{"status":true,"post":{"id":20369,"user_id":1,"status":1,"type":1,"orde":null,"notification_type":3,"static_post":0,"published_at":"2022-10-24 13:51:10","created_at":"2019-05-19T21:00:00.000000Z","updated_at":"2022-10-24T10:51:10.000000Z","edited_at":"2024-12-17 22:35:21","source_id":null,"post_id":20369,"is_featured":0,"title":"Do\u011fu Akdeniz\u2019deki zenginlik b\u00fct\u00fcn b\u00f6lge \u00fclkelerinin","slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"home_title":null,"sub_title":null,"category_id":73,"description":null,"content":"  \t\t\t\t\t  \t\t\t\t\t<p><span class=\"large\">Biz YSK\u2019n\u0131n kararlar\u0131na ve \u0130stanbul se\u00e7imlerine kitlenmi\u015fken, burnumuzun dibinde \u00f6nemli geli\u015fmeler oluyor.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">\u0130ran ile ilgili olan\u0131 k\u0131smen payla\u015fm\u0131\u015ft\u0131k.<\/span><br><span class=\"large\"> Ama sular sadece Basra K\u00f6rfezi\u2019nde \u0131s\u0131nm\u0131yor. Do\u011fu Akdeniz\u2019de de \u0131s\u0131n\u0131yor. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">\u015e\u00f6yle bir haftal\u0131k geli\u015fmelere bakal\u0131m: D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Mevl\u00fct \u00c7avu\u015fo\u011flu, <\/span><br><span class=\"large\"> \u201cT\u00fcrkiye\u2019nin K\u0131br\u0131s a\u00e7\u0131klar\u0131nda do\u011fal gaz ve petrol i\u00e7in sondaj faaliyetine ba\u015flayaca\u011f\u0131n\u0131\u201c a\u00e7\u0131klad\u0131. Sismik ara\u015ft\u0131rma faaliyetlerini tamamlayan Fatih gemisinin yan\u0131na \u2019Yavuz\u2019 sondaj gemisi de g\u00f6nderilecek. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Bu a\u00e7\u0131klaman\u0131n hemen ard\u0131ndan, \u00f6nce Avrupa Birli\u011fi, sonra da ABD\u2019den pe\u015f pe\u015fe a\u00e7\u0131klamalar geldi. AB, \u201cT\u00fcrkiye\u2019nin, K\u0131br\u0131s Ekonomik M\u00fcnhas\u0131r B\u00f6lgesi etraf\u0131nda yapaca\u011f\u0131 sondaj faaliyetlerinin provokatif bir eylem oldu\u011funu ve durdurmas\u0131 gerekti\u011fini\u201d \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">AB D\u0131\u015f \u0130li\u015fkiler ve G\u00fcvenlik Politikalar\u0131 Y\u00fcksek Temsilcisi Federica Mogherini, \u201cT\u00fcrkiye\u2019yi K\u0131br\u0131s\u2019\u0131n egemenlik haklar\u0131na sayg\u0131 g\u00f6stermeye \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131\u201d ve ekledi: \u201cT\u00fcrkiye, AB\u2019nin gere\u011fine uygun bir \u015fekilde yan\u0131t verece\u011fi ve K\u0131br\u0131s\u2019la tam bir dayan\u0131\u015fma i\u00e7inde olaca\u011f\u0131 her t\u00fcrl\u00fc yasa d\u0131\u015f\u0131 uygulamadan ka\u00e7\u0131nmal\u0131...\u201d<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">ABD D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019ndan da, \u201cT\u00fcrkiye\u2019nin beyan etti\u011fi off-shore sondaj \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ba\u015flama niyetinden son derece endi\u015fe duyuyoruz\u201d denildi. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Gerilimi daha da art\u0131ran a\u00e7\u0131klamay\u0131 Yunanistan Ba\u015fbakan\u0131 Alexis \u00c7ipras yapt\u0131. T\u00fcrkiye\u2019nin Do\u011fu Akdeniz\u2019de sondaj faaliyetlerine ba\u015flamas\u0131n\u0131 kastederek, <\/span><span class=\"large\">\u201cE\u011fer bu strateji devam ederse, finansal tedbirler ve yapt\u0131r\u0131mlar olabilir\u2026\u201d dedi.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">T\u00fcrkiye, Cumhuriyet tarihinin en b\u00fcy\u00fck deniz tatbikatlar\u0131ndan birini Do\u011fu Akdeniz\u2019i de i\u00e7erecek \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirdi. <\/span><\/p>  <p><span class=\"xx-large\" style=\"background-color: #ffffff; color: #008080;\"><strong>***<\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Do\u011fu Akdeniz, d\u00fcnyan\u0131n g\u00f6z dikti\u011fi bir hidrokarbon alan\u0131\u2026<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Kuzey Denizi gibi g\u00f6rece eski sahalardaki \u00fcretim d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc ve kolay petrol d\u00f6neminin sona yakla\u015fmas\u0131 dikkatleri daha derin sulara y\u00f6neltmeye ba\u015flad\u0131.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Ge\u00e7mi\u015fte fazla ilgi g\u00f6rmeyen Do\u011fu Akdeniz havzas\u0131 bu e\u011filim nedeniyle son y\u0131llarda ilgi oda\u011f\u0131 oldu. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Peki, b\u00f6lgedeki do\u011fal gaz ve petrol rezervi ne kadar ve \u015fu ana kadar hangi ke\u015fifler yap\u0131ld\u0131? \u015eu anda Total, ENI, BP, Sheel, ExxonMobil, Qatar Petroleum gibi enerji devleri b\u00f6lgede faaliyet g\u00f6steriyor. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Peki, d\u00fcnya enerji devlerinin b\u00f6ylesine i\u015ftah\u0131n\u0131 kabartan b\u00f6lgedeki potansiyel nedir?<\/span><br><span class=\"large\"> ABD kaynaklar\u0131na g\u00f6re, Do\u011fu Akdeniz\u2019de \u015fu ana kadar belirlenen do\u011fal gaz rezervlerinin toplam\u0131 yakla\u015f\u0131k 3.5 trilyon metrek\u00fcp. <\/span><br><span class=\"large\"> D\u00fcnyada y\u0131lda yakla\u015f\u0131k 3.5 trilyon metrek\u00fcp do\u011fal gaz \u00fcretiliyor. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Yani Do\u011fu Akdeniz\u2019deki rezervlerin tamam\u0131 devreye sokulsa, d\u00fcnyan\u0131n toplam bir y\u0131ll\u0131k do\u011fal gaz ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lar.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Bir ba\u015fka ifadeyle, Do\u011fu Akdeniz\u2019de belirlenmi\u015f rezervler \u00f6yle pek b\u00fcy\u00fck de\u011fil. D\u00fcnyada 195 trilyon metrek\u00fcp civar\u0131nda kan\u0131tlanm\u0131\u015f do\u011fal gaz rezervi var. