131 zor bir durum. K\u0131tada e\u011fitime eri\u015fim engelleri, ekonomik b\u00fcy\u00fcmenin yetersizli\u011fi ve nitelikli kitlenin geli\u015fmi\u015f \u00fclkelere g\u00f6\u00e7\u00fc, patent oran\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131n\u0131n gerek\u00e7eleri aras\u0131nda say\u0131l\u0131yor. Patent bilincinin artmas\u0131 ve son y\u0131llardaki k\u0131p\u0131rdanma ise \u00fcmit veriyor.<\/strong><\/p>

\u00a0<\/p>

\u00dclkelerin kalk\u0131nmas\u0131nda, \u00f6zellikle fikri m\u00fclkiyet haklar\u0131n\u0131n elde edilmesi ve korunup devam\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 gibi bir\u00e7ok hayati konu bulunuyor. Ekonomik bak\u0131mdan g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00fclkelerin patent s\u0131ralamalar\u0131 y\u0131ldan y\u0131la fazla de\u011fi\u015fmese bile ortada bir ger\u00e7ek var ki, o da Avrupa\u2019n\u0131n bu anlamda ciddi g\u00fc\u00e7 kaybetti\u011fi. 1980 y\u0131l\u0131ndan bug\u00fcne aradan ge\u00e7en 42 y\u0131lda patent listesinin ba\u015f taraf\u0131ndaki \u00fclke isimlerinde ciddi de\u011fi\u015fiklikler oldu. Orta k\u0131s\u0131mlar\u0131 ve en altta isimleri yer alanlar aras\u0131ndaki s\u0131ralama ve al\u0131nan patent say\u0131lar\u0131 genelde toplamda iki elin parmaklar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131 ge\u00e7medi.<\/p>

\u00a0<\/p>

Japonya, 1980 y\u0131l\u0131nda 165 bin 730 patent performans\u0131yla birinci s\u0131rada yer al\u0131yordu. Bunu 62 bin 98 patent ile ABD takip ediyordu. \u0130lk 22 \u00fclke aras\u0131nda ise Almanya (28 bin 683 patent), \u0130ngiltere (19 bin 612 patent), Fransa (11 bin patent), Polonya (6 bin 198 patent), \u0130sve\u00e7 (4 bin 106 patent) ve \u0130svi\u00e7re (4 bin 49 patent) gibi 15 Avrupa \u00fclkesi vard\u0131. Bu s\u0131ralamada G\u00fcney Afrika Cumhuriyeti, 3 bin 92 patent uygulamas\u0131 sahibi idi. T\u00fcrkiye, 134 patent uygulamas\u0131yla 35. s\u0131rada, M\u0131s\u0131r 76 patent ile 40. s\u0131rada, di\u011fer Afrika \u00fclkelerinden Zimbabve 43. s\u0131rada, Fas 48. ve Tunus da 49. s\u0131rada bulunuyordu. T\u00fcm Afrika k\u0131tas\u0131ndan ise sadece 8 \u00fclke velev ki 2, hatta Kabo Verde gibi bir patent uygulamas\u0131 olsa bile s\u0131ralamaya girebilmi\u015fti.<\/p>

\u00a0<\/p>

\u00c7\u0130N PATENTTE BA\u015eARDI<\/strong><\/p>

\u00a0<\/p>

2020 y\u0131l\u0131na gelindi\u011finde 40 y\u0131lda patent kay\u0131t listesinin ba\u015f\u0131nda 269 bin 586 patent ile ABD ikincili\u011fini korurken, 227 bin 348 ile Japonya 3. s\u0131raya gerilemi\u015fti. \u0130lk s\u0131ralamada ad\u0131 bulunmayan \u00c7in, yapt\u0131\u011f\u0131 ekonomik hamlelerle listenin ba\u015f\u0131na inan\u0131lmaz bir say\u0131 olan 1 milyon 344 bin 817 patent ba\u015fvurusuyla yerle\u015fti. \u0130lk 20 \u00fclke aras\u0131nda bu defa Almanya, Fransa, \u0130ngiltere, \u0130talya, Polonya, Avusturya ve Hollanda olmak \u00fczere sadece 6 Avrupa devleti kald\u0131. T\u00fcrkiye 7 bin 920 patent ile 12. s\u0131raya y\u00fckselerek b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131 elde etti. Afrika \u00fclkelerinden 978 patent ile M\u0131s\u0131r 33. s\u0131raya \u00e7\u0131karken, 12. s\u0131radaki G\u00fcney Afrika ise 542 patent ile 43. s\u0131raya geriledi. \u0130lk 50 \u00fclke aras\u0131nda ba\u015fka bir Afrika \u00fclkesi bulunmazken Kenya, Angola, Fas, Cezayir, Sudan, Angola, Mozambik, Zambiya, Uganda, Gana, Etiyopya, Madagaskar, Moritus, Sey\u015feller, Bostvana, Burundi ve Kabo Verde, t\u00fcm listenin son s\u0131ralar\u0131nda yer alarak 54 devletten sadece 19\u2019u patent kayd\u0131 yapt\u0131rabildi.<\/p>

