{"status":true,"post":{"id":29403,"user_id":30,"status":1,"type":1,"orde":null,"notification_type":3,"static_post":0,"published_at":"2022-10-24 16:02:17","created_at":"2021-11-11T21:00:00.000000Z","updated_at":"2022-10-24T13:02:17.000000Z","edited_at":"2024-12-17 22:35:21","source_id":null,"post_id":29403,"is_featured":0,"title":"Afrika da kamu-\u00f6zel ortakl\u0131klarla kalk\u0131n\u0131yor","slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"home_title":null,"sub_title":null,"category_id":73,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

PROF. DR. AHMET KAVAS<\/strong><\/span><\/p>

* G\u00fcn\u00fcm\u00fczde her yerde oldu\u011fu gibi Afrika\u2019da da kamuya y\u00f6nelik hizmetleri ve altyap\u0131lar\u0131 finanse etmenin en ge\u00e7erli yolu, kamu-\u00f6zel ortakl\u0131klar\u0131 ile oluyor. Kalk\u0131nmada finansman\u0131n en \u00fcst seviyeye \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in art\u0131k d\u00fcnya genelinde milyar dolarlar de\u011fil, trilyon dolarlar konu\u015fuluyor. <\/strong><\/span>
<\/strong><\/span>
* B\u00fcy\u00fck b\u00fct\u00e7e a\u00e7\u0131klar\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalan Afrika h\u00fck\u00fcmetlerinin bir k\u0131sm\u0131 mali bo\u015fluklar\u0131 doldurmak i\u00e7in kamu-\u00f6zel ortakl\u0131klar\u0131na y\u00f6nelebiliyor. G\u00fcney Afrika Cumhuriyeti ve Nijerya, Afrika\u2019n\u0131n en b\u00fcy\u00fck ekonomileri olsalar da kamu-\u00f6zel ortakl\u0131klar\u0131nda Fas, Ruanda ve Fildi\u015fi Sahili \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/strong><\/span>
<\/span>
21. y\u00fczy\u0131l Afrika\u2019s\u0131n\u0131n en belirgin \u00f6zellikleri aras\u0131nda \u015f\u00fcphesiz kamu-\u00f6zel ortakl\u0131klar\u0131nda ciddi bir art\u0131\u015f\u0131n g\u00f6zlemlenmesi olacak. Yine de \u00fclkelerin yeni ortakl\u0131klar kurarken zaman zaman ya\u015fanan \u00f6rnekleri haf\u0131zada tutup ve gerekli tedbiri elden b\u0131rakmadan ge\u00e7mi\u015fte ya\u015fanan hatalardan ders almalar\u0131 gerekiyor. \u00d6nemli olan, devletlerin bunlar\u0131 te\u015fvik ederken mali desteklerden yoksun olmamalar\u0131, \u015f\u00fcpheli olanlar\u0131 ay\u0131rt edip i\u015fbirli\u011fine girmemeleri, hatta i\u015fletmelerin kendilerine \u015fartlar\u0131n\u0131 dayatmalar\u0131na da m\u00fcsaade etmemeleri konusu hayatidir. <\/span>
<\/span>
Her ne olursa olsun kamu-\u00f6zel ortakl\u0131klar\u0131n\u0131n d\u00fcnyan\u0131n her yerinde oldu\u011fu gibi Afrika \u00fclkelerinin de yararlar\u0131na sonu\u00e7lar verdi\u011fi i\u00e7in art\u0131k te\u015fvik edildikleri bir d\u00f6nemi ya\u015f\u0131yoruz. Burada bir di\u011fer \u00f6nemli husus ise neredeyse her ortamda hakl\u0131 veya haks\u0131z dile getirilen r\u00fc\u015fvetten uzak ve devletlerin yararlar\u0131na ortakl\u0131klar\u0131n tercihi \u00f6nemli. <\/span>
<\/span>
L\u0130BYA \u00d6NC\u00dc OLDU<\/strong><\/span>
<\/span>
Afrika \u00fclkeleri, kamu-\u00f6zel ortakl\u0131klar\u0131 olmadan kamunun hizmetine sunulacak altyap\u0131 projelerine isteseler de hayatiyet vermeyeceklerini \u00f6\u011frendi. 