{"status":true,"post":{"id":20902,"user_id":1,"status":1,"type":1,"orde":null,"notification_type":3,"static_post":0,"published_at":"2022-10-24 13:57:59","created_at":"2019-09-19T21:00:00.000000Z","updated_at":"2022-10-24T10:57:59.000000Z","edited_at":"2024-12-17 22:35:21","source_id":null,"post_id":20902,"is_featured":0,"title":"D\u00fcnya ekonomisine yeni tehdit: \u0130HA sald\u0131r\u0131lar\u0131","slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"home_title":null,"sub_title":null,"category_id":73,"description":null,"content":"  \t\t\t\t\t  \t\t\t\t\t<p style=\"text-align: right;\"><span class=\"large\"><strong>Hakan G\u00fclda\u011f<\/strong><\/span><br><span class=\"large\"><strong> <\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Son d\u00f6nemin belki de en \u00f6nemli olay\u0131 Suudi Arabistan\u2019\u0131n devlete ait petrol \u015firketi Aramco\u2019nun tesislerine yap\u0131lan sald\u0131r\u0131 oldu. G\u00fcnl\u00fck petrol arz\u0131na tarihteki en a\u011f\u0131r darbelerden birini vuran sald\u0131r\u0131lar hem d\u00fcnya ekonomisi hem jeopolitik geli\u015fmelere etkisi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Sald\u0131r\u0131n\u0131n ard\u0131ndan petrol fiyatlar\u0131 ilk g\u00fcn yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 20 y\u00fckseldi. Brent tipi ham petrol varil ba\u015f\u0131na 71 dolara \u00e7\u0131kt\u0131. Bu, 1991\u2019deki K\u00f6rfez Sava\u015f\u0131\u2019ndan bu yana ya\u015fanan en b\u00fcy\u00fck g\u00fcnl\u00fck y\u00fckseli\u015fti. Asya ve Avrupa borsalar\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fc\u015fler ya\u015fand\u0131. \u00d6zellikle enerjide ithalata ba\u011f\u0131ml\u0131 geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin para birimleri de\u011fer kaybetti. T\u00fcrk Liras\u0131 da Suudi Arabistan\u2019\u0131n petrol tesislerine sald\u0131r\u0131n\u0131n d\u00fczenlendi\u011fi g\u00fcn y\u00fczde 1 civar\u0131nda de\u011fer yitirdi. Piyasalar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u015fokun yan\u0131 s\u0131ra, b\u00f6lgede siyasi gerilimler de artt\u0131. Uluslararas\u0131 enerji piyasas\u0131 analistleri \u2018siyasi risklerin yeniden petrol piyasas\u0131n\u0131n g\u00fcndemine oturdu\u011fu\u2019 konusunda hem <\/span><br><span class=\"large\"> fikir. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">***<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Aramco \u015firketinin dev Abkaik rafinerisi ve en \u00f6nemli petrol \u00fcretim b\u00f6lgelerinden biri olan Khurais petrol sahas\u0131na yap\u0131lan f\u00fcze ve insans\u0131z hava arac\u0131 sald\u0131r\u0131lar\u0131 Suudi Arabistan\u2019\u0131n petrol \u00fcretiminin birden bire yar\u0131ya d\u00fc\u015fmesine neden oldu. Suudi Arabistan g\u00fcnde yakla\u015f\u0131k 11 milyon varil petrol \u00fcretiyor. Rafineri ve petrol sahas\u0131na yap\u0131lan sald\u0131r\u0131lar 5.7 milyon varil petrol\u00fcn piyasadan silinmesine yol a\u00e7t\u0131. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Suudi Arabistan ayn\u0131 zamanda d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck petrol <\/span><span class=\"large\">ihracat\u00e7\u0131s\u0131. Sald\u0131r\u0131 \u00f6ncesinde g\u00fcnde 7.4 milyon varil petrol ihra\u00e7 ediyordu. Sald\u0131r\u0131yla birlikte bu miktar \u00fc\u00e7te birinden fazla azald\u0131. Tahrip olan tesislerin hemen tamir edilip devreye sokulmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Bu da k\u00fcresel petrol arz\u0131n\u0131n y\u00fczde 5\u2019inin bir s\u00fcreli\u011fine de olsa kesintiye u\u011framas\u0131 demek.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">***<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Ya\u015fanan ani \u015foka ra\u011fmen, piyasalar kendini toparlamaya ba\u015flad\u0131. \u015eu anda d\u00fcnya petrol piyasas\u0131nda bariz bir s\u0131k\u0131\u015f\u0131kl\u0131k yok. Petrol ihtiyac\u0131nda bir aksama da s\u00f6z konusu de\u011fil. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Ancak piyasalar endi\u015feli.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Singapur\u2019daki Enengy Aspects \u015firketinin analisti Virandra Chauhan, \u201cSuudi Arabistan\u2019\u0131n enerji alt yap\u0131s\u0131n\u0131n sald\u0131r\u0131lara bu kadar korunaks\u0131z oldu\u011funun ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n, piyasalar g\u00f6z \u00f6n\u00fcne almalar\u0131 gereken yeni bir paradigma sundu\u011fu\u201d g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Sald\u0131r\u0131 sonras\u0131nda ABD ve Suudi Arabistan do\u011frudan \u0130ran\u2019\u0131 sorumlu tuttu. Bir askeri misilleme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 da g\u00fcndeme getirildi. Bu durum b\u00f6lgede zaten son derece hassas olan dengeleri daha da hassas hale sokuyor. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Son d\u00f6nemde Basra K\u00f6rfezi ve civar\u0131nda petrol tankerlerine sald\u0131r\u0131lar, \u0130ran petrol gemilerinin \u2018esir\u2019 al\u0131nmas\u0131 gibi g\u00f6rece \u2018d\u00fc\u015f\u00fck yo\u011funluklu\u2019 sald\u0131r\u0131 ve \u00e7at\u0131\u015fmalar, bu sald\u0131r\u0131 ile yeni bir evreye ge\u00e7ti. B\u00f6lgede gerginli\u011fin t\u0131rmanma ihtimali y\u00fckseldi. Hem riskler hem de k\u0131r\u0131lganl\u0131k d\u00fczeyi artt\u0131. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Bundan sonra ya\u015fanabilecekleri bilmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. G\u00f6r\u00fcnen o ki, ekonomik ara\u00e7lar\u0131 jeopolitik kazan\u0131mlar i\u00e7in daha fazla kullanan ABD, \u0130ran\u2019a y\u00f6nelik yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 daha da geni\u015fletecek. \u015eimdilik pek ihtimal verilmemekle birlikte, \u0130ran\u2019a y\u00f6nelik bir misilleme de g\u00fcndemde olacak. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Davos\u2019ta yap\u0131lan D\u00fcnya Ekonomik Forumu\u2019nun bu y\u0131lki toplant\u0131s\u0131nda \u2018jeopolitik riskler\u2019 konusundaki art\u0131\u015fa dikkat \u00e7ekiliyordu. Suudi Arabistan\u2019a y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131, d\u00fcnyada risklerin, ekonomik risklerden jeopolitik risklere do\u011fru kayd\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir kez daha teyit etti. Aramco tesislerine sald\u0131r\u0131, d\u00fcnya ticaretinin yava\u015flad\u0131\u011f\u0131, k\u00fcresel \u2018durgunluk\u2019 riskinin giderek daha fazla konu\u015fuldu\u011fu bir d\u00f6nemde, yat\u0131r\u0131m kararlar\u0131n\u0131 da olumsuz y\u00f6nde etkileyebilecek. <\/span><\/p>  <p><strong><span class=\"large\">\u0130HA sahibi \u00fclke say\u0131s\u0131 80\u2019e yakla\u015ft\u0131<\/span><\/strong><\/p>  <p><span class=\"large\">Teknoloji her zaman bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l ama\u00e7larla kullan\u0131lm\u0131yor; \u0130HA\u2019larda oldu\u011fu gibi. G\u00f6ky\u00fcz\u00fcnden foto\u011fraf ya da film \u00e7ekmek, yang\u0131nlara m\u00fcdahale etmek gibi i\u015flevlerin \u00f6tesinde \u0130HA\u2019lar\u0131n askeri ama\u00e7larla kullan\u0131m\u0131 giderek art\u0131yor. Son verilere g\u00f6re d\u00fcnya \u00fczerinde 30 \u00fclkenin elinde insans\u0131z hava arac\u0131 var. Bu rakam deyim yerindeyse \u2018a\u011f\u0131r\u2019 \u0130HA\u2019lar\u0131 kaps\u0131yor. \u2018Hafif\u2019 \u0130HA sahibi \u00fclkelerin say\u0131s\u0131 ise \u015fimdilik 78. <\/span><\/p>  <p><strong><span class=\"large\">\u0130ran\u2019a yeni yapt\u0131r\u0131mlar yolda<\/span><\/strong><\/p>  <p><span class=\"large\">Suudi Arabistan\u2019da Aramco \u015firketinin i\u015fletti\u011fi tesislere yap\u0131lan sald\u0131r\u0131lar\u0131 \u015eiilerin olu\u015fturdu\u011fu Husi milisleri \u00fcstlendi. Yemen\u2019de Suudi Arabistan\u2019\u0131n destekledi\u011fi g\u00fc\u00e7lere kar\u015f\u0131 isyan halindeki Husi milisler \u0130ran taraf\u0131ndan destekleniyor. Bu da sald\u0131r\u0131lar\u0131n \u0130ran taraf\u0131ndan yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 iddialar\u0131n\u0131 h\u0131zla g\u00fcndeme ta\u015f\u0131d\u0131. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">ABD sald\u0131r\u0131larla ilgili \u0130ran\u2019\u0131 su\u00e7luyor. Televizyon kanallar\u0131na konu\u015fulan Washington\u2019dan \u00fcst d\u00fczey yetkililer, sald\u0131r\u0131da 20\u2019yi a\u015fk\u0131n \u0130HA ve seyir f\u00fczesinin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bunlar\u0131n \u0130ran\u2019\u0131n g\u00fcneyindeki Basra K\u00f6rfezi\u2019nden f\u0131rlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc. Bu arada, ABD D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Mike Pompeo, \u2018sald\u0131r\u0131lara verilecek kar\u015f\u0131l\u0131k\u2019 i\u00e7in Suudi Arabistan\u2019a gitti. Veliaht Prens Muhammed Bin Salman ile g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc. G\u00f6r\u00fc\u015fmenin ard\u0131ndan twitter\u2019dan bir mesaj payla\u015fan Pompeo tweetinde \u015funlar\u0131 kaydetti: \u201cABD, Suudi Arabistan\u2019\u0131n kendisini savunma hakk\u0131n\u0131 destekliyor. \u0130ran rejiminin tehditkar eylemlerine g\u00f6z yumulamaz.\u201d<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Suudi Arabistan Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131, sald\u0131r\u0131da kullan\u0131lan 18 insans\u0131z hava arac\u0131 ve 7 f\u00fczenin Aramco tesislerine kuzeyden \u00e7arpt\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunun da silahlar\u0131n Yemen\u2019den f\u0131rlat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Suudi Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131 s\u00f6zc\u00fcs\u00fc Turki el Maliki\u2019nin d\u00fczenledi\u011fi toplant\u0131da sald\u0131r\u0131da kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 belirtilen \u0130HA ve f\u00fcze par\u00e7alar\u0131 da sergilendi ve bunlar\u0131n \u0130ran yap\u0131m\u0131 oldu\u011fu iddia edildi. \u0130ran ise su\u00e7lamalar\u0131 reddediyor. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan ve Rusya Devlet Ba\u015fkan\u0131 Vlademir Putin ile birlikte ger\u00e7ekle\u015ftirdikleri \u2018\u00fc\u00e7l\u00fc zirve\u2019 sonras\u0131ndaki bas\u0131n toplant\u0131s\u0131nda \u0130ran Devlet Ba\u015fkan\u0131 Hasan Ruhani, \u201cY\u0131llard\u0131r Yemen\u2019i hedef alan sald\u0131r\u0131lara kar\u015f\u0131l\u0131k Yemen halk\u0131 \u00f6z savunma hakk\u0131n\u0131 kulland\u0131\u201d a\u00e7\u0131klamas\u0131 yapt\u0131. \u0130ranl\u0131 yetkililer, kendilerine y\u00f6nelik herhangi bir sald\u0131r\u0131ya misilleme ile kar\u015f\u0131l\u0131k vereceklerini ilan etti. Uluslararas\u0131 kurulu\u015flar\u0131n analistleri ise \u0130ran\u2019a y\u00f6nelik bir misilleme ya da sald\u0131r\u0131 ihtimalinden \u00e7ok ABD taraf\u0131ndan bu \u00fclkeye y\u00f6nelik yeni ekonomik yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n g\u00fcndeme getirilece\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc payla\u015f\u0131yor. <\/span><\/p>  <p><strong><span class=\"large\">Petrol arz\u0131nda s\u0131k\u0131nt\u0131 olacak m\u0131?<\/span><\/strong><\/p>  <p><span class=\"large\">Sald\u0131r\u0131n\u0131n d\u00fcnya ekonomisine ve piyasalara etkisi tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. Petrol arz\u0131 bu durumdan ne kadar etkilenecek? Bu sorunun yan\u0131t\u0131 da Suudi Arabistan\u2019\u0131n hasar\u0131 ne zaman tamir edece\u011fine ba\u011fl\u0131. Pek \u00e7ok uzmana g\u00f6re Suudi Arabistan\u2019\u0131n hasar\u0131 b\u00fct\u00fcn\u00fcyle gidermesi ve sald\u0131r\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Aramco tesislerinde \u00fcretime geri d\u00f6nmesi aylar s\u00fcrebilir. