{"status":true,"post":{"id":26625,"user_id":30,"status":1,"type":1,"orde":null,"notification_type":3,"static_post":0,"published_at":"2022-10-24 15:21:09","created_at":"2021-05-20T21:00:00.000000Z","updated_at":"2022-10-24T12:21:09.000000Z","edited_at":"2024-12-17 22:35:21","source_id":null,"post_id":26625,"is_featured":0,"title":"Afrikal\u0131 kakaodan 100 milyar dolar kazand\u0131r\u0131yor, 2 milyar dolar kazanabiliyor","slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"home_title":null,"sub_title":null,"category_id":73,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

* \u00c7ikolatan\u0131n hammaddesi olan kakaonun anavatan\u0131 Latin Amerika\u2026 Ancak g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Afrika, toplam kakao \u00fcretiminde lider k\u0131ta konumunda. \u0130lk 5 \u00fcretici aras\u0131nda 4 \u00fclkesi bulunan Afrika; y\u00fczde 75\u2019lik oranla 1., anavatan Amerika 2. ve Asya 3. s\u0131rada yer al\u0131yor.<\/strong><\/span>
<\/strong><\/span>
* \u00c7ok uluslu 12 \u00e7ikolata \u015firketinin tekelindeki d\u00fcnya kakao piyasas\u0131n\u0131n 100 milyar dolarl\u0131k pazar b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 belirtiliyor. \u00dcreticiye sadece y\u00fczde 6 kadar bir \u00f6deme ula\u015fsa da asl\u0131nda bizzat istifade ettikleri oran y\u00fczde 2 olarak ifade ediliyor.<\/strong><\/span>
<\/strong><\/span>
PROF. DR. AHMET KAVAS<\/strong><\/span>
<\/strong><\/span>
<\/span>
HALEN g\u00fcnl\u00fck hayatta t\u00fcketti\u011fimiz bir\u00e7ok g\u0131da maddesi gibi kakaonun ana vatan\u0131 da Latin Amerika. Bu bitkinin ismi Maya, \u0130nka ve Aztek diye genellenen k\u0131tadaki \u00fc\u00e7 ana toplumdan sonuncusunun yerel Nahuatl dilindeki \u2018kakahuatl\u2019 kelimesinden geliyor. Mayalar ise \u2018kakav\u2019 diyorlard\u0131. Avrupal\u0131lar\u2019dan ilk \u00f6nce \u0130spanyollar buna 1535 y\u0131l\u0131nda \u2018kakao\u2019 demeye ba\u015flad\u0131lar ve bu \u00fcr\u00fcne de\u011fer vermeleriyle birlikte 19. y\u00fczy\u0131l dahil d\u00f6rt as\u0131r boyunca \u00e7o\u011funlukla s\u00f6m\u00fcrgelerinden bunu temin ettiler. Bu devasa co\u011frafyada \u00f6zellikle Meksika, Brezilya, Ekvator, \u015eili, Peru, Bolivya, Karayip Adalar\u0131\u2019ndan Dominik gibi \u00fclkelerden baz\u0131lar\u0131nda kakao miktar olarak fazla \u00fcretilmese de \u00e7ikolata sanayicileri taraf\u0131ndan baz\u0131 \u00f6zellikleri ile tercih ediliyor. Kim bilir, gelecek as\u0131rlarda \u00e7ok uluslu \u015firketlerin yeg\u00e2ne fiyat belirleyen tav\u0131rlar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden anavatan\u0131ndaki bir\u00e7ok \u00fclke tekrar en \u00e7ok \u00fcr\u00fcn \u00e7\u0131karmaya zorlanabilir. <\/span>
<\/span>
AFR\u0130KA SER\u00dcVEN\u0130<\/strong><\/span>
<\/span>
Afrika \u00fclkeleri aras\u0131nda ad\u0131n\u0131 herhalde en az duyduklar\u0131m\u0131zdan biri de Sao Tome ve Principe ada devleti. 1001 kilometrekare y\u00fcz\u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc ile BM\u2019nin tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 193 \u00fclke aras\u0131nda 181. ve 223 bin n\u00fcfusu ile de 187. s\u0131rada en k\u00fc\u00e7\u00fcklerden biri. Bug\u00fcn h\u00e2l\u00e2 ekonomisinin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 kakaoya ba\u011fl\u0131 \u00fclkeye bu bitki, ilk defa Portekizliler taraf\u0131ndan 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131nda getirilip \u015feker kam\u0131\u015f\u0131 yerine dikildi. Ayn\u0131 d\u00f6nemde Ekvator Ginesi\u2019ne ba\u011fl\u0131 Annobon ve Fernando Po adalar\u0131nda da \u0130spanyollarca yeti\u015ftirilmeye ba\u015fland\u0131. Yakla\u015f\u0131k y\u00fczy\u0131l \u00f6nce, 1918 y\u0131l\u0131nda ise d\u00fcnya kakao \u00fcretiminin en fazla \u00fcretildi\u011fi \u00fclke Sao Tome ve Principe adalar\u0131 olarak kay\u0131tlara ge\u00e7ti. Bug\u00fcn bile a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00e7ok ya\u015flanmas\u0131na ra\u011fmen \u00fclke ekonomisinin y\u00fczde 80\u2019i kakao, kahve ve kariteden elde ediliyor.<\/span>