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">En b\u00fcy\u00fck do\u011fal gaz rezervine sahip \u00fclke, 35 trilyon metrek\u00fcple Rusya. \u0130ran\u2019\u0131n 33, Katar\u2019\u0131n 25 trilyon metrek\u00fcp do\u011fal gaz rezervi var. En fazla do\u011fal gaz rezervi yakla\u015f\u0131k 80 trilyon metrek\u00fcple Ortado\u011fu b\u00f6lgesi. Rusya ve T\u00fcrkmenistan\u2019\u0131n i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131 Ba\u011f\u0131ms\u0131z Devletler Toplulu\u011fu\u2019nun rezervleri ise 60 trilyon metrek\u00fcp. <\/span><\/p>  <p><span class=\"xx-large\" style=\"color: #008080;\"><strong>***<\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">D\u00fcnyan\u0131n en az do\u011fal gaz rezervine sahip b\u00f6lgesi ise 3 trilyon metrek\u00fcple Avrupa\u2026<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\"> Onun i\u00e7in Do\u011fu Akdeniz\u2019de, \u00f6zellikle de K\u0131br\u0131s adas\u0131 civar\u0131nda bulunan do\u011fal gaz rezervleri Avrupa i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ifade ediyor. Avrupa, y\u0131lda yakla\u015f\u0131k 450 milyar metrek\u00fcp do\u011fal gaz t\u00fcketiyor. Yar\u0131s\u0131n\u0131 Rusya\u2019dan ithal ediyor. Bu konuda Rusya\u2019ya olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltmak ve alternatiflerini \u00e7o\u011faltmak istiyor. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Do\u011fu Akdeniz gaz\u0131, Avrupa\u2019ya, ABD\u2019nin kendisine bask\u0131lar\u0131n\u0131 da hafifletecek bir koz veriyor. \u015eu s\u0131ralarda y\u0131lda 730 milyar metrek\u00fcpten fazla \u00fcretimi ile d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck do\u011fal gaz \u00fcreticisi olan ABD, Avrupa\u2019ya \u00f6zellikle s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f do\u011fal gaz LNG satmak istiyor. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Bir \u00fcyesinin de i\u00e7erisinde yer ald\u0131\u011f\u0131 Do\u011fu Akdeniz do\u011fal gaz\u0131, Avrupa\u2019ya deyim yerindeyse ila\u00e7 gibi geldi ve bu alandan \u00fcretilecek projeleri desteklemeye haz\u0131r. <\/span><\/p>  <p><span class=\"xx-large\" style=\"color: #008080;\"><strong>***<\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Ancak b\u00f6lge pek \u00e7ok anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n da merkezinde bulunuyor. Kom\u015fu \u00fclkelerin birbirleriyle sorunu \u00e7ok. Kendilerine ait ekonomik b\u00f6lgeler konusunda anla\u015fam\u0131yorlar. Buna kar\u015f\u0131n, b\u00f6lgede giderek artan bi\u00e7imde do\u011fal gaz rezervlerinin bulunmas\u0131, bir yandan \u00e7\u0131kar farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 keskinle\u015ftiriyor, bir yandan da yeni ittifaklar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar\u0131yor. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Bunlardan biri, \u2018EastMed\u2019 olarak an\u0131lan Do\u011fu Akdeniz\u2019de \u00e7\u0131kar\u0131lacak do\u011fal gaz\u0131n Avrupa\u2019ya ta\u015f\u0131nmas\u0131 i\u00e7in olu\u015fturulan boru hatt\u0131 projesi. <\/span><br><span class=\"large\"> Ancak, Avrupa Komisyonu\u2019nun \u2018ortak \u00e7\u0131kar projesi\u2019 olarak niteledi\u011fi EastMed i\u00e7in bir t\u00fcrl\u00fc d\u00fc\u011fmeye bas\u0131lamad\u0131. Proje defalard\u0131r erteleniyor. Ger\u00e7ekle\u015fmesi de \u00f6yle kolay g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor. Birincisi, en uygun se\u00e7enek olmas\u0131na, Avrupa\u2019ya uzanacak bir boru hatt\u0131 i\u00e7in en k\u0131sa yol T\u00fcrkiye\u2019den ge\u00e7mesine ra\u011fmen, T\u00fcrkiye\u2019yi d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rakacak \u015fekilde kurgulanan EastMed projesi son derece maliyetli. <\/span><\/p>  <p><span class=\"xx-large\" style=\"color: #008080;\"><strong>***<\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">\u0130kincisi siyasi nedenler\u2026 \u00d6zellikle, T\u00fcrkiye ile Yunanistan ve G\u00fcney K\u0131br\u0131s aras\u0131ndaki K\u0131br\u0131s sorunu, projenin hayata ge\u00e7irilmesini hayli zorla\u015ft\u0131r\u0131yor.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">EastMed projesi halen ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131nda\u2026 Bu y\u0131l ba\u015f\u0131nda toplanan ve T\u00fcrkiye\u2019yi yine i\u00e7ine almayan \u2018Do\u011fu Akdeniz Gaz Platformu\u2019 da soruna k\u0131sa vadede \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretebilecek gibi g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta, fiziksel altyap\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 ve maliyetinin yan\u0131 s\u0131ra ola ki uygulamaya ge\u00e7ilse bile EastMed boru hatt\u0131 d\u00f6\u015fendikten sonraki siyasi geli\u015fmeleri kolayca g\u00f6\u011f\u00fcsleyemeyecek. <\/span><\/p>  <p><span class=\"xx-large\" style=\"color: #008080;\"><strong>***<\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">T\u00fcrkiye bir s\u00fcre uluslararas\u0131 enerji \u015firketleri ile anla\u015f\u0131p, K\u0131br\u0131s adas\u0131 etraf\u0131nda giderek artan sondaj faaliyetlerine kat\u0131lmak i\u00e7in epey \u00e7aba g\u00f6sterdi. Ancak bu \u00e7abas\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131k bulmad\u0131.