{"status":true,"post":{"id":26759,"user_id":6,"status":1,"type":1,"orde":null,"notification_type":3,"static_post":0,"published_at":"2022-10-24 15:22:14","created_at":"2021-05-27T21:00:00.000000Z","updated_at":"2022-10-24T12:22:14.000000Z","edited_at":"2024-12-17 22:35:21","source_id":null,"post_id":26759,"is_featured":0,"title":"Dijital ahlak m\u0131?","slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"home_title":null,"sub_title":null,"category_id":73,"description":null,"content":"  \t\t\t\t\t  \t\t\t\t\t<p style=\"text-align: right;\"><span class=\"large\"><strong>Dr. \u0130lhami F\u0131nd\u0131k\u00e7\u0131<\/strong><\/span><br><span class=\"large\"> <strong><\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ger\u00e7ekler, h\u0131zla k\u00fc\u00e7\u00fclen d\u00fcnyam\u0131zda evrensel ahlak\u0131n k\u00f6k\u00fcnden sars\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve dijital bir ahlak\u0131n yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. K\u00fcreselle\u015fme s\u00fcrecinin, mana odakl\u0131 evrensel ahlak\u0131 desteklemesi beklenirken dijital d\u00fcnya, madde odakl\u0131 ahlak\u0131 olu\u015fturuyor.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">D\u00fcnyan\u0131n neresinde olursa olsun insan olman\u0131n gerektirdi\u011fi evrensel ahlak de\u011ferleri bellidir. Hak, adalet, erdem, merhamet, do\u011fruluk, d\u00fcr\u00fcstl\u00fck, \u015feffafl\u0131k, sayg\u0131, \u00e7al\u0131\u015fkanl\u0131k\u2026 Ahlak ba\u015fl\u0131\u011f\u0131nda yer alan b\u00fct\u00fcn bu iyi ve g\u00fczel de\u011ferler, insan\u0131n fabrika ayarlar\u0131nda her bireye \u00f6zel bir bi\u00e7imde ve yo\u011funlukta zaten olan bir potansiyeldir.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Yani ahlak, temelde bir \u015fahsiyet \u00f6zelli\u011fidir. E\u011fitim ve \u00f6\u011frenme s\u00fcrecinin, bireydeki bu potansiyeli geli\u015ftirmesi, ahlak ve vicdani de\u011ferleri peki\u015ftirmesi, \u015fekillendirmesi beklenir. Ancak dijital d\u00fcnya, b\u00fct\u00fcn e\u011fitim s\u00fcre\u00e7lerinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7iyor.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Bilginin h\u0131zla yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir d\u00fcnyada temel ahlaki de\u011ferlerin de ayn\u0131 h\u0131zla yay\u0131lmas\u0131, benimsenmesi ve davran\u0131\u015fa d\u00f6n\u00fc\u015fmesi beklenirdi. Ama b\u00f6yle olmuyor. Zira giderek maddi ama\u00e7lara hizmet eden, t\u00fcketim al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131 y\u00f6nlendirmeye ve h\u0131zland\u0131rmaya odaklanan ahlaktan yoksun bilgi, ahlaki erdemleri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye, yapay ve dijital bir ahlak anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 k\u00f6r\u00fcklemeye ba\u015flad\u0131.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">K\u00fcreselle\u015fmeye paralel kendi potansiyelinden uzakla\u015fan insan\u0131n, do\u011fal ahlaki duru\u015fu, zay\u0131flay\u0131p giderek yapay bir h\u00fcviyete mi b\u00fcr\u00fcn\u00fcyor acaba? B\u00f6ylece k\u00fcresel dijital ahlak\u0131n temelleri, do\u011fu\u015ftan getirilen saf insani de\u011ferlere mi yoksa egemen g\u00fc\u00e7lerin gizli ve a\u00e7\u0131k hedeflerine ve maddi de\u011ferlerine mi dayanacak?