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Petrol \u0130hra\u00e7 Eden \u00dclkeler \u00d6rg\u00fct\u00fc (OPEC) Genel Sekreteri Mohammad Barkindo\u2019ya g\u00f6re ise \u201cPaniklemek i\u00e7in neden yok.\u201d Suudi Arabistan ve Aramco \u015firketi stoklar\u0131nda bulunan petrol\u00fc devreye sokmay\u0131 planl\u0131yor. ABD Ba\u015fkan\u0131 Donald Trump, sald\u0131r\u0131 sonras\u0131nda, petrol arz\u0131ndaki s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n giderilmesi i\u00e7in acil durumlar i\u00e7in bulundurduklar\u0131 \u2018stratejik petrol rezervi\u2019ni devreye sokabilece\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131. Trump \u2018yeteri kadar petrol var\u2019 dedi. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Suudi Arabistan Enerji Bakan\u0131 Prens Abd\u00fclaziz bin Salman ise \u201cEyl\u00fcl ay\u0131 sonunda yeniden g\u00fcnde 11 milyon varil petrol \u00fcretimi kapasitesine ula\u015facaklar\u0131n\u0131\u201d a\u00e7\u0131klad\u0131. <\/span><br><span class=\"large\"> Enerji piyasas\u0131 analistleri, k\u0131sa vadede petrol fiyatlar\u0131nda ciddi bir t\u0131rman\u0131\u015f beklemediklerini belirtiyor. Ancak analistlere g\u00f6re, gelece\u011fe ili\u015fkin tedirginlik s\u00fcrecek ve piyasa bundan sonra olabilecek benzer geli\u015fmelere daha fazla tepki verebilecek. <\/span><br><span class=\"large\"><\/span><br><strong><span class=\"large\"> Petrol arz\u0131nda en y\u00fcksek kay\u0131plar\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 tarihler<\/span><\/strong><\/p>  <table style=\"height: 212px; width: 471px;\" border=\"0\">   <tbody>    <tr>     <td><\/td>     <td><\/td>     <td><span>Milyon varil<\/span><\/td>    <\/tr>    <tr style=\"background-color: #99cc66;\">     <td><span>1956-57<\/span><\/td>     <td><span>S\u00fcvey\u015f Krizi<\/span><\/td>     <td><span>2<\/span><\/td>    <\/tr>    <tr>     <td><span>1967<\/span><\/td>     <td><span>Alt\u0131 G\u00fcn Sava\u015f\u0131<\/span><\/td>     <td><span>2<\/span><\/td>    <\/tr>    <tr style=\"background-color: #99cc66;\">     <td><span>1973-74<\/span><\/td>     <td><span>Arap-\u0130srail Sava\u015f\u0131<\/span><\/td>     <td><span>4.3<\/span><\/td>    <\/tr>    <tr>     <td><span>1979<\/span><\/td>     <td><span>\u0130ran Devrimi<\/span><\/td>     <td><span>5.6<\/span><\/td>    <\/tr>    <tr style=\"background-color: #99cc66;\">     <td><span>1980-81<\/span><\/td>     <td><span>\u0130ran-Irak Sava\u015f\u0131<\/span><\/td>     <td><span>4.1<\/span><\/td>    <\/tr>    <tr>     <td><span>1990-91<\/span><\/td>     <td><span>Irak\u2019\u0131n Kuveyt\u2019i i\u015fgali<\/span><\/td>     <td><span>4.3<\/span><\/td>    <\/tr>    <tr style=\"background-color: #99cc66;\">     <td><span>2001<\/span><\/td>     <td><span>Irak\u2019\u0131n petrol ihracat\u0131n\u0131 durdurmas\u0131<\/span><\/td>     <td><span>2.1<\/span><\/td>    <\/tr>    <tr>     <td><span>2002-03<\/span><\/td>     <td><span>Venezuela petrol grevi<\/span><\/td>     <td><span>2.6<\/span><\/td>    <\/tr>    <tr style=\"background-color: #99cc66;\">     <td><span>2003<\/span><\/td>     <td><span>Irak Sava\u015f\u0131<\/span><\/td>     <td><span>2.3<\/span><\/td>    <\/tr>    <tr>     <td><span>2019<\/span><\/td>     <td><span>Suudi Arabistan\u2019a \u0130HA sald\u0131r\u0131s\u0131<\/span><\/td>     <td><span>5.7<\/span><\/td>    <\/tr>   <\/tbody>  <\/table>  \t\t\t\t","slug":"dunya-ekonomisine-yeni-tehdit-iha-saldirilari","tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"D\u00fcnya ekonomisine yeni tehdit: \u0130HA sald\u0131r\u0131lar\u0131","meta_description":"Hakan G\u00fclda\u011f","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"view_count":1101,"cropped_1200x675":null,"user":{"id":1,"name":"HAKAN","surname":"G\u00dcLDA\u011e","email":"uakisik@eronat.com.tr","slug":"hakan-guldag","avatar":"\/front\/uploads\/avatar\/1733691600kKPzKvWx8Xpxx9n.webp","status":1,"role":1,"email_verified_at":null,"orde":null,"created_at":"2022-09-15T09:39:41.000000Z","updated_at":"2024-12-18T14:51:32.000000Z","seo_title":null,"seo_description":null},"translations":[{"id":21001,"is_featured":0,"is_amp":0,"is_ads":0,"ads_link":null,"post_id":20902,"locale":"tr","category_id":73,"title":"D\u00fcnya