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Ard\u0131ndan T\u00fcrkiye, kendi ara\u015ft\u0131rma ve sondaj gemileri Fatih ve Yavuz\u2019u, 2018 ve 2019\u2019da devreye soktu. Bu ay itibariyle de K\u0131br\u0131s a\u00e7\u0131klar\u0131nda ABD\u2019li, \u0130talyan, Frans\u0131z \u015firketlerin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 do\u011fal gaz sondaj faaliyetlerine resmen kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Bu da, yukar\u0131da sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z koronun hep bir a\u011f\u0131zdan \u015fiddetli itirazlar\u0131n\u0131 beraberinde getirdi. Sular \u0131s\u0131nd\u0131\u2026<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Oysa, Do\u011fu Akdeniz\u2019deki zenginlikten b\u00fct\u00fcn b\u00f6lge \u00fclkelerinin adil bi\u00e7imde yararlanmas\u0131 i\u00e7in h\u00e2l\u00e2 f\u0131rsat var. Sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fmas\u0131 i\u00e7in b\u00f6lgenin b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7lerinden biri olan T\u00fcrkiye\u2019nin d\u00fcnyan\u0131n bu yeni enerji alan\u0131nda ortakl\u0131\u011fa \u00e7a\u011fr\u0131lmas\u0131 gerekiyor. Alan\u0131n uzmanlar\u0131 ve diplomasi \u00e7evreleri siyasi anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n bir yana b\u0131rak\u0131lmas\u0131 halinde gerek co\u011frafi konumu gerekse sanayi ve \u00fcretim altyap\u0131s\u0131 ile Do\u011fu Akdeniz ile ilgili boru hatt\u0131 dahil t\u00fcm geli\u015ftirme projelerinde T\u00fcrkiye ideal bir ortak\u2026<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Bir enerji hub\u2019u olma iddias\u0131ndaki T\u00fcrkiye de b\u00fct\u00fcn bu giri\u015fimlere s\u0131cak.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Empati devreye girebilirse, Do\u011fu Akdeniz\u2019de en az maliyetle zenginlik yaratmak hi\u00e7 de zor de\u011fil!<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\"><strong>KRONOLOJ\u0130<\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Do\u011fu Akdeniz\u2019de bu noktaya nas\u0131l gelindi?<\/span><\/p>  <ul>   <li><span style=\"font-size: 15.6px;\">Do\u011fu Akdeniz\u2019de do\u011fal gaz ve petrol arama \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n tarihi 70 y\u0131l \u00f6ncesine dayan\u0131yor. \u0130lk sistemli aramalar 1950\u2019lerde k\u0131y\u0131 kesiminde ba\u015flad\u0131. 1970 ve 90\u2019larda daha derin sulara y\u00f6neldi. 1990\u2019lar\u0131n sonu ve 2000\u2019lerin ba\u015f\u0131nda bulunan do\u011fal gaz rezervleri \u00e7\u0131kar\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. Ancak miktarlar \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fc. \u0130srail\u2019in kendi ihtiyac\u0131n\u0131 bile kar\u015f\u0131lamad\u0131.<\/span><\/li>   <li><span style=\"font-size: 15.6px;\">2002 y\u0131l\u0131nda G\u00fcney K\u0131br\u0131s ad\u0131na sismik ara\u015ft\u0131rma yapan Northern Access adl\u0131 Norve\u00e7 bandral\u0131 ara\u015ft\u0131rma gemisi, T\u00fcrkiye\u2019nin Aksaz \u00fcss\u00fcnden kalkan TGC Giresun f\u0131rkateyni taraf\u0131ndan durdurularak uzakla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131.<\/span><\/li>   <li><span style=\"font-size: 15.6px;\">2004 y\u0131l\u0131nda G\u00fcney K\u0131br\u0131s Rum Y\u00f6netimi\u2019nin \u2018M\u00fcnhas\u0131r Ekonomik B\u00f6lge\u2019 belirlemek i\u00e7in giri\u015fimde bulunmas\u0131 T\u00fcrkiye\u2019yi harekete ge\u00e7irdi. Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019e T\u00fcrkiye\u2019nin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu b\u00f6lgenin bildirimini yapt\u0131.<\/span><\/li>   <li><span style=\"font-size: 15.6px;\">2007 y\u0131l\u0131nda G\u00fcney K\u0131br\u0131s hidrokarbon aramalar\u0131 i\u00e7in uluslararas\u0131 ihaleye \u00e7\u0131kt\u0131.<\/span><\/li>   <li><span style=\"font-size: 15.6px;\">2009 y\u0131l\u0131 Do\u011fu Akdeniz i\u00e7in \u00f6nemli bir kilometre ta\u015f\u0131. \u0130lk b\u00fcy\u00fck do\u011fal gaz ke\u015ffi Hayfa kentinin 90 km a\u00e7\u0131klar\u0131nda, 1700 metre derinlikte, \u0130srail\u2019in \u2018M\u00fcnhas\u0131r Ekonomik B\u00f6lgesi\u2019 i\u00e7erisinde kabul edilen Tamar\u2019da ger\u00e7ekle\u015fti.<\/span><\/li>   <li><span style=\"font-size: 15.6px;\">Hurma\u2019 anlam\u0131na gelen ve \u0130srail\u2019de bir kad\u0131n ad\u0131 olarak kullan\u0131lan \u2018Tamar\u2019 sahas\u0131nda 80 milyar metrek\u00fcp do\u011fal gaz oldu\u011fu tahmin ediliyor. Ke\u015fif, b\u00f6lgede siyasi tart\u0131\u015fmalar\u0131 da beraberinde getirdi. \u00d6zellikle L\u00fcbnan, ke\u015ffedilen sahan\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131n kendi yetki alan\u0131nda oldu\u011funu ileri s\u00fcrd\u00fc.<\/span><\/li>   <li><span style=\"font-size: 15.6px;\">2010 y\u0131l\u0131nda \u0130srail, Tevrat\u2019ta ad\u0131 ge\u00e7en efsanevi bir deniz canavar\u0131n\u0131n isminin konuldu\u011fu \u2018Leviathan\u2019 sahas\u0131nda Tamar\u2019dan daha da b\u00fcy\u00fck bir rezerv ke\u015ffetti. Ayn\u0131 zamanda daha da b\u00fcy\u00fck itirazlara ve tart\u0131\u015fmalara yol a\u00e7t\u0131. 1500 metre derinlikte bulunan do\u011fal gaz rezervinin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn 622 milyar metrek\u00fcp oldu\u011fu ve do\u011fal gaz miktar\u0131n\u0131n tek ba\u015f\u0131na \u0130srail\u2019in 40 y\u0131ll\u0131k ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131la\u015famaya yeterli miktarda oldu\u011fu a\u00e7\u0131kland\u0131.<\/span><\/li>   <li><span style=\"font-size: 15.6px;\">Ayn\u0131 y\u0131l G\u00fcney K\u0131br\u0131s Rum Y\u00f6netimi ile \u0130srail deniz s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n belirlendi\u011fi bir anla\u015fma yapt\u0131. T\u00fcrkiye anla\u015fmay\u0131, KKTC\u2019nin yetki alanlar\u0131 ve \u00e7\u0131karlar\u0131 yok say\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ge\u00e7ersiz ilan etti.