{"status":true,"post":{"id":27010,"user_id":23,"status":1,"type":1,"orde":null,"notification_type":3,"static_post":0,"published_at":"2022-10-24 15:27:10","created_at":"2021-06-10T21:00:00.000000Z","updated_at":"2022-10-24T12:27:10.000000Z","edited_at":"2024-12-17 22:35:21","source_id":null,"post_id":27010,"is_featured":0,"title":"D\u00f6vizde y\u00fckseli\u015fin durmas\u0131 i\u00e7in ne olmas\u0131 gerekiyor?","slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"home_title":null,"sub_title":null,"category_id":73,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

H\u0130KMET BAYDAR<\/strong><\/span>
<\/strong><\/span>
<\/span>
D\u00f6viz denilen \u00fcr\u00fcn\u00fcn fiyat\u0131n\u0131n artmas\u0131 i\u00e7in piyasaya arz edilenden fazla talep gelmesi yani \u00fcr\u00fcn\u00fc almak isteyenlerin \u00fcr\u00fcn\u00fc bulmakta zorlanmas\u0131 gerekir. \u00d6yle ki, art\u0131k ne olursa olsun almam laz\u0131m ya da daha sonra bu fiyata bulamam, fiyatlar\u0131 y\u00fckselmeden almam gerekiyor diyenler daha y\u00fcksek fiyata raz\u0131 olunca fiyat artmaya ba\u015flar. Hele bu \u00fcr\u00fcn\u00fc alman\u0131z i\u00e7in size ucuz ve bol kaynak (kredi) veriliyorsa daha h\u0131rsla al\u0131rs\u0131n\u0131z ki, fiyat daha da \u015fiddetli artar.<\/span>
<\/span>
Peki, kim bu muhakkak almak zorunda olanlar?<\/span>
<\/span>
* En b\u00fcy\u00fck al\u0131c\u0131 devlettir. Devlet bu \u00fcr\u00fcnle, eurobond taahh\u00fctlerini, garanti verdi\u011fi d\u00f6viz cinsi \u00f6deme sorununu \u00e7\u00f6zer. Ge\u00e7mi\u015fte eurobond bor\u00e7lanarak elde etti\u011fi d\u00f6viz \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fc \u015fimdi eurobondlar\u0131 geri \u00f6deyerek faiziyle birlikte kapatmak durumundad\u0131r. Yani bor\u00e7la al\u0131nan emanet para, faiziyle geri \u00f6denmek zorundad\u0131r. Bunun yan\u0131nda devlet, enerji gibi bir\u00e7ok \u00f6nemli girdide de d\u00f6vize ihtiya\u00e7 duyar.<\/span>
<\/span>
* Di\u011fer al\u0131c\u0131lar reel sekt\u00f6r temsilcileridir. Onlar d\u00f6viz \u00fcr\u00fcn\u00fcyle yurt d\u0131\u015f\u0131ndan ald\u0131klar\u0131 hammadde ve sermaye mal\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fimini yapar. K\u0131sacas\u0131 \u00fcretmek i\u00e7in getirdikleri hammaddeyi d\u00f6viz olmadan ya tedarik edemezler ya da e\u011fer yurt i\u00e7i \u00fcretim varsa, daha pahal\u0131 olarak i\u00e7 pazardan temin ederler. O zaman rekabet\u00e7i olamayabilirler.<\/span>
<\/span>
* Daha sonra o d\u00f6viz \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fc alarak fiyat art\u0131\u015f\u0131n\u0131 bekleyen yat\u0131r\u0131mc\u0131lard\u0131r. Onlar\u0131 ilgilendiren de\u011fer art\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Bu \u00fcr\u00fcn\u00fc <\/span>
\u2018banka\u2019 denilen depolarda saklad\u0131klar\u0131nda yat\u0131r\u0131mc\u0131n\u0131n kredi kayna\u011f\u0131 olu\u015fur.<\/span>