<\/span>
Sao Tome ve Principe adas\u0131n\u0131n kakaodaki en b\u00fcy\u00fck \u00fcretici \u00fclke konumunu, \u00f6nce ba\u015fka bir Afrika devleti olan Gana ald\u0131. Fakat bunun da taht\u0131na \u015fimdilerde d\u00fcnya kakao \u00fcretiminde y\u00fczde 40 gibi b\u00fcy\u00fck bir oran\u0131 yakalay\u0131p birinci s\u0131raya yerle\u015fen Fildi\u015fi Sahili oturdu. Yak\u0131n kom\u015fusu Gana ise ikinci s\u0131raya indi ve bunu \u015fimdilerde Kamerun ve Nijerya takip ediyor. \u0130lk ikisi, d\u00fcnya kakao ihtiyac\u0131n\u0131n neredeyse y\u00fczde 60\u2019tan fazlas\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131yor. Bunlara k\u0131tada ilave olarak Madagaskar, Tanzanya, Ekvator Ginesi, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Kongo Cumhuriyeti ve Orta Afrika Cumhuriyeti de eklendi. Bunlardaki verimli arazilere milyonlarca fidan dikiliyor, yak\u0131n gelecekte de uluslararas\u0131 pazarlarda isimleri daha \u00e7ok duyulabilecek.<\/span>
<\/span>
YEN\u0130 \u00dcRET\u0130C\u0130LER<\/strong><\/span>
<\/span>
Amerika ve ard\u0131ndan Afrika\u2019dan sonra d\u00fcnyan\u0131n \u00f6nde gelen \u00e7ikolata \u00fcreticilerinin ilgisi, G\u00fcney Asya b\u00f6lgesine de y\u00f6neldi. Ba\u015fta Endonezya olmak \u00fczere baz\u0131 \u00fclkelerde son d\u00f6nemlerde kakao \u00fcretiminde ciddi \u00fcretim miktarlar\u0131na ula\u015f\u0131ld\u0131. Fildi\u015fi Sahili ve Gana\u2019n\u0131n ard\u0131ndan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u0131ray\u0131 2013\u2019te 777 bin ton, 2017\u2019de ise 659 bin ton ile Endonezya\u2019n\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc. 2020\u2019li y\u0131llara girdi\u011fimiz d\u00f6nemde kakao \u00fcretiminde belli bir denge sa\u011flanm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. 2017 y\u0131l\u0131nda d\u00fcnyan\u0131n belli ba\u015fl\u0131 kakao \u00fcreticisi \u00fclkelerinden Fildi\u015fi Sahili y\u00fczde 40, Gana y\u00fczde 17, Endonezya y\u00fczde 13, Nijerya y\u00fczde 6.3, Kamerun y\u00fczde 5, Brezilya y\u00fczde 4.5, Ekvator y\u00fczde 4, Peru y\u00fczde 2, Dominik y\u00fczde 1.6 ve Meksika y\u00fczde 0.5 oran\u0131 ile bu pazara en fazla \u00fcr\u00fcn temin edenler aras\u0131nda yer al\u0131yor. \u0130lk 5 \u00fcretici aras\u0131nda 4 \u00fclkesi bulunan Afrika, y\u00fczde 75\u2019lik oranla birinci, anavatan\u0131 Amerika ikinci ve Asya da \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u0131rada geliyor. Bio kakao \u00fcretiminde toplam \u00fcr\u00fcn\u00fcn y\u00fczde 60\u2019\u0131 ise sadece Dominik Cumhuriyeti, Meksika ve Bolivya\u2019da \u00fcretiliyor.<\/span>
<\/strong><\/span>
SANAY\u0130C\u0130 KAZANIYOR<\/strong><\/span>
<\/span>