21. y\u00fczy\u0131l bu k\u0131ta i\u00e7in bir milat oldu. \u0130lk denemelerden elde edilen verimli sonu\u00e7lar, belli devletlerden di\u011ferlerine de \u00f6rnek oldu. Bu anlamda yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131 firmalar\u0131 en fazla \u00e7eken \u00fclkelerden birinin, hatta \u00f6nc\u00fcs\u00fcn\u00fcn Libya oldu\u011fu biliniyor. Sadece kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde de\u011fil, k\u0131tan\u0131n farkl\u0131 \u00fclkelerinde de ciddi altyap\u0131 faaliyetlerine daha 1980\u2019li y\u0131llarda giri\u015fti. Kendilerini t\u00fcm Libyal\u0131lar\u0131n g\u00f6z\u00fcnde ispat eden uluslararas\u0131 \u015firketlere di\u011fer \u00fclkelerde de ihaleler verildi. T\u00fcrkiye\u2019nin m\u00fcteahhitlik alan\u0131ndaki ilk yurt d\u0131\u015f\u0131 tecr\u00fcbeleri Libya\u2019da ba\u015flad\u0131. Ba\u015far\u0131l\u0131 projeler bu \u00fclkeyi ziyaret eden Afrikal\u0131 devlet adamlar\u0131n\u0131n konaklad\u0131klar\u0131 oteller, misafirhaneler, kongre merkezleri ve bilumum altyap\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, her ge\u00e7en g\u00fcn g\u00f6z doldurdu. K\u0131ta insanlar\u0131, i\u015f i\u00e7in Avrupa \u00fclkelerine gitme u\u011fruna \u00f6l\u00fcm\u00fc g\u00f6ze alarak nice zorlu yolculuklara \u00e7\u0131k\u0131yordu. <\/span>
<\/span>
Oysa ki, T\u00fcrk m\u00fcteahhitlerin \u015fantiyelerinde on binlerce kendi vatanda\u015f\u0131m\u0131za istihdam sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 gibi \u00f6zellikle y\u00fcz binleri bulan k\u0131ta insan\u0131 adeta sel gibi bu \u00fclkeye akt\u0131. Y\u0131llarca T\u00fcrkler \u00c7adl\u0131larla, Nijerlilerle, Malililerle omuz omuza Libya \u00e7\u00f6llerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Herkes kazanmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131, art\u0131k sadece t\u00fcketici konumunda tutulan kitleler \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor ve \u00fcretiyordu. Kazan\u00e7lar\u0131 ile sadece ailelerinin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 gidermiyorlar, \u00fclkelerine aktard\u0131klar\u0131 maddi kaynaklarla da belli bir imk\u00e2n sa\u011fl\u0131yorlard\u0131.<\/span>
<\/span>
\u00c7\u0130N UYGULAMASI<\/strong><\/span>
<\/span>
Genel itibar\u0131yla ana hammadde kaynaklar\u0131n\u0131n deposu olarak de\u011ferlendirilen Afrika \u00fclkeleri, kamu-\u00f6zel ortakl\u0131klar\u0131n\u0131 kendi k\u0131talar\u0131nda g\u00f6r\u00fcnce heyecanland\u0131. S\u00f6m\u00fcrgeci Avrupal\u0131lar, arkalar\u0131nda sadece kendilerine hizmet eden altyap\u0131lar\u0131 kurmakla yetinmi\u015flerdi. \u00c7ekildiklerinde, h\u00e2l\u00e2 i\u015flerine yarayanlar\u0131n\u0131 devrede tutmaya ise \u00f6zen g\u00f6sterdiler. 1990\u2019l\u0131 y\u0131llarda k\u0131taya birden abanan \u00f6zellikle \u00c7in, altyap\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131na bir taraftan kredi sa\u011flarken, di\u011fer taraftan bunlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirirken bir konuda m\u00fcmk\u00fcn mertebe hi\u00e7 taviz vermedi. O da k\u0131tan\u0131n en \u00e7ok ihtiya\u00e7 duydu\u011fu istihdamd\u0131. M\u00fchendislerinden ustalar\u0131na, i\u015f\u00e7ilerinden hizmet\u00e7ilerine kadar gerekli insan unsurunu kendi vatanda\u015flar\u0131n\u0131 getirerek projeleri onlara tamamlatt\u0131r\u0131yordu. Hatta her bir \u00fclkede say\u0131lar\u0131 on binleri bulan \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n her t\u00fcrl\u00fc g\u00fcnl\u00fck ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 da \u00c7in\u2019den getiriyordu. Buna ra\u011fmen kazan-kazan siyasetini her ortamda \u00fcst\u00fcne basa basa ifade etmekten bir an bile geri durmad\u0131. <\/span>
<\/span>
ALTYAPI A\u00c7I\u011eI<\/strong><\/span>
<\/span>