ekonomisine yeni tehdit: \u0130HA sald\u0131r\u0131lar\u0131","home_title":null,"sub_title":null,"slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"subtitleuse":0,"description":null,"content":"  \t\t\t\t\t  \t\t\t\t\t<p style=\"text-align: right;\"><span class=\"large\"><strong>Hakan G\u00fclda\u011f<\/strong><\/span><br><span class=\"large\"><strong> <\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Son d\u00f6nemin belki de en \u00f6nemli olay\u0131 Suudi Arabistan\u2019\u0131n devlete ait petrol \u015firketi Aramco\u2019nun tesislerine yap\u0131lan sald\u0131r\u0131 oldu. G\u00fcnl\u00fck petrol arz\u0131na tarihteki en a\u011f\u0131r darbelerden birini vuran sald\u0131r\u0131lar hem d\u00fcnya ekonomisi hem jeopolitik geli\u015fmelere etkisi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Sald\u0131r\u0131n\u0131n ard\u0131ndan petrol fiyatlar\u0131 ilk g\u00fcn yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 20 y\u00fckseldi. Brent tipi ham petrol varil ba\u015f\u0131na 71 dolara \u00e7\u0131kt\u0131. Bu, 1991\u2019deki K\u00f6rfez Sava\u015f\u0131\u2019ndan bu yana ya\u015fanan en b\u00fcy\u00fck g\u00fcnl\u00fck y\u00fckseli\u015fti. Asya ve Avrupa borsalar\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fc\u015fler ya\u015fand\u0131. \u00d6zellikle enerjide ithalata ba\u011f\u0131ml\u0131 geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin para birimleri de\u011fer kaybetti. T\u00fcrk Liras\u0131 da Suudi Arabistan\u2019\u0131n petrol tesislerine sald\u0131r\u0131n\u0131n d\u00fczenlendi\u011fi g\u00fcn y\u00fczde 1 civar\u0131nda de\u011fer yitirdi. Piyasalar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u015fokun yan\u0131 s\u0131ra, b\u00f6lgede siyasi gerilimler de artt\u0131. Uluslararas\u0131 enerji piyasas\u0131 analistleri \u2018siyasi risklerin yeniden petrol piyasas\u0131n\u0131n g\u00fcndemine oturdu\u011fu\u2019 konusunda hem <\/span><br><span class=\"large\"> fikir. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">***<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Aramco \u015firketinin dev Abkaik rafinerisi ve en \u00f6nemli petrol \u00fcretim b\u00f6lgelerinden biri olan Khurais petrol sahas\u0131na yap\u0131lan f\u00fcze ve insans\u0131z hava arac\u0131 sald\u0131r\u0131lar\u0131 Suudi Arabistan\u2019\u0131n petrol \u00fcretiminin birden bire yar\u0131ya d\u00fc\u015fmesine neden oldu. Suudi Arabistan g\u00fcnde yakla\u015f\u0131k 11 milyon varil petrol \u00fcretiyor. Rafineri ve petrol sahas\u0131na yap\u0131lan sald\u0131r\u0131lar 5.7 milyon varil petrol\u00fcn piyasadan silinmesine yol a\u00e7t\u0131. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Suudi Arabistan ayn\u0131 zamanda d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck petrol <\/span><span class=\"large\">ihracat\u00e7\u0131s\u0131. Sald\u0131r\u0131 \u00f6ncesinde g\u00fcnde 7.4 milyon varil petrol ihra\u00e7 ediyordu. Sald\u0131r\u0131yla birlikte bu miktar \u00fc\u00e7te birinden fazla azald\u0131. Tahrip olan tesislerin hemen tamir edilip devreye sokulmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Bu da k\u00fcresel petrol arz\u0131n\u0131n y\u00fczde 5\u2019inin bir s\u00fcreli\u011fine de olsa kesintiye u\u011framas\u0131 demek.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">***<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Ya\u015fanan ani \u015foka ra\u011fmen, piyasalar kendini toparlamaya ba\u015flad\u0131. \u015eu anda d\u00fcnya petrol piyasas\u0131nda bariz bir s\u0131k\u0131\u015f\u0131kl\u0131k yok. Petrol ihtiyac\u0131nda bir aksama da s\u00f6z konusu de\u011fil. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Ancak piyasalar endi\u015feli.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Singapur\u2019daki Enengy Aspects \u015firketinin analisti Virandra Chauhan, \u201cSuudi Arabistan\u2019\u0131n enerji alt yap\u0131s\u0131n\u0131n sald\u0131r\u0131lara bu kadar korunaks\u0131z oldu\u011funun ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n, piyasalar g\u00f6z \u00f6n\u00fcne almalar\u0131 gereken yeni bir paradigma sundu\u011fu\u201d g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Sald\u0131r\u0131 sonras\u0131nda ABD ve Suudi Arabistan do\u011frudan \u0130ran\u2019\u0131 sorumlu tuttu. Bir askeri misilleme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 da g\u00fcndeme getirildi. Bu durum b\u00f6lgede zaten son derece hassas olan dengeleri daha da hassas hale sokuyor. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Son d\u00f6nemde Basra K\u00f6rfezi ve civar\u0131nda petrol tankerlerine sald\u0131r\u0131lar, \u0130ran petrol gemilerinin \u2018esir\u2019 al\u0131nmas\u0131 gibi g\u00f6rece \u2018d\u00fc\u015f\u00fck yo\u011funluklu\u2019 sald\u0131r\u0131 ve \u00e7at\u0131\u015fmalar, bu sald\u0131r\u0131 ile yeni bir evreye ge\u00e7ti. B\u00f6lgede gerginli\u011fin t\u0131rmanma ihtimali y\u00fckseldi. Hem riskler hem de k\u0131r\u0131lganl\u0131k d\u00fczeyi artt\u0131. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Bundan sonra ya\u015fanabilecekleri bilmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. G\u00f6r\u00fcnen o ki, ekonomik ara\u00e7lar\u0131 jeopolitik kazan\u0131mlar i\u00e7in daha fazla kullanan ABD, \u0130ran\u2019a y\u00f6nelik yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 daha da geni\u015fletecek. \u015eimdilik pek ihtimal verilmemekle birlikte, \u0130ran\u2019a y\u00f6nelik bir misilleme de g\u00fcndemde olacak. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Davos\u2019ta yap\u0131lan D\u00fcnya Ekonomik Forumu\u2019nun bu y\u0131lki toplant\u0131s\u0131nda \u2018jeopolitik riskler\u2019 konusundaki art\u0131\u015fa dikkat \u00e7ekiliyordu. Suudi Arabistan\u2019a y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131, d\u00fcnyada risklerin, ekonomik risklerden jeopolitik risklere do\u011fru kayd\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir kez daha teyit etti. Aramco tesislerine sald\u0131r\u0131, d\u00fcnya ticaretinin yava\u015flad\u0131\u011f\u0131, k\u00fcresel \u2018durgunluk\u2019 riskinin giderek daha fazla konu\u015fuldu\u011fu bir d\u00f6nemde, yat\u0131r\u0131m kararlar\u0131n\u0131 da olumsuz y\u00f6nde etkileyebilecek. <\/span><\/p>  <p><strong><span class=\"large\">\u0130HA sahibi \u00fclke say\u0131s\u0131 80\u2019e yakla\u015ft\u0131<\/span><\/strong><\/p>  <p><span class=\"large\">Teknoloji her zaman bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l ama\u00e7larla kullan\u0131lm\u0131yor; \u0130HA\u2019larda oldu\u011fu gibi. G\u00f6ky\u00fcz\u00fcnden foto\u011fraf ya da film \u00e7ekmek, yang\u0131nlara m\u00fcdahale etmek gibi i\u015flevlerin \u00f6tesinde \u0130HA\u2019lar\u0131n askeri ama\u00e7larla kullan\u0131m\u0131 giderek art\u0131yor. Son verilere g\u00f6re d\u00fcnya \u00fczerinde 30 \u00fclkenin elinde insans\u0131z hava arac\u0131 var. Bu rakam deyim yerindeyse \u2018a\u011f\u0131r\u2019 \u0130HA\u2019lar\u0131 kaps\u0131yor. \u2018Hafif\u2019 \u0130HA sahibi \u00fclkelerin say\u0131s\u0131 ise \u015fimdilik 78. <\/span><\/p>  <p><strong><span class=\"large\">\u0130ran\u2019a yeni yapt\u0131r\u0131mlar yolda<\/span><\/strong><\/p>  <p><span class=\"large\">Suudi Arabistan\u2019da Aramco \u015firketinin i\u015fletti\u011fi tesislere yap\u0131lan sald\u0131r\u0131lar\u0131 \u015eiilerin olu\u015fturdu\u011fu Husi milisleri \u00fcstlendi. Yemen\u2019de Suudi Arabistan\u2019\u0131n destekledi\u011fi g\u00fc\u00e7lere kar\u015f\u0131 isyan halindeki Husi milisler \u0130ran taraf\u0131ndan destekleniyor. Bu da sald\u0131r\u0131lar\u0131n \u0130ran taraf\u0131ndan yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 iddialar\u0131n\u0131 h\u0131zla g\u00fcndeme ta\u015f\u0131d\u0131. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">ABD sald\u0131r\u0131larla ilgili \u0130ran\u2019\u0131 su\u00e7luyor. Televizyon kanallar\u0131na konu\u015fulan Washington\u2019dan \u00fcst d\u00fczey yetkililer, sald\u0131r\u0131da 20\u2019yi a\u015fk\u0131n \u0130HA ve seyir f\u00fczesinin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bunlar\u0131n \u0130ran\u2019\u0131n g\u00fcneyindeki Basra K\u00f6rfezi\u2019nden f\u0131rlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc. Bu arada, ABD D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Mike Pompeo, \u2018sald\u0131r\u0131lara verilecek kar\u015f\u0131l\u0131k\u2019 i\u00e7in Suudi Arabistan\u2019a gitti. Veliaht Prens Muhammed Bin Salman ile g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc. G\u00f6r\u00fc\u015fmenin ard\u0131ndan twitter\u2019dan bir mesaj payla\u015fan Pompeo tweetinde \u015funlar\u0131 kaydetti: \u201cABD, Suudi Arabistan\u2019\u0131n kendisini savunma hakk\u0131n\u0131 destekliyor. \u0130ran rejiminin tehditkar eylemlerine g\u00f6z yumulamaz.\u201d<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Suudi Arabistan Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131, sald\u0131r\u0131da kullan\u0131lan 18 insans\u0131z hava arac\u0131 ve 7 f\u00fczenin Aramco tesislerine kuzeyden \u00e7arpt\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunun da silahlar\u0131n Yemen\u2019den f\u0131rlat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Suudi Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131 s\u00f6zc\u00fcs\u00fc Turki el Maliki\u2019nin d\u00fczenledi\u011fi toplant\u0131da sald\u0131r\u0131da kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 belirtilen \u0130HA ve f\u00fcze par\u00e7alar\u0131 da sergilendi ve bunlar\u0131n \u0130ran yap\u0131m\u0131 oldu\u011fu iddia edildi. \u0130ran ise su\u00e7lamalar\u0131 reddediyor. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan ve Rusya Devlet Ba\u015fkan\u0131 Vlademir Putin ile birlikte ger\u00e7ekle\u015ftirdikleri \u2018\u00fc\u00e7l\u00fc zirve\u2019 sonras\u0131ndaki bas\u0131n toplant\u0131s\u0131nda \u0130ran Devlet Ba\u015fkan\u0131 Hasan Ruhani, \u201cY\u0131llard\u0131r Yemen\u2019i hedef alan sald\u0131r\u0131lara kar\u015f\u0131l\u0131k Yemen halk\u0131 \u00f6z savunma hakk\u0131n\u0131 kulland\u0131\u201d a\u00e7\u0131klamas\u0131 yapt\u0131. \u0130ranl\u0131 yetkililer, kendilerine y\u00f6nelik herhangi bir sald\u0131r\u0131ya misilleme ile kar\u015f\u0131l\u0131k vereceklerini ilan etti. Uluslararas\u0131 kurulu\u015flar\u0131n analistleri ise \u0130ran\u2019a y\u00f6nelik bir misilleme ya da sald\u0131r\u0131 ihtimalinden \u00e7ok ABD taraf\u0131ndan bu \u00fclkeye y\u00f6nelik yeni ekonomik yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n g\u00fcndeme getirilece\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc payla\u015f\u0131yor. <\/span><\/p>  <p><strong><span class=\"large\">Petrol arz\u0131nda s\u0131k\u0131nt\u0131 olacak m\u0131?<\/span><\/strong><\/p>  <p><span class=\"large\">Sald\u0131r\u0131n\u0131n d\u00fcnya ekonomisine ve piyasalara etkisi tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. Petrol arz\u0131 bu durumdan ne kadar etkilenecek? Bu sorunun yan\u0131t\u0131 da Suudi Arabistan\u2019\u0131n hasar\u0131 ne zaman tamir edece\u011fine ba\u011fl\u0131. Pek \u00e7ok uzmana g\u00f6re Suudi Arabistan\u2019\u0131n hasar\u0131 b\u00fct\u00fcn\u00fcyle gidermesi ve sald\u0131r\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Aramco tesislerinde \u00fcretime geri d\u00f6nmesi aylar s\u00fcrebilir. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Petrol \u0130hra\u00e7 Eden \u00dclkeler \u00d6rg\u00fct\u00fc (OPEC) Genel Sekreteri Mohammad Barkindo\u2019ya g\u00f6re ise \u201cPaniklemek i\u00e7in neden yok.