<\/span><\/li>   <li><span style=\"font-size: 15.6px;\">2011 y\u0131l\u0131nda bu kez G\u00fcney K\u0131br\u0131s Rum Y\u00f6netimi\u2019nin, \u0130srail ad\u0131na arama \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda bulunan Noble Energy firmas\u0131na verdi\u011fi ihale sonu\u00e7 verdi. \u0130srail\u2019in Limasol\u2019un 160 km g\u00fcneyinde ke\u015ffetti\u011fi Leviathan sahas\u0131n\u0131n 30 km bat\u0131s\u0131ndaki Afrodit ad\u0131 verilen sahada do\u011fal gaz bulundu. G\u00fcney K\u0131br\u0131s\u2019\u0131n bu ilk do\u011fal gaz sahas\u0131 1700 metre derinlikte ve 129 milyar metrek\u00fcp kapasiteye sahip.<\/span><\/li>   <li><span style=\"font-size: 15.6px;\">2012 y\u0131l\u0131nda Do\u011fu Akdeniz \u00fczerinde yetki alanlar\u0131 tart\u0131\u015fmas\u0131 yo\u011funla\u015ft\u0131. Birbiriyle \u00e7eli\u015fen haritalar gerginli\u011fi art\u0131rd\u0131. T\u00fcrk bilim insanlar\u0131n\u0131n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131, T\u00fcrkiye\u2019nin Akdeniz\u2019deki M\u00fcnhas\u0131r Ekonomik B\u00f6lge alan\u0131n\u0131 145 kilometrekare olarak g\u00f6steren b\u00f6lgeye kar\u015f\u0131 Yunan bilim adamlar\u0131n\u0131n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 harita, T\u00fcrkiye\u2019yi Antalya ve \u0130skenderun K\u00f6rfezi\u2019ne bir anlamda hapseden 41 bin kilometrekareye d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcyordu.<\/span><\/li>   <li><span style=\"font-size: 15.6px;\">Notrhern Access olay\u0131ndan 10 y\u0131l sonra 2012\u2019de, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n istemiyle T\u00fcrkiye Petrolleri\u2019ne (TPAO) Do\u011fu Akdeniz\u2019de arama faaliyetleri i\u00e7in ruhsat verildi.<\/span><\/li>   <li><span style=\"font-size: 15.6px;\">2015 y\u0131l\u0131nda M\u0131s\u0131r o zamana kadar Do\u011fu Akdeniz\u2019de yap\u0131lan en b\u00fcy\u00fck do\u011fal gaz rezervini buldu. Ke\u015ffi \u0130talyan\u2019\u0131n \u00f6nde gelen enerji \u015firketi ENI yapt\u0131. Zohr ad\u0131 verilen ve M\u0131s\u0131r k\u0131y\u0131lar\u0131ndan 150 km a\u00e7\u0131kta bulunan sahadaki do\u011fal gaz rezervi 850 milyar metrek\u00fcp b\u00fcy\u00fckl\u00fckte. \u00dcretim bu y\u0131l sonunda ba\u015flayacak. Hedef y\u0131lda 30 milyar metrek\u00fcp. 2018 y\u0131l\u0131nda M\u0131s\u0131r bu kez Sina Yar\u0131madas\u0131\u2019ndan 50 km kadar kuzeydeki Nur sahas\u0131nda ke\u015fif yapt\u0131. Hen\u00fcz ne kadarl\u0131k bir rezervin bulundu\u011fu a\u00e7\u0131klanmad\u0131. Ancak<\/span><span style=\"font-size: 15.6px;\">Zohr b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde bir rezerv oldu\u011fu tahmin ediliyor.<\/span><\/li>   <li><span style=\"font-size: 15.6px;\">2018 y\u0131l\u0131nda G\u00fcney K\u0131br\u0131s Rum Kesimi de ikinci do\u011fal gaz rezervini ke\u015ffetti. Oddes\u00fcs\u2019un gizemli tanr\u0131\u00e7as\u0131 Calypso\u2019nun ad\u0131 verilen ve ENI\u2019nin ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 sonucunda bulunan do\u011fal gaz sahas\u0131 2 bin 74 metresi denizde olmak \u00fczere toplam 3 bin 837 metre derinlikte. Rezervin hen\u00fcz ne b\u00fcy\u00fckl\u00fckte oldu\u011fu a\u00e7\u0131klanmad\u0131. Fizibilite \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 s\u00fcr\u00fcyor. Tahminler 169 milyar metrek\u00fcp ile 226 milyar metrek\u00fcp aras\u0131nda...<\/span><\/li>   <li><span style=\"font-size: 15.6px;\">2019 Ocak ay\u0131nda Kahire\u2019de, \u0130srail, G\u00fcney K\u0131br\u0131s Rum Y\u00f6netimi, Yunanistan, \u0130talya, \u00dcrd\u00fcn ve Filistin temsilcileri bir araya geldi. Toplant\u0131 sonras\u0131nda \u2018Do\u011fu Akdeniz Gaz Forumu\u2019 kuruldu\u011fu a\u00e7\u0131kland\u0131. Forumun amac\u0131n\u0131n \u201cDo\u011fu Akdeniz \u00e7ana\u011f\u0131n\u0131 enerji \u00fcss\u00fc olarak dizayn etmek ve b\u00f6lgenin kaynaklar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131nda i\u015fbirli\u011fi yapmak\u201d oldu\u011fu belirtildi. Toplant\u0131ya Do\u011fu Akdeniz\u2019deki \u00fc\u00e7 \u00fclke T\u00fcrkiye, L\u00fcbnan ve Suriye kat\u0131lmad\u0131.<\/span><\/li>   <li><span style=\"font-size: 15.6px;\">Bu y\u0131l \u015fubat ay\u0131 sonunda, T\u00fcrkiye\u2019nin itirazlar\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131 bir s\u00fcre\u00e7te, ExxonMobil ve Qatar Petroleum ortakl\u0131\u011f\u0131, bir deniz canl\u0131s\u0131n\u0131n oldu\u011fu gibi, Yunan mitolojisinde bilgeli\u011fi temsil eden tanr\u0131\u00e7a Minevra\u2019n\u0131n sembolik bayku\u015funun da ad\u0131 olan \u2018Glaucus\u2019 isimli sahada do\u011fal gaza ula\u015ft\u0131. \u0130lk belirlemelere g\u00f6re, Glaucus-1 rezervinin kapasitesi 142 ile 227 milyar metrek\u00fcp aras\u0131nda. K\u0131br\u0131s Rum Y\u00f6netimi ke\u015ffin \u015fu ana kadar K\u0131br\u0131s a\u00e7\u0131klar\u0131nda bulunan en b\u00fcy\u00fck rezerv oldu\u011funu ilan etti.<\/span><\/li>   <li><span style=\"font-size: 15.6px;\">Deniz Kuvvetleri Komutanl\u0131\u011f\u0131, Do\u011fu Akdeniz\u2019i de i\u00e7ine alan ve Anadolu\u2019yu \u00e7evreleyen \u00fc\u00e7 denizde 131 gemi, 57 u\u00e7ak ve 33 helikopterin kat\u0131l\u0131m\u0131yla Cumhuriyet tarihinin en b\u00fcy\u00fck planl\u0131 tatbikat\u0131 Denizkurdu-2019\u2019u ger\u00e7ekle\u015ftirdi.<\/span><\/li>  <\/ul>  \t\t\t\t","slug":"dogu-akdenizdeki-zenginlik-butun-bolge-ulkelerinin","tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"Do\u011fu Akdeniz\u2019deki zenginlik b\u00fct\u00fcn b\u00f6lge \u00fclkelerinin","meta_description":"Hakan G\u00fclda\u011f","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"view_count":1103,"cropped_1200x675":null,"user":{"id":1,"name":"HAKAN","surname":"G\u00dcLDA\u011e","email":"uakisik@eronat.com.tr","slug":"hakan-guldag","avatar":"\/front\/uploads\/avatar\/1733691600kKPzKvWx8Xpxx9n.webp","status":1,"role":1,"email_verified_at":null,"orde":null,"created_at":"2022-09-15T09:39:41.000000Z","updated_at":"2024-12-18T14:51:32.000000Z","seo_title":null,"seo_description":null},"translations":[{"id":20468,"is_featured":0,"is_amp":0,"is_ads":0,"ads_link":null,"post_id":20369,"locale":"tr","category_id":73,"title":"Do\u011fu Akdeniz\u2019deki zenginlik b\u00fct\u00fcn b\u00f6lge \u00fclkelerinin","home_title":null,"sub_title":null,"slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"subtitleuse":0,"description":null,"content":"  \t\t\t\t\t  \t\t\t\t\t<p><span class=\"large\">Biz YSK\u2019n\u0131n kararlar\u0131na ve \u0130stanbul se\u00e7imlerine kitlenmi\u015fken, burnumuzun dibinde \u00f6nemli geli\u015fmeler oluyor.