Afrika\u2019n\u0131n bir\u00e7ok \u00fclkesinde altyap\u0131 a\u00e7\u0131\u011f\u0131 d\u00fcnyadaki geli\u015fmelerin d\u0131\u015f\u0131nda tutularak iktisadi anlamda b\u00fcy\u00fcmenin \u00f6n\u00fcndeki en b\u00fcy\u00fck engellerden biri olarak kald\u0131. Bunu s\u00f6m\u00fcrgeciler yapmam\u0131\u015flar; yeni s\u00f6m\u00fcrgecilik de \u00f6ncesini aratmayacak \u00f6zellikteydi. Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k sonras\u0131nda da artan darbeler y\u00fcz\u00fcnden k\u0131tada adeta \u00e7ivi \u00e7ak\u0131lmaz durumdayd\u0131. \u00c7aresinin kamu-\u00f6zel ortakl\u0131klar\u0131 oldu\u011fu, \u00e7o\u011fu se\u00e7imlerle iktidara gelen devlet adamlar\u0131n\u0131n kafas\u0131na yatt\u0131. T\u00fcm s\u0131k\u0131nt\u0131lar, finansman bulma zorluklar\u0131 veya verilen ihaleler tamamlanamazsa, bitirilseler bile kullan\u0131ma sokulamazsa nas\u0131l olacakt\u0131? Yine de k\u0131sa zamanda teredd\u00fctlerin yerini te\u015fvikler ald\u0131 ve k\u0131tan\u0131n her taraf\u0131nda kamu hizmetlerinin bihakk\u0131n yerine getirilmesi ger\u00e7e\u011fi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz hale geldi.<\/span>
<\/span>
B\u0130RL\u0130KTE KALKINMA<\/strong><\/span>
<\/span>
Art\u0131k tek ba\u015f\u0131na kalk\u0131nan bir \u00fclke yok. Avrupa Birli\u011fi mant\u0131\u011f\u0131, 2002 y\u0131l\u0131nda Afrika Birli\u011fi ile giderek b\u00fct\u00fcnle\u015fen bir k\u0131tan\u0131n yolunu a\u00e7t\u0131. 2010\u2019lu y\u0131llar i\u00e7in k\u0131tan\u0131n altyap\u0131 ihtiya\u00e7lar\u0131 i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclen kaynak 50 milyar dolar civar\u0131ndayd\u0131. Hissedilen eksiklik y\u00fcz\u00fcnden iktisadi hayat\u0131n can damar\u0131 olan ula\u015f\u0131m yollar\u0131n\u0131n yeterli olmamas\u0131 ta\u015f\u0131ma maliyetlerini iki, hatta \u00fc\u00e7 kat art\u0131rabiliyordu. Bunun en do\u011fal neticesi de gerekli ticareti engelliyor olmas\u0131 ve de b\u00fcy\u00fcmeyi yava\u015flatmas\u0131yd\u0131. Senegal\u2019de bug\u00fcn faal olan otoyol yap\u0131lmadan \u00f6nce ba\u015fkent Dakar\u2019dan 80 km. uzaktaki Thies kentine 1990\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda bile yar\u0131m g\u00fcnde gidiliyordu. \u015eimdi ise yol a\u00e7\u0131ksa en fazla bir saatte gidilebiliyor. Bu da hem zaman israf\u0131n\u0131 hem de ara\u00e7lar\u0131n yak\u0131t giderlerini azalt\u0131yor.<\/span>
<\/span>
F\u0130NANS KAYNA\u011eI<\/strong><\/span>
<\/span>
Afrika\u2019n\u0131n d\u00fcnyan\u0131n di\u011fer co\u011frafyalar\u0131ndan en az 30 y\u0131l geriden kalk\u0131nma hamleleri ger\u00e7ekle\u015ftirmesi \u00fczerine yaz\u0131l\u0131 olmayan bir uygulamadan bahsedilir. Bir\u00e7ok Afrikal\u0131 devlete k\u0131yasla daha \u00e7etin bir co\u011frafyaya sahip G\u00fcney Amerika \u00fclkesi \u015eili, kamu-\u00f6zel ortakl\u0131klar\u0131 i\u00e7in \u00f6rnek \u00fclkelerden say\u0131l\u0131yor ve bunu 1980\u2019li y\u0131llar\u0131n ortalar\u0131ndan 1990\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n sonuna kadar ba\u015far\u0131l\u0131 \u015fekilde uygulay\u0131p kendi b\u00f6lgesinde ilk s\u0131raya y\u00fckseldi\u011fi belirtiliyor.<\/span>
<\/span>
G\u00fcn\u00fcm\u00fczde her yerde oldu\u011fu gibi Afrika\u2019da da kamuya y\u00f6nelik hizmetleri ve altyap\u0131lar\u0131 finanse etmenin en ge\u00e7erli yolu, kamu-\u00f6zel ortakl\u0131klar\u0131 vesilesiyle oluyor. Kalk\u0131nmada finansman\u0131n en \u00fcst seviyeye \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in art\u0131k d\u00fcnya genelinde milyar dolarlar de\u011fil, trilyon dolarlar konu\u015fuluyor. Haliyle de her y\u0131l farkl\u0131 \u00fclkeler i\u00e7in 150 milyar dolarl\u0131k kamu hizmetlerinde kalk\u0131nma i\u00e7in kredi imkanlar\u0131 sunuluyor.<\/span>