\u00a0<\/p>

F\u0130KR\u0130 M\u00dcLK\u0130YET KURUMLARI<\/strong><\/p>

\u00a0<\/p>

21. y\u00fczy\u0131lda \u00fclkelerin k\u00fcreselle\u015fmenin verdi\u011fi imk\u00e2nlarla k\u0131yas\u0131ya rekabete girdi\u011fi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, Afrika \u00fclkelerinin bilgi ekonomisi konusundaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 k\u0131tan\u0131n giderek artan s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 hen\u00fcz \u00e7\u00f6zemiyor. Yani bir taraftan gerekli bilgi \u00fcretilemiyor, bu u\u011furda baz\u0131 giri\u015fimler olsa bile bunu de\u011ferlendirip gelece\u011fe y\u00f6nelik umutlar\u0131 yeteri kadar besleyemiyor. Bir\u00e7ok devletin \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131 kaynaklar\u0131 ile veya baz\u0131 \u00fclkelerin ikili ili\u015fkileri desteklemek i\u00e7in verdikleri burslarla d\u00fcnyan\u0131n me\u015fhur \u00fcniversitelerinde okuyan Afrikal\u0131 gen\u00e7lerin neredeyse tamam\u0131na yak\u0131n\u0131 ya okudu\u011fu \u00fclkede veya kendisine daha konforlu hayat imk\u00e2n\u0131 sunan \u00fclkelere gidip \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>

\u00a0<\/p>

Yapt\u0131klar\u0131 her t\u00fcrl\u00fc bulu\u015f, akademik \u00fcretimler de ne \u00fclkesi ne de k\u0131ta ad\u0131na kay\u0131tlara ge\u00e7iyor. B\u00f6ylece Afrika, kendi de\u011ferlerini dahi ba\u015fkalar\u0131na kapt\u0131rman\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7emiyor.<\/p>

\u00a0<\/p>

Afrika \u00fclkeleri, s\u00f6m\u00fcrgecilik belas\u0131ndan kurtulsalar bile o d\u00f6nemin vurdu\u011fu darbeleri \u00fczerlerinden bir t\u00fcrl\u00fc atam\u0131yor. Meselenin asl\u0131nda fark\u0131ndalar ve bunu \u00f6nlemek i\u00e7in de ciddi \u00e7aba sarf ediyorlar. Sadece \u0130ngilizce konu\u015fan \u00fclkeler aras\u0131nda kurulan ARIPO ve Frans\u0131zca konu\u015fan \u00fclkeler i\u00e7in ise OAPI k\u0131saltmas\u0131yla ifade edilen Afrika B\u00f6lgesel Fikri M\u00fclkiyet \u00d6rg\u00fct\u00fc isimli iki kurulu\u015f, giderek daha yetkin hale geliyor. Herhangi bir bulu\u015f sahibi, tescil i\u00e7in bunlardan birine m\u00fcracaat etti\u011finde kendi \u00fclkesi ya da toplamda 35 \u00fclkenin \u00fcye bulundu\u011fu bu kurulu\u015flar taraf\u0131ndan tan\u0131nmas\u0131 i\u00e7in yeterli g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. 1982 y\u0131l\u0131 gibi olduk\u00e7a erken \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flayan ARIPO, Zambiya\u2019n\u0131n ba\u015fkentinde ilk toplant\u0131s\u0131n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Harare Protokol\u00fc\u2019yle belirlenen kurallarla bunu kabul eden devletler, kendi insanlar\u0131n\u0131n bulu\u015flar\u0131n\u0131n her t\u00fcrl\u00fc korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacaklard\u0131.<\/p>

\u00a0<\/p>

FARKLI UYGULAMALAR<\/strong><\/p>

\u00a0<\/p>

Her bulu\u015fun bu kurumlar\u0131n koydu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fclere uymamas\u0131 gayet tabiidir, ancak d\u00fcnyan\u0131n her yerinde oldu\u011fu gibi mutlak yenilik i\u00e7erecek. End\u00fcstriyel anlamda uygulanabilir olacak. Bilim teorileri, matematikle ilgili y\u00f6ntemler, i\u015f y\u00f6ntemleri ve bilgisayar programlar\u0131 birer bulu\u015f kabul edilmiyor. D\u00fcnya Ticaret \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn Fikri M\u00fclkiyet Haklar\u0131n\u0131n Ticaretle Ba\u011flant\u0131l\u0131 Y\u00f6nlerine \u0130li\u015fkin Anla\u015fma (TRIPS) ile 1995 y\u0131l\u0131ndan itibaren patent kayd\u0131 yapt\u0131rman\u0131n \u015fartlar\u0131 ve s\u00fcresi daha kesin halini ald\u0131. Art\u0131k patentlerin s\u00fcresi 20 y\u0131l gibi makul bir seviyeye \u00e7\u0131kart\u0131ld\u0131 ve Afrika \u00fclkeleri de bunlar\u0131 uygulamaya gayret ediyor. Baz\u0131 \u00fclkeler bu s\u00fcreyi Angola gibi 15 y\u0131l veya Tanzanya gibi 10 y\u0131l ile s\u0131n\u0131rlam\u0131\u015flard\u0131. \u00d6zellikle i\u00e7lerinde eski yasalar\u0131 de\u011fi\u015ftirmedikleri i\u00e7in bulu\u015f sahiplerinin ba\u015fvurular\u0131n\u0131n Portekiz\u2019de 6 ay\u0131 ge\u00e7memesi i\u00e7in u\u011fra\u015f\u0131l\u0131rken, baz\u0131 k\u0131ta devletlerinde 2-3 y\u0131l\u0131 buluyor.<\/p>

