ABD vergileri öncesi navlunda sert tırmanış

ABD’nin yeni gümrük vergileri öncesinde küresel ticarette maliyet alarmı veriliyor. İşletmelerin vergiler yürürlüğe girmeden ürünlerini ABD’ye ulaştırmak için sevkiyatları öne çekmesi, deniz yolu taşımacılığında navlun fiyatlarını sert biçimde artırdı. Asya ile ABD’nin doğu kıyısı ve Asya ile Avrupa arasındaki hatlarda konteyner taşımacılığı fiyatları, Kızıldeniz krizinden bu yana en pahalı seviyelere ulaştı.

Şirket yöneticilerine göre, önümüzdeki ay devreye girmesi beklenen ABD gümrük vergileri, normalde Kara Cuma ve Noel alışveriş sezonu öncesinde artan nakliye talebini bu yıl daha erken başlattı. Perakendeciler ve büyük ithalatçılar, yeni vergi yükleri devreye girmeden stoklarını güçlendirmek için sipariş ve sevkiyat takvimlerini öne çekti.

NAVLUNDA YÜZDE 80’LİK ARTIŞ

Nakliye platformu Freightos’un verilerine göre, sektör standardı ölçü birimi olan 40 fitlik konteynerin Çin ile ABD’nin doğu kıyısı arasındaki taşıma bedeli geçen hafta 7 bin 880 dolara yükseldi. Bu rakam, bir önceki aya göre yüzde 62 artış anlamına geliyor. Çin ile Akdeniz arasındaki hatta ise fiyatlar yüzde 47 artarak 6 bin 431 dolara çıktı.

Küresel ticaretin ana rotalarında okyanus konteyner taşımacılığı fiyatlarını ölçen Platts Konteyner Endeksi de çarşamba gününe kadar geçen 30 günlük dönemde yüzde 80 artış kaydetti. Endeks böylece Nisan 2022’den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

KIZILDENİZ KRİZİNDEN BU YANA EN YÜKSEK SEVİYE

Navlun fiyatlarındaki son yükseliş, iki yıl önce Kızıldeniz’de yaşanan krizin ardından görülen en sert artışlardan biri olarak değerlendiriliyor. 2024 yazında Yemen’deki Husilerin ticari gemilere yönelik füze ve insansız hava aracı saldırıları, dünyanın en kritik ticaret yollarından biri olan Kızıldeniz hattını fiilen kullanılamaz hale getirmişti.

Bu dönemde birçok gemi Süveyş Kanalı yerine Ümit Burnu’nu dolaşmak zorunda kalmış, yolculuk süreleri iki haftaya kadar uzamıştı. Freightos verilerine göre, bugünkü fiyatlar halen 2024’te FEU başına görülen 9 bin 800 dolarlık zirvenin altında kalsa da piyasa yeniden ciddi bir maliyet baskısıyla karşı karşıya kaldı.

ABD VERGİLERİ SEVKİYATLARI ÖNE ÇEKTİ

Trump yönetiminin, zorla çalıştırma uygulamalarına ilişkin yürütülen soruşturmanın ardından temmuz ayı sonundan itibaren çok sayıda ülkeye yeni gümrük vergileri uygulamaya hazırlanması, piyasalarda belirsizliği artırdı. Plan kapsamında düzinelerce ülkeye en az yüzde 10 oranında gümrük vergisi getirilmesi bekleniyor. Sanayi ürünlerine yönelik ek vergilerin ise önümüzdeki ay açıklanması öngörülüyor.

ABD Ticaret Temsilciliği Ofisi, zorla çalıştırma yoluyla üretilen ve Amerikalı işçileri dezavantajlı duruma düşüren malların ithalatını önlemek için yeterli adım atmayan 60 ülkeye gümrük vergisi uygulama niyetinde olduğunu duyurdu. Çin, Avrupa Birliği, Hindistan, Japonya ve İngiltere, yüzde 10 ile yüzde 12,5 arasında değişmesi beklenen yeni tarifelerin hedefindeki başlıca ekonomiler arasında yer alıyor.

ŞİRKETLER STOK YARIŞINA GİRDİ

Dünyanın hacim bakımından en büyük nakliye şirketlerinden Kuehne+Nagel’in deniz lojistiğinden sorumlu başkan yardımcısı Michael Aldwell, işletmelerin yeni vergi takvimi öncesinde mümkün olan yerlerde kargolarını veya en azından mallarının bir bölümünü ABD’ye ulaştırmaya çalıştığını belirtti.

Sektör temsilcilerine göre, büyük ithalatçılar temmuz ayındaki olası artış öncesinde yoğun sezon hacimlerinin bir kısmını erkene çekti. Bu durum, normal şartlarda yaz sonu ve sonbahar döneminde yaşanan sezonluk talep artışının bu yıl daha erken başlamasına neden oldu.

YAKIT VE JEOPOLİTİK RİSKLER DE BASKIYI ARTIRIYOR

Freightos araştırma lideri Judah Levine, fiyatlardaki yükselişin yalnızca ABD vergilerinden kaynaklanmadığını, yaz aylarında yaşanabilecek olası aksaklıklara karşı müşterilerin ve nakliye şirketlerinin sevkiyatları öne almasının da etkili olduğunu söyledi. Levine’e göre, Orta Doğu’da süren kriz nedeniyle artan yakıt maliyetleri de navlun fiyatları üzerinde ek baskı oluşturuyor.

Genellikle uzun vadeli sözleşmelerle çalışan şirketler, fiyat dalgalanmalarını hesaba katmak için yakıt ödemelerini üç aylık dönemler halinde yapıyor. Ancak küresel enerji maliyetlerindeki oynaklık, navlun fiyatlarının daha hızlı değişmesine yol açıyor.

TEMKİNLİ OLMAK PİŞMAN OLMAKTAN İYİDİR
Teknoloji şirketi UST’nin küresel operasyonlar ve tedarik zincirlerinden sorumlu genel müdürü Jonathan Colehower, jeopolitik çalkantılar ve ticaret önlemlerinin şirketleri daha uzun vadeli planlama yapmaya zorladığını ifade etti.

Colehower, bazı şirketlerin gereğinden fazla taahhütte bulunmuş veya fazla sipariş vermiş olabileceğine dikkat çekerek, mevcut ortamda birçok işletmenin “tedbirli olmak pişman olmaktan iyidir” yaklaşımıyla hareket ettiğini söyledi.

KÜRESEL TİCARETTE MALİYET ALARMI

En büyük gemi sahipleri birliği BIMCO da tarifeler ve yakıt maliyetlerine ilişkin belirsizliğin, özellikle ABD’ye yapılan sevkiyatlarda kargoların öne çekilmesine neden olduğunu belirtti. Birliğe göre bu durum, navlun oranlarında keskin yükselişi beraberinde getirdi.

Küresel ticaretin ana damarlarından biri olan deniz taşımacılığında yaşanan bu artış, yalnızca lojistik şirketlerini değil, ithalatçıları, perakendecileri ve nihai tüketicileri de etkileme potansiyeli taşıyor. Navlun fiyatlarındaki yükselişin ürün maliyetlerine ne ölçüde yansıyacağı ise ABD’nin yeni vergi takvimi ve Orta Doğu’daki jeopolitik gelişmelerin seyrine bağlı olacak.