<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\"><strong>KEND\u0130N\u0130 B\u0130LMEK<\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">\u00d6rne\u011fin insandan ay\u0131rt etmede zorland\u0131\u011f\u0131m\u0131z yapay zeka \u00fcr\u00fcn\u00fc robotlar, hangi ahlaki normlara g\u00f6re programlanacak? Evrensel ahlaki de\u011ferler mi yoksa onlar\u0131 \u00fcreten yahut i\u015fleten kurumlar\u0131n hedefleri mi \u00f6nde olacak? \u0130yinin, do\u011frunun, ay\u0131b\u0131n, g\u00fcnah\u0131n, dijital ahlaktaki kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 ne olacak? \u0130nsanlar m\u0131 masa ba\u015f\u0131nda \u00fcretilen dijital ahlaka uymaya zorlanacak? Yoksa yapay zeka \u00fcr\u00fcn\u00fc makineler mi insan\u0131n evrensel do\u011fal ahlak\u0131yla programlanacak?<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Endi\u015feliyiz\u2026 \u00c7\u00fcnk\u00fc daha y\u00fcksek sesle dile getirilmeye ba\u015flanan yapay maddi de\u011ferlere dayal\u0131, tarafl\u0131 k\u00fcresel s\u00f6ylemler, evrensel do\u011frulara ve ortak bir yapay ahlak anlay\u0131\u015f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor. Alg\u0131 y\u00f6netimiyle tekrar edilen bu s\u00f6ylemler, ki\u015fisel ve toplumsal ya\u015fam\u0131n bir par\u00e7as\u0131, ortak bir de\u011fer haline getiriliyor. \u0130yilik, d\u00fcr\u00fcstl\u00fck, ba\u015fkalar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnme gibi ahlaki erdemlerin, nostaljik de\u011ferler hanesine hapsolmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 bir zamanday\u0131z.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Kendi ahlaki potansiyelinden ayr\u0131larak yapay bir ahlak\u0131n pen\u00e7esine kap\u0131lan insan, hem kendi \u00f6z de\u011ferlerinden hem de \u00f6teki ile olan ba\u011f\u0131ndan uzakla\u015f\u0131yor. Bundan dolay\u0131d\u0131r ki, kendimizi alg\u0131lama bi\u00e7imi ve kendimizden beklentilerden aile i\u00e7i ya\u015fama, i\u015f ortam\u0131na ve toplumsal hayata kadar y\u00fczlerce davran\u0131\u015f kal\u0131b\u0131m\u0131z h\u0131zla de\u011fi\u015fiyor.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\"><strong>\u00dcST AHLAK<\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Oysa ki insan, kendini bilmek ve varl\u0131k \u00e2lemiyle y\u00fczle\u015fmek ister. Bu ise saf akl\u0131 tamamlayan ahlakla olur. Ahlak\u0131 ve vicdan\u0131, insandaki y\u00fcksek melekeler aras\u0131nda g\u00f6ren Gazali, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n bu melekeler sayesinde ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler. Bug\u00fcn yo\u011fun malumat\u0131n etkisindeki birey, etik de\u011ferlerini ya\u015famada zorlan\u0131yor. \u0130\u00e7indeki sesten uzakla\u015f\u0131yor.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Ya\u015fam alan\u0131 adeta ku\u015fat\u0131lan insan\u0131, kendisi olmaktan koparan madde odakl\u0131 dijital ahlak anlay\u0131\u015f\u0131, Kant\u2019\u0131n ifadesiyle bireydeki \u2018\u00fcst ahlak\u2019 g\u00fcc\u00fcn\u00fc zay\u0131flat\u0131yor. B\u00f6ylece egemen olmak isteyen devletler, d\u00fcnyan\u0131n ve uzay\u0131n kaynaklar\u0131n\u0131 ele ge\u00e7irmek isteyen \u015firketler, kitlelerin g\u00fcndemini belirlemek ve y\u00f6nlendirmek isteyen medya, bizi insan yapan erdemlerimizden uzakla\u015ft\u0131r\u0131yor.