\u00a0<\/p>

KURALLAR YEN\u0130LENMEL\u0130<\/strong><\/p>

\u00a0<\/p>

Neredeyse d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok \u00fclkesinde oldu\u011fu gibi Afrika\u2019da da Covid-19 ile birlikte herhangi bir bulu\u015f i\u00e7in patent alman\u0131n ne kadar \u00e7ok ihmal edilen bir alan oldu\u011fu anla\u015f\u0131ld\u0131. Fas, hem insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan hem de ekonomik a\u00e7\u0131dan ciddi sars\u0131nt\u0131 ge\u00e7irilen bu d\u00f6nemde inovasyon kelimesinin daha \u00e7ok kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yeniliklere ciddi \u00f6nem verdi ve y\u00fczde 30 gibi bir art\u0131\u015f sa\u011fland\u0131. Afrika\u2019da 2020 y\u0131l\u0131nda G\u00fcney Afrika ve M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n ard\u0131ndan en fazla patent uygulamalar\u0131 olan devlet oldu. Fasl\u0131 \u015firketler, sadece 2020 y\u0131l\u0131nda 42 patent ba\u015fvurusunda bulundu.<\/p>

\u00a0<\/p>

Oysa ki 2019 y\u0131l\u0131nda patent ba\u015fvurusu say\u0131s\u0131 33 idi. Bu anlamda Moritanya hari\u00e7 Ma\u011frip \u00fclkeleri ve M\u0131s\u0131r \u00e7ok iyi durumda. Libya da ge\u00e7mi\u015f y\u0131llarda patent uygulamalar\u0131n\u0131 elde etti. \u00d6zellikle a\u015f\u0131 geli\u015ftirme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda ciddi engellerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131ld\u0131. Afrika Serbest Ticaret B\u00f6lgesi Ba\u015fkan\u0131 Wamkele Mene, D\u00fcnya Ticaret \u00d6rg\u00fct\u00fc taraf\u0131ndan belirlenen patent kurallar\u0131n\u0131n miad\u0131n\u0131 doldurdu\u011funu ve bundan en \u00e7ok zarar\u0131 Afrika \u00fclkelerinin g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc dile getiriyor. Mutlaka yenilenmeleri gerekiyor. 2000\u2019li y\u0131llardan \u00f6nce haz\u0131rlanan anla\u015fmalar g\u00fcn\u00fcm\u00fcze hitap etmiyor.<\/p>

\u00a0<\/p>

BA\u015eARI \u0130\u00c7\u0130N GEREKEN<\/strong><\/p>

\u00a0<\/p>

\u00c7in ile hemen hemen ayn\u0131 n\u00fcfusa sahip olan Afrika\u2019n\u0131n tamam\u0131n\u0131n 2020 y\u0131l\u0131 verilerine g\u00f6re toplamda 3 bin kadar patent ba\u015fvurusu, izah\u0131 zor bir durum. Sadece kabul edilen 412 patentin oran\u0131 d\u00fcnya genelinde y\u00fczde 0.15.<\/p>

\u00a0<\/p>

42 y\u0131ldaki oran\u0131 da y\u00fczde 0.50\u2019yi ge\u00e7miyor. Asl\u0131nda bu durumu izah etmek isteyenler, k\u0131ta genelinde e\u011fitime eri\u015fimin s\u0131n\u0131rl\u0131 olmas\u0131, ekonomik b\u00fcy\u00fcmenin yetersizli\u011fi ve geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde daha e\u011fitimli i\u015f g\u00fcc\u00fc ile rekabete girilememesi y\u00fcz\u00fcnden i\u015fsizli\u011fin de giderek artmas\u0131na ba\u011fl\u0131yorlar. Mezun olanlar\u0131n bile i\u015f bulmada zorland\u0131\u011f\u0131 bir zamanda okullardaki e\u011fitime te\u015fvik de fazla bir anlam ifade etmiyor.<\/p>

\u00a0<\/p>

Yeniliklere a\u00e7\u0131k olmayan toplumlarda patent ba\u015fvurusu yapacak ki\u015fi say\u0131s\u0131 yok denecek kadar az. \u0130novasyon i\u00e7inden \u00e7\u0131k\u0131lmaz bir durumda kal\u0131r, yani paradoksa d\u00fc\u015ferse o toplumlarda bu anlamda etkinlik sa\u011flamak \u00e7ok zor. Kald\u0131 ki, yeterli kalifiye i\u015f\u00e7i, usta, m\u00fchendis ve benzeri insan kaynaklar\u0131 yoksa, bilhassa finansal destek sa\u011flanamazsa ba\u015far\u0131 elde edilemez. Oysa ki \u015fimdilerde gen\u00e7 giri\u015fimcilerin ciddi hamleler yaparak bu k\u00f6t\u00fc gidi\u015fe dur dediklerine \u015fahit oluyoruz. K\u0131ta bir \u015fekilde r\u00f6nesans\u0131n\u0131 sadece bu alana verdi\u011fi \u00f6nemle temin edebilecek. Bulu\u015flar konusunda d\u00fcnyan\u0131n her co\u011frafyas\u0131nda oldu\u011fu gibi Afrika\u2019da da ba\u015far\u0131n\u0131n s\u0131rr\u0131, insan kaynaklar\u0131n\u0131n iyi de\u011ferlendirilmesinden ge\u00e7iyor.<\/p>