<\/strong><\/span>
TEK \u00c7ARE SANAY\u0130LE\u015eME<\/strong><\/span>
<\/span>
Sanayile\u015fme, Sahraalt\u0131 Afrika ekonomisinin canlanmas\u0131 i\u00e7in neredeyse tek \u00e7are olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Her y\u0131l 30 milyon Afrikal\u0131\u2019n\u0131n i\u015f piyasas\u0131na girdi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde istihdam i\u00e7in en \u00e7ok ihtiya\u00e7 duyulan alan sanayile\u015fme olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde sanayile\u015fmeye ba\u011fl\u0131 3, hatta 4 dolayl\u0131 i\u015f kolu hemen kendine alan a\u00e7arken, hen\u00fcz geli\u015fme a\u015famas\u0131ndakilerde en fazla 2 veya 3 yeni i\u015f kolu ortaya \u00e7\u0131kabiliyor. B\u00fcy\u00fck b\u00fct\u00e7e a\u00e7\u0131klar\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalan Afrika h\u00fck\u00fcmetlerinin bir k\u0131sm\u0131, mali bo\u015fluklar\u0131 doldurmak i\u00e7in kamu-\u00f6zel ortakl\u0131klar\u0131na y\u00f6nelebiliyor. Uluslararas\u0131 Para Fonu\u2019na g\u00f6re G\u00fcney Afrika ve Nijerya, Afrika\u2019n\u0131n en b\u00fcy\u00fck ekonomileri olsalar da kamu-\u00f6zel ortakl\u0131klar\u0131nda Fas, Ruanda, Fildi\u015fi Sahili ve di\u011ferleri \u00f6ne \u00e7\u0131kabiliyor.<\/span>
<\/span>
KOLAY DE\u011e\u0130L! <\/strong><\/span>
<\/span>
Kamu-\u00f6zel ortakl\u0131klar\u0131 bir \u00fclkede kalk\u0131nma varsa uygulanabilir. Ama Sahraalt\u0131 Afrika gibi y\u00fczde 85\u2019in kay\u0131t d\u0131\u015f\u0131 istihdam edildi\u011fi \u00fclkelerde bunu y\u00fcr\u00fctmek kolay de\u011fil. G\u00fc\u00e7l\u00fc bir sanayile\u015fme ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda kamunun sat\u0131n alma g\u00fcc\u00fc artacak. K\u0131ta \u00fclkeleri zenginle\u015ftik\u00e7e sanayi \u00fcr\u00fcnleri t\u00fcketilecek, bunlara gerekli malzemeler temin edilecek, k\u00e2r oranlar\u0131 artt\u0131k\u00e7a taahh\u00fctler de kar\u015f\u0131lanabilecek. Sahraalt\u0131 Afrika\u2019da 60 y\u0131ld\u0131r uygulanan kamu kalk\u0131nmas\u0131 yard\u0131m\u0131 ile ilgili takip edilen siyaset, genelde ba\u015far\u0131s\u0131z bulunuyordu. K\u0131ta \u00fclkelerinin \u00e7o\u011funda sanayi yat\u0131r\u0131mlar\u0131 hammadde ve tar\u0131m \u00fcr\u00fcnlerine ba\u011fl\u0131 olarak geli\u015fiyor. \u00c7in, epeyce bir d\u00f6nem Afrika\u2019ya sadece t\u00fcketim \u00fcr\u00fcnleri pazarl\u0131yordu. Her \u015feyden \u00f6nce kamu-\u00f6zel ortakl\u0131klar\u0131nda bir strateji gerekiyor. Elde edilen sermayeyi rastgele da\u011f\u0131tmak de\u011fil, verimlilik ile \u00e7\u0131kt\u0131 kayb\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in devaml\u0131 istihdam sa\u011flayacak sanayi yat\u0131r\u0131mlar\u0131 olmal\u0131. B\u00f6ylece de giderek \u00e7e\u015fitlenen ve dolayl\u0131 alanlarda da istihdam art\u0131\u015f\u0131n\u0131 sa\u011flayabilir.<\/span><\/p> \t\t\t\t","slug":"afrika-da-kamu-ozel-ortakliklarla-kalkiniyor","tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"Afrika da kamu-\u00f6zel ortakl\u0131klarla kalk\u0131n\u0131yor","meta_description":"PROF. DR. AHMET KAVAS","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"view_count":1056,"cropped_1200x675":null,"user":{"id":30,"name":"AHMET","surname":"KAVAS","email":"prof-dr-ahmet-kavas@gmail.com","slug":"prof-dr-ahmet-kavas","avatar":"\/front\/uploads\/avatar\/17336916002RXDhDXyMw3kEXW.webp","status":1,"role":1,"email_verified_at":null,"orde":null,"created_at":"2022-10-24T11:09:13.000000Z","updated_at":"2024-12-18T09:44:44.000000Z","seo_title":null,"seo_description":null},"translations":[{"id":29502,"is_featured":0,"is_amp":0,"is_ads":0,"ads_link":null,"post_id":29403,"locale":"tr","category_id":73,"title":"Afrika da kamu-\u00f6zel ortakl\u0131klarla kalk\u0131n\u0131yor","home_title":null,"sub_title":null,"slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"subtitleuse":0,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

