ABD ile İran arasında devam eden gerilimde diplomasi kapısı aralanıyor. Üç haftadır süren çatışmalar sonrası Trump yönetimi, olası bir barış sürecinin çerçevesini belirlemek için temaslarını artırdı. Taraflar doğrudan görüşme gerçekleştirmese de arabulucular üzerinden mesaj alışverişi sürerken, karşılıklı şartlar müzakere sürecinin zorluklarını ortaya koyuyor.
DİPLOMASİ TRAFİĞİ HIZLANDI
ABD’li yetkililer, çatışmaların en az iki ila üç hafta daha sürebileceğini belirtirken, Başkan Donald Trump’ın operasyonu “sonlandırmayı düşündüğünü” ifade ettiği aktarıldı. Bu süreçte Trump’ın danışmanları diplomasi zemini hazırlamak için çalışmalarını sürdürüyor.
Özel elçiler Jared Kushner ve Steve Witkoff’un yürütülen temaslarda aktif rol aldığı bildirildi.
ANLAŞMANIN KAPSAMI GENİŞ
Axios’un haberine göre olası bir anlaşmanın Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması, İran’ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunun ele alınması ve uzun vadeli nükleer program ile balistik füze faaliyetlerini kapsaması gerekiyor.
Ayrıca İran’ın bölgedeki vekil gruplara verdiği destek de müzakere başlıkları arasında yer alıyor.
DOLAYLI TEMASLAR SÜRÜYOR
ABD ile İran arasında son günlerde doğrudan temas kurulmazken, Mısır, Katar ve Birleşik Krallık taraflar arasında arabuluculuk yaparak mesaj iletti. İran’ın müzakerelere ilgi duyduğu ancak sert koşullar sunduğu belirtildi.
Tahran’ın talepleri arasında ateşkes, savaşın yeniden başlamayacağına dair garanti ve tazminat yer alıyor.
ABD’NİN 6 ŞARTI
ABD tarafı İran’dan şu taahhütleri talep ediyor: Beş yıl boyunca füze programının durdurulması, uranyum zenginleştirmesinin sıfırlanması, Natanz, İsfahan ve Fordow tesislerinin kapatılması, santrifüjlerin dış denetime açılması, bölgesel ülkelerle füze sınırını içeren silah kontrol anlaşmaları yapılması ve Hizbullah, Husiler ile Hamas gibi vekil gruplara finansman sağlanmaması.
İRAN’DAN ŞARTLI YAKLAŞIM
İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi, Hürmüz Boğazı’nın normalleşmesi için ABD ve İsrail’in saldırıları durdurması ve gelecekte yeniden başlatmama taahhüdü vermesi gerektiğini ifade etti.
ABD tarafında ise Trump’ın ateşkes ve tazminat taleplerine sıcak bakmadığı belirtildi.
ARABULUCULUK VE OLASI UZLAŞI ZEMİNİ
ABD’nin İran’a ait dondurulmuş varlıkların iadesi üzerinden uzlaşma zemini arayabileceği ifade edilirken, müzakerelerde hangi ülkenin arabulucu olacağı da tartışılıyor. Katar’ın sürece destek vermeye istekli olduğu ancak resmi arabulucu rolü üstlenmek istemediği kaydedildi.
Trump yönetiminin, görüşmelerin şekillenmesi ihtimaline karşı hazırlıklarını sürdürdüğü ve daha önce sunulan tekliflere benzer bir çerçeve üzerinde çalıştığı ifade edildi.