\u00a0<\/strong><\/p>

KENYA\u2019DA P\u0130LOT UYGULAMA<\/strong><\/p>

\u00a0<\/strong><\/p>

Mesele sadece bulu\u015fun patentini onaylatmakla ge\u00e7i\u015ftirilemez. Bu konuda \u00f6zellikle hukuki alt yap\u0131n\u0131n, bulu\u015fu yapan\u0131n fikri m\u00fclkiyet haklar\u0131n\u0131 sa\u011flayabilir olmas\u0131 gerekir. Gerekli sertifikay\u0131 bulurken, incelerken, yay\u0131nlarken her t\u00fcrl\u00fc birikmelere ve gecikmelere sebep olan konular\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmesi gerekiyor. En basitinden bir patent ba\u015fvurusu i\u00e7in al\u0131nan masraf kalemi bile gen\u00e7 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131 ba\u015fvurmaktan vazge\u00e7irebiliyor. Microsoft 4Afrika Giri\u015fimi\u2019nin, bu anlamda \u00fccretsiz yap\u0131lan ba\u015fvurular sayesinde yeni ba\u015flayanlar\u0131n bulu\u015flar\u0131n\u0131 kaydetmek ve fikri m\u00fclkiyet haklar\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in te\u015fviki, \u00f6nemli bir geli\u015fmedir. Kenya\u2019da denenmekte olan bu uygulaman\u0131n k\u0131tan\u0131n tamam\u0131na yay\u0131lmas\u0131 bekleniyor. Patent ba\u015fvurular\u0131nda \u00fclkeler aras\u0131nda ciddi farklar olup resmi dili Portekizce olan Angola, Gine Bissau, Kabo Verde, Mozambik ve Sao Tome gibi \u00fclkeler tavsiye edilmiyor. Yine Kongo Demokratik Cumhuriyeti de uzak durulmas\u0131 istenen \u00fclkeler aras\u0131nda.<\/p>

\u00a0<\/strong><\/p>

EN \u00c7OK PATENT ALAN \u0130LK 5 \u00dcLKE<\/strong><\/p>

\u00a0<\/p>

\u00c7in, 1980 y\u0131l\u0131nda d\u00fcnya patent listesinde yer almazken, 1985\u2019te listeye ilk defa 8. s\u0131rada 4 bin 65 patent ile dahil oldu. 2020 y\u0131l\u0131nda da 68 bin 725 patent kayd\u0131yla ilk s\u0131raya yerle\u015fti. \u00c7in\u2019i 59 bin 230 patentle ABD ve 50 bin 520 patentle de Japonya izledi. O sene en fazla patent \u00e7\u0131karan sekt\u00f6rler elektronik, t\u0131p, kimya, mekanik ve bilgi teknolojileri olarak s\u0131ralan\u0131yor.<\/p>

\u00a0<\/p>

Afrika\u2019n\u0131n patent almada say\u0131 ve devaml\u0131l\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan 2020 y\u0131l\u0131nda \u00f6ne \u00e7\u0131kan 5 \u00fclkesi var. Bunlar; G\u00fcney Afrika, M\u0131s\u0131r, Fas, Cezayir ve Moritus Adas\u0131 olup t\u00fcm taleplerin y\u00fczde 90\u2019\u0131 bu \u00fclkelerden geldi.<\/p>

\u00a0<\/p>

Ne yaz\u0131k ki, 54 \u00fclkenin yar\u0131dan fazlas\u0131 yani 30 kadar \u00fclke patent ba\u015fvurusu yapmad\u0131. Yapanlar aras\u0131nda eski \u0130ngiliz s\u00f6m\u00fcrgeleri \u00f6nc\u00fc olup Frans\u0131z s\u00f6m\u00fcrgelerinden Fas, Cezayir ve Tunus d\u0131\u015f\u0131nda Sahraalt\u0131 Afrika b\u00f6lgesinde velev ki 1 ile 10 aras\u0131 patent alabilen sadece Cibuti, Madagaskar ve Mali var. Mali, son 40 y\u0131lda sadece 1 defa 1981\u2019de patent alm\u0131\u015f.<\/p>

\t<\/h2>","slug":"dunya-patent-yarisinda-afrikanin-performansi","tags":"\u00c7in,Afrika,s\u00f6m\u00fcrgecilik","meta_title":null,"meta_description":null,"meta_keywords":null,"news_cover_min":"\/front\/uploads\/blog\/thumbnail\/1667422800hOMQytPDp11IHey.webp","news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"view_count":1755,"cropped_1200x675":null,"user":{"id":30,"name":"AHMET","surname":"KAVAS","email":"prof-dr-ahmet-kavas@gmail.com","slug":"prof-dr-ahmet-kavas","avatar":"\/front\/uploads\/avatar\/17336916002RXDhDXyMw3kEXW.webp","status":1,"role":1,"email_verified_at":null,"orde":null,"created_at":"2022-10-24T11:09:13.000000Z","updated_at":"2024-12-18T09:44:44.000000Z","seo_title":null,"seo_description":null},"translations":[{"id":35988,"is_featured":0,"is_amp":0,"is_ads":0,"ads_link":null,"post_id":35862,"locale":"tr","category_id":73,"title":"D\u00fcnya patent yar\u0131\u015f\u0131nda Afrika\u2019n\u0131n performans\u0131","home_title":null,"sub_title":null,"slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"subtitleuse":0,"description":null,"content":"