PROF. DR. AHMET KAVAS<\/strong><\/span><\/p>

* G\u00fcn\u00fcm\u00fczde her yerde oldu\u011fu gibi Afrika\u2019da da kamuya y\u00f6nelik hizmetleri ve altyap\u0131lar\u0131 finanse etmenin en ge\u00e7erli yolu, kamu-\u00f6zel ortakl\u0131klar\u0131 ile oluyor. Kalk\u0131nmada finansman\u0131n en \u00fcst seviyeye \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in art\u0131k d\u00fcnya genelinde milyar dolarlar de\u011fil, trilyon dolarlar konu\u015fuluyor. <\/strong><\/span>
<\/strong><\/span>
* B\u00fcy\u00fck b\u00fct\u00e7e a\u00e7\u0131klar\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalan Afrika h\u00fck\u00fcmetlerinin bir k\u0131sm\u0131 mali bo\u015fluklar\u0131 doldurmak i\u00e7in kamu-\u00f6zel ortakl\u0131klar\u0131na y\u00f6nelebiliyor. G\u00fcney Afrika Cumhuriyeti ve Nijerya, Afrika\u2019n\u0131n en b\u00fcy\u00fck ekonomileri olsalar da kamu-\u00f6zel ortakl\u0131klar\u0131nda Fas, Ruanda ve Fildi\u015fi Sahili \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/strong><\/span>
<\/span>
21. y\u00fczy\u0131l Afrika\u2019s\u0131n\u0131n en belirgin \u00f6zellikleri aras\u0131nda \u015f\u00fcphesiz kamu-\u00f6zel ortakl\u0131klar\u0131nda ciddi bir art\u0131\u015f\u0131n g\u00f6zlemlenmesi olacak. Yine de \u00fclkelerin yeni ortakl\u0131klar kurarken zaman zaman ya\u015fanan \u00f6rnekleri haf\u0131zada tutup ve gerekli tedbiri elden b\u0131rakmadan ge\u00e7mi\u015fte ya\u015fanan hatalardan ders almalar\u0131 gerekiyor. \u00d6nemli olan, devletlerin bunlar\u0131 te\u015fvik ederken mali desteklerden yoksun olmamalar\u0131, \u015f\u00fcpheli olanlar\u0131 ay\u0131rt edip i\u015fbirli\u011fine girmemeleri, hatta i\u015fletmelerin kendilerine \u015fartlar\u0131n\u0131 dayatmalar\u0131na da m\u00fcsaade etmemeleri konusu hayatidir. <\/span>
<\/span>
Her ne olursa olsun kamu-\u00f6zel ortakl\u0131klar\u0131n\u0131n d\u00fcnyan\u0131n her yerinde oldu\u011fu gibi Afrika \u00fclkelerinin de yararlar\u0131na sonu\u00e7lar verdi\u011fi i\u00e7in art\u0131k te\u015fvik edildikleri bir d\u00f6nemi ya\u015f\u0131yoruz. Burada bir di\u011fer \u00f6nemli husus ise neredeyse her ortamda hakl\u0131 veya haks\u0131z dile getirilen r\u00fc\u015fvetten uzak ve devletlerin yararlar\u0131na ortakl\u0131klar\u0131n tercihi \u00f6nemli. <\/span>
<\/span>
L\u0130BYA \u00d6NC\u00dc OLDU<\/strong><\/span>
<\/span>
Afrika \u00fclkeleri, kamu-\u00f6zel ortakl\u0131klar\u0131 olmadan kamunun hizmetine sunulacak altyap\u0131 projelerine isteseler de hayatiyet vermeyeceklerini \u00f6\u011frendi. 