<\/span>
* Bir ba\u015fka al\u0131c\u0131 ise spek\u00fclat\u00f6rlerdir. <\/span>
Onlar de\u011feri de\u011fi\u015ftirecek f\u0131rsatlar\u0131 kollar, gerekti\u011finde s\u00f6ylentiler yayar ve piyasan\u0131n ilgisini \u00e7ekerler. <\/span>
<\/span>
* Son olarak da manip\u00fclat\u00f6rlerden bahsedelim. Onlar da yalan haberler yayarak talebin k\u0131sa s\u00fcrede h\u0131zl\u0131 artmas\u0131n\u0131 ve s\u00fcr\u00fc psikolojisiyle de talebin \u015fiddetli bir \u015fekilde fiyatlar\u0131 yukar\u0131 \u00e7ekmesini sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Bu t\u00fcr hareketler su\u00e7 olarak kabul edilir. <\/span>
<\/span>
G\u00f6r\u00fclece\u011fi \u00fczere farkl\u0131 ama\u00e7larla talepler olmakla birlikte talepler bir araya geldi\u011finde ciddi bir fiyat art\u0131\u015f\u0131na neden olabilir. Kald\u0131 ki, arz h\u0131zla artan bu talebi k\u0131sa s\u00fcrede kar\u015f\u0131layamazsa fiyat art\u0131\u015f\u0131 \u00e7ok h\u0131zl\u0131 olur.<\/span>
<\/span>
Peki, \u2018d\u00f6viz\u2019 ad\u0131n\u0131 verdi\u011fimiz \u00fcr\u00fcn\u00fcn fiyat\u0131n\u0131n artmamas\u0131 i\u00e7in neler yap\u0131lmal\u0131?<\/span>
<\/span>
\u00d6ncelikle eurobond vb. yani d\u00f6viz verilerek \u00f6denecek bor\u00e7lar\u0131n net d\u00f6viz talebine sebep olmamas\u0131 i\u00e7in ayn\u0131 vadeye eurobond sat\u0131\u015f ihalesi a\u00e7\u0131labilir. B\u00f6ylece bor\u00e7lar ileriye aktar\u0131l\u0131rken d\u00f6viz talebi dengelenmi\u015f olur. <\/span>
<\/span>
Yurt d\u0131\u015f\u0131ndan ithal edilen hammadde vb. \u00fcr\u00fcnlerin yurt i\u00e7erisinde \u00fcretimi ve rekabet\u00e7i fiyatla sat\u0131\u015f zemini olu\u015fturarak, ithalat ihtiyac\u0131 azalt\u0131labilir. <\/span>
<\/span>
Enerji i\u00e7in olu\u015fan d\u00f6viz talebi, yerli \u00fcretimle azalt\u0131labilir. Bu yerli \u00fcretim alternatif enerji de olabilir.<\/span>
<\/span>
D\u00f6viz kredi maliyetleri art\u0131r\u0131labilir. Yani d\u00f6vizi bir kaynak olarak kullanacaklar daha fazla bedel \u00f6derse ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc kayna\u011fa y\u00f6nelebilir. O zaman d\u00f6viz talebi d\u00fc\u015fer. D\u00f6viz talebi d\u00fc\u015ferse bankalar\u0131n \u2018d\u00f6viz\u2019 \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fc kiralamak i\u00e7in \u00f6dedikleri mevduat faizi de azalacak. O zaman da d\u00f6viz mevduat cazip olmayaca\u011f\u0131ndan yat\u0131r\u0131mc\u0131 TL\u2019ye ge\u00e7er. Yani d\u00f6viz arz\u0131 artar.<\/span>
<\/span>
D\u00f6viz arz\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 ve y\u00fcksek seviyede tutulmas\u0131 i\u00e7in d\u00f6viz kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 f\u0131rsatlar iyi pazarlanmal\u0131. Yani yat\u0131r\u0131m ortam\u0131 istikrarl\u0131 bir \u015fekilde g\u00fcven vermeli. <\/span>