Kakaonun araziden t\u00fcketicisine kadar her t\u00fcrl\u00fc i\u015fleminde \u00e7al\u0131\u015fan \u00fcreticiler, al\u0131c\u0131 konumundaki t\u00fcccarlar, bunlar\u0131 i\u015fleyenler ve \u00e7ikolata sanayinde de son halini verenlere kadar bir\u00e7ok i\u015f kolu bulunuyor. Bu bitki, Afrika k\u0131tas\u0131na getirildi\u011fi 16. y\u00fczy\u0131ldan itibaren daima insan eme\u011finin s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesiyle \u00f6zde\u015fle\u015ftiriliyor. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde de \u00e7ok uluslu \u00e7ikolata \u015firketlerinin insaf\u0131na kald\u0131\u011f\u0131na dair \u00e7ok a\u011f\u0131r su\u00e7lamalar var. Her bir \u00fcretici 10 d\u00f6n\u00fcm\u00fc bulmayan arazilerinde daima fakir kalan taraf olarak konumunu korudu. \u00d6nce tek ba\u015f\u0131na Fildi\u015fi Sahili 1988 y\u0131l\u0131nda, ikinci olarak da 2019 y\u0131l\u0131nda ayn\u0131 devlet Gana ile aralar\u0131nda anla\u015f\u0131p tarihi bir ad\u0131m at\u0131p i\u015fbirli\u011fi yaparak ortak bir taban fiyat\u0131 belirlediler. \u00dcreticilere dayat\u0131lan farkl\u0131 fiyatlar aras\u0131ndaki a\u00e7\u0131k olduk\u00e7a azald\u0131 ve sat\u0131\u015flarda belli d\u00fczenin kurulmas\u0131 istendi. Fildi\u015fi Sahili\u2019nde toplumun \u00fc\u00e7te birinin geliri do\u011frudan veya dolayl\u0131 \u015fekilde ge\u00e7imlerini kakaodan sa\u011fl\u0131yor. 2019 y\u0131l\u0131nda ton ba\u015f\u0131na belirlenen 2.600 dolarda karar k\u0131l\u0131nan de\u011fer bile asl\u0131nda \u00fcreticilerin yoksullu\u011funu gidermeye yetmedi. Zira t\u00fcm pazar pay\u0131ndan kendilerine \u00f6denen y\u00fczde 6\u2019l\u0131k oran\u0131n y\u00fczde 70\u2019i \u00fcreticinin kazanc\u0131 olarak hesap edilse bile bunun para olarak kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 her bir \u00fcreticiye ayl\u0131k 150 dolar seviyesinde. Toplamda asl\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fcmsenecek bir rakam olmay\u0131p Fildi\u015fi Sahili\u2019nin Gayri Safi Yurti\u00e7i Has\u0131las\u0131\u2019n\u0131n y\u00fczde 15\u2019lik oran\u0131 kakao ihracat\u0131na dayan\u0131yor. Ama en az yararlananlar\u0131n \u00fcreticiler olmas\u0131na anlam verilemiyor. D\u00fcnya Bankas\u0131 verilerine g\u00f6re Fildi\u015fili \u00fcreticilerin bu \u00fcr\u00fcnden g\u00fcnl\u00fck ortalama gelirleri 1.2 dolar, yani y\u0131ll\u0131k 450 dolar\u0131 bulmayan bir seviyede. Haliyle Burkina Faso ve Malili binlerce gen\u00e7 i\u015f bulma umuduyla Fildi\u015fi Sahili\u2019ne geliyor. <\/span>
<\/span>
\u015e\u0130RKETLER\u0130N TEKEL\u0130<\/strong><\/span>
<\/span>
Tamam\u0131na yak\u0131n\u0131 Avrupal\u0131 12 kadar \u00e7ok uluslu \u00e7ikolata \u015firketinin tekelindeki d\u00fcnya kakao piyasas\u0131n\u0131n 100 milyar dolarl\u0131k pazar b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnden \u00fcreticiye sadece y\u00fczde 6 kadar bir \u00f6deme ula\u015fsa da asl\u0131nda bizzat istifade ettikleri oran y\u00fczde 2 olarak ifade ediliyor. Milyonlarca \u00e7ift\u00e7inin el eme\u011fi kadar kakaonun dikiminden al\u0131c\u0131lar\u0131na kadar uzanan s\u00fcre\u00e7teki t\u00fcm masraflar bunun i\u00e7inde yer al\u0131yor. Asl\u0131nda verilen \u00fccret, yap\u0131lan masraflar\u0131 zorlukla kar\u015f\u0131larken \u00e7ileli emek adeta hi\u00e7 hesaba kat\u0131lm\u0131yor. \u00dcr\u00fcn\u00fcn y\u00fczde 94\u2019l\u00fck k\u0131sm\u0131 al\u0131c\u0131lardan itibaren ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar, tamam\u0131na yak\u0131n\u0131 Avrupa\u2019da bulunan \u00f6nde gelen \u00e7ikolata \u00fcreten sanayi kurulu\u015flar\u0131 ve t\u00fcketiciye arz eden pazarlamac\u0131lar\u0131n kazanc\u0131na dahil oluyor. Oysa ki, bu y\u00fczde 6\u2019l\u0131k pay\u0131 alanlar bu \u00fcr\u00fcn\u00fc hi\u00e7 \u00fcretmeseler, \u00fcretici ile t\u00fcketici aras\u0131ndakilerin b\u00fct\u00fcn gelir kaynaklar\u0131 ortadan kalkacak. <\/span>
<\/strong><\/span>
\u00c7\u0130KOLATA T\u00dcKET\u0130M\u0130 ARTIYOR<\/strong><\/span>
<\/span>