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Potansiyelinden uzakla\u015fan birey, \u00f6zde insani de\u011ferleri temel alan manaya dayal\u0131 ahlak yerine, egemen g\u00fc\u00e7lerin maddi isteklerine hizmet eden zorlama bir ahlak\u0131, ya\u015fam bi\u00e7imi olarak benimsemeye ba\u015fl\u0131yor fark\u0131nda olmadan. Ve robotlar\u0131n bize benzemesi gerekirken bizler robotla\u015f\u0131yoruz.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">\u0130\u00e7imizde bulmam\u0131z gereken g\u00fczelli\u011fi uzaklarda ar\u0131yoruz. Do\u011fu\u015ftan getirdi\u011fimiz ama yak\u0131n ve uzak \u00e7evrenin bilerek ya da bilmeyerek bizi uzakla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u00f6z de\u011ferleri ke\u015ffedip hayat\u0131m\u0131z\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 haline getirdik\u00e7e iyiye ve do\u011fruya yakla\u015fm\u0131\u015f, ger\u00e7ek ahlak\u0131 yakalam\u0131\u015f olaca\u011f\u0131z. Aksi halde ba\u015flayan ahlaki \u00e7\u00f6z\u00fclme d\u00fcnyan\u0131n kaderi olacakt\u0131r.<\/span><\/p>  \t\t\t\t","slug":"dijital-ahlak-mi","tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"Dijital ahlak m\u0131?","meta_description":"Dr. \u0130lhami F\u0131nd\u0131k\u00e7\u0131","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"view_count":1108,"cropped_1200x675":null,"user":{"id":6,"name":"\u0130LHAM\u0130","surname":"FINDIK\u00c7I","email":"kerem49@gonultas.org","slug":"dr-ilhami-findikci","avatar":"\/front\/uploads\/avatar\/17336916007TlCwM70HUjW9XY.webp","status":1,"role":1,"email_verified_at":null,"orde":null,"created_at":"2022-09-15T09:39:41.000000Z","updated_at":"2024-12-18T10:21:29.000000Z","seo_title":null,"seo_description":null},"translations":[{"id":26858,"is_featured":0,"is_amp":0,"is_ads":0,"ads_link":null,"post_id":26759,"locale":"tr","category_id":73,"title":"Dijital ahlak m\u0131?","home_title":null,"sub_title":null,"slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"subtitleuse":0,"description":null,"content":"  \t\t\t\t\t  \t\t\t\t\t<p style=\"text-align: right;\"><span class=\"large\"><strong>Dr. \u0130lhami F\u0131nd\u0131k\u00e7\u0131<\/strong><\/span><br><span class=\"large\"> <strong><\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ger\u00e7ekler, h\u0131zla k\u00fc\u00e7\u00fclen d\u00fcnyam\u0131zda evrensel ahlak\u0131n k\u00f6k\u00fcnden sars\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve dijital bir ahlak\u0131n yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. K\u00fcreselle\u015fme s\u00fcrecinin, mana odakl\u0131 evrensel ahlak\u0131 desteklemesi beklenirken dijital d\u00fcnya, madde odakl\u0131 ahlak\u0131 olu\u015fturuyor.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">D\u00fcnyan\u0131n neresinde olursa olsun insan olman\u0131n gerektirdi\u011fi evrensel ahlak de\u011ferleri bellidir. Hak, adalet, erdem, merhamet, do\u011fruluk, d\u00fcr\u00fcstl\u00fck, \u015feffafl\u0131k, sayg\u0131, \u00e7al\u0131\u015fkanl\u0131k\u2026 Ahlak ba\u015fl\u0131\u011f\u0131nda yer alan b\u00fct\u00fcn bu iyi ve g\u00fczel de\u011ferler, insan\u0131n fabrika ayarlar\u0131nda her bireye \u00f6zel bir bi\u00e7imde ve yo\u011funlukta zaten olan bir potansiyeldir.