21. y\u00fczy\u0131l bu k\u0131ta i\u00e7in bir milat oldu. \u0130lk denemelerden elde edilen verimli sonu\u00e7lar, belli devletlerden di\u011ferlerine de \u00f6rnek oldu. Bu anlamda yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131 firmalar\u0131 en fazla \u00e7eken \u00fclkelerden birinin, hatta \u00f6nc\u00fcs\u00fcn\u00fcn Libya oldu\u011fu biliniyor. Sadece kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde de\u011fil, k\u0131tan\u0131n farkl\u0131 \u00fclkelerinde de ciddi altyap\u0131 faaliyetlerine daha 1980\u2019li y\u0131llarda giri\u015fti. Kendilerini t\u00fcm Libyal\u0131lar\u0131n g\u00f6z\u00fcnde ispat eden uluslararas\u0131 \u015firketlere di\u011fer \u00fclkelerde de ihaleler verildi. T\u00fcrkiye\u2019nin m\u00fcteahhitlik alan\u0131ndaki ilk yurt d\u0131\u015f\u0131 tecr\u00fcbeleri Libya\u2019da ba\u015flad\u0131. Ba\u015far\u0131l\u0131 projeler bu \u00fclkeyi ziyaret eden Afrikal\u0131 devlet adamlar\u0131n\u0131n konaklad\u0131klar\u0131 oteller, misafirhaneler, kongre merkezleri ve bilumum altyap\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, her ge\u00e7en g\u00fcn g\u00f6z doldurdu. K\u0131ta insanlar\u0131, i\u015f i\u00e7in Avrupa \u00fclkelerine gitme u\u011fruna \u00f6l\u00fcm\u00fc g\u00f6ze alarak nice zorlu yolculuklara \u00e7\u0131k\u0131yordu. <\/span>
<\/span>
Oysa ki, T\u00fcrk m\u00fcteahhitlerin \u015fantiyelerinde on binlerce kendi vatanda\u015f\u0131m\u0131za istihdam sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 gibi \u00f6zellikle y\u00fcz binleri bulan k\u0131ta insan\u0131 adeta sel gibi bu \u00fclkeye akt\u0131. Y\u0131llarca T\u00fcrkler \u00c7adl\u0131larla, Nijerlilerle, Malililerle omuz omuza Libya \u00e7\u00f6llerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Herkes kazanmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131, art\u0131k sadece t\u00fcketici konumunda tutulan kitleler \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor ve \u00fcretiyordu. Kazan\u00e7lar\u0131 ile sadece ailelerinin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 gidermiyorlar, \u00fclkelerine aktard\u0131klar\u0131 maddi kaynaklarla da belli bir imk\u00e2n sa\u011fl\u0131yorlard\u0131.<\/span>
<\/span>
\u00c7\u0130N UYGULAMASI<\/strong><\/span>
<\/span>
Genel itibar\u0131yla ana hammadde kaynaklar\u0131n\u0131n deposu olarak de\u011ferlendirilen Afrika \u00fclkeleri, kamu-\u00f6zel ortakl\u0131klar\u0131n\u0131 kendi k\u0131talar\u0131nda g\u00f6r\u00fcnce heyecanland\u0131. S\u00f6m\u00fcrgeci Avrupal\u0131lar, arkalar\u0131nda sadece kendilerine hizmet eden altyap\u0131lar\u0131 kurmakla yetinmi\u015flerdi. \u00c7ekildiklerinde, h\u00e2l\u00e2 i\u015flerine yarayanlar\u0131n\u0131 devrede tutmaya ise \u00f6zen g\u00f6sterdiler. 1990\u2019l\u0131 y\u0131llarda k\u0131taya birden abanan \u00f6zellikle \u00c7in, altyap\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131na bir taraftan kredi sa\u011flarken, di\u011fer taraftan bunlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirirken bir konuda m\u00fcmk\u00fcn mertebe hi\u00e7 taviz vermedi. O da k\u0131tan\u0131n en \u00e7ok ihtiya\u00e7 duydu\u011fu istihdamd\u0131. M\u00fchendislerinden ustalar\u0131na, i\u015f\u00e7ilerinden hizmet\u00e7ilerine kadar gerekli insan unsurunu kendi vatanda\u015flar\u0131n\u0131 getirerek projeleri onlara tamamlatt\u0131r\u0131yordu. Hatta her bir \u00fclkede say\u0131lar\u0131 on binleri bulan \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n her t\u00fcrl\u00fc g\u00fcnl\u00fck ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 da \u00c7in\u2019den getiriyordu. Buna ra\u011fmen kazan-kazan siyasetini her ortamda \u00fcst\u00fcne basa basa ifade etmekten bir an bile geri durmad\u0131. <\/span>
<\/span>
ALTYAPI A\u00c7I\u011eI<\/strong><\/span>
<\/span>