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">\u0130ran ile ilgili olan\u0131 k\u0131smen payla\u015fm\u0131\u015ft\u0131k.<\/span><br><span class=\"large\"> Ama sular sadece Basra K\u00f6rfezi\u2019nde \u0131s\u0131nm\u0131yor. Do\u011fu Akdeniz\u2019de de \u0131s\u0131n\u0131yor. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">\u015e\u00f6yle bir haftal\u0131k geli\u015fmelere bakal\u0131m: D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Mevl\u00fct \u00c7avu\u015fo\u011flu, <\/span><br><span class=\"large\"> \u201cT\u00fcrkiye\u2019nin K\u0131br\u0131s a\u00e7\u0131klar\u0131nda do\u011fal gaz ve petrol i\u00e7in sondaj faaliyetine ba\u015flayaca\u011f\u0131n\u0131\u201c a\u00e7\u0131klad\u0131. Sismik ara\u015ft\u0131rma faaliyetlerini tamamlayan Fatih gemisinin yan\u0131na \u2019Yavuz\u2019 sondaj gemisi de g\u00f6nderilecek. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Bu a\u00e7\u0131klaman\u0131n hemen ard\u0131ndan, \u00f6nce Avrupa Birli\u011fi, sonra da ABD\u2019den pe\u015f pe\u015fe a\u00e7\u0131klamalar geldi. AB, \u201cT\u00fcrkiye\u2019nin, K\u0131br\u0131s Ekonomik M\u00fcnhas\u0131r B\u00f6lgesi etraf\u0131nda yapaca\u011f\u0131 sondaj faaliyetlerinin provokatif bir eylem oldu\u011funu ve durdurmas\u0131 gerekti\u011fini\u201d \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">AB D\u0131\u015f \u0130li\u015fkiler ve G\u00fcvenlik Politikalar\u0131 Y\u00fcksek Temsilcisi Federica Mogherini, \u201cT\u00fcrkiye\u2019yi K\u0131br\u0131s\u2019\u0131n egemenlik haklar\u0131na sayg\u0131 g\u00f6stermeye \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131\u201d ve ekledi: \u201cT\u00fcrkiye, AB\u2019nin gere\u011fine uygun bir \u015fekilde yan\u0131t verece\u011fi ve K\u0131br\u0131s\u2019la tam bir dayan\u0131\u015fma i\u00e7inde olaca\u011f\u0131 her t\u00fcrl\u00fc yasa d\u0131\u015f\u0131 uygulamadan ka\u00e7\u0131nmal\u0131...\u201d<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">ABD D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019ndan da, \u201cT\u00fcrkiye\u2019nin beyan etti\u011fi off-shore sondaj \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ba\u015flama niyetinden son derece endi\u015fe duyuyoruz\u201d denildi. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Gerilimi daha da art\u0131ran a\u00e7\u0131klamay\u0131 Yunanistan Ba\u015fbakan\u0131 Alexis \u00c7ipras yapt\u0131. T\u00fcrkiye\u2019nin Do\u011fu Akdeniz\u2019de sondaj faaliyetlerine ba\u015flamas\u0131n\u0131 kastederek, <\/span><span class=\"large\">\u201cE\u011fer bu strateji devam ederse, finansal tedbirler ve yapt\u0131r\u0131mlar olabilir\u2026\u201d dedi.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">T\u00fcrkiye, Cumhuriyet tarihinin en b\u00fcy\u00fck deniz tatbikatlar\u0131ndan birini Do\u011fu Akdeniz\u2019i de i\u00e7erecek \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirdi. <\/span><\/p>  <p><span class=\"xx-large\" style=\"background-color: #ffffff; color: #008080;\"><strong>***<\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Do\u011fu Akdeniz, d\u00fcnyan\u0131n g\u00f6z dikti\u011fi bir hidrokarbon alan\u0131\u2026<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Kuzey Denizi gibi g\u00f6rece eski sahalardaki \u00fcretim d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc ve kolay petrol d\u00f6neminin sona yakla\u015fmas\u0131 dikkatleri daha derin sulara y\u00f6neltmeye ba\u015flad\u0131.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Ge\u00e7mi\u015fte fazla ilgi g\u00f6rmeyen Do\u011fu Akdeniz havzas\u0131 bu e\u011filim nedeniyle son y\u0131llarda ilgi oda\u011f\u0131 oldu. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Peki, b\u00f6lgedeki do\u011fal gaz ve petrol rezervi ne kadar ve \u015fu ana kadar hangi ke\u015fifler yap\u0131ld\u0131? \u015eu anda Total, ENI, BP, Sheel, ExxonMobil, Qatar Petroleum gibi enerji devleri b\u00f6lgede faaliyet g\u00f6steriyor. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Peki, d\u00fcnya enerji devlerinin b\u00f6ylesine i\u015ftah\u0131n\u0131 kabartan b\u00f6lgedeki potansiyel nedir?<\/span><br><span class=\"large\"> ABD kaynaklar\u0131na g\u00f6re, Do\u011fu Akdeniz\u2019de \u015fu ana kadar belirlenen do\u011fal gaz rezervlerinin toplam\u0131 yakla\u015f\u0131k 3.5 trilyon metrek\u00fcp. <\/span><br><span class=\"large\"> D\u00fcnyada y\u0131lda yakla\u015f\u0131k 3.5 trilyon metrek\u00fcp do\u011fal gaz \u00fcretiliyor. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Yani Do\u011fu Akdeniz\u2019deki rezervlerin tamam\u0131 devreye sokulsa, d\u00fcnyan\u0131n toplam bir y\u0131ll\u0131k do\u011fal gaz ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lar.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Bir ba\u015fka ifadeyle, Do\u011fu Akdeniz\u2019de belirlenmi\u015f rezervler \u00f6yle pek b\u00fcy\u00fck de\u011fil. D\u00fcnyada 195 trilyon metrek\u00fcp civar\u0131nda kan\u0131tlanm\u0131\u015f do\u011fal gaz rezervi var. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">En b\u00fcy\u00fck do\u011fal gaz rezervine sahip \u00fclke, 35 trilyon metrek\u00fcple Rusya. \u0130ran\u2019\u0131n 33, Katar\u2019\u0131n 25 trilyon metrek\u00fcp do\u011fal gaz rezervi var. En fazla do\u011fal gaz rezervi yakla\u015f\u0131k 80 trilyon metrek\u00fcple Ortado\u011fu b\u00f6lgesi. Rusya ve T\u00fcrkmenistan\u2019\u0131n i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131 Ba\u011f\u0131ms\u0131z Devletler Toplulu\u011fu\u2019nun rezervleri ise 60 trilyon metrek\u00fcp. <\/span><\/p>  <p><span class=\"xx-large\" style=\"color: #008080;\"><strong>***<\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">D\u00fcnyan\u0131n en az do\u011fal gaz rezervine sahip b\u00f6lgesi ise 3 trilyon metrek\u00fcple Avrupa\u2026<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\"> Onun i\u00e7in Do\u011fu Akdeniz\u2019de, \u00f6zellikle de K\u0131br\u0131s adas\u0131 civar\u0131nda bulunan do\u011fal gaz rezervleri Avrupa i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ifade ediyor. Avrupa, y\u0131lda yakla\u015f\u0131k 450 milyar metrek\u00fcp do\u011fal gaz t\u00fcketiyor. Yar\u0131s\u0131n\u0131 Rusya\u2019dan ithal ediyor. Bu konuda Rusya\u2019ya olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltmak ve alternatiflerini \u00e7o\u011faltmak istiyor. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Do\u011fu Akdeniz gaz\u0131, Avrupa\u2019ya, ABD\u2019nin kendisine bask\u0131lar\u0131n\u0131 da hafifletecek bir koz veriyor. \u015eu s\u0131ralarda y\u0131lda 730 milyar metrek\u00fcpten fazla \u00fcretimi ile d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck do\u011fal gaz \u00fcreticisi olan ABD, Avrupa\u2019ya \u00f6zellikle s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f do\u011fal gaz LNG satmak istiyor. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Bir \u00fcyesinin de i\u00e7erisinde yer ald\u0131\u011f\u0131 Do\u011fu Akdeniz do\u011fal gaz\u0131, Avrupa\u2019ya deyim yerindeyse ila\u00e7 gibi geldi ve bu alandan \u00fcretilecek projeleri desteklemeye haz\u0131r. <\/span><\/p>  <p><span class=\"xx-large\" style=\"color: #008080;\"><strong>***<\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Ancak b\u00f6lge pek \u00e7ok anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n da merkezinde bulunuyor. Kom\u015fu \u00fclkelerin birbirleriyle sorunu \u00e7ok. Kendilerine ait ekonomik b\u00f6lgeler konusunda anla\u015fam\u0131yorlar. Buna kar\u015f\u0131n, b\u00f6lgede giderek artan bi\u00e7imde do\u011fal gaz rezervlerinin bulunmas\u0131, bir yandan \u00e7\u0131kar farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 keskinle\u015ftiriyor, bir yandan da yeni ittifaklar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar\u0131yor. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Bunlardan biri, \u2018EastMed\u2019 olarak an\u0131lan Do\u011fu Akdeniz\u2019de \u00e7\u0131kar\u0131lacak do\u011fal gaz\u0131n Avrupa\u2019ya ta\u015f\u0131nmas\u0131 i\u00e7in olu\u015fturulan boru hatt\u0131 projesi. <\/span><br><span class=\"large\"> Ancak, Avrupa Komisyonu\u2019nun \u2018ortak \u00e7\u0131kar projesi\u2019 olarak niteledi\u011fi EastMed i\u00e7in bir t\u00fcrl\u00fc d\u00fc\u011fmeye bas\u0131lamad\u0131. Proje defalard\u0131r erteleniyor. Ger\u00e7ekle\u015fmesi de \u00f6yle kolay g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor. Birincisi, en uygun se\u00e7enek olmas\u0131na, Avrupa\u2019ya uzanacak bir boru hatt\u0131 i\u00e7in en k\u0131sa yol T\u00fcrkiye\u2019den ge\u00e7mesine ra\u011fmen, T\u00fcrkiye\u2019yi d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rakacak \u015fekilde kurgulanan EastMed projesi son derece maliyetli. <\/span><\/p>  <p><span class=\"xx-large\" style=\"color: #008080;\"><strong>***<\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">\u0130kincisi siyasi nedenler\u2026 \u00d6zellikle, T\u00fcrkiye ile Yunanistan ve G\u00fcney K\u0131br\u0131s aras\u0131ndaki K\u0131br\u0131s sorunu, projenin hayata ge\u00e7irilmesini hayli zorla\u015ft\u0131r\u0131yor.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">EastMed projesi halen ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131nda\u2026 Bu y\u0131l ba\u015f\u0131nda toplanan ve T\u00fcrkiye\u2019yi yine i\u00e7ine almayan \u2018Do\u011fu Akdeniz Gaz Platformu\u2019 da soruna k\u0131sa vadede \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretebilecek gibi g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta, fiziksel altyap\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 ve maliyetinin yan\u0131 s\u0131ra ola ki uygulamaya ge\u00e7ilse bile EastMed boru hatt\u0131 d\u00f6\u015fendikten sonraki siyasi geli\u015fmeleri kolayca g\u00f6\u011f\u00fcsleyemeyecek. <\/span><\/p>  <p><span class=\"xx-large\" style=\"color: #008080;\"><strong>***<\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">T\u00fcrkiye bir s\u00fcre uluslararas\u0131 enerji \u015firketleri ile anla\u015f\u0131p, K\u0131br\u0131s adas\u0131 etraf\u0131nda giderek artan sondaj faaliyetlerine kat\u0131lmak i\u00e7in epey \u00e7aba g\u00f6sterdi. Ancak bu \u00e7abas\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131k bulmad\u0131.