Afrika\u2019da giderek geni\u015fleyen orta s\u0131n\u0131f\u0131n \u00e7ikolata t\u00fcketimi 21. y\u00fczy\u0131lda epeyce artsa da d\u00fcnyadaki t\u00fcketimin sadece y\u00fczde 4.5 oran\u0131na ancak ula\u015fabildi. 2009-2013 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ekonomide h\u0131zl\u0131 geli\u015fen \u00fclkelerden Hindistan\u2019da y\u00fczde 80, \u00c7in\u2019de y\u00fczde 75 ve Brezilya\u2019da ise y\u00fczde 23 \u00e7ikolata t\u00fcketiminin artmas\u0131n\u0131n, kakao \u00e7ekirde\u011finin uluslararas\u0131 pazarlardaki rekabetini art\u0131raca\u011f\u0131 da bir ger\u00e7ek. <\/span>
<\/strong><\/span>
SANAY\u0130S\u0130N\u0130 KURAMADILAR<\/strong><\/span>
<\/span>
Gerek Fildi\u015fi Sahili gerekse Gana, kakao \u00fcretiminde rakiplerinden \u00e7ok \u00f6nde bulunmalar\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k bunu kendi \u00fclkelerinde sanayile\u015ftirmede gerekli ba\u015far\u0131y\u0131 yakalayamad\u0131. Oysa ki, her ikisi d\u00fcnya kakao \u00fcretiminin \u00fc\u00e7te ikisini temin ediyor. Avrupa \u00fclkeleri y\u00fczde 49 ve Kuzey Amerika da y\u00fczde 21\u2019lik oranla toplamda y\u00fczde 70\u2019lik bir oranda kakaonun en fazla al\u0131c\u0131s\u0131 konumunda. <\/span>
<\/span>
\u00dcR\u00dcNDE F\u0130YATLAR D\u00dc\u015e\u00dcYOR<\/strong><\/span>
<\/span>
1977 y\u0131l\u0131nda ton ba\u015f\u0131na 3.000-3.500 dolar\u0131 g\u00f6ren kakao \u00e7ekirde\u011fine aradan ge\u00e7en 40-45 y\u0131ldan sonra bug\u00fcn neredeyse bunun yar\u0131s\u0131na yak\u0131n fiyat \u00f6nerilebiliyor. Afrikal\u0131 bir \u00fcretici, \u015fimdilerde y\u00fczde 6 oran\u0131ndaki bedeli kabule zorlan\u0131rken ve ton ba\u015f\u0131na 2 bin 600 dolar ald\u0131\u011f\u0131 varsay\u0131lsa bile bu \u00fcr\u00fcn\u00fcn uluslararas\u0131 pazarlardaki t\u00fcm i\u015flemlerinde d\u00f6nen y\u00fczde 94 oran\u0131ndaki miktar ise 45 ila 50 bin dolar\u0131 buluyor. 5.2 milyon ton kakao \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fcn sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 toplam 100 milyar dolarl\u0131k bu pazardan \u00fcreticilerin en fazla 5-10 milyar dolar ald\u0131\u011f\u0131, ki genelde bu miktar\u0131n 6 milyar dolar seviyesinde oldu\u011fu belirtiliyor.<\/span>
<\/span>
ALTERNAT\u0130F \u00dcR\u00dcNE Y\u00d6NEL\u0130\u015e<\/strong><\/span>
<\/span>
Uluslararas\u0131 pazarlarda kakao fiyatlar\u0131 d\u00fc\u015ferken \u00e7ikolata fiyatlar\u0131 ise tam aksine hep y\u00fckseliyor. Ancak bu durum, \u00fcretici d\u0131\u015f\u0131ndaki her sekt\u00f6re art\u0131 de\u011fer olarak yans\u0131yor. Bu y\u00fczden sadece kakao \u00fcretimine ba\u011f\u0131ml\u0131 kalmak istemeyen Fildi\u015fili ve di\u011fer kom\u015fu \u00fclkelerdeki \u00fcreticiler kau\u00e7uk gibi yeni \u00fcr\u00fcnlere y\u00f6neliyorlar. Ger\u00e7i bunun da fiyatlar\u0131nda benzer oynamalar ya\u015fan\u0131yor. \u015eimdi-lerde yer f\u0131st\u0131\u011f\u0131, manyok, tatl\u0131 patates, m\u0131s\u0131r gibi \u00fcr\u00fcnler de mecburen bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu olarak tercih ediliyor. <\/span><\/p> \t\t\t\t","slug":"afrikali-kakaodan-100-milyar-dolar-kazandiriyor-2-milyar-dolar-kazanabiliyor","tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"Afrikal\u0131 kakaodan 100 milyar dolar kazand\u0131r\u0131yor, 2 milyar dolar kazanabiliyor","meta_description":"PROF. DR. AHMET KAVAS","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"view_count":1206,"cropped_1200x675":null,"user":{"id":30,"name":"AHMET","surname":"KAVAS","email":"prof-dr-ahmet-kavas@gmail.com","slug":"prof-dr-ahmet-kavas","avatar":"\/front\/uploads\/avatar\/17336916002RXDhDXyMw3kEXW.webp","status":1,"role":1,"email_verified_at":null,"orde":null,"created_at":"2022-10-24T11:09:13.000000Z","updated_at":"2024-12-18T09:44:44.000000Z","seo_title":null,"seo_description":null},"translations":[{"id":26724,"is_featured":0,"is_amp":0,"is_ads":0,"ads_link":null,"post_id":26625,"locale":"tr","category_id":73,"title":"Afrikal\u0131 kakaodan 100 milyar dolar kazand\u0131r\u0131yor, 2 milyar dolar kazanabiliyor","home_title":null,"sub_title":null,"slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"subtitleuse":0,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