\u201d Suudi Arabistan ve Aramco \u015firketi stoklar\u0131nda bulunan petrol\u00fc devreye sokmay\u0131 planl\u0131yor. ABD Ba\u015fkan\u0131 Donald Trump, sald\u0131r\u0131 sonras\u0131nda, petrol arz\u0131ndaki s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n giderilmesi i\u00e7in acil durumlar i\u00e7in bulundurduklar\u0131 \u2018stratejik petrol rezervi\u2019ni devreye sokabilece\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131. Trump \u2018yeteri kadar petrol var\u2019 dedi. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Suudi Arabistan Enerji Bakan\u0131 Prens Abd\u00fclaziz bin Salman ise \u201cEyl\u00fcl ay\u0131 sonunda yeniden g\u00fcnde 11 milyon varil petrol \u00fcretimi kapasitesine ula\u015facaklar\u0131n\u0131\u201d a\u00e7\u0131klad\u0131. <\/span><br><span class=\"large\"> Enerji piyasas\u0131 analistleri, k\u0131sa vadede petrol fiyatlar\u0131nda ciddi bir t\u0131rman\u0131\u015f beklemediklerini belirtiyor. Ancak analistlere g\u00f6re, gelece\u011fe ili\u015fkin tedirginlik s\u00fcrecek ve piyasa bundan sonra olabilecek benzer geli\u015fmelere daha fazla tepki verebilecek. <\/span><br><span class=\"large\"><\/span><br><strong><span class=\"large\"> Petrol arz\u0131nda en y\u00fcksek kay\u0131plar\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 tarihler<\/span><\/strong><\/p>  <table style=\"height: 212px; width: 471px;\" border=\"0\">   <tbody>    <tr>     <td><\/td>     <td><\/td>     <td><span>Milyon varil<\/span><\/td>    <\/tr>    <tr style=\"background-color: #99cc66;\">     <td><span>1956-57<\/span><\/td>     <td><span>S\u00fcvey\u015f Krizi<\/span><\/td>     <td><span>2<\/span><\/td>    <\/tr>    <tr>     <td><span>1967<\/span><\/td>     <td><span>Alt\u0131 G\u00fcn Sava\u015f\u0131<\/span><\/td>     <td><span>2<\/span><\/td>    <\/tr>    <tr style=\"background-color: #99cc66;\">     <td><span>1973-74<\/span><\/td>     <td><span>Arap-\u0130srail Sava\u015f\u0131<\/span><\/td>     <td><span>4.3<\/span><\/td>    <\/tr>    <tr>     <td><span>1979<\/span><\/td>     <td><span>\u0130ran Devrimi<\/span><\/td>     <td><span>5.6<\/span><\/td>    <\/tr>    <tr style=\"background-color: #99cc66;\">     <td><span>1980-81<\/span><\/td>     <td><span>\u0130ran-Irak Sava\u015f\u0131<\/span><\/td>     <td><span>4.1<\/span><\/td>    <\/tr>    <tr>     <td><span>1990-91<\/span><\/td>     <td><span>Irak\u2019\u0131n Kuveyt\u2019i i\u015fgali<\/span><\/td>     <td><span>4.3<\/span><\/td>    <\/tr>    <tr style=\"background-color: #99cc66;\">     <td><span>2001<\/span><\/td>     <td><span>Irak\u2019\u0131n petrol ihracat\u0131n\u0131 durdurmas\u0131<\/span><\/td>     <td><span>2.1<\/span><\/td>    <\/tr>    <tr>     <td><span>2002-03<\/span><\/td>     <td><span>Venezuela petrol grevi<\/span><\/td>     <td><span>2.6<\/span><\/td>    <\/tr>    <tr style=\"background-color: #99cc66;\">     <td><span>2003<\/span><\/td>     <td><span>Irak Sava\u015f\u0131<\/span><\/td>     <td><span>2.3<\/span><\/td>    <\/tr>    <tr>     <td><span>2019<\/span><\/td>     <td><span>Suudi Arabistan\u2019a \u0130HA sald\u0131r\u0131s\u0131<\/span><\/td>     <td><span>5.7<\/span><\/td>    <\/tr>   <\/tbody>  <\/table>  \t\t\t\t","slug":"dunya-ekonomisine-yeni-tehdit-iha-saldirilari","orjinalimage":null,"news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"cropped_638x552":null,"cropped_310x208":null,"cropped_416x247":null,"cropped_197x247":null,"cropped_416x600":null,"cropped_1200x675":null,"tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"D\u00fcnya ekonomisine yeni tehdit: \u0130HA sald\u0131r\u0131lar\u0131","meta_description":"Hakan G\u00fclda\u011f","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","view_count":1101,"yt":0,"ytid":"","ytimage":null,"imgdate":"2000-01-01 00:00:00","cuff_cover":null,"cropped_358x214":null,"cropped_842x474":null}]}}