Afrika\u2019n\u0131n bir\u00e7ok \u00fclkesinde altyap\u0131 a\u00e7\u0131\u011f\u0131 d\u00fcnyadaki geli\u015fmelerin d\u0131\u015f\u0131nda tutularak iktisadi anlamda b\u00fcy\u00fcmenin \u00f6n\u00fcndeki en b\u00fcy\u00fck engellerden biri olarak kald\u0131. Bunu s\u00f6m\u00fcrgeciler yapmam\u0131\u015flar; yeni s\u00f6m\u00fcrgecilik de \u00f6ncesini aratmayacak \u00f6zellikteydi. Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k sonras\u0131nda da artan darbeler y\u00fcz\u00fcnden k\u0131tada adeta \u00e7ivi \u00e7ak\u0131lmaz durumdayd\u0131. \u00c7aresinin kamu-\u00f6zel ortakl\u0131klar\u0131 oldu\u011fu, \u00e7o\u011fu se\u00e7imlerle iktidara gelen devlet adamlar\u0131n\u0131n kafas\u0131na yatt\u0131. T\u00fcm s\u0131k\u0131nt\u0131lar, finansman bulma zorluklar\u0131 veya verilen ihaleler tamamlanamazsa, bitirilseler bile kullan\u0131ma sokulamazsa nas\u0131l olacakt\u0131? Yine de k\u0131sa zamanda teredd\u00fctlerin yerini te\u015fvikler ald\u0131 ve k\u0131tan\u0131n her taraf\u0131nda kamu hizmetlerinin bihakk\u0131n yerine getirilmesi ger\u00e7e\u011fi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz hale geldi.<\/span>
<\/span>
B\u0130RL\u0130KTE KALKINMA<\/strong><\/span>
<\/span>
Art\u0131k tek ba\u015f\u0131na kalk\u0131nan bir \u00fclke yok. Avrupa Birli\u011fi mant\u0131\u011f\u0131, 2002 y\u0131l\u0131nda Afrika Birli\u011fi ile giderek b\u00fct\u00fcnle\u015fen bir k\u0131tan\u0131n yolunu a\u00e7t\u0131. 2010\u2019lu y\u0131llar i\u00e7in k\u0131tan\u0131n altyap\u0131 ihtiya\u00e7lar\u0131 i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclen kaynak 50 milyar dolar civar\u0131ndayd\u0131. Hissedilen eksiklik y\u00fcz\u00fcnden iktisadi hayat\u0131n can damar\u0131 olan ula\u015f\u0131m yollar\u0131n\u0131n yeterli olmamas\u0131 ta\u015f\u0131ma maliyetlerini iki, hatta \u00fc\u00e7 kat art\u0131rabiliyordu. Bunun en do\u011fal neticesi de gerekli ticareti engelliyor olmas\u0131 ve de b\u00fcy\u00fcmeyi yava\u015flatmas\u0131yd\u0131. Senegal\u2019de bug\u00fcn faal olan otoyol yap\u0131lmadan \u00f6nce ba\u015fkent Dakar\u2019dan 80 km. uzaktaki Thies kentine 1990\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda bile yar\u0131m g\u00fcnde gidiliyordu. \u015eimdi ise yol a\u00e7\u0131ksa en fazla bir saatte gidilebiliyor. Bu da hem zaman israf\u0131n\u0131 hem de ara\u00e7lar\u0131n yak\u0131t giderlerini azalt\u0131yor.<\/span>
<\/span>
F\u0130NANS KAYNA\u011eI<\/strong><\/span>
<\/span>
Afrika\u2019n\u0131n d\u00fcnyan\u0131n di\u011fer co\u011frafyalar\u0131ndan en az 30 y\u0131l geriden kalk\u0131nma hamleleri ger\u00e7ekle\u015ftirmesi \u00fczerine yaz\u0131l\u0131 olmayan bir uygulamadan bahsedilir. Bir\u00e7ok Afrikal\u0131 devlete k\u0131yasla daha \u00e7etin bir co\u011frafyaya sahip G\u00fcney Amerika \u00fclkesi \u015eili, kamu-\u00f6zel ortakl\u0131klar\u0131 i\u00e7in \u00f6rnek \u00fclkelerden say\u0131l\u0131yor ve bunu 1980\u2019li y\u0131llar\u0131n ortalar\u0131ndan 1990\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n sonuna kadar ba\u015far\u0131l\u0131 \u015fekilde uygulay\u0131p kendi b\u00f6lgesinde ilk s\u0131raya y\u00fckseldi\u011fi belirtiliyor.<\/span>
<\/span>
G\u00fcn\u00fcm\u00fczde her yerde oldu\u011fu gibi Afrika\u2019da da kamuya y\u00f6nelik hizmetleri ve altyap\u0131lar\u0131 finanse etmenin en ge\u00e7erli yolu, kamu-\u00f6zel ortakl\u0131klar\u0131 vesilesiyle oluyor. Kalk\u0131nmada finansman\u0131n en \u00fcst seviyeye \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in art\u0131k d\u00fcnya genelinde milyar dolarlar de\u011fil, trilyon dolarlar konu\u015fuluyor. Haliyle de her y\u0131l farkl\u0131 \u00fclkeler i\u00e7in 150 milyar dolarl\u0131k kamu hizmetlerinde kalk\u0131nma i\u00e7in kredi imkanlar\u0131 sunuluyor.<\/span>