<\/span>
D\u00f6vizi de\u011ferli yapan, onu alacak kayna\u011f\u0131n bol olmas\u0131d\u0131r. Yani TL ne kadar bol ve ula\u015f\u0131lmas\u0131 kolaysa d\u00f6viz o kadar de\u011ferlenir. Bu arada d\u00f6vizin alternatifi olduk\u00e7a de\u011feri de d\u00fc\u015fmeye devam edecektir. Onun alternatifi vadeli ithalatt\u0131r. K\u0131sacas\u0131 hammaddeyi ithal eden \u00fcretimde kullan\u0131p ihra\u00e7 edip \u00f6demesini ald\u0131ktan sonra ithalat bedelini \u00f6derse d\u00f6vize talep arz art\u0131\u015f\u0131yla dengelenmi\u015f olur.<\/span>
<\/span>
Sonu\u00e7 olarak; d\u00f6vizi bu kadar yukar\u0131 \u00e7ektiren nedenler ortadan kald\u0131r\u0131lmad\u0131k\u00e7a ve onu alacak ara\u00e7lar (TL) daha da bolla\u015ft\u0131k\u00e7a bu y\u00fckseli\u015fin yerini de\u011fer kayb\u0131na b\u0131rakmas\u0131 son derece zordur. Yurt d\u0131\u015f\u0131nda dolar endeksi 106\u2019lardan 90 seviyelerine gelirken, yurt i\u00e7erisinde tam tersine hareket ederek y\u00fckselmesi, arz ve talep dengesiyle k\u0131sa vadede nas\u0131l oynanabildi\u011fini g\u00f6sterir. <\/span>
<\/span>
Bu t\u00fcr oyunlar\u0131n oynanmamas\u0131 i\u00e7in piyasa derinli\u011finin artmas\u0131 ve toplam i\u015flem hacminin \u00e7ok y\u00fcksek olmas\u0131 gerekir. Bu arada \u015funu da eklememiz gerekir: Yurt d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7e\u015fitli kurum ve bankalar\u0131n TL cinsi tahvil satmas\u0131 bu kayna\u011fa ula\u015ft\u0131klar\u0131 anlam\u0131na gelir. Piyasa d\u00fczenleyicilerinin bu kayna\u011f\u0131 hangi ama\u00e7la toplad\u0131klar\u0131n\u0131 iyi bilmesi \u015fart. Yoksa t\u00fcm TL bakiye ile bir saat i\u00e7erisinde d\u00f6viz almaya kalkabilir. Ge\u00e7mi\u015fteki y\u00fckseli\u015fler, b\u00f6yle rezerv tutulan TL ile m\u00fcmk\u00fcn olabildi.<\/span>
<\/span>
D\u00f6vizin y\u00fckselmesi de\u011fer kaybeden TL ile m\u00fcmk\u00fcn. Bunun arkas\u0131ndaki senaryo iyi ara\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc mevcut piyasa ko\u015fullar\u0131nda bu y\u00fckseli\u015fin bir daha olmamas\u0131 i\u00e7in gereken tedbirler kademeli al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 takdirde benzer hareketlerle her an kar\u015f\u0131la\u015fabiliriz.<\/span><\/p> \t\t\t\t","slug":"dovizde-yukselisin-durmasi-icin-ne-olmasi-gerekiyor","tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"D\u00f6vizde y\u00fckseli\u015fin durmas\u0131 i\u00e7in ne olmas\u0131 gerekiyor?","meta_description":"H\u0130KMET BAYDAR","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"view_count":1073,"cropped_1200x675":null,"user":{"id":23,"name":"H\u0130KMET","surname":"BAYDAR","email":"hikmet-baydar@gmail.com","slug":"hikmet-baydar","avatar":"\/front\/uploads\/avatar\/1733691600m8IdzrjJsMVvSMC.webp","status":1,"role":1,"email_verified_at":null,"orde":null,"created_at":"2022-10-19T14:42:06.000000Z","updated_at":"2024-12-18T09:49:02.000000Z","seo_title":null,"seo_description":null},"translations":[{"id":27109,"is_featured":0,"is_amp":0,"is_ads":0,"ads_link":null,"post_id":27010,"locale":"tr","category_id":73,"title":"D\u00f6vizde