\u00c7in ile hemen hemen ayn\u0131 n\u00fcfusa sahip Afrika\u2019n\u0131n tamam\u0131ndaki 3 bin kadar patent ba\u015fvurusu, izah\u0131 zor bir durum. K\u0131tada e\u011fitime eri\u015fim engelleri, ekonomik b\u00fcy\u00fcmenin yetersizli\u011fi ve nitelikli kitlenin geli\u015fmi\u015f \u00fclkelere g\u00f6\u00e7\u00fc, patent oran\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131n\u0131n gerek\u00e7eleri aras\u0131nda say\u0131l\u0131yor. Patent bilincinin artmas\u0131 ve son y\u0131llardaki k\u0131p\u0131rdanma ise \u00fcmit veriyor.<\/strong><\/p>

\u00a0<\/p>

\u00dclkelerin kalk\u0131nmas\u0131nda, \u00f6zellikle fikri m\u00fclkiyet haklar\u0131n\u0131n elde edilmesi ve korunup devam\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 gibi bir\u00e7ok hayati konu bulunuyor. Ekonomik bak\u0131mdan g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00fclkelerin patent s\u0131ralamalar\u0131 y\u0131ldan y\u0131la fazla de\u011fi\u015fmese bile ortada bir ger\u00e7ek var ki, o da Avrupa\u2019n\u0131n bu anlamda ciddi g\u00fc\u00e7 kaybetti\u011fi. 1980 y\u0131l\u0131ndan bug\u00fcne aradan ge\u00e7en 42 y\u0131lda patent listesinin ba\u015f taraf\u0131ndaki \u00fclke isimlerinde ciddi de\u011fi\u015fiklikler oldu. Orta k\u0131s\u0131mlar\u0131 ve en altta isimleri yer alanlar aras\u0131ndaki s\u0131ralama ve al\u0131nan patent say\u0131lar\u0131 genelde toplamda iki elin parmaklar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131 ge\u00e7medi.<\/p>

\u00a0<\/p>

Japonya, 1980 y\u0131l\u0131nda 165 bin 730 patent performans\u0131yla birinci s\u0131rada yer al\u0131yordu. Bunu 62 bin 98 patent ile ABD takip ediyordu. \u0130lk 22 \u00fclke aras\u0131nda ise Almanya (28 bin 683 patent), \u0130ngiltere (19 bin 612 patent), Fransa (11 bin patent), Polonya (6 bin 198 patent), \u0130sve\u00e7 (4 bin 106 patent) ve \u0130svi\u00e7re (4 bin 49 patent) gibi 15 Avrupa \u00fclkesi vard\u0131. Bu s\u0131ralamada G\u00fcney Afrika Cumhuriyeti, 3 bin 92 patent uygulamas\u0131 sahibi idi. T\u00fcrkiye, 134 patent uygulamas\u0131yla 35. s\u0131rada, M\u0131s\u0131r 76 patent ile 40. s\u0131rada, di\u011fer Afrika \u00fclkelerinden Zimbabve 43. s\u0131rada, Fas 48. ve Tunus da 49. s\u0131rada bulunuyordu. T\u00fcm Afrika k\u0131tas\u0131ndan ise sadece 8 \u00fclke velev ki 2, hatta Kabo Verde gibi bir patent uygulamas\u0131 olsa bile s\u0131ralamaya girebilmi\u015fti.<\/p>

\u00a0<\/p>

\u00c7\u0130N PATENTTE BA\u015eARDI<\/strong><\/p>

\u00a0<\/p>

2020 y\u0131l\u0131na gelindi\u011finde 40 y\u0131lda patent kay\u0131t listesinin ba\u015f\u0131nda 269 bin 586 patent ile ABD ikincili\u011fini korurken, 227 bin 348 ile Japonya 3. s\u0131raya gerilemi\u015fti. \u0130lk s\u0131ralamada ad\u0131 bulunmayan \u00c7in, yapt\u0131\u011f\u0131 ekonomik hamlelerle listenin ba\u015f\u0131na inan\u0131lmaz bir say\u0131 olan 1 milyon 344 bin 817 patent ba\u015fvurusuyla yerle\u015fti. \u0130lk 20 \u00fclke aras\u0131nda bu defa Almanya, Fransa, \u0130ngiltere, \u0130talya, Polonya, Avusturya ve Hollanda olmak \u00fczere sadece 6 Avrupa devleti kald\u0131. T\u00fcrkiye 7 bin 920 patent ile 12. s\u0131raya y\u00fckselerek b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131 elde etti. Afrika \u00fclkelerinden 978 patent ile M\u0131s\u0131r 33. s\u0131raya \u00e7\u0131karken, 12. s\u0131radaki G\u00fcney Afrika ise 542 patent ile 43. s\u0131raya geriledi. \u0130lk 50 \u00fclke aras\u0131nda ba\u015fka bir Afrika \u00fclkesi bulunmazken Kenya, Angola, Fas, Cezayir, Sudan, Angola, Mozambik, Zambiya, Uganda, Gana, Etiyopya, Madagaskar, Moritus, Sey\u015feller, Bostvana, Burundi ve Kabo Verde, t\u00fcm listenin son s\u0131ralar\u0131nda yer alarak 54 devletten sadece 19\u2019u patent kayd\u0131 yapt\u0131rabildi.<\/p>

