ABD Başkanı Donald Trump’ın Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası’na (IEEPA) dayanarak hayata geçirdiği küresel tarifelere ilişkin hukuki süreçte kritik bir dönemeç yaşandı. Yüksek Mahkeme, ulusal acil durum düzenlemesinin kapsamlı ve kalıcı nitelikte küresel gümrük tarifelerine hukuki zemin oluşturmadığına karar verdi.
“YETKİ SINIRSIZ DEĞİL”
Kararda, yürütme organının acil durum yetkilerinin sınırsız olmadığı ve Kongre’nin ticaret politikası üzerindeki anayasal rolünün göz ardı edilemeyeceği vurgulandı.
Mahkeme, IEEPA’nın yaklaşık yarım asırlık geçmişi boyunca hiçbir başkanın bu ölçekte ve kapsamda tarifeler uygulamak için bu yasaya başvurmadığını kaydetti.
IEEPA YORUMU REDDEDİLDİ
Kararda, hükümetin IEEPA’yı “Başkana tek taraflı olarak sınırsız gümrük vergileri uygulama ve bunları istediği gibi değiştirme yetkisi tanıyan” bir yasa olarak yorumladığına dikkat çekildi.
Yasada yer alan “ithalatı düzenleme” ifadesinin Kongre’nin “vergi koyma” yetkisini kapsamadığı belirtildi. Büyük ekonomik ve siyasi etkiler doğurabilecek “son derece önemli” bir yetki devrinin muğlak bir dil ile gerçekleştirilemeyeceği ifade edildi. Ayrıca IEEPA’nın Başkan’a soruşturma yürütmek, engellemek ve yasaklamak gibi çeşitli alanlarda ithalatı düzenleme yetkisi verdiği ancak gümrük vergileri veya harçlara açık bir atıf içermediği kaydedildi.
PİYASA TEPKİSİ
Trump yönetimi söz konusu tarifeleri ulusal güvenlik ve ekonomik istikrar gerekçesiyle devreye almıştı.
Kararın ardından Wall Street endeksleri yükselirken, ABD dolar endeksi düşüş gösterdi. Kararın gelecekte başkanların benzer yetkilere dayanarak ticaret politikalarında adım atmasını zorlaştırabileceği belirtiliyor.