<\/strong><\/span>
TEK \u00c7ARE SANAY\u0130LE\u015eME<\/strong><\/span>
<\/span>
Sanayile\u015fme, Sahraalt\u0131 Afrika ekonomisinin canlanmas\u0131 i\u00e7in neredeyse tek \u00e7are olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Her y\u0131l 30 milyon Afrikal\u0131\u2019n\u0131n i\u015f piyasas\u0131na girdi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde istihdam i\u00e7in en \u00e7ok ihtiya\u00e7 duyulan alan sanayile\u015fme olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde sanayile\u015fmeye ba\u011fl\u0131 3, hatta 4 dolayl\u0131 i\u015f kolu hemen kendine alan a\u00e7arken, hen\u00fcz geli\u015fme a\u015famas\u0131ndakilerde en fazla 2 veya 3 yeni i\u015f kolu ortaya \u00e7\u0131kabiliyor. B\u00fcy\u00fck b\u00fct\u00e7e a\u00e7\u0131klar\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalan Afrika h\u00fck\u00fcmetlerinin bir k\u0131sm\u0131, mali bo\u015fluklar\u0131 doldurmak i\u00e7in kamu-\u00f6zel ortakl\u0131klar\u0131na y\u00f6nelebiliyor. Uluslararas\u0131 Para Fonu\u2019na g\u00f6re G\u00fcney Afrika ve Nijerya, Afrika\u2019n\u0131n en b\u00fcy\u00fck ekonomileri olsalar da kamu-\u00f6zel ortakl\u0131klar\u0131nda Fas, Ruanda, Fildi\u015fi Sahili ve di\u011ferleri \u00f6ne \u00e7\u0131kabiliyor.<\/span>
<\/span>
KOLAY DE\u011e\u0130L! <\/strong><\/span>
<\/span>
Kamu-\u00f6zel ortakl\u0131klar\u0131 bir \u00fclkede kalk\u0131nma varsa uygulanabilir. Ama Sahraalt\u0131 Afrika gibi y\u00fczde 85\u2019in kay\u0131t d\u0131\u015f\u0131 istihdam edildi\u011fi \u00fclkelerde bunu y\u00fcr\u00fctmek kolay de\u011fil. G\u00fc\u00e7l\u00fc bir sanayile\u015fme ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda kamunun sat\u0131n alma g\u00fcc\u00fc artacak. K\u0131ta \u00fclkeleri zenginle\u015ftik\u00e7e sanayi \u00fcr\u00fcnleri t\u00fcketilecek, bunlara gerekli malzemeler temin edilecek, k\u00e2r oranlar\u0131 artt\u0131k\u00e7a taahh\u00fctler de kar\u015f\u0131lanabilecek. Sahraalt\u0131 Afrika\u2019da 60 y\u0131ld\u0131r uygulanan kamu kalk\u0131nmas\u0131 yard\u0131m\u0131 ile ilgili takip edilen siyaset, genelde ba\u015far\u0131s\u0131z bulunuyordu. K\u0131ta \u00fclkelerinin \u00e7o\u011funda sanayi yat\u0131r\u0131mlar\u0131 hammadde ve tar\u0131m \u00fcr\u00fcnlerine ba\u011fl\u0131 olarak geli\u015fiyor. \u00c7in, epeyce bir d\u00f6nem Afrika\u2019ya sadece t\u00fcketim \u00fcr\u00fcnleri pazarl\u0131yordu. Her \u015feyden \u00f6nce kamu-\u00f6zel ortakl\u0131klar\u0131nda bir strateji gerekiyor. Elde edilen sermayeyi rastgele da\u011f\u0131tmak de\u011fil, verimlilik ile \u00e7\u0131kt\u0131 kayb\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in devaml\u0131 istihdam sa\u011flayacak sanayi yat\u0131r\u0131mlar\u0131 olmal\u0131. B\u00f6ylece de giderek \u00e7e\u015fitlenen ve dolayl\u0131 alanlarda da istihdam art\u0131\u015f\u0131n\u0131 sa\u011flayabilir.<\/span><\/p> \t\t\t\t","slug":"afrika-da-kamu-ozel-ortakliklarla-kalkiniyor","orjinalimage":null,"news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"cropped_638x552":null,"cropped_310x208":null,"cropped_416x247":null,"cropped_197x247":null,"cropped_416x600":null,"cropped_1200x675":null,"tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"Afrika da kamu-\u00f6zel ortakl\u0131klarla kalk\u0131n\u0131yor","meta_description":"PROF. DR. AHMET KAVAS","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","view_count":1056,"yt":0,"ytid":"","ytimage":null,"imgdate":"2000-01-01 00:00:00","cuff_cover":null,"cropped_358x214":null,"cropped_842x474":null}]}}