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Ard\u0131ndan T\u00fcrkiye, kendi ara\u015ft\u0131rma ve sondaj gemileri Fatih ve Yavuz\u2019u, 2018 ve 2019\u2019da devreye soktu. Bu ay itibariyle de K\u0131br\u0131s a\u00e7\u0131klar\u0131nda ABD\u2019li, \u0130talyan, Frans\u0131z \u015firketlerin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 do\u011fal gaz sondaj faaliyetlerine resmen kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131. <\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Bu da, yukar\u0131da sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z koronun hep bir a\u011f\u0131zdan \u015fiddetli itirazlar\u0131n\u0131 beraberinde getirdi. Sular \u0131s\u0131nd\u0131\u2026<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Oysa, Do\u011fu Akdeniz\u2019deki zenginlikten b\u00fct\u00fcn b\u00f6lge \u00fclkelerinin adil bi\u00e7imde yararlanmas\u0131 i\u00e7in h\u00e2l\u00e2 f\u0131rsat var. Sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fmas\u0131 i\u00e7in b\u00f6lgenin b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7lerinden biri olan T\u00fcrkiye\u2019nin d\u00fcnyan\u0131n bu yeni enerji alan\u0131nda ortakl\u0131\u011fa \u00e7a\u011fr\u0131lmas\u0131 gerekiyor. Alan\u0131n uzmanlar\u0131 ve diplomasi \u00e7evreleri siyasi anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n bir yana b\u0131rak\u0131lmas\u0131 halinde gerek co\u011frafi konumu gerekse sanayi ve \u00fcretim altyap\u0131s\u0131 ile Do\u011fu Akdeniz ile ilgili boru hatt\u0131 dahil t\u00fcm geli\u015ftirme projelerinde T\u00fcrkiye ideal bir ortak\u2026<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Bir enerji hub\u2019u olma iddias\u0131ndaki T\u00fcrkiye de b\u00fct\u00fcn bu giri\u015fimlere s\u0131cak.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Empati devreye girebilirse, Do\u011fu Akdeniz\u2019de en az maliyetle zenginlik yaratmak hi\u00e7 de zor de\u011fil!<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\"><strong>KRONOLOJ\u0130<\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Do\u011fu Akdeniz\u2019de bu noktaya nas\u0131l gelindi?<\/span><\/p>  <ul>   <li><span style=\"font-size: 15.6px;\">Do\u011fu Akdeniz\u2019de do\u011fal gaz ve petrol arama \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n tarihi 70 y\u0131l \u00f6ncesine dayan\u0131yor. \u0130lk sistemli aramalar 1950\u2019lerde k\u0131y\u0131 kesiminde ba\u015flad\u0131. 1970 ve 90\u2019larda daha derin sulara y\u00f6neldi. 1990\u2019lar\u0131n sonu ve 2000\u2019lerin ba\u015f\u0131nda bulunan do\u011fal gaz rezervleri \u00e7\u0131kar\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. Ancak miktarlar \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fc. \u0130srail\u2019in kendi ihtiyac\u0131n\u0131 bile kar\u015f\u0131lamad\u0131.<\/span><\/li>   <li><span style=\"font-size: 15.6px;\">2002 y\u0131l\u0131nda G\u00fcney K\u0131br\u0131s ad\u0131na sismik ara\u015ft\u0131rma yapan Northern Access adl\u0131 Norve\u00e7 bandral\u0131 ara\u015ft\u0131rma gemisi, T\u00fcrkiye\u2019nin Aksaz \u00fcss\u00fcnden kalkan TGC Giresun f\u0131rkateyni taraf\u0131ndan durdurularak uzakla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131.<\/span><\/li>   <li><span style=\"font-size: 15.6px;\">2004 y\u0131l\u0131nda G\u00fcney K\u0131br\u0131s Rum Y\u00f6netimi\u2019nin \u2018M\u00fcnhas\u0131r Ekonomik B\u00f6lge\u2019 belirlemek i\u00e7in giri\u015fimde bulunmas\u0131 T\u00fcrkiye\u2019yi harekete ge\u00e7irdi. Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019e T\u00fcrkiye\u2019nin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu b\u00f6lgenin bildirimini yapt\u0131.<\/span><\/li>   <li><span style=\"font-size: 15.6px;\">2007 y\u0131l\u0131nda G\u00fcney K\u0131br\u0131s hidrokarbon aramalar\u0131 i\u00e7in uluslararas\u0131 ihaleye \u00e7\u0131kt\u0131.<\/span><\/li>   <li><span style=\"font-size: 15.6px;\">2009 y\u0131l\u0131 Do\u011fu Akdeniz i\u00e7in \u00f6nemli bir kilometre ta\u015f\u0131. \u0130lk b\u00fcy\u00fck do\u011fal gaz ke\u015ffi Hayfa kentinin 90 km a\u00e7\u0131klar\u0131nda, 1700 metre derinlikte, \u0130srail\u2019in \u2018M\u00fcnhas\u0131r Ekonomik B\u00f6lgesi\u2019 i\u00e7erisinde kabul edilen Tamar\u2019da ger\u00e7ekle\u015fti.<\/span><\/li>   <li><span style=\"font-size: 15.6px;\">Hurma\u2019 anlam\u0131na gelen ve \u0130srail\u2019de bir kad\u0131n ad\u0131 olarak kullan\u0131lan \u2018Tamar\u2019 sahas\u0131nda 80 milyar metrek\u00fcp do\u011fal gaz oldu\u011fu tahmin ediliyor. Ke\u015fif, b\u00f6lgede siyasi tart\u0131\u015fmalar\u0131 da beraberinde getirdi. \u00d6zellikle L\u00fcbnan, ke\u015ffedilen sahan\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131n kendi yetki alan\u0131nda oldu\u011funu ileri s\u00fcrd\u00fc.<\/span><\/li>   <li><span style=\"font-size: 15.6px;\">2010 y\u0131l\u0131nda \u0130srail, Tevrat\u2019ta ad\u0131 ge\u00e7en efsanevi bir deniz canavar\u0131n\u0131n isminin konuldu\u011fu \u2018Leviathan\u2019 sahas\u0131nda Tamar\u2019dan daha da b\u00fcy\u00fck bir rezerv ke\u015ffetti. Ayn\u0131 zamanda daha da b\u00fcy\u00fck itirazlara ve tart\u0131\u015fmalara yol a\u00e7t\u0131. 1500 metre derinlikte bulunan do\u011fal gaz rezervinin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn 622 milyar metrek\u00fcp oldu\u011fu ve do\u011fal gaz miktar\u0131n\u0131n tek ba\u015f\u0131na \u0130srail\u2019in 40 y\u0131ll\u0131k ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131la\u015famaya yeterli miktarda oldu\u011fu a\u00e7\u0131kland\u0131.<\/span><\/li>   <li><span style=\"font-size: 15.6px;\">Ayn\u0131 y\u0131l G\u00fcney K\u0131br\u0131s Rum Y\u00f6netimi ile \u0130srail deniz s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n belirlendi\u011fi bir anla\u015fma yapt\u0131. T\u00fcrkiye anla\u015fmay\u0131, KKTC\u2019nin yetki alanlar\u0131 ve \u00e7\u0131karlar\u0131 yok say\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ge\u00e7ersiz ilan etti.