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Yani ahlak, temelde bir \u015fahsiyet \u00f6zelli\u011fidir. E\u011fitim ve \u00f6\u011frenme s\u00fcrecinin, bireydeki bu potansiyeli geli\u015ftirmesi, ahlak ve vicdani de\u011ferleri peki\u015ftirmesi, \u015fekillendirmesi beklenir. Ancak dijital d\u00fcnya, b\u00fct\u00fcn e\u011fitim s\u00fcre\u00e7lerinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7iyor.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Bilginin h\u0131zla yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir d\u00fcnyada temel ahlaki de\u011ferlerin de ayn\u0131 h\u0131zla yay\u0131lmas\u0131, benimsenmesi ve davran\u0131\u015fa d\u00f6n\u00fc\u015fmesi beklenirdi. Ama b\u00f6yle olmuyor. Zira giderek maddi ama\u00e7lara hizmet eden, t\u00fcketim al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131 y\u00f6nlendirmeye ve h\u0131zland\u0131rmaya odaklanan ahlaktan yoksun bilgi, ahlaki erdemleri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye, yapay ve dijital bir ahlak anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 k\u00f6r\u00fcklemeye ba\u015flad\u0131.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">K\u00fcreselle\u015fmeye paralel kendi potansiyelinden uzakla\u015fan insan\u0131n, do\u011fal ahlaki duru\u015fu, zay\u0131flay\u0131p giderek yapay bir h\u00fcviyete mi b\u00fcr\u00fcn\u00fcyor acaba? B\u00f6ylece k\u00fcresel dijital ahlak\u0131n temelleri, do\u011fu\u015ftan getirilen saf insani de\u011ferlere mi yoksa egemen g\u00fc\u00e7lerin gizli ve a\u00e7\u0131k hedeflerine ve maddi de\u011ferlerine mi dayanacak?<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\"><strong>KEND\u0130N\u0130 B\u0130LMEK<\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">\u00d6rne\u011fin insandan ay\u0131rt etmede zorland\u0131\u011f\u0131m\u0131z yapay zeka \u00fcr\u00fcn\u00fc robotlar, hangi ahlaki normlara g\u00f6re programlanacak? Evrensel ahlaki de\u011ferler mi yoksa onlar\u0131 \u00fcreten yahut i\u015fleten kurumlar\u0131n hedefleri mi \u00f6nde olacak? \u0130yinin, do\u011frunun, ay\u0131b\u0131n, g\u00fcnah\u0131n, dijital ahlaktaki kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 ne olacak? \u0130nsanlar m\u0131 masa ba\u015f\u0131nda \u00fcretilen dijital ahlaka uymaya zorlanacak? Yoksa yapay zeka \u00fcr\u00fcn\u00fc makineler mi insan\u0131n evrensel do\u011fal ahlak\u0131yla programlanacak?<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Endi\u015feliyiz\u2026 \u00c7\u00fcnk\u00fc daha y\u00fcksek sesle dile getirilmeye ba\u015flanan yapay maddi de\u011ferlere dayal\u0131, tarafl\u0131 k\u00fcresel s\u00f6ylemler, evrensel do\u011frulara ve ortak bir yapay ahlak anlay\u0131\u015f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor. Alg\u0131 y\u00f6netimiyle tekrar edilen bu s\u00f6ylemler, ki\u015fisel ve toplumsal ya\u015fam\u0131n bir par\u00e7as\u0131, ortak bir de\u011fer haline getiriliyor. \u0130yilik, d\u00fcr\u00fcstl\u00fck, ba\u015fkalar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnme gibi ahlaki erdemlerin, nostaljik de\u011ferler hanesine hapsolmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 bir zamanday\u0131z.