* \u00c7ikolatan\u0131n hammaddesi olan kakaonun anavatan\u0131 Latin Amerika\u2026 Ancak g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Afrika, toplam kakao \u00fcretiminde lider k\u0131ta konumunda. \u0130lk 5 \u00fcretici aras\u0131nda 4 \u00fclkesi bulunan Afrika; y\u00fczde 75\u2019lik oranla 1., anavatan Amerika 2. ve Asya 3. s\u0131rada yer al\u0131yor.<\/strong><\/span>
<\/strong><\/span>
* \u00c7ok uluslu 12 \u00e7ikolata \u015firketinin tekelindeki d\u00fcnya kakao piyasas\u0131n\u0131n 100 milyar dolarl\u0131k pazar b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 belirtiliyor. \u00dcreticiye sadece y\u00fczde 6 kadar bir \u00f6deme ula\u015fsa da asl\u0131nda bizzat istifade ettikleri oran y\u00fczde 2 olarak ifade ediliyor.<\/strong><\/span>
<\/strong><\/span>
PROF. DR. AHMET KAVAS<\/strong><\/span>
<\/strong><\/span>
<\/span>
HALEN g\u00fcnl\u00fck hayatta t\u00fcketti\u011fimiz bir\u00e7ok g\u0131da maddesi gibi kakaonun ana vatan\u0131 da Latin Amerika. Bu bitkinin ismi Maya, \u0130nka ve Aztek diye genellenen k\u0131tadaki \u00fc\u00e7 ana toplumdan sonuncusunun yerel Nahuatl dilindeki \u2018kakahuatl\u2019 kelimesinden geliyor. Mayalar ise \u2018kakav\u2019 diyorlard\u0131. Avrupal\u0131lar\u2019dan ilk \u00f6nce \u0130spanyollar buna 1535 y\u0131l\u0131nda \u2018kakao\u2019 demeye ba\u015flad\u0131lar ve bu \u00fcr\u00fcne de\u011fer vermeleriyle birlikte 19. y\u00fczy\u0131l dahil d\u00f6rt as\u0131r boyunca \u00e7o\u011funlukla s\u00f6m\u00fcrgelerinden bunu temin ettiler. Bu devasa co\u011frafyada \u00f6zellikle Meksika, Brezilya, Ekvator, \u015eili, Peru, Bolivya, Karayip Adalar\u0131\u2019ndan Dominik gibi \u00fclkelerden baz\u0131lar\u0131nda kakao miktar olarak fazla \u00fcretilmese de \u00e7ikolata sanayicileri taraf\u0131ndan baz\u0131 \u00f6zellikleri ile tercih ediliyor. Kim bilir, gelecek as\u0131rlarda \u00e7ok uluslu \u015firketlerin yeg\u00e2ne fiyat belirleyen tav\u0131rlar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden anavatan\u0131ndaki bir\u00e7ok \u00fclke tekrar en \u00e7ok \u00fcr\u00fcn \u00e7\u0131karmaya zorlanabilir. <\/span>
<\/span>
AFR\u0130KA SER\u00dcVEN\u0130<\/strong><\/span>
<\/span>
Afrika \u00fclkeleri aras\u0131nda ad\u0131n\u0131 herhalde en az duyduklar\u0131m\u0131zdan biri de Sao Tome ve Principe ada devleti. 1001 kilometrekare y\u00fcz\u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc ile BM\u2019nin tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 193 \u00fclke aras\u0131nda 181. ve 223 bin n\u00fcfusu ile de 187. s\u0131rada en k\u00fc\u00e7\u00fcklerden biri. Bug\u00fcn h\u00e2l\u00e2 ekonomisinin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 kakaoya ba\u011fl\u0131 \u00fclkeye bu bitki, ilk defa Portekizliler taraf\u0131ndan 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131nda getirilip \u015feker kam\u0131\u015f\u0131 yerine dikildi. Ayn\u0131 d\u00f6nemde Ekvator Ginesi\u2019ne ba\u011fl\u0131 Annobon ve Fernando Po adalar\u0131nda da \u0130spanyollarca yeti\u015ftirilmeye ba\u015fland\u0131. Yakla\u015f\u0131k y\u00fczy\u0131l \u00f6nce, 1918 y\u0131l\u0131nda ise d\u00fcnya kakao \u00fcretiminin en fazla \u00fcretildi\u011fi \u00fclke Sao Tome ve Principe adalar\u0131 olarak kay\u0131tlara ge\u00e7ti. Bug\u00fcn bile a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00e7ok ya\u015flanmas\u0131na ra\u011fmen \u00fclke ekonomisinin y\u00fczde 80\u2019i kakao, kahve ve kariteden elde ediliyor.<\/span>