y\u00fckseli\u015fin durmas\u0131 i\u00e7in ne olmas\u0131 gerekiyor?","home_title":null,"sub_title":null,"slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"subtitleuse":0,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

H\u0130KMET BAYDAR<\/strong><\/span>
<\/strong><\/span>
<\/span>
D\u00f6viz denilen \u00fcr\u00fcn\u00fcn fiyat\u0131n\u0131n artmas\u0131 i\u00e7in piyasaya arz edilenden fazla talep gelmesi yani \u00fcr\u00fcn\u00fc almak isteyenlerin \u00fcr\u00fcn\u00fc bulmakta zorlanmas\u0131 gerekir. \u00d6yle ki, art\u0131k ne olursa olsun almam laz\u0131m ya da daha sonra bu fiyata bulamam, fiyatlar\u0131 y\u00fckselmeden almam gerekiyor diyenler daha y\u00fcksek fiyata raz\u0131 olunca fiyat artmaya ba\u015flar. Hele bu \u00fcr\u00fcn\u00fc alman\u0131z i\u00e7in size ucuz ve bol kaynak (kredi) veriliyorsa daha h\u0131rsla al\u0131rs\u0131n\u0131z ki, fiyat daha da \u015fiddetli artar.<\/span>
<\/span>
Peki, kim bu muhakkak almak zorunda olanlar?<\/span>
<\/span>
* En b\u00fcy\u00fck al\u0131c\u0131 devlettir. Devlet bu \u00fcr\u00fcnle, eurobond taahh\u00fctlerini, garanti verdi\u011fi d\u00f6viz cinsi \u00f6deme sorununu \u00e7\u00f6zer. Ge\u00e7mi\u015fte eurobond bor\u00e7lanarak elde etti\u011fi d\u00f6viz \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fc \u015fimdi eurobondlar\u0131 geri \u00f6deyerek faiziyle birlikte kapatmak durumundad\u0131r. Yani bor\u00e7la al\u0131nan emanet para, faiziyle geri \u00f6denmek zorundad\u0131r. Bunun yan\u0131nda devlet, enerji gibi bir\u00e7ok \u00f6nemli girdide de d\u00f6vize ihtiya\u00e7 duyar.<\/span>
<\/span>
* Di\u011fer al\u0131c\u0131lar reel sekt\u00f6r temsilcileridir. Onlar d\u00f6viz \u00fcr\u00fcn\u00fcyle yurt d\u0131\u015f\u0131ndan ald\u0131klar\u0131 hammadde ve sermaye mal\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fimini yapar. K\u0131sacas\u0131 \u00fcretmek i\u00e7in getirdikleri hammaddeyi d\u00f6viz olmadan ya tedarik edemezler ya da e\u011fer yurt i\u00e7i \u00fcretim varsa, daha pahal\u0131 olarak i\u00e7 pazardan temin ederler. O zaman rekabet\u00e7i olamayabilirler.<\/span>
<\/span>
* Daha sonra o d\u00f6viz \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fc alarak fiyat art\u0131\u015f\u0131n\u0131 bekleyen yat\u0131r\u0131mc\u0131lard\u0131r. Onlar\u0131 ilgilendiren de\u011fer art\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Bu \u00fcr\u00fcn\u00fc <\/span>
\u2018banka\u2019 denilen depolarda saklad\u0131klar\u0131nda yat\u0131r\u0131mc\u0131n\u0131n kredi kayna\u011f\u0131 olu\u015fur.<\/span>
<\/span>