<\/span><\/li>   <li><span style=\"font-size: 15.6px;\">2011 y\u0131l\u0131nda bu kez G\u00fcney K\u0131br\u0131s Rum Y\u00f6netimi\u2019nin, \u0130srail ad\u0131na arama \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda bulunan Noble Energy firmas\u0131na verdi\u011fi ihale sonu\u00e7 verdi. \u0130srail\u2019in Limasol\u2019un 160 km g\u00fcneyinde ke\u015ffetti\u011fi Leviathan sahas\u0131n\u0131n 30 km bat\u0131s\u0131ndaki Afrodit ad\u0131 verilen sahada do\u011fal gaz bulundu. G\u00fcney K\u0131br\u0131s\u2019\u0131n bu ilk do\u011fal gaz sahas\u0131 1700 metre derinlikte ve 129 milyar metrek\u00fcp kapasiteye sahip.<\/span><\/li>   <li><span style=\"font-size: 15.6px;\">2012 y\u0131l\u0131nda Do\u011fu Akdeniz \u00fczerinde yetki alanlar\u0131 tart\u0131\u015fmas\u0131 yo\u011funla\u015ft\u0131. Birbiriyle \u00e7eli\u015fen haritalar gerginli\u011fi art\u0131rd\u0131. T\u00fcrk bilim insanlar\u0131n\u0131n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131, T\u00fcrkiye\u2019nin Akdeniz\u2019deki M\u00fcnhas\u0131r Ekonomik B\u00f6lge alan\u0131n\u0131 145 kilometrekare olarak g\u00f6steren b\u00f6lgeye kar\u015f\u0131 Yunan bilim adamlar\u0131n\u0131n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 harita, T\u00fcrkiye\u2019yi Antalya ve \u0130skenderun K\u00f6rfezi\u2019ne bir anlamda hapseden 41 bin kilometrekareye d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcyordu.<\/span><\/li>   <li><span style=\"font-size: 15.6px;\">Notrhern Access olay\u0131ndan 10 y\u0131l sonra 2012\u2019de, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n istemiyle T\u00fcrkiye Petrolleri\u2019ne (TPAO) Do\u011fu Akdeniz\u2019de arama faaliyetleri i\u00e7in ruhsat verildi.<\/span><\/li>   <li><span style=\"font-size: 15.6px;\">2015 y\u0131l\u0131nda M\u0131s\u0131r o zamana kadar Do\u011fu Akdeniz\u2019de yap\u0131lan en b\u00fcy\u00fck do\u011fal gaz rezervini buldu. Ke\u015ffi \u0130talyan\u2019\u0131n \u00f6nde gelen enerji \u015firketi ENI yapt\u0131. Zohr ad\u0131 verilen ve M\u0131s\u0131r k\u0131y\u0131lar\u0131ndan 150 km a\u00e7\u0131kta bulunan sahadaki do\u011fal gaz rezervi 850 milyar metrek\u00fcp b\u00fcy\u00fckl\u00fckte. \u00dcretim bu y\u0131l sonunda ba\u015flayacak. Hedef y\u0131lda 30 milyar metrek\u00fcp. 2018 y\u0131l\u0131nda M\u0131s\u0131r bu kez Sina Yar\u0131madas\u0131\u2019ndan 50 km kadar kuzeydeki Nur sahas\u0131nda ke\u015fif yapt\u0131. Hen\u00fcz ne kadarl\u0131k bir rezervin bulundu\u011fu a\u00e7\u0131klanmad\u0131. Ancak<\/span><span style=\"font-size: 15.6px;\">Zohr b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde bir rezerv oldu\u011fu tahmin ediliyor.<\/span><\/li>   <li><span style=\"font-size: 15.6px;\">2018 y\u0131l\u0131nda G\u00fcney K\u0131br\u0131s Rum Kesimi de ikinci do\u011fal gaz rezervini ke\u015ffetti. Oddes\u00fcs\u2019un gizemli tanr\u0131\u00e7as\u0131 Calypso\u2019nun ad\u0131 verilen ve ENI\u2019nin ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 sonucunda bulunan do\u011fal gaz sahas\u0131 2 bin 74 metresi denizde olmak \u00fczere toplam 3 bin 837 metre derinlikte. Rezervin hen\u00fcz ne b\u00fcy\u00fckl\u00fckte oldu\u011fu a\u00e7\u0131klanmad\u0131. Fizibilite \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 s\u00fcr\u00fcyor. Tahminler 169 milyar metrek\u00fcp ile 226 milyar metrek\u00fcp aras\u0131nda...<\/span><\/li>   <li><span style=\"font-size: 15.6px;\">2019 Ocak ay\u0131nda Kahire\u2019de, \u0130srail, G\u00fcney K\u0131br\u0131s Rum Y\u00f6netimi, Yunanistan, \u0130talya, \u00dcrd\u00fcn ve Filistin temsilcileri bir araya geldi. Toplant\u0131 sonras\u0131nda \u2018Do\u011fu Akdeniz Gaz Forumu\u2019 kuruldu\u011fu a\u00e7\u0131kland\u0131. Forumun amac\u0131n\u0131n \u201cDo\u011fu Akdeniz \u00e7ana\u011f\u0131n\u0131 enerji \u00fcss\u00fc olarak dizayn etmek ve b\u00f6lgenin kaynaklar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131nda i\u015fbirli\u011fi yapmak\u201d oldu\u011fu belirtildi. Toplant\u0131ya Do\u011fu Akdeniz\u2019deki \u00fc\u00e7 \u00fclke T\u00fcrkiye, L\u00fcbnan ve Suriye kat\u0131lmad\u0131.<\/span><\/li>   <li><span style=\"font-size: 15.6px;\">Bu y\u0131l \u015fubat ay\u0131 sonunda, T\u00fcrkiye\u2019nin itirazlar\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131 bir s\u00fcre\u00e7te, ExxonMobil ve Qatar Petroleum ortakl\u0131\u011f\u0131, bir deniz canl\u0131s\u0131n\u0131n oldu\u011fu gibi, Yunan mitolojisinde bilgeli\u011fi temsil eden tanr\u0131\u00e7a Minevra\u2019n\u0131n sembolik bayku\u015funun da ad\u0131 olan \u2018Glaucus\u2019 isimli sahada do\u011fal gaza ula\u015ft\u0131. \u0130lk belirlemelere g\u00f6re, Glaucus-1 rezervinin kapasitesi 142 ile 227 milyar metrek\u00fcp aras\u0131nda. K\u0131br\u0131s Rum Y\u00f6netimi ke\u015ffin \u015fu ana kadar K\u0131br\u0131s a\u00e7\u0131klar\u0131nda bulunan en b\u00fcy\u00fck rezerv oldu\u011funu ilan etti.<\/span><\/li>   <li><span style=\"font-size: 15.6px;\">Deniz Kuvvetleri Komutanl\u0131\u011f\u0131, Do\u011fu Akdeniz\u2019i de i\u00e7ine alan ve Anadolu\u2019yu \u00e7evreleyen \u00fc\u00e7 denizde 131 gemi, 57 u\u00e7ak ve 33 helikopterin kat\u0131l\u0131m\u0131yla Cumhuriyet tarihinin en b\u00fcy\u00fck planl\u0131 tatbikat\u0131 Denizkurdu-2019\u2019u ger\u00e7ekle\u015ftirdi.<\/span><\/li>  <\/ul>  \t\t\t\t","slug":"dogu-akdenizdeki-zenginlik-butun-bolge-ulkelerinin","orjinalimage":null,"news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"cropped_638x552":null,"cropped_310x208":null,"cropped_416x247":null,"cropped_197x247":null,"cropped_416x600":null,"cropped_1200x675":null,"tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"Do\u011fu Akdeniz\u2019deki zenginlik b\u00fct\u00fcn b\u00f6lge \u00fclkelerinin","meta_description":"Hakan G\u00fclda\u011f","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","view_count":1103,"yt":0,"ytid":"","ytimage":null,"imgdate":"2000-01-01 00:00:00","cuff_cover":null,"cropped_358x214":null,"cropped_842x474":null}]}}