<\/span>
Sao Tome ve Principe adas\u0131n\u0131n kakaodaki en b\u00fcy\u00fck \u00fcretici \u00fclke konumunu, \u00f6nce ba\u015fka bir Afrika devleti olan Gana ald\u0131. Fakat bunun da taht\u0131na \u015fimdilerde d\u00fcnya kakao \u00fcretiminde y\u00fczde 40 gibi b\u00fcy\u00fck bir oran\u0131 yakalay\u0131p birinci s\u0131raya yerle\u015fen Fildi\u015fi Sahili oturdu. Yak\u0131n kom\u015fusu Gana ise ikinci s\u0131raya indi ve bunu \u015fimdilerde Kamerun ve Nijerya takip ediyor. \u0130lk ikisi, d\u00fcnya kakao ihtiyac\u0131n\u0131n neredeyse y\u00fczde 60\u2019tan fazlas\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131yor. Bunlara k\u0131tada ilave olarak Madagaskar, Tanzanya, Ekvator Ginesi, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Kongo Cumhuriyeti ve Orta Afrika Cumhuriyeti de eklendi. Bunlardaki verimli arazilere milyonlarca fidan dikiliyor, yak\u0131n gelecekte de uluslararas\u0131 pazarlarda isimleri daha \u00e7ok duyulabilecek.<\/span>
<\/span>
YEN\u0130 \u00dcRET\u0130C\u0130LER<\/strong><\/span>
<\/span>
Amerika ve ard\u0131ndan Afrika\u2019dan sonra d\u00fcnyan\u0131n \u00f6nde gelen \u00e7ikolata \u00fcreticilerinin ilgisi, G\u00fcney Asya b\u00f6lgesine de y\u00f6neldi. Ba\u015fta Endonezya olmak \u00fczere baz\u0131 \u00fclkelerde son d\u00f6nemlerde kakao \u00fcretiminde ciddi \u00fcretim miktarlar\u0131na ula\u015f\u0131ld\u0131. Fildi\u015fi Sahili ve Gana\u2019n\u0131n ard\u0131ndan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u0131ray\u0131 2013\u2019te 777 bin ton, 2017\u2019de ise 659 bin ton ile Endonezya\u2019n\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc. 2020\u2019li y\u0131llara girdi\u011fimiz d\u00f6nemde kakao \u00fcretiminde belli bir denge sa\u011flanm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. 2017 y\u0131l\u0131nda d\u00fcnyan\u0131n belli ba\u015fl\u0131 kakao \u00fcreticisi \u00fclkelerinden Fildi\u015fi Sahili y\u00fczde 40, Gana y\u00fczde 17, Endonezya y\u00fczde 13, Nijerya y\u00fczde 6.3, Kamerun y\u00fczde 5, Brezilya y\u00fczde 4.5, Ekvator y\u00fczde 4, Peru y\u00fczde 2, Dominik y\u00fczde 1.6 ve Meksika y\u00fczde 0.5 oran\u0131 ile bu pazara en fazla \u00fcr\u00fcn temin edenler aras\u0131nda yer al\u0131yor. \u0130lk 5 \u00fcretici aras\u0131nda 4 \u00fclkesi bulunan Afrika, y\u00fczde 75\u2019lik oranla birinci, anavatan\u0131 Amerika ikinci ve Asya da \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u0131rada geliyor. Bio kakao \u00fcretiminde toplam \u00fcr\u00fcn\u00fcn y\u00fczde 60\u2019\u0131 ise sadece Dominik Cumhuriyeti, Meksika ve Bolivya\u2019da \u00fcretiliyor.<\/span>
<\/strong><\/span>
SANAY\u0130C\u0130 KAZANIYOR<\/strong><\/span>
<\/span>
Kakaonun araziden t\u00fcketicisine kadar her t\u00fcrl\u00fc i\u015fleminde \u00e7al\u0131\u015fan \u00fcreticiler, al\u0131c\u0131 konumundaki t\u00fcccarlar, bunlar\u0131 i\u015fleyenler ve \u00e7ikolata sanayinde de son halini verenlere kadar bir\u00e7ok i\u015f kolu bulunuyor. Bu bitki, Afrika k\u0131tas\u0131na getirildi\u011fi 16. y\u00fczy\u0131ldan itibaren daima insan eme\u011finin s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesiyle \u00f6zde\u015fle\u015ftiriliyor. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde de \u00e7ok uluslu \u00e7ikolata \u015firketlerinin insaf\u0131na kald\u0131\u011f\u0131na dair \u00e7ok a\u011f\u0131r su\u00e7lamalar var. Her bir \u00fcretici 10 d\u00f6n\u00fcm\u00fc bulmayan arazilerinde daima fakir kalan taraf olarak konumunu korudu. \u00d6nce tek ba\u015f\u0131na Fildi\u015fi Sahili 1988 y\u0131l\u0131nda, ikinci olarak da 2019 y\u0131l\u0131nda ayn\u0131 devlet Gana ile aralar\u0131nda anla\u015f\u0131p tarihi bir ad\u0131m at\u0131p i\u015fbirli\u011fi yaparak ortak bir taban fiyat\u0131 belirlediler. \u00dcreticilere dayat\u0131lan farkl\u0131 fiyatlar aras\u0131ndaki a\u00e7\u0131k olduk\u00e7a azald\u0131 ve sat\u0131\u015flarda belli d\u00fczenin kurulmas\u0131 istendi. Fildi\u015fi Sahili\u2019nde toplumun \u00fc\u00e7te birinin geliri do\u011frudan veya dolayl\u0131 \u015fekilde ge\u00e7imlerini kakaodan sa\u011fl\u0131yor. 2019 y\u0131l\u0131nda ton ba\u015f\u0131na belirlenen 2.600 dolarda karar k\u0131l\u0131nan de\u011fer bile asl\u0131nda \u00fcreticilerin yoksullu\u011funu gidermeye yetmedi. Zira t\u00fcm pazar pay\u0131ndan kendilerine \u00f6denen y\u00fczde 6\u2019l\u0131k oran\u0131n y\u00fczde 70\u2019i \u00fcreticinin kazanc\u0131 olarak hesap edilse bile bunun para olarak kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 her bir \u00fcreticiye ayl\u0131k 150 dolar seviyesinde. Toplamda asl\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fcmsenecek bir rakam olmay\u0131p Fildi\u015fi Sahili\u2019nin Gayri Safi Yurti\u00e7i Has\u0131las\u0131\u2019n\u0131n y\u00fczde 15\u2019lik oran\u0131 kakao ihracat\u0131na dayan\u0131yor. Ama en az yararlananlar\u0131n \u00fcreticiler olmas\u0131na anlam verilemiyor. D\u00fcnya Bankas\u0131 verilerine g\u00f6re Fildi\u015fili \u00fcreticilerin bu \u00fcr\u00fcnden g\u00fcnl\u00fck ortalama gelirleri 1.2 dolar, yani y\u0131ll\u0131k 450 dolar\u0131 bulmayan bir seviyede. Haliyle Burkina Faso ve Malili binlerce gen\u00e7 i\u015f bulma umuduyla Fildi\u015fi Sahili\u2019ne geliyor. <\/span>
<\/span>
\u015e\u0130RKETLER\u0130N TEKEL\u0130<\/strong><\/span>
<\/span>
Tamam\u0131na yak\u0131n\u0131 Avrupal\u0131 12 kadar \u00e7ok uluslu \u00e7ikolata \u015firketinin tekelindeki d\u00fcnya kakao piyasas\u0131n\u0131n 100 milyar dolarl\u0131k pazar b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnden \u00fcreticiye sadece y\u00fczde 6 kadar bir \u00f6deme ula\u015fsa da asl\u0131nda bizzat istifade ettikleri oran y\u00fczde 2 olarak ifade ediliyor. Milyonlarca \u00e7ift\u00e7inin el eme\u011fi kadar kakaonun dikiminden al\u0131c\u0131lar\u0131na kadar uzanan s\u00fcre\u00e7teki t\u00fcm masraflar bunun i\u00e7inde yer al\u0131yor. Asl\u0131nda verilen \u00fccret, yap\u0131lan masraflar\u0131 zorlukla kar\u015f\u0131larken \u00e7ileli emek adeta hi\u00e7 hesaba kat\u0131lm\u0131yor. \u00dcr\u00fcn\u00fcn y\u00fczde 94\u2019l\u00fck k\u0131sm\u0131 al\u0131c\u0131lardan itibaren ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar, tamam\u0131na yak\u0131n\u0131 Avrupa\u2019da bulunan \u00f6nde gelen \u00e7ikolata \u00fcreten sanayi kurulu\u015flar\u0131 ve t\u00fcketiciye arz eden pazarlamac\u0131lar\u0131n kazanc\u0131na dahil oluyor. Oysa ki, bu y\u00fczde 6\u2019l\u0131k pay\u0131 alanlar bu \u00fcr\u00fcn\u00fc hi\u00e7 \u00fcretmeseler, \u00fcretici ile t\u00fcketici aras\u0131ndakilerin b\u00fct\u00fcn gelir kaynaklar\u0131 ortadan kalkacak. <\/span>
<\/strong><\/span>
\u00c7\u0130KOLATA T\u00dcKET\u0130M\u0130 ARTIYOR<\/strong><\/span>
<\/span>