\u00a0<\/p>

F\u0130KR\u0130 M\u00dcLK\u0130YET KURUMLARI<\/strong><\/p>

\u00a0<\/p>

21. y\u00fczy\u0131lda \u00fclkelerin k\u00fcreselle\u015fmenin verdi\u011fi imk\u00e2nlarla k\u0131yas\u0131ya rekabete girdi\u011fi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, Afrika \u00fclkelerinin bilgi ekonomisi konusundaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 k\u0131tan\u0131n giderek artan s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 hen\u00fcz \u00e7\u00f6zemiyor. Yani bir taraftan gerekli bilgi \u00fcretilemiyor, bu u\u011furda baz\u0131 giri\u015fimler olsa bile bunu de\u011ferlendirip gelece\u011fe y\u00f6nelik umutlar\u0131 yeteri kadar besleyemiyor. Bir\u00e7ok devletin \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131 kaynaklar\u0131 ile veya baz\u0131 \u00fclkelerin ikili ili\u015fkileri desteklemek i\u00e7in verdikleri burslarla d\u00fcnyan\u0131n me\u015fhur \u00fcniversitelerinde okuyan Afrikal\u0131 gen\u00e7lerin neredeyse tamam\u0131na yak\u0131n\u0131 ya okudu\u011fu \u00fclkede veya kendisine daha konforlu hayat imk\u00e2n\u0131 sunan \u00fclkelere gidip \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>

\u00a0<\/p>

Yapt\u0131klar\u0131 her t\u00fcrl\u00fc bulu\u015f, akademik \u00fcretimler de ne \u00fclkesi ne de k\u0131ta ad\u0131na kay\u0131tlara ge\u00e7iyor. B\u00f6ylece Afrika, kendi de\u011ferlerini dahi ba\u015fkalar\u0131na kapt\u0131rman\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7emiyor.<\/p>

\u00a0<\/p>

Afrika \u00fclkeleri, s\u00f6m\u00fcrgecilik belas\u0131ndan kurtulsalar bile o d\u00f6nemin vurdu\u011fu darbeleri \u00fczerlerinden bir t\u00fcrl\u00fc atam\u0131yor. Meselenin asl\u0131nda fark\u0131ndalar ve bunu \u00f6nlemek i\u00e7in de ciddi \u00e7aba sarf ediyorlar. Sadece \u0130ngilizce konu\u015fan \u00fclkeler aras\u0131nda kurulan ARIPO ve Frans\u0131zca konu\u015fan \u00fclkeler i\u00e7in ise OAPI k\u0131saltmas\u0131yla ifade edilen Afrika B\u00f6lgesel Fikri M\u00fclkiyet \u00d6rg\u00fct\u00fc isimli iki kurulu\u015f, giderek daha yetkin hale geliyor. Herhangi bir bulu\u015f sahibi, tescil i\u00e7in bunlardan birine m\u00fcracaat etti\u011finde kendi \u00fclkesi ya da toplamda 35 \u00fclkenin \u00fcye bulundu\u011fu bu kurulu\u015flar taraf\u0131ndan tan\u0131nmas\u0131 i\u00e7in yeterli g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. 1982 y\u0131l\u0131 gibi olduk\u00e7a erken \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flayan ARIPO, Zambiya\u2019n\u0131n ba\u015fkentinde ilk toplant\u0131s\u0131n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Harare Protokol\u00fc\u2019yle belirlenen kurallarla bunu kabul eden devletler, kendi insanlar\u0131n\u0131n bulu\u015flar\u0131n\u0131n her t\u00fcrl\u00fc korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacaklard\u0131.<\/p>

\u00a0<\/p>

FARKLI UYGULAMALAR<\/strong><\/p>

\u00a0<\/p>

Her bulu\u015fun bu kurumlar\u0131n koydu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fclere uymamas\u0131 gayet tabiidir, ancak d\u00fcnyan\u0131n her yerinde oldu\u011fu gibi mutlak yenilik i\u00e7erecek. End\u00fcstriyel anlamda uygulanabilir olacak. Bilim teorileri, matematikle ilgili y\u00f6ntemler, i\u015f y\u00f6ntemleri ve bilgisayar programlar\u0131 birer bulu\u015f kabul edilmiyor. D\u00fcnya Ticaret \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn Fikri M\u00fclkiyet Haklar\u0131n\u0131n Ticaretle Ba\u011flant\u0131l\u0131 Y\u00f6nlerine \u0130li\u015fkin Anla\u015fma (TRIPS) ile 1995 y\u0131l\u0131ndan itibaren patent kayd\u0131 yapt\u0131rman\u0131n \u015fartlar\u0131 ve s\u00fcresi daha kesin halini ald\u0131. Art\u0131k patentlerin s\u00fcresi 20 y\u0131l gibi makul bir seviyeye \u00e7\u0131kart\u0131ld\u0131 ve Afrika \u00fclkeleri de bunlar\u0131 uygulamaya gayret ediyor. Baz\u0131 \u00fclkeler bu s\u00fcreyi Angola gibi 15 y\u0131l veya Tanzanya gibi 10 y\u0131l ile s\u0131n\u0131rlam\u0131\u015flard\u0131. \u00d6zellikle i\u00e7lerinde eski yasalar\u0131 de\u011fi\u015ftirmedikleri i\u00e7in bulu\u015f sahiplerinin ba\u015fvurular\u0131n\u0131n Portekiz\u2019de 6 ay\u0131 ge\u00e7memesi i\u00e7in u\u011fra\u015f\u0131l\u0131rken, baz\u0131 k\u0131ta devletlerinde 2-3 y\u0131l\u0131 buluyor.<\/p>