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Kendi ahlaki potansiyelinden ayr\u0131larak yapay bir ahlak\u0131n pen\u00e7esine kap\u0131lan insan, hem kendi \u00f6z de\u011ferlerinden hem de \u00f6teki ile olan ba\u011f\u0131ndan uzakla\u015f\u0131yor. Bundan dolay\u0131d\u0131r ki, kendimizi alg\u0131lama bi\u00e7imi ve kendimizden beklentilerden aile i\u00e7i ya\u015fama, i\u015f ortam\u0131na ve toplumsal hayata kadar y\u00fczlerce davran\u0131\u015f kal\u0131b\u0131m\u0131z h\u0131zla de\u011fi\u015fiyor.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\"><strong>\u00dcST AHLAK<\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Oysa ki insan, kendini bilmek ve varl\u0131k \u00e2lemiyle y\u00fczle\u015fmek ister. Bu ise saf akl\u0131 tamamlayan ahlakla olur. Ahlak\u0131 ve vicdan\u0131, insandaki y\u00fcksek melekeler aras\u0131nda g\u00f6ren Gazali, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n bu melekeler sayesinde ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler. Bug\u00fcn yo\u011fun malumat\u0131n etkisindeki birey, etik de\u011ferlerini ya\u015famada zorlan\u0131yor. \u0130\u00e7indeki sesten uzakla\u015f\u0131yor.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Ya\u015fam alan\u0131 adeta ku\u015fat\u0131lan insan\u0131, kendisi olmaktan koparan madde odakl\u0131 dijital ahlak anlay\u0131\u015f\u0131, Kant\u2019\u0131n ifadesiyle bireydeki \u2018\u00fcst ahlak\u2019 g\u00fcc\u00fcn\u00fc zay\u0131flat\u0131yor. B\u00f6ylece egemen olmak isteyen devletler, d\u00fcnyan\u0131n ve uzay\u0131n kaynaklar\u0131n\u0131 ele ge\u00e7irmek isteyen \u015firketler, kitlelerin g\u00fcndemini belirlemek ve y\u00f6nlendirmek isteyen medya, bizi insan yapan erdemlerimizden uzakla\u015ft\u0131r\u0131yor.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Potansiyelinden uzakla\u015fan birey, \u00f6zde insani de\u011ferleri temel alan manaya dayal\u0131 ahlak yerine, egemen g\u00fc\u00e7lerin maddi isteklerine hizmet eden zorlama bir ahlak\u0131, ya\u015fam bi\u00e7imi olarak benimsemeye ba\u015fl\u0131yor fark\u0131nda olmadan. Ve robotlar\u0131n bize benzemesi gerekirken bizler robotla\u015f\u0131yoruz.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">\u0130\u00e7imizde bulmam\u0131z gereken g\u00fczelli\u011fi uzaklarda ar\u0131yoruz. Do\u011fu\u015ftan getirdi\u011fimiz ama yak\u0131n ve uzak \u00e7evrenin bilerek ya da bilmeyerek bizi uzakla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u00f6z de\u011ferleri ke\u015ffedip hayat\u0131m\u0131z\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 haline getirdik\u00e7e iyiye ve do\u011fruya yakla\u015fm\u0131\u015f, ger\u00e7ek ahlak\u0131 yakalam\u0131\u015f olaca\u011f\u0131z. Aksi halde ba\u015flayan ahlaki \u00e7\u00f6z\u00fclme d\u00fcnyan\u0131n kaderi olacakt\u0131r.<\/span><\/p>  \t\t\t\t","slug":"dijital-ahlak-mi","orjinalimage":null,"news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"cropped_638x552":null,"cropped_310x208":null,"cropped_416x247":null,"cropped_197x247":null,"cropped_416x600":null,"cropped_1200x675":null,"tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"Dijital ahlak m\u0131?","meta_description":"Dr. \u0130lhami F\u0131nd\u0131k\u00e7\u0131","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","view_count":1108,"yt":0,"ytid":"","ytimage":null,"imgdate":"2000-01-01 00:00:00","cuff_cover":null,"cropped_358x214":null,"cropped_842x474":null}]}}