{"status":true,"post":{"id":20511,"user_id":1,"status":1,"type":1,"orde":null,"notification_type":3,"static_post":0,"published_at":"2022-10-24 13:52:40","created_at":"2019-06-23T21:00:00.000000Z","updated_at":"2022-10-24T10:52:40.000000Z","edited_at":"2024-12-17 22:35:21","source_id":null,"post_id":20511,"is_featured":0,"title":"D\u00fcnya kontrolden \u00e7\u0131k\u0131yor mu?","slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"home_title":null,"sub_title":null,"category_id":73,"description":null,"content":"  \t\t\t\t\t  \t\t\t\t\t<p><span class=\"large\">Ge\u00e7en hafta Umman K\u00f6rfezi\u2019nde iki tanker \u2018\u015f\u00fcpheli\u2019 \u015fekilde vuruldu. \u015e\u00fcpheli dedi\u011fim, tankerlere kim sald\u0131rd\u0131, neyle sald\u0131rd\u0131 belirsiz. May\u0131n m\u0131, roket mi, torpido mu belli de\u011fil. Kimse de \u00fcstlenmiyor. Aksine su\u00e7u birbirine at\u0131yor. T\u00fcrk\u00e7esi, tankerler kim vurduya gitti. \u0130ngiliz donanmas\u0131 geli\u015fmeyi \u2018tan\u0131mlanamayan bir olay\u2019 diye niteledi.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">A\u00e7\u0131klamalara g\u00f6re, Panama ve Marshall Adalar\u0131 bandral\u0131 tankerler Japonya\u2019ya petrol ta\u015f\u0131yordu. Olay\u0131n ard\u0131ndan petrol fiyatlar\u0131 y\u00fczde 4\u2019ten fazla artt\u0131. Ancak bu olay sadece petrol fiyatlar\u0131n\u0131n artmas\u0131n\u0131n \u00f6tesinde anlamlar ta\u015f\u0131yor. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Tankerler vuruldu\u011funda Japonya Ba\u015fbakan\u0131 \u015einzo Abe \u0130ran\u2019dayd\u0131. 1979\u2019daki devrimden sonra ilk kez bir Japon Ba\u015fbakan\u0131 \u0130ran\u2019\u0131 ziyaret ediyordu. Bir d\u00f6nem \u0130ran\u2019dan petrol al\u0131mlar\u0131n\u0131 art\u0131ran Japonya, ABD\u2019nin tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 imtiyazlar\u0131n kalkmas\u0131yla petrol al\u0131m\u0131n\u0131 durdurmu\u015ftu. Abe, Cumhurba\u015fkan\u0131 Hasan Ruhani ile bir araya geldi. \u0130ran dini lideri Ayetullah ile g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc. ABD ile \u0130ran aras\u0131ndaki gerginli\u011fi yat\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in arabuluculuk yapmay\u0131 teklif etti. Tokyo\u2019nun \u0130ran\u2019\u0131n Ortado\u011fu\u2019da bar\u0131\u015f\u0131n in\u015fa edilmesi i\u00e7in Tahran\u2019\u0131n \u00fcstlenece\u011fi yap\u0131c\u0131 role her t\u00fcrl\u00fc deste\u011fi vermeye haz\u0131r oldu\u011funu s\u00f6yledi. \u201c\u0130ran\u2019da n\u00fckleer faaliyetlerin bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l ama\u00e7la y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve Hamaney\u2019in n\u00fckleer silah \u00fcretmeyecekleri konusunda s\u00f6z verdi\u011fini\u201d a\u00e7\u0131klad\u0131. Ruhani ise Japon Ba\u015fbakan\u0131\u2019n\u0131n \u0130ran\u2019dan petrol almaya \u201ch\u00e2l\u00e2 istekli\u201d olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi\u011fini vurgulad\u0131. Ayn\u0131 g\u00fcn, Umman K\u00f6rfezi\u2019nde seyir halindeki Japonya\u2019ya y\u00fck g\u00f6t\u00fcren petrol tankerleri sald\u0131r\u0131ya u\u011frad\u0131. <\/span><\/p>  <p><span class=\"xx-large\" style=\"color: #008080;\"><strong>***<\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">\u0130ran \u00fczerindeki bask\u0131y\u0131 art\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fan ABD, sald\u0131r\u0131dan \u0130ran\u2019\u0131 sorumlu tutuyor. Sald\u0131r\u0131larda m\u0131knat\u0131sl\u0131 may\u0131nlar\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyor. Olaydan \u00e7ok k\u0131sa bir s\u00fcre sonra Pentagon, \u201c\u0130ran\u2019\u0131 sald\u0131r\u0131ya u\u011frayan gemiden may\u0131n s\u00f6kerken g\u00f6r\u00fcnt\u00fcledik\u201d a\u00e7\u0131klamas\u0131 yapt\u0131. ABD D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Mike Pompeo, \u201c\u0130\u015fin profesyonelli\u011fine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u0130ran\u2019\u0131n sorumlu oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. B\u00f6lgede bu karma\u015f\u0131k sald\u0131r\u0131y\u0131 d\u00fczenleyecek kaynak ve yetene\u011fe sahip ba\u015fka bir grup yok\u201d dedi. ABD b\u00f6lgeye ilave asker g\u00f6nderme karar\u0131 ald\u0131. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">\u0130ran ise sald\u0131r\u0131yla bir ilgisinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Cevad Zarif, sosyal medya \u00fczerinden yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamalarda ABD\u2019yi ekonomik ter\u00f6r\u00fcn\u00fc \u00f6rtbas etmek i\u00e7in \u0130ran\u2019a kar\u015f\u0131 \u201csabotaj diplomasisi\u201d uygulamakla su\u00e7lad\u0131. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Japonya, sald\u0131r\u0131ya u\u011frayan gemiden do\u011frudan ald\u0131\u011f\u0131 bilgilere g\u00f6re \u201cmay\u0131n de\u011fil, roket sald\u0131r\u0131s\u0131\u201d a\u00e7\u0131klamas\u0131 yapt\u0131. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Avrupa da ABD\u2019nin a\u00e7\u0131klamalar\u0131na deyim yerindeyse, hemen atlamad\u0131. \u201cABD\u2019nin dijital g\u00f6rselinin bir \u015fey kan\u0131tlamad\u0131\u011f\u0131\u201d g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndeki Almanya\u2019n\u0131n D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Heiko Maas, \u201cGelen haberler rahats\u0131z edici. De\u011ferlendirme yapmam\u0131z i\u00e7in bulgulara ihtiya\u00e7 var\u201d derken, Avrupa Birli\u011fi\u2019nden \u201cb\u00f6lgede provokasyonlardan ka\u00e7\u0131n\u0131lmal\u0131\u201d \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yap\u0131ld\u0131. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">\u00c7in D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Wang Yi ise ABD\u2019nin \u0130ran\u2019a yapt\u0131\u011f\u0131 bask\u0131y\u0131 k\u0131nayarak \u201cD\u00fcnya, Orta Do\u011fu\u2019da Pandora\u2019n\u0131n kutusunu a\u00e7mas\u0131n\u201d uyar\u0131s\u0131nda bulundu. <\/span><\/p>  <p><span class=\"xx-large\" style=\"color: #008080;\"><strong>***<\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Do\u011frusu, bu hafta Japonya\u2019da yap\u0131lacak olan G20 zirvesi \u00f6ncesi d\u00fcnya \u2018\u00e7ivisi \u00e7\u0131kt\u0131, \u00e7\u0131kacak\u2019 bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc veriyor. Giderek daha tehlikeli bir hal al\u0131yor. Konu\u015fulup halledilmesi gereken sorunlar iyice birikti. Gelgelelim, kimse o tarafl\u0131 de\u011fil. A\u00e7\u0131klamalara bakarsan\u0131z, lafta herkes sorunlar\u0131n fark\u0131nda. \u00c7\u00f6z\u00fcm istiyor g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Ancak i\u015f \u00fclkeler aras\u0131nda sorunlara \u00e7\u00f6z\u00fcm getirmekte i\u015flevsel olacak ortak bir zemini yeniden kurmaya gelince... Ortada ciddi bir \u00e7aba yok. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Oysa d\u00fcnyan\u0131n yeni bir d\u00fczene ihtiyac\u0131 oldu\u011fu ayan beyan ortada. \u2018Eski\u2019 d\u00fcnya d\u00fczeninin bir s\u00fcredir \u00fczerine durdu\u011fu s\u00fctunlar \u00e7at\u0131rd\u0131yor. Washington Konsens\u00fcs\u00fc bitti. Birle\u015fmi\u015f Milletler etkisiz. G20 i\u015flemiyor. D\u00fcnya Ticaret \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fc dinleyen yok. K\u0131sacas\u0131, d\u00fcnyan\u0131n g\u00fcvenle \u00fczerine basabilece\u011fi sa\u011flam bir uluslararas\u0131 y\u00f6neti\u015fim sistemi yok. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">G\u00f6r\u00fcnen o ki, ABD de art\u0131k d\u00fczen getirici bir g\u00fc\u00e7 olarak yetersiz kal\u0131yor. Kald\u0131 ki, kendisi de buna pek niyetli g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor. \u015eu s\u0131ralar, d\u00fczen getirmekten \u00e7ok, d\u00fczen bozucu bir rol \u00fcstlenmi\u015f gibi... <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Bu s\u00fcre\u00e7te, d\u00fcnya giderek daha kurals\u0131z bir yer haline geliyor. Tarih bize kurals\u0131zl\u0131\u011f\u0131n artt\u0131\u011f\u0131, \u00e7ok tarafl\u0131 olarak kabullenilmi\u015f bir d\u00fczenin olmad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemlerde, d\u00fcnyada n\u00fcfuz alanlar\u0131na b\u00f6l\u00fcnme e\u011filiminin artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. B\u00f6yle ortamlarda, hemen her \u00f6nemli uluslararas\u0131 krizin kontrolden \u00e7\u0131kma ihtimali de y\u00fckseliyor. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\"><strong>\u00c7\u00d6Z\u00dcM\u00dc KOLAYLA\u015eTIRMAK \u0130\u00c7\u0130N \u2018B\u00dcT\u00dcNLEY\u0130C\u0130 D\u00dc\u015e\u00dcNCE TARZI\u2019<\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">\u00c7alkant\u0131lar\u0131n dalga boyunun artt\u0131\u011f\u0131, t\u00fcrb\u00fclanslar\u0131n s\u0131kla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir d\u00fcnyada ya\u015f\u0131yoruz. Kimi uzmanlar, bu d\u00f6nemi \u2018yeni normal\u2019 diye adland\u0131r\u0131yor. \u2018Normal\u2019 zamanlardaki kurallar \u2018yeni normal\u2019de ancak k\u0131smen ge\u00e7erli. Y\u00f6netimler \u015fa\u015fk\u0131n. Normal d\u00f6nemlerde ba\u015far\u0131l\u0131 olan \u015firketler bu yeni d\u00f6nemde \u2018patinaj\u2019 yapmaya ba\u015flad\u0131. Ve belli ki, yeni d\u00f6nemin sorunlar\u0131na panik i\u00e7inde el atanlar\u0131n oyun d\u0131\u015f\u0131na itilmesi h\u0131zlanacak.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Bu d\u00f6nemde akl\u0131n\u0131za gelen ilk pratik \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc hayata ge\u00e7irmeye \u00e7al\u0131\u015fmak i\u015fe yaram\u0131yor. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">\u2018F\u0131rt\u0131nal\u0131 d\u00f6nemlerde y\u00f6netim\u2019 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131yla da tan\u0131nan \u2018gurular\u0131n gurusu\u2019 Peter Drucker\u2019\u0131n yerine ge\u00e7meye aday isimlerden Harvard Business School\u2019un \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinden Roger Martin, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn sorunlar\u0131na \u00e7\u00f6z\u00fcm bulmaktaki zafiyetlerin ancak \u2018b\u00fct\u00fcnleyici d\u00fc\u015f\u00fcnce tarz\u0131\u2019 ile a\u015f\u0131labilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Martin\u2019e g\u00f6re, b\u00fct\u00fcnleyici d\u00fc\u015f\u00fcnmek \u00f6ncelikle, ayn\u0131 konuya ters a\u00e7\u0131dan bakabilmeyi gerektiriyor. Birbiriyle \u00e7at\u0131\u015fan iki fikri de ayn\u0131 anda ak\u0131lda tutup, sonra da her ikisinin de \u00f6nemli y\u00f6nlerini geli\u015ftiren bir sentez yaratmak... <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Roger Martin, \u201cgeleneksel liderler karar al\u0131rken belli temalar \u00fczerine yo\u011funla\u015f\u0131r. Konuyu par\u00e7alara b\u00f6ler. Her bir par\u00e7a \u00fczerinde tek tek dururlar. Ve kendilerine en iyi g\u00f6r\u00fcnen alternatifi se\u00e7erler\u201d diyor ve ekliyor:<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">\u201cFakat ger\u00e7ekten ba\u015far\u0131l\u0131 liderler, \u2018o ya da bu\u2019 t\u00fcr\u00fc kararlarla yetinmez. O anda belki a\u015fikar olmayan etkilerin pe\u015fine d\u00fc\u015fer. De\u011fi\u015fkenler aras\u0131nda do\u011frusal olmayan ili\u015fkileri arar. Problemi bir b\u00fct\u00fcn olarak g\u00f6r\u00fcr. B\u00f6ylece \u00e7at\u0131\u015fan fikirler aras\u0131nda uzla\u015fmalar yarat\u0131p, yenilik\u00e7i \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretir.\u201d <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Roger Martin, b\u00fct\u00fcnleyici d\u00fc\u015f\u00fcnme tarz\u0131 \u00f6nerisini, 50 \u00fcnl\u00fc i\u015f insan\u0131 ile g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yapt\u0131ktan sonra form\u00fcle etmi\u015f. \u201c\u00d6nemli olan, ters a\u00e7\u0131dan bak\u0131p, kimsenin akl\u0131na gelmeyen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc se\u00e7ene\u011fi bulabilmek\u201d diyen Martin, T\u00fcrk\u00e7eye \u2018Ters A\u00e7\u0131\u2019 ad\u0131yla \u00e7evrilen kitab\u0131nda Procter and Gamble \u015firketinin CEO\u2019sunun s\u00f6ylediklerinin alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor:<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">\u201cBiz \u2018veya\u2019 ile kazanamazd\u0131k. Herkes \u2018veya\u2019y\u0131 hayata ge\u00e7irebilir. E\u011fer bir \u015fey lehine di\u011ferinden vazge\u00e7ilen bir oyunun i\u00e7inde yer al\u0131rsan\u0131z kazanamazs\u0131n\u0131z.\u201d<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Anla\u015f\u0131lan bug\u00fcnlerde, \u00f6d\u00fclleri \u2018veya\u2019 yerine \u2018ve\u2019 diyebilen, tats\u0131z se\u00e7eneklerin aras\u0131na gizlenmi\u015f en iyi \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc bulanlar toplayacak. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\"><strong>PETROL TRAF\u0130\u011e\u0130N\u0130N 3\u2019TE B\u0130R\u0130 H\u00dcRM\u00dcZ\u2019DEN GE\u00c7\u0130YOR<\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Petrol tankerlerine yap\u0131lan sald\u0131r\u0131 ile H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131 bir kez daha g\u00fcndeme geldi. Asl\u0131na bakarsan\u0131z, H\u00fcrm\u00fcz b\u00f6lgedeki her gerilimle g\u00fcndeme geliyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu bo\u011faz, deyim yerindeyse d\u00fcnyada en \u00e7ok ticareti yap\u0131lan mal yani enerji i\u00e7in bir ana damar. Suudi Arabistan, \u0130ran, BAE, Kuveyt ve Irak ham petrol ihracat\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131 buradan ge\u00e7iyor. Katar do\u011falgaz\u0131n\u0131n ise tamam\u0131n\u0131 Japonya, G\u00fcney Kore, \u00c7in gibi d\u00fcnya ekonomisinde \u00f6nemli yeri olan Asya Pasifik \u00fclkelerine, Avrupa ve de Amerika pazarlar\u0131na H\u00fcrm\u00fcz ba\u011fl\u0131yor. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">D\u00fcnyada deniz yoluyla ta\u015f\u0131nan petrol\u00fcn \u00fc\u00e7te biri her g\u00fcn H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131\u2019ndan ge\u00e7iyor. Somutla\u015ft\u0131ral\u0131m: G\u00fcnde 16 ila 19 milyon varil petrol ve di\u011fer s\u0131v\u0131 yak\u0131tlar \u0130ran ile Umman\u2019\u0131 ay\u0131ran bu su yolundan ge\u00e7iyor. D\u00fcnyan\u0131n t\u00fcm petrol t\u00fcketimi diye bakarsak (g\u00fcnde yakla\u015f\u0131k 100 milyon varil) o hacmin de be\u015fte biri... <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">K\u0131sacas\u0131, bir yer i\u00e7in \u2018stratejik\u2019 kelimesini kullanacaksak, H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131, tek kelimeyle bunun adresi. Bo\u011faz\u0131n en dar yeri 21 mil (33 km) geni\u015fli\u011finde. Ancak deniz ula\u015f\u0131m\u0131na her iki y\u00f6n i\u00e7in 2 millik (3 km) geni\u015flikte kullan\u0131labiliyor. ABD\u2019nin \u2018ticari gemileri korumak\u2019 gerek\u00e7esiyle donanmas\u0131n\u0131n 5. Filo\u2019sunu s\u00fcrekli bulundurdu\u011fu H\u00fcrm\u00fcz\u2019de bug\u00fcne dek pek \u00e7ok kritik ve ac\u0131 olay ya\u015fand\u0131. 1980-1988 aras\u0131ndaki \u0130ran ve Irak aras\u0131nda, birbirlerinin petrol ihracat\u0131na zarar vermek \u00fczere giri\u015ftikleri \u201ctanker sava\u015flar\u0131\u201d en bilineni. Ancak bug\u00fcn de \u0130ran\u2019\u0131n zaman zaman \u2018kapatmakla\u2019 tehdit etti\u011fi bu bo\u011fazda, 1988 y\u0131l\u0131nda ABD sava\u015f gemisi Vincennes\u2019in bir \u0130ran yolcu u\u00e7a\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrmesi ve 290 ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcne neden olmas\u0131 dahil, bug\u00fcne kadar irili ufakl\u0131 onlarca \u2018kaza\u2019 ve \u00e7at\u0131\u015fma ya\u015fand\u0131. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\"><strong>\u0130RAN-JAPONYA T\u0130CARET\u0130 DARALIYOR<\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Japonya\u2019n\u0131n resmi kurumlar\u0131na g\u00f6re 2017\u2019de yakla\u015f\u0131k 500 milyar yen (yakla\u015f\u0131k 4.6 milyar dolar) olan iki \u00fclke aras\u0131ndaki ticaret hacmi, ABD\u2019nin T\u00fcrkiye dahil 8 \u00fclkeye tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 muafiyetin sona ermesiyle birlikte daralmaya ba\u015flad\u0131. \u0130ran, Japonya\u2019ya neredeyse tamam\u0131 petrol olmak \u00fczere 400 milyar yen ihracat ger\u00e7ekle\u015ftirirken, Japonya\u2019n\u0131n \u0130ran\u2019a ihracat\u0131 90 milyar yen d\u00fczeyindeydi.