\u00a0<\/p>

KURALLAR YEN\u0130LENMEL\u0130<\/strong><\/p>

\u00a0<\/p>

Neredeyse d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok \u00fclkesinde oldu\u011fu gibi Afrika\u2019da da Covid-19 ile birlikte herhangi bir bulu\u015f i\u00e7in patent alman\u0131n ne kadar \u00e7ok ihmal edilen bir alan oldu\u011fu anla\u015f\u0131ld\u0131. Fas, hem insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan hem de ekonomik a\u00e7\u0131dan ciddi sars\u0131nt\u0131 ge\u00e7irilen bu d\u00f6nemde inovasyon kelimesinin daha \u00e7ok kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yeniliklere ciddi \u00f6nem verdi ve y\u00fczde 30 gibi bir art\u0131\u015f sa\u011fland\u0131. Afrika\u2019da 2020 y\u0131l\u0131nda G\u00fcney Afrika ve M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n ard\u0131ndan en fazla patent uygulamalar\u0131 olan devlet oldu. Fasl\u0131 \u015firketler, sadece 2020 y\u0131l\u0131nda 42 patent ba\u015fvurusunda bulundu.<\/p>

\u00a0<\/p>

Oysa ki 2019 y\u0131l\u0131nda patent ba\u015fvurusu say\u0131s\u0131 33 idi. Bu anlamda Moritanya hari\u00e7 Ma\u011frip \u00fclkeleri ve M\u0131s\u0131r \u00e7ok iyi durumda. Libya da ge\u00e7mi\u015f y\u0131llarda patent uygulamalar\u0131n\u0131 elde etti. \u00d6zellikle a\u015f\u0131 geli\u015ftirme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda ciddi engellerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131ld\u0131. Afrika Serbest Ticaret B\u00f6lgesi Ba\u015fkan\u0131 Wamkele Mene, D\u00fcnya Ticaret \u00d6rg\u00fct\u00fc taraf\u0131ndan belirlenen patent kurallar\u0131n\u0131n miad\u0131n\u0131 doldurdu\u011funu ve bundan en \u00e7ok zarar\u0131 Afrika \u00fclkelerinin g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc dile getiriyor. Mutlaka yenilenmeleri gerekiyor. 2000\u2019li y\u0131llardan \u00f6nce haz\u0131rlanan anla\u015fmalar g\u00fcn\u00fcm\u00fcze hitap etmiyor.<\/p>

\u00a0<\/p>

BA\u015eARI \u0130\u00c7\u0130N GEREKEN<\/strong><\/p>

\u00a0<\/p>

\u00c7in ile hemen hemen ayn\u0131 n\u00fcfusa sahip olan Afrika\u2019n\u0131n tamam\u0131n\u0131n 2020 y\u0131l\u0131 verilerine g\u00f6re toplamda 3 bin kadar patent ba\u015fvurusu, izah\u0131 zor bir durum. Sadece kabul edilen 412 patentin oran\u0131 d\u00fcnya genelinde y\u00fczde 0.15.<\/p>

\u00a0<\/p>

42 y\u0131ldaki oran\u0131 da y\u00fczde 0.50\u2019yi ge\u00e7miyor. Asl\u0131nda bu durumu izah etmek isteyenler, k\u0131ta genelinde e\u011fitime eri\u015fimin s\u0131n\u0131rl\u0131 olmas\u0131, ekonomik b\u00fcy\u00fcmenin yetersizli\u011fi ve geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde daha e\u011fitimli i\u015f g\u00fcc\u00fc ile rekabete girilememesi y\u00fcz\u00fcnden i\u015fsizli\u011fin de giderek artmas\u0131na ba\u011fl\u0131yorlar. Mezun olanlar\u0131n bile i\u015f bulmada zorland\u0131\u011f\u0131 bir zamanda okullardaki e\u011fitime te\u015fvik de fazla bir anlam ifade etmiyor.<\/p>

\u00a0<\/p>

Yeniliklere a\u00e7\u0131k olmayan toplumlarda patent ba\u015fvurusu yapacak ki\u015fi say\u0131s\u0131 yok denecek kadar az. \u0130novasyon i\u00e7inden \u00e7\u0131k\u0131lmaz bir durumda kal\u0131r, yani paradoksa d\u00fc\u015ferse o toplumlarda bu anlamda etkinlik sa\u011flamak \u00e7ok zor. Kald\u0131 ki, yeterli kalifiye i\u015f\u00e7i, usta, m\u00fchendis ve benzeri insan kaynaklar\u0131 yoksa, bilhassa finansal destek sa\u011flanamazsa ba\u015far\u0131 elde edilemez. Oysa ki \u015fimdilerde gen\u00e7 giri\u015fimcilerin ciddi hamleler yaparak bu k\u00f6t\u00fc gidi\u015fe dur dediklerine \u015fahit oluyoruz. K\u0131ta bir \u015fekilde r\u00f6nesans\u0131n\u0131 sadece bu alana verdi\u011fi \u00f6nemle temin edebilecek. Bulu\u015flar konusunda d\u00fcnyan\u0131n her co\u011frafyas\u0131nda oldu\u011fu gibi Afrika\u2019da da ba\u015far\u0131n\u0131n s\u0131rr\u0131, insan kaynaklar\u0131n\u0131n iyi de\u011ferlendirilmesinden ge\u00e7iyor.<\/p>