* Bir ba\u015fka al\u0131c\u0131 ise spek\u00fclat\u00f6rlerdir. <\/span>
Onlar de\u011feri de\u011fi\u015ftirecek f\u0131rsatlar\u0131 kollar, gerekti\u011finde s\u00f6ylentiler yayar ve piyasan\u0131n ilgisini \u00e7ekerler. <\/span>
<\/span>
* Son olarak da manip\u00fclat\u00f6rlerden bahsedelim. Onlar da yalan haberler yayarak talebin k\u0131sa s\u00fcrede h\u0131zl\u0131 artmas\u0131n\u0131 ve s\u00fcr\u00fc psikolojisiyle de talebin \u015fiddetli bir \u015fekilde fiyatlar\u0131 yukar\u0131 \u00e7ekmesini sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Bu t\u00fcr hareketler su\u00e7 olarak kabul edilir. <\/span>
<\/span>
G\u00f6r\u00fclece\u011fi \u00fczere farkl\u0131 ama\u00e7larla talepler olmakla birlikte talepler bir araya geldi\u011finde ciddi bir fiyat art\u0131\u015f\u0131na neden olabilir. Kald\u0131 ki, arz h\u0131zla artan bu talebi k\u0131sa s\u00fcrede kar\u015f\u0131layamazsa fiyat art\u0131\u015f\u0131 \u00e7ok h\u0131zl\u0131 olur.<\/span>
<\/span>
Peki, \u2018d\u00f6viz\u2019 ad\u0131n\u0131 verdi\u011fimiz \u00fcr\u00fcn\u00fcn fiyat\u0131n\u0131n artmamas\u0131 i\u00e7in neler yap\u0131lmal\u0131?<\/span>
<\/span>
\u00d6ncelikle eurobond vb. yani d\u00f6viz verilerek \u00f6denecek bor\u00e7lar\u0131n net d\u00f6viz talebine sebep olmamas\u0131 i\u00e7in ayn\u0131 vadeye eurobond sat\u0131\u015f ihalesi a\u00e7\u0131labilir. B\u00f6ylece bor\u00e7lar ileriye aktar\u0131l\u0131rken d\u00f6viz talebi dengelenmi\u015f olur. <\/span>
<\/span>
Yurt d\u0131\u015f\u0131ndan ithal edilen hammadde vb. \u00fcr\u00fcnlerin yurt i\u00e7erisinde \u00fcretimi ve rekabet\u00e7i fiyatla sat\u0131\u015f zemini olu\u015fturarak, ithalat ihtiyac\u0131 azalt\u0131labilir. <\/span>
<\/span>
Enerji i\u00e7in olu\u015fan d\u00f6viz talebi, yerli \u00fcretimle azalt\u0131labilir. Bu yerli \u00fcretim alternatif enerji de olabilir.<\/span>
<\/span>
D\u00f6viz kredi maliyetleri art\u0131r\u0131labilir. Yani d\u00f6vizi bir kaynak olarak kullanacaklar daha fazla bedel \u00f6derse ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc kayna\u011fa y\u00f6nelebilir. O zaman d\u00f6viz talebi d\u00fc\u015fer. D\u00f6viz talebi d\u00fc\u015ferse bankalar\u0131n \u2018d\u00f6viz\u2019 \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fc kiralamak i\u00e7in \u00f6dedikleri mevduat faizi de azalacak. O zaman da d\u00f6viz mevduat cazip olmayaca\u011f\u0131ndan yat\u0131r\u0131mc\u0131 TL\u2019ye ge\u00e7er. Yani d\u00f6viz arz\u0131 artar.<\/span>
<\/span>
D\u00f6viz arz\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 ve y\u00fcksek seviyede tutulmas\u0131 i\u00e7in d\u00f6viz kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 f\u0131rsatlar iyi pazarlanmal\u0131. Yani yat\u0131r\u0131m ortam\u0131 istikrarl\u0131 bir \u015fekilde g\u00fcven vermeli. <\/span>
<\/span>