<\/span><\/p>  \t\t\t\t","slug":"dunya-kontrolden-cikiyor-mu","tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"D\u00fcnya kontrolden \u00e7\u0131k\u0131yor mu?","meta_description":"Hakan G\u00fclda\u011f","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"view_count":1112,"cropped_1200x675":null,"user":{"id":1,"name":"HAKAN","surname":"G\u00dcLDA\u011e","email":"uakisik@eronat.com.tr","slug":"hakan-guldag","avatar":"\/front\/uploads\/avatar\/1733691600kKPzKvWx8Xpxx9n.webp","status":1,"role":1,"email_verified_at":null,"orde":null,"created_at":"2022-09-15T09:39:41.000000Z","updated_at":"2024-12-18T14:51:32.000000Z","seo_title":null,"seo_description":null},"translations":[{"id":20610,"is_featured":0,"is_amp":0,"is_ads":0,"ads_link":null,"post_id":20511,"locale":"tr","category_id":73,"title":"D\u00fcnya kontrolden \u00e7\u0131k\u0131yor mu?","home_title":null,"sub_title":null,"slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"subtitleuse":0,"description":null,"content":"  \t\t\t\t\t  \t\t\t\t\t<p><span class=\"large\">Ge\u00e7en hafta Umman K\u00f6rfezi\u2019nde iki tanker \u2018\u015f\u00fcpheli\u2019 \u015fekilde vuruldu. \u015e\u00fcpheli dedi\u011fim, tankerlere kim sald\u0131rd\u0131, neyle sald\u0131rd\u0131 belirsiz. May\u0131n m\u0131, roket mi, torpido mu belli de\u011fil. Kimse de \u00fcstlenmiyor. Aksine su\u00e7u birbirine at\u0131yor. T\u00fcrk\u00e7esi, tankerler kim vurduya gitti. \u0130ngiliz donanmas\u0131 geli\u015fmeyi \u2018tan\u0131mlanamayan bir olay\u2019 diye niteledi.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">A\u00e7\u0131klamalara g\u00f6re, Panama ve Marshall Adalar\u0131 bandral\u0131 tankerler Japonya\u2019ya petrol ta\u015f\u0131yordu. Olay\u0131n ard\u0131ndan petrol fiyatlar\u0131 y\u00fczde 4\u2019ten fazla artt\u0131. Ancak bu olay sadece petrol fiyatlar\u0131n\u0131n artmas\u0131n\u0131n \u00f6tesinde anlamlar ta\u015f\u0131yor. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Tankerler vuruldu\u011funda Japonya Ba\u015fbakan\u0131 \u015einzo Abe \u0130ran\u2019dayd\u0131. 1979\u2019daki devrimden sonra ilk kez bir Japon Ba\u015fbakan\u0131 \u0130ran\u2019\u0131 ziyaret ediyordu. Bir d\u00f6nem \u0130ran\u2019dan petrol al\u0131mlar\u0131n\u0131 art\u0131ran Japonya, ABD\u2019nin tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 imtiyazlar\u0131n kalkmas\u0131yla petrol al\u0131m\u0131n\u0131 durdurmu\u015ftu. Abe, Cumhurba\u015fkan\u0131 Hasan Ruhani ile bir araya geldi. \u0130ran dini lideri Ayetullah ile g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc. ABD ile \u0130ran aras\u0131ndaki gerginli\u011fi yat\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in arabuluculuk yapmay\u0131 teklif etti. Tokyo\u2019nun \u0130ran\u2019\u0131n Ortado\u011fu\u2019da bar\u0131\u015f\u0131n in\u015fa edilmesi i\u00e7in Tahran\u2019\u0131n \u00fcstlenece\u011fi yap\u0131c\u0131 role her t\u00fcrl\u00fc deste\u011fi vermeye haz\u0131r oldu\u011funu s\u00f6yledi. \u201c\u0130ran\u2019da n\u00fckleer faaliyetlerin bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l ama\u00e7la y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve Hamaney\u2019in n\u00fckleer silah \u00fcretmeyecekleri konusunda s\u00f6z verdi\u011fini\u201d a\u00e7\u0131klad\u0131. Ruhani ise Japon Ba\u015fbakan\u0131\u2019n\u0131n \u0130ran\u2019dan petrol almaya \u201ch\u00e2l\u00e2 istekli\u201d olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi\u011fini vurgulad\u0131. Ayn\u0131 g\u00fcn, Umman K\u00f6rfezi\u2019nde seyir halindeki Japonya\u2019ya y\u00fck g\u00f6t\u00fcren petrol tankerleri sald\u0131r\u0131ya u\u011frad\u0131. <\/span><\/p>  <p><span class=\"xx-large\" style=\"color: #008080;\"><strong>***<\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">\u0130ran \u00fczerindeki bask\u0131y\u0131 art\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fan ABD, sald\u0131r\u0131dan \u0130ran\u2019\u0131 sorumlu tutuyor. Sald\u0131r\u0131larda m\u0131knat\u0131sl\u0131 may\u0131nlar\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyor. Olaydan \u00e7ok k\u0131sa bir s\u00fcre sonra Pentagon, \u201c\u0130ran\u2019\u0131 sald\u0131r\u0131ya u\u011frayan gemiden may\u0131n s\u00f6kerken g\u00f6r\u00fcnt\u00fcledik\u201d a\u00e7\u0131klamas\u0131 yapt\u0131. ABD D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Mike Pompeo, \u201c\u0130\u015fin profesyonelli\u011fine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u0130ran\u2019\u0131n sorumlu oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. B\u00f6lgede bu karma\u015f\u0131k sald\u0131r\u0131y\u0131 d\u00fczenleyecek kaynak ve yetene\u011fe sahip ba\u015fka bir grup yok\u201d dedi. ABD b\u00f6lgeye ilave asker g\u00f6nderme karar\u0131 ald\u0131. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">\u0130ran ise sald\u0131r\u0131yla bir ilgisinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Cevad Zarif, sosyal medya \u00fczerinden yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamalarda ABD\u2019yi ekonomik ter\u00f6r\u00fcn\u00fc \u00f6rtbas etmek i\u00e7in \u0130ran\u2019a kar\u015f\u0131 \u201csabotaj diplomasisi\u201d uygulamakla su\u00e7lad\u0131. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Japonya, sald\u0131r\u0131ya u\u011frayan gemiden do\u011frudan ald\u0131\u011f\u0131 bilgilere g\u00f6re \u201cmay\u0131n de\u011fil, roket sald\u0131r\u0131s\u0131\u201d a\u00e7\u0131klamas\u0131 yapt\u0131. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Avrupa da ABD\u2019nin a\u00e7\u0131klamalar\u0131na deyim yerindeyse, hemen atlamad\u0131. \u201cABD\u2019nin dijital g\u00f6rselinin bir \u015fey kan\u0131tlamad\u0131\u011f\u0131\u201d g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndeki Almanya\u2019n\u0131n D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Heiko Maas, \u201cGelen haberler rahats\u0131z edici. De\u011ferlendirme yapmam\u0131z i\u00e7in bulgulara ihtiya\u00e7 var\u201d derken, Avrupa Birli\u011fi\u2019nden \u201cb\u00f6lgede provokasyonlardan ka\u00e7\u0131n\u0131lmal\u0131\u201d \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yap\u0131ld\u0131. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">\u00c7in D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Wang Yi ise ABD\u2019nin \u0130ran\u2019a yapt\u0131\u011f\u0131 bask\u0131y\u0131 k\u0131nayarak \u201cD\u00fcnya, Orta Do\u011fu\u2019da Pandora\u2019n\u0131n kutusunu a\u00e7mas\u0131n\u201d uyar\u0131s\u0131nda bulundu. <\/span><\/p>  <p><span class=\"xx-large\" style=\"color: #008080;\"><strong>***<\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Do\u011frusu, bu hafta Japonya\u2019da yap\u0131lacak olan G20 zirvesi \u00f6ncesi d\u00fcnya \u2018\u00e7ivisi \u00e7\u0131kt\u0131, \u00e7\u0131kacak\u2019 bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc veriyor. Giderek daha tehlikeli bir hal al\u0131yor. Konu\u015fulup halledilmesi gereken sorunlar iyice birikti. Gelgelelim, kimse o tarafl\u0131 de\u011fil. A\u00e7\u0131klamalara bakarsan\u0131z, lafta herkes sorunlar\u0131n fark\u0131nda. \u00c7\u00f6z\u00fcm istiyor g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Ancak i\u015f \u00fclkeler aras\u0131nda sorunlara \u00e7\u00f6z\u00fcm getirmekte i\u015flevsel olacak ortak bir zemini yeniden kurmaya gelince... Ortada ciddi bir \u00e7aba yok. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Oysa d\u00fcnyan\u0131n yeni bir d\u00fczene ihtiyac\u0131 oldu\u011fu ayan beyan ortada. \u2018Eski\u2019 d\u00fcnya d\u00fczeninin bir s\u00fcredir \u00fczerine durdu\u011fu s\u00fctunlar \u00e7at\u0131rd\u0131yor. Washington Konsens\u00fcs\u00fc bitti. Birle\u015fmi\u015f Milletler etkisiz. G20 i\u015flemiyor. D\u00fcnya Ticaret \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fc dinleyen yok. K\u0131sacas\u0131, d\u00fcnyan\u0131n g\u00fcvenle \u00fczerine basabilece\u011fi sa\u011flam bir uluslararas\u0131 y\u00f6neti\u015fim sistemi yok. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">G\u00f6r\u00fcnen o ki, ABD de art\u0131k d\u00fczen getirici bir g\u00fc\u00e7 olarak yetersiz kal\u0131yor. Kald\u0131 ki, kendisi de buna pek niyetli g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor. \u015eu s\u0131ralar, d\u00fczen getirmekten \u00e7ok, d\u00fczen bozucu bir rol \u00fcstlenmi\u015f gibi... <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Bu s\u00fcre\u00e7te, d\u00fcnya giderek daha kurals\u0131z bir yer haline geliyor. Tarih bize kurals\u0131zl\u0131\u011f\u0131n artt\u0131\u011f\u0131, \u00e7ok tarafl\u0131 olarak kabullenilmi\u015f bir d\u00fczenin olmad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemlerde, d\u00fcnyada n\u00fcfuz alanlar\u0131na b\u00f6l\u00fcnme e\u011filiminin artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. B\u00f6yle ortamlarda, hemen her \u00f6nemli uluslararas\u0131 krizin kontrolden \u00e7\u0131kma ihtimali de y\u00fckseliyor. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\"><strong>\u00c7\u00d6Z\u00dcM\u00dc KOLAYLA\u015eTIRMAK \u0130\u00c7\u0130N \u2018B\u00dcT\u00dcNLEY\u0130C\u0130 D\u00dc\u015e\u00dcNCE TARZI\u2019<\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">\u00c7alkant\u0131lar\u0131n dalga boyunun artt\u0131\u011f\u0131, t\u00fcrb\u00fclanslar\u0131n s\u0131kla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir d\u00fcnyada ya\u015f\u0131yoruz. Kimi uzmanlar, bu d\u00f6nemi \u2018yeni normal\u2019 diye adland\u0131r\u0131yor. \u2018Normal\u2019 zamanlardaki kurallar \u2018yeni normal\u2019de ancak k\u0131smen ge\u00e7erli. Y\u00f6netimler \u015fa\u015fk\u0131n. Normal d\u00f6nemlerde ba\u015far\u0131l\u0131 olan \u015firketler bu yeni d\u00f6nemde \u2018patinaj\u2019 yapmaya ba\u015flad\u0131. Ve belli ki, yeni d\u00f6nemin sorunlar\u0131na panik i\u00e7inde el atanlar\u0131n oyun d\u0131\u015f\u0131na itilmesi h\u0131zlanacak.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Bu d\u00f6nemde akl\u0131n\u0131za gelen ilk pratik \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc hayata ge\u00e7irmeye \u00e7al\u0131\u015fmak i\u015fe yaram\u0131yor. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">\u2018F\u0131rt\u0131nal\u0131 d\u00f6nemlerde y\u00f6netim\u2019 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131yla da tan\u0131nan \u2018gurular\u0131n gurusu\u2019 Peter Drucker\u2019\u0131n yerine ge\u00e7meye aday isimlerden Harvard Business School\u2019un \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinden Roger Martin, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn sorunlar\u0131na \u00e7\u00f6z\u00fcm bulmaktaki zafiyetlerin ancak \u2018b\u00fct\u00fcnleyici d\u00fc\u015f\u00fcnce tarz\u0131\u2019 ile a\u015f\u0131labilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Martin\u2019e g\u00f6re, b\u00fct\u00fcnleyici d\u00fc\u015f\u00fcnmek \u00f6ncelikle, ayn\u0131 konuya ters a\u00e7\u0131dan bakabilmeyi gerektiriyor. Birbiriyle \u00e7at\u0131\u015fan iki fikri de ayn\u0131 anda ak\u0131lda tutup, sonra da her ikisinin de \u00f6nemli y\u00f6nlerini geli\u015ftiren bir sentez yaratmak... <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Roger Martin, \u201cgeleneksel liderler karar al\u0131rken belli temalar \u00fczerine yo\u011funla\u015f\u0131r. Konuyu par\u00e7alara b\u00f6ler. Her bir par\u00e7a \u00fczerinde tek tek dururlar. Ve kendilerine en iyi g\u00f6r\u00fcnen alternatifi se\u00e7erler\u201d diyor ve ekliyor:<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">\u201cFakat ger\u00e7ekten ba\u015far\u0131l\u0131 liderler, \u2018o ya da bu\u2019 t\u00fcr\u00fc kararlarla yetinmez. O anda belki a\u015fikar olmayan etkilerin pe\u015fine d\u00fc\u015fer. De\u011fi\u015fkenler aras\u0131nda do\u011frusal olmayan ili\u015fkileri arar. Problemi bir b\u00fct\u00fcn olarak g\u00f6r\u00fcr. B\u00f6ylece \u00e7at\u0131\u015fan fikirler aras\u0131nda uzla\u015fmalar yarat\u0131p, yenilik\u00e7i \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretir.\u201d <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Roger Martin, b\u00fct\u00fcnleyici d\u00fc\u015f\u00fcnme tarz\u0131 \u00f6nerisini, 50 \u00fcnl\u00fc i\u015f insan\u0131 ile g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yapt\u0131ktan sonra form\u00fcle etmi\u015f. \u201c\u00d6nemli olan, ters a\u00e7\u0131dan bak\u0131p, kimsenin akl\u0131na gelmeyen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc se\u00e7ene\u011fi bulabilmek\u201d diyen Martin, T\u00fcrk\u00e7eye \u2018Ters A\u00e7\u0131\u2019 ad\u0131yla \u00e7evrilen kitab\u0131nda Procter and Gamble \u015firketinin CEO\u2019sunun s\u00f6ylediklerinin alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor:<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">\u201cBiz \u2018veya\u2019 ile kazanamazd\u0131k. Herkes \u2018veya\u2019y\u0131 hayata ge\u00e7irebilir. E\u011fer bir \u015fey lehine di\u011ferinden vazge\u00e7ilen bir oyunun i\u00e7inde yer al\u0131rsan\u0131z kazanamazs\u0131n\u0131z.\u201d<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Anla\u015f\u0131lan bug\u00fcnlerde, \u00f6d\u00fclleri \u2018veya\u2019 yerine \u2018ve\u2019 diyebilen, tats\u0131z se\u00e7eneklerin aras\u0131na gizlenmi\u015f en iyi \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc bulanlar toplayacak. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\"><strong>PETROL TRAF\u0130\u011e\u0130N\u0130N 3\u2019TE B\u0130R\u0130 H\u00dcRM\u00dcZ\u2019DEN GE\u00c7\u0130YOR<\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Petrol tankerlerine yap\u0131lan sald\u0131r\u0131 ile H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131 bir kez daha g\u00fcndeme geldi. Asl\u0131na bakarsan\u0131z, H\u00fcrm\u00fcz b\u00f6lgedeki her gerilimle g\u00fcndeme geliyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu bo\u011faz, deyim yerindeyse d\u00fcnyada en \u00e7ok ticareti yap\u0131lan mal yani enerji i\u00e7in bir ana damar. Suudi Arabistan, \u0130ran, BAE, Kuveyt ve Irak ham petrol ihracat\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131 buradan ge\u00e7iyor. Katar do\u011falgaz\u0131n\u0131n ise tamam\u0131n\u0131 Japonya, G\u00fcney Kore, \u00c7in gibi d\u00fcnya ekonomisinde \u00f6nemli yeri olan Asya Pasifik \u00fclkelerine, Avrupa ve de Amerika pazarlar\u0131na H\u00fcrm\u00fcz ba\u011fl\u0131yor. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">D\u00fcnyada deniz yoluyla ta\u015f\u0131nan petrol\u00fcn \u00fc\u00e7te biri her g\u00fcn H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131\u2019ndan ge\u00e7iyor. Somutla\u015ft\u0131ral\u0131m: G\u00fcnde 16 ila 19 milyon varil petrol ve di\u011fer s\u0131v\u0131 yak\u0131tlar \u0130ran ile Umman\u2019\u0131 ay\u0131ran bu su yolundan ge\u00e7iyor. D\u00fcnyan\u0131n t\u00fcm petrol t\u00fcketimi diye bakarsak (g\u00fcnde yakla\u015f\u0131k 100 milyon varil) o hacmin de be\u015fte biri... <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">K\u0131sacas\u0131, bir yer i\u00e7in \u2018stratejik\u2019 kelimesini kullanacaksak, H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131, tek kelimeyle bunun adresi. Bo\u011faz\u0131n en dar yeri 21 mil (33 km) geni\u015fli\u011finde. Ancak deniz ula\u015f\u0131m\u0131na her iki y\u00f6n i\u00e7in 2 millik (3 km) geni\u015flikte kullan\u0131labiliyor. ABD\u2019nin \u2018ticari gemileri korumak\u2019 gerek\u00e7esiyle donanmas\u0131n\u0131n 5. Filo\u2019sunu s\u00fcrekli bulundurdu\u011fu H\u00fcrm\u00fcz\u2019de bug\u00fcne dek pek \u00e7ok kritik ve ac\u0131 olay ya\u015fand\u0131. 1980-1988 aras\u0131ndaki \u0130ran ve Irak aras\u0131nda, birbirlerinin petrol ihracat\u0131na zarar vermek \u00fczere giri\u015ftikleri \u201ctanker sava\u015flar\u0131\u201d en bilineni. Ancak bug\u00fcn de \u0130ran\u2019\u0131n zaman zaman \u2018kapatmakla\u2019 tehdit etti\u011fi bu bo\u011fazda, 1988 y\u0131l\u0131nda ABD sava\u015f gemisi Vincennes\u2019in bir \u0130ran yolcu u\u00e7a\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrmesi ve 290 ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcne neden olmas\u0131 dahil, bug\u00fcne kadar irili ufakl\u0131 onlarca \u2018kaza\u2019 ve \u00e7at\u0131\u015fma ya\u015fand\u0131. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\"><strong>\u0130RAN-JAPONYA T\u0130CARET\u0130 DARALIYOR<\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Japonya\u2019n\u0131n resmi kurumlar\u0131na g\u00f6re 2017\u2019de yakla\u015f\u0131k 500 milyar yen (yakla\u015f\u0131k 4.6 milyar dolar) olan iki \u00fclke aras\u0131ndaki ticaret hacmi, ABD\u2019nin T\u00fcrkiye dahil 8 \u00fclkeye tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 muafiyetin sona ermesiyle birlikte daralmaya ba\u015flad\u0131. \u0130ran, Japonya\u2019ya neredeyse tamam\u0131 petrol olmak \u00fczere 400 milyar yen ihracat ger\u00e7ekle\u015ftirirken, Japonya\u2019n\u0131n \u0130ran\u2019a ihracat\u0131 90 milyar yen d\u00fczeyindeydi.<\/span><\/p>  \t\t\t\t","slug":"dunya-kontrolden-cikiyor-mu","orjinalimage":null,"news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"cropped_638x552":null,"cropped_310x208":null,"cropped_416x247":null,"cropped_197x247":null,"cropped_416x600":null,"cropped_1200x675":null,"tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"D\u00fcnya kontrolden \u00e7\u0131k\u0131yor mu?","meta_description":"Hakan G\u00fclda\u011f","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","view_count":1112,"yt":0,"ytid":"","ytimage":null,"imgdate":"2000-01-01 00:00:00","cuff_cover":null,"cropped_358x214":null,"cropped_842x474":null}]}}