\u00a0<\/strong><\/p>

KENYA\u2019DA P\u0130LOT UYGULAMA<\/strong><\/p>

\u00a0<\/strong><\/p>

Mesele sadece bulu\u015fun patentini onaylatmakla ge\u00e7i\u015ftirilemez. Bu konuda \u00f6zellikle hukuki alt yap\u0131n\u0131n, bulu\u015fu yapan\u0131n fikri m\u00fclkiyet haklar\u0131n\u0131 sa\u011flayabilir olmas\u0131 gerekir. Gerekli sertifikay\u0131 bulurken, incelerken, yay\u0131nlarken her t\u00fcrl\u00fc birikmelere ve gecikmelere sebep olan konular\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmesi gerekiyor. En basitinden bir patent ba\u015fvurusu i\u00e7in al\u0131nan masraf kalemi bile gen\u00e7 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131 ba\u015fvurmaktan vazge\u00e7irebiliyor. Microsoft 4Afrika Giri\u015fimi\u2019nin, bu anlamda \u00fccretsiz yap\u0131lan ba\u015fvurular sayesinde yeni ba\u015flayanlar\u0131n bulu\u015flar\u0131n\u0131 kaydetmek ve fikri m\u00fclkiyet haklar\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in te\u015fviki, \u00f6nemli bir geli\u015fmedir. Kenya\u2019da denenmekte olan bu uygulaman\u0131n k\u0131tan\u0131n tamam\u0131na yay\u0131lmas\u0131 bekleniyor. Patent ba\u015fvurular\u0131nda \u00fclkeler aras\u0131nda ciddi farklar olup resmi dili Portekizce olan Angola, Gine Bissau, Kabo Verde, Mozambik ve Sao Tome gibi \u00fclkeler tavsiye edilmiyor. Yine Kongo Demokratik Cumhuriyeti de uzak durulmas\u0131 istenen \u00fclkeler aras\u0131nda.<\/p>

\u00a0<\/strong><\/p>

EN \u00c7OK PATENT ALAN \u0130LK 5 \u00dcLKE<\/strong><\/p>

\u00a0<\/p>

\u00c7in, 1980 y\u0131l\u0131nda d\u00fcnya patent listesinde yer almazken, 1985\u2019te listeye ilk defa 8. s\u0131rada 4 bin 65 patent ile dahil oldu. 2020 y\u0131l\u0131nda da 68 bin 725 patent kayd\u0131yla ilk s\u0131raya yerle\u015fti. \u00c7in\u2019i 59 bin 230 patentle ABD ve 50 bin 520 patentle de Japonya izledi. O sene en fazla patent \u00e7\u0131karan sekt\u00f6rler elektronik, t\u0131p, kimya, mekanik ve bilgi teknolojileri olarak s\u0131ralan\u0131yor.<\/p>

\u00a0<\/p>

Afrika\u2019n\u0131n patent almada say\u0131 ve devaml\u0131l\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan 2020 y\u0131l\u0131nda \u00f6ne \u00e7\u0131kan 5 \u00fclkesi var. Bunlar; G\u00fcney Afrika, M\u0131s\u0131r, Fas, Cezayir ve Moritus Adas\u0131 olup t\u00fcm taleplerin y\u00fczde 90\u2019\u0131 bu \u00fclkelerden geldi.<\/p>

\u00a0<\/p>

Ne yaz\u0131k ki, 54 \u00fclkenin yar\u0131dan fazlas\u0131 yani 30 kadar \u00fclke patent ba\u015fvurusu yapmad\u0131. Yapanlar aras\u0131nda eski \u0130ngiliz s\u00f6m\u00fcrgeleri \u00f6nc\u00fc olup Frans\u0131z s\u00f6m\u00fcrgelerinden Fas, Cezayir ve Tunus d\u0131\u015f\u0131nda Sahraalt\u0131 Afrika b\u00f6lgesinde velev ki 1 ile 10 aras\u0131 patent alabilen sadece Cibuti, Madagaskar ve Mali var. Mali, son 40 y\u0131lda sadece 1 defa 1981\u2019de patent alm\u0131\u015f.<\/p>

\t<\/h2>","slug":"dunya-patent-yarisinda-afrikanin-performansi","orjinalimage":"\/front\/uploads\/blog\/thumbnail\/1667422800hOMQytPDp11IHey.webp","news_cover_min":"\/front\/uploads\/blog\/thumbnail\/1667422800hOMQytPDp11IHey.webp","news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"cropped_638x552":null,"cropped_310x208":null,"cropped_416x247":null,"cropped_197x247":null,"cropped_416x600":null,"cropped_1200x675":null,"tags":"\u00c7in,Afrika,s\u00f6m\u00fcrgecilik","meta_title":null,"meta_description":null,"meta_keywords":null,"view_count":1755,"yt":0,"ytid":"","ytimage":null,"imgdate":"2000-01-01 00:00:00","cuff_cover":null,"cropped_358x214":null,"cropped_842x474":null}]}}