D\u00f6vizi de\u011ferli yapan, onu alacak kayna\u011f\u0131n bol olmas\u0131d\u0131r. Yani TL ne kadar bol ve ula\u015f\u0131lmas\u0131 kolaysa d\u00f6viz o kadar de\u011ferlenir. Bu arada d\u00f6vizin alternatifi olduk\u00e7a de\u011feri de d\u00fc\u015fmeye devam edecektir. Onun alternatifi vadeli ithalatt\u0131r. K\u0131sacas\u0131 hammaddeyi ithal eden \u00fcretimde kullan\u0131p ihra\u00e7 edip \u00f6demesini ald\u0131ktan sonra ithalat bedelini \u00f6derse d\u00f6vize talep arz art\u0131\u015f\u0131yla dengelenmi\u015f olur.<\/span>
<\/span>
Sonu\u00e7 olarak; d\u00f6vizi bu kadar yukar\u0131 \u00e7ektiren nedenler ortadan kald\u0131r\u0131lmad\u0131k\u00e7a ve onu alacak ara\u00e7lar (TL) daha da bolla\u015ft\u0131k\u00e7a bu y\u00fckseli\u015fin yerini de\u011fer kayb\u0131na b\u0131rakmas\u0131 son derece zordur. Yurt d\u0131\u015f\u0131nda dolar endeksi 106\u2019lardan 90 seviyelerine gelirken, yurt i\u00e7erisinde tam tersine hareket ederek y\u00fckselmesi, arz ve talep dengesiyle k\u0131sa vadede nas\u0131l oynanabildi\u011fini g\u00f6sterir. <\/span>
<\/span>
Bu t\u00fcr oyunlar\u0131n oynanmamas\u0131 i\u00e7in piyasa derinli\u011finin artmas\u0131 ve toplam i\u015flem hacminin \u00e7ok y\u00fcksek olmas\u0131 gerekir. Bu arada \u015funu da eklememiz gerekir: Yurt d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7e\u015fitli kurum ve bankalar\u0131n TL cinsi tahvil satmas\u0131 bu kayna\u011fa ula\u015ft\u0131klar\u0131 anlam\u0131na gelir. Piyasa d\u00fczenleyicilerinin bu kayna\u011f\u0131 hangi ama\u00e7la toplad\u0131klar\u0131n\u0131 iyi bilmesi \u015fart. Yoksa t\u00fcm TL bakiye ile bir saat i\u00e7erisinde d\u00f6viz almaya kalkabilir. Ge\u00e7mi\u015fteki y\u00fckseli\u015fler, b\u00f6yle rezerv tutulan TL ile m\u00fcmk\u00fcn olabildi.<\/span>
<\/span>
D\u00f6vizin y\u00fckselmesi de\u011fer kaybeden TL ile m\u00fcmk\u00fcn. Bunun arkas\u0131ndaki senaryo iyi ara\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc mevcut piyasa ko\u015fullar\u0131nda bu y\u00fckseli\u015fin bir daha olmamas\u0131 i\u00e7in gereken tedbirler kademeli al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 takdirde benzer hareketlerle her an kar\u015f\u0131la\u015fabiliriz.<\/span><\/p> \t\t\t\t","slug":"dovizde-yukselisin-durmasi-icin-ne-olmasi-gerekiyor","orjinalimage":null,"news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"cropped_638x552":null,"cropped_310x208":null,"cropped_416x247":null,"cropped_197x247":null,"cropped_416x600":null,"cropped_1200x675":null,"tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"D\u00f6vizde y\u00fckseli\u015fin durmas\u0131 i\u00e7in ne olmas\u0131 gerekiyor?","meta_description":"H\u0130KMET BAYDAR","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","view_count":1073,"yt":0,"ytid":"","ytimage":null,"imgdate":"2000-01-01 00:00:00","cuff_cover":null,"cropped_358x214":null,"cropped_842x474":null}]}}