Afrika\u2019da giderek geni\u015fleyen orta s\u0131n\u0131f\u0131n \u00e7ikolata t\u00fcketimi 21. y\u00fczy\u0131lda epeyce artsa da d\u00fcnyadaki t\u00fcketimin sadece y\u00fczde 4.5 oran\u0131na ancak ula\u015fabildi. 2009-2013 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ekonomide h\u0131zl\u0131 geli\u015fen \u00fclkelerden Hindistan\u2019da y\u00fczde 80, \u00c7in\u2019de y\u00fczde 75 ve Brezilya\u2019da ise y\u00fczde 23 \u00e7ikolata t\u00fcketiminin artmas\u0131n\u0131n, kakao \u00e7ekirde\u011finin uluslararas\u0131 pazarlardaki rekabetini art\u0131raca\u011f\u0131 da bir ger\u00e7ek. <\/span>
<\/strong><\/span>
SANAY\u0130S\u0130N\u0130 KURAMADILAR<\/strong><\/span>
<\/span>
Gerek Fildi\u015fi Sahili gerekse Gana, kakao \u00fcretiminde rakiplerinden \u00e7ok \u00f6nde bulunmalar\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k bunu kendi \u00fclkelerinde sanayile\u015ftirmede gerekli ba\u015far\u0131y\u0131 yakalayamad\u0131. Oysa ki, her ikisi d\u00fcnya kakao \u00fcretiminin \u00fc\u00e7te ikisini temin ediyor. Avrupa \u00fclkeleri y\u00fczde 49 ve Kuzey Amerika da y\u00fczde 21\u2019lik oranla toplamda y\u00fczde 70\u2019lik bir oranda kakaonun en fazla al\u0131c\u0131s\u0131 konumunda. <\/span>
<\/span>
\u00dcR\u00dcNDE F\u0130YATLAR D\u00dc\u015e\u00dcYOR<\/strong><\/span>
<\/span>
1977 y\u0131l\u0131nda ton ba\u015f\u0131na 3.000-3.500 dolar\u0131 g\u00f6ren kakao \u00e7ekirde\u011fine aradan ge\u00e7en 40-45 y\u0131ldan sonra bug\u00fcn neredeyse bunun yar\u0131s\u0131na yak\u0131n fiyat \u00f6nerilebiliyor. Afrikal\u0131 bir \u00fcretici, \u015fimdilerde y\u00fczde 6 oran\u0131ndaki bedeli kabule zorlan\u0131rken ve ton ba\u015f\u0131na 2 bin 600 dolar ald\u0131\u011f\u0131 varsay\u0131lsa bile bu \u00fcr\u00fcn\u00fcn uluslararas\u0131 pazarlardaki t\u00fcm i\u015flemlerinde d\u00f6nen y\u00fczde 94 oran\u0131ndaki miktar ise 45 ila 50 bin dolar\u0131 buluyor. 5.2 milyon ton kakao \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fcn sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 toplam 100 milyar dolarl\u0131k bu pazardan \u00fcreticilerin en fazla 5-10 milyar dolar ald\u0131\u011f\u0131, ki genelde bu miktar\u0131n 6 milyar dolar seviyesinde oldu\u011fu belirtiliyor.<\/span>
<\/span>
ALTERNAT\u0130F \u00dcR\u00dcNE Y\u00d6NEL\u0130\u015e<\/strong><\/span>
<\/span>
Uluslararas\u0131 pazarlarda kakao fiyatlar\u0131 d\u00fc\u015ferken \u00e7ikolata fiyatlar\u0131 ise tam aksine hep y\u00fckseliyor. Ancak bu durum, \u00fcretici d\u0131\u015f\u0131ndaki her sekt\u00f6re art\u0131 de\u011fer olarak yans\u0131yor. Bu y\u00fczden sadece kakao \u00fcretimine ba\u011f\u0131ml\u0131 kalmak istemeyen Fildi\u015fili ve di\u011fer kom\u015fu \u00fclkelerdeki \u00fcreticiler kau\u00e7uk gibi yeni \u00fcr\u00fcnlere y\u00f6neliyorlar. Ger\u00e7i bunun da fiyatlar\u0131nda benzer oynamalar ya\u015fan\u0131yor. \u015eimdi-lerde yer f\u0131st\u0131\u011f\u0131, manyok, tatl\u0131 patates, m\u0131s\u0131r gibi \u00fcr\u00fcnler de mecburen bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu olarak tercih ediliyor. <\/span><\/p> \t\t\t\t","slug":"afrikali-kakaodan-100-milyar-dolar-kazandiriyor-2-milyar-dolar-kazanabiliyor","orjinalimage":null,"news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"cropped_638x552":null,"cropped_310x208":null,"cropped_416x247":null,"cropped_197x247":null,"cropped_416x600":null,"cropped_1200x675":null,"tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"Afrikal\u0131 kakaodan 100 milyar dolar kazand\u0131r\u0131yor, 2 milyar dolar kazanabiliyor","meta_description":"PROF. DR. AHMET KAVAS","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","view_count":1206,"yt":0,"ytid":"","ytimage":null,"imgdate":"2000-01-01 00:00:00","cuff_cover":null,"cropped_358